रामेश्वरलिङ्गप्रादुर्भावः (The Manifestation/Origin of the Rāmeśvara Liṅga)

Verse 1

सूत उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि लिंगं रामेश्वराभिधम् । उत्पन्नं च यथा पूर्वमृषयश्शृणुतादरात्

Sinabi ni Sūta: “Ngayon ay ipaliliwanag ko ang Liṅga na tinatawag na Rāmeśvara, at kung paano ito unang nagpakita noong sinaunang panahon. O mga rishