Harīśvara-liṅga Mahimā and the Origin-Context of Viṣṇu’s Sudarśana (हरिश्वरलिङ्गमहिमा तथा सुदर्शनप्राप्तिकथा)

Verse 1

व्यास उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य सूतस्य च मुनीश्वराः । समूचुस्तं सुप्रशस्य लोकानां हितकाम्यया

Sinabi ni Vyāsa: Nang marinig nila ang mga salita ng Sūta, ang mga dakilang pantas ay lubos na nagpuri sa kanya at muling nagsalita sa kanya—nagnanais ng kapakanan ng lahat ng daigdig.

Verse 2

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वं विजानासि ततः पृच्छामहे वयम् । हरीश्वरस्य लिंगस्य महिमानं वद प्रभो

Sinabi ng mga pantas: “O Sūta, nalalaman mo ang lahat; kaya kami’y nagtatanong. O kagalang-galang, isalaysay mo ang kaluwalhatian ng Liṅga ni Harīśvara.”

Verse 3

चक्रं सुदर्शनं प्राप्तं विष्णुनेति श्रुतं पुरा । तदाराधनतस्तात तत्कथा च विशेषतः

Mula pa noong unang panahon, anak, narinig na si Viṣṇu ay nagkamit ng Sudarśana cakra sa pamamagitan ng pagsamba. Kaya, anak, isalaysay mo nang tiyak ang kuwentong iyon—kung paano isinagawa ang pag-aalay at paano natamo ang biyaya.

Verse 4

सूत उवाच । श्रूयतां च ऋषिश्रेष्ठा हरीश्वरकथा शुभा । यतस्सुदर्शनं लब्धं विष्णुना शंकरात्पुरा

Sinabi ni Sūta: “Makinig kayo, O pinakadakilang mga rishi, sa mapalad na salaysay tungkol kina Hari at Īśvara—kung paanong noong unang panahon ay tinamo ni Viṣṇu ang Sudarśana (diskong banal) mula kay Śaṅkara.”

Verse 5

कस्मिंश्चित्समये दैत्याः संजाता बलवत्तराः । लोकांस्ते पीडयामासुर्धर्मलोपं च चक्रिरे

Sa isang panahon, ang mga Daitya ay naging labis na makapangyarihan. Sinimulan nilang pahirapan ang mga daigdig at pinabagsak ang dharma.

Verse 6

ते देवाः पीडिता दैत्यैर्महाबलपराक्रमैः । स्वं दुखं कथयामासुर्विष्णुं निर्जररक्षकम्

Ang mga diyos na iyon, na pinahirapan ng mga Daitya na may dakilang lakas at tapang, ay lumapit at isinalaysay ang kanilang pagdurusa kay Viṣṇu, tagapagtanggol ng mga walang-kamatayang deva.

Verse 7

देवा ऊचुः । कृपां कुरु प्रभो त्वं च दैत्यैस्संपीडिता भृशम् । कुत्र यामश्च किं कुर्मश्शरण्यं त्वां समाश्रिताः

Wika ng mga Deva: “O Panginoon, mahabag Ka. Kami’y labis na pinahihirapan ng mga Daitya. Saan kami tutungo, at ano ang aming gagawin? O Kanlungan ng lahat, sa Iyo lamang kami sumisilong.”

Verse 8

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा देवानां दुःखितात्मनाम् । स्मृत्वा शिवपदांभोजं विष्णुर्वचनमब्रवीत

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya ang gayong mga salita ng mga diyos na nababalot ng dalamhati, si Viṣṇu—na inalaala ang mga paang-lotus ni Panginoong Śiva—ay nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 9

विष्णुरुवाच । करिष्यामि च वः कार्य्यमाराध्य गिरिशं सुराः । बलिष्ठाश्शत्रवो ह्येते विजेतव्याः प्रयत्नतः

Sinabi ni Viṣṇu: “O mga diyos, tutuparin ko ang inyong layon sa pamamagitan ng pagsamba kay Girīśa (Panginoong Śiva). Napakalalakas ng mga kaaway na ito; kaya dapat silang daigin sa matatag na pagsisikap.”

Verse 10

सूत उवाच । इत्युक्तास्ते सुरास्सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । मत्वा दैत्यान्हतान्दुष्टान्ययुर्धाम स्वकंस्वकम्

Sinabi ni Sūta: Sa gayong tagubilin ng makapangyarihang Viṣṇu, naniwala ang lahat ng mga deva na napatay na ang masasamang daitya, at sila’y umalis—bawat isa’y tumungo sa sariling tahanang makalangit.

Verse 11

विष्णुरप्यमराणां तु जयार्थमभजच्छिवम् । सर्वामराणामधिपं सर्वसाक्षिणमव्ययम्

Maging si Viṣṇu, alang-alang sa tagumpay ng mga diyos, ay sumamba kay Śiva—ang Panginoon ng lahat ng deva, ang Saksi ng lahat, ang Di-Nasisira at walang hanggan.

Verse 12

गत्वा कैलासनिकटे तपस्तेपे हरिस्स्वयम् । कृत्वा कुंडं च संस्थाप्य जातवेदसमग्रतः

Nang makalapit sa Bundok Kailāsa, si Hari (Viṣṇu) mismo ay nagsagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay. Pagkaraang gumawa ng sagradong hukay-apoy (kuṇḍa) at maayos na itindig ito, tumindig siya sa harap ni Jātavedas, ang banal na apoy, at nagsimulang sumamba.

Verse 13

पार्थिवेन विधानेन मंत्रैर्नानाविधैरपि । स्तोत्रैश्चैवाप्यनेकैश्च गिरिशं चाभजन्मुदा

Ayon sa itinakdang ritwal ng Pārthiva, ang pagsamba sa pamamagitan ng lupa, gamit ang sari-saring mantra at napakaraming himno, buong galak niyang sinamba si Girīśa—si Śiva, ang Panginoon ng Bundok.

Verse 14

कमलैस्सरसो जातैर्मानसाख्यान्मुनीश्वराः । बद्ध्वा चैवासनं तत्र न चचाल हरिस्स्वयम्

O mga dakilang muni, gamit ang mga lotus na sumibol sa lawa na tinatawag na Mānas, inayos niya roon ang isang āsana; at si Hari (Viṣṇu) mismo ay hindi umalis sa pook na iyon, nanatiling matatag na nakalagay.

Verse 15

प्रसादावधि चैवात्र स्थेयं वै सर्वथा मया । इत्येवं निश्चयं कृत्वा समानर्च शिवं हरिः

“Hanggang sa makamtan ang biyaya (prasāda) ni Śiva, kailangan kong manatili rito sa lahat ng paraan.” Sa gayong matibay na pasiya, nagpatuloy si Hari (Viṣṇu) sa pagsamba kay Panginoong Śiva nang may pantay na loob at di-nalilihis na debosyon.

Verse 16

यदा नैव हरस्तुष्टो बभूव हरये द्विजाः । तदा स भगवान्विष्णुर्विचारे तत्परोऽभवत्

O mga dwija, nang si Hara (Panginoong Śiva) ay hindi man lamang nalugod kay Hari (Panginoong Viṣṇu), noon ang pinagpalang Panginoong Viṣṇu ay lubos na nagtuon sa malalim na pagninilay kung ano ang nararapat gawin.

Verse 17

विचार्यैवं स्वमनसि सेवनं बहुधा कृतम् । तथापि न हरस्तुष्टो बभूवोतिकरः प्रभुः

Sa pagninilay-nilay sa sariling isipan, nagsagawa siya ng maraming uri ng paglilingkod at pagsamba; gayunman, hindi pa rin nalugod si Panginoong Hara, at ang Makapangyarihang Panginoon ay naging lubhang mahigpit.

Verse 18

सहस्रैर्नामभिः प्रीत्या तुष्टाव परमेश्वरम्

Sa mapagmahal na debosyon, pinuri niya ang Kataas-taasang Panginoon (Śiva) sa pamamagitan ng isang libong banal na pangalan.

Verse 19

प्रत्येकं कमलं तस्मै नाममंत्रमुदीर्य च । पूजयामास वै शंभुं शरणागतवत्सलम्

Sa bawat lotus na inihahandog, binibigkas niya ang mantra ng Banal na Pangalan para sa Kanya, at taimtim niyang sinamba si Śambhu—si Śiva, ang Panginoong mahabagin sa mga kumakalinga sa Kanya.

Verse 20

परीक्षार्थं विष्णुभक्तेस्तदा वै शंकरेण ह । कमलानां सहस्रात्तु हृतमेकं च नीरजम्

Upang subukin ang debosyon ni Viṣṇu, si Śaṅkara noon ay tunay na nag-alis ng isang lotus mula sa sanlibong lotus na inihanda para sa pagsamba.

Verse 21

न ज्ञातं विष्णुना तच्च मायाकारणमद्भुतम् । न्यूनं तच्चापि सञ्ज्ञाय तदन्वेषणतत्परः

Hindi naunawaan ni Viṣṇu ang kamangha-manghang sanhi ng māyā na iyon. Ngunit nang mapagtantong may kulang, ibinuhos niya ang buong diwa sa paghahanap nito.

Verse 22

बभ्राम सकलां पृथ्वीं तत्प्रीत्यै सुदृढव्रतः । तदप्राप्य विशुद्धात्मा नेत्रमेकमुदाहरत्

Taglay ang di-matitinag na panata, nilibot niya ang buong daigdig upang kalugdan Siya (Śiva). Ngunit nang hindi Siya matagpuan, ang dalisay na kaluluwang iyon ay naghandog ng isa niyang mata.

Verse 23

तं दृष्ट्वा स प्रसन्नोऽभूच्छंकरस्सर्वदुःखहा । आविर्बभूव तत्रैव जगाद वचनं हरिम्

Nang makita siya, si Śaṅkara—ang tagapag-alis ng lahat ng dalamhati—ay nalugod. Doon din mismo Siya nagpakita at nagsalita ng mga salita kay Hari (Viṣṇu).

Verse 24

शिव उवाच । प्रसन्नोऽस्मि हरे तुभ्यं वरं ब्रूहि यथेप्सितम् । मनोऽभिलषितं दद्मि नादेयं विद्यते तव

Wika ni Śiva: “O Hari, nalulugod Ako sa iyo. Sabihin mo ang biyayang ninanais mo, ayon sa iyong kalooban. Ipagkakaloob Ko ang minimithi ng iyong puso; para sa iyo, wala Akong ipagkakait.”

Verse 25

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा शंभुवचनं केशवः प्रीतमानसः । महाहर्षसमापन्नो ह्यब्रवीत्सांजलिश्शिवम्

Wika ni Sūta: Nang marinig ni Keśava (Viṣṇu) ang mga salita ni Śambhu (Śiva), napuno ng galak ang kanyang puso; sa dakilang tuwa, nagsalita siya kay Śiva na nakatiklop ang mga kamay.

Verse 26

विष्णुरुवाच । वाच्यं किं मे त्वदग्रे वै ह्यन्तर्यामी त्वमास्थितः । तथापि कथ्यते नाथ तव शासनगौरवात्

Sinabi ni Vishnu: "Ano ang maaari kong sabihin sa Iyong harapan, gayong Ikaw Mismo ay nananahan bilang Panloob na Tagapamahala sa lahat? Gayunpaman, O Panginoon, nagsasalita pa rin ako—dahil sa paggalang sa kadakilaan ng Iyong utos."

Verse 27

दैत्यैश्च पीडितं विश्वं सुखं नो नस्सदा शिव । दैत्यान्हंतुं मम स्वामिन्स्वायुधं न प्रवर्त्तते

"O Shiva, ang buong mundo ay pinahihirapan ng mga demonyo; para sa amin ay walang namamalaging kapayapaan. O aking Panginoon, kapag nais kong puksain ang mga demonyo, ang sarili kong sandata ay hindi gumagana."

Verse 28

किं करोमि क्व गच्छामि नान्यो मे रक्षकः परः । अतोऽहं परमेशान शरणं त्वां समागतः

“Ano ang gagawin ko, at saan ako tutungo? Wala nang ibang kataas-taasang tagapagtanggol para sa akin. Kaya, O Parameśāna, lumapit ako sa Iyo lamang bilang kanlungan.”

Verse 29

सूत उवाच । इत्युक्त्वा च नमस्कृत्य शिवाय परमात्मने । स्थितश्चैवाग्रतश्शंभोः स्वयं च पुरुपीडितः

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi nito, siya’y yumukod at nagbigay-galang kay Śiva, ang Kataas-taasang Sarili; at siya, na labis na pinahihirapan, ay tumindig sa harap ni Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 30

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णोर्देवदेवो महेश्वरः । ददौ तस्मै स्वकं चक्रं तेजोराशिं सुदर्शनम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ni Viṣṇu, si Mahādeva—Diyos ng mga diyos, si Mahēśvara—ay ipinagkaloob sa kanya ang sariling cakra, ang Sudarśana, isang siksik na bukal ng banal na liwanag.

Verse 31

तत्प्राप्य भगवान्विष्णुर्दैत्यांस्तान्बलवत्तरान् । जघान तेन चक्रेण द्रुतं सर्वान्विना श्रमम्

Pagdating doon, ang mapalad na Panginoong Viṣṇu ay mabilis na pinuksa ang lahat ng makapangyarihang Dānava sa pamamagitan ng kaniyang cakra, na winasak sila nang walang kahit kaunting pagod.

Verse 32

जगत्स्वास्थ्यं परं लेभे बभूवुस्सुखिनस्सुराः । सुप्रीतः स्वायुधं प्राप्य हरिरासीन्महासुखी

Nakamtan ng daigdig ang dakilang kagalingan, at ang mga diyos ay naging masaya. Si Hari (Viṣṇu), lubhang nalugod nang matanggap ang sarili niyang sandata, ay nanatili sa sukdulang kagalakan.

Verse 33

ऋषय ऊचुः । किं तन्नामसहस्रं वै कथय त्वं हि शांकरम् । येन तुष्टो ददौ चक्रं हरये स महेश्वरः

Nagsalita ang mga rishi: “Ano nga ba ang libong Pangalan ni Śaṅkara? Ipagpaliwanag mo sa amin. Dahil nalugod dito, si Mahādeva, ang Maheśvara, ay nagkaloob ng cakra kay Hari (Viṣṇu).”

Verse 34

इति श्रीशिव महापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां विष्णुसुदर्शनचक्रलाभवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikaapat na bahagi ng Koṭirudrasaṃhitā, nagwakas ang Ikatatlumpu’t-apat na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Pagkamit ni Viṣṇu ng Sudarśana Cakra.”

Verse 35

व्यास उवाच । इति तेषां वचश्श्रुत्वा मुनीनां भावितात्मनाम् । स्मृत्वा शिवपदांभोजं सूतो वचनमब्रवीत्

Sinabi ni Vyāsa: Nang marinig niya ang mga salita ng mga muni na pinadalisay ng pagninilay, si Sūta, na inalaala ang mga paang-loto ni Śiva, ay nagsalita bilang tugon.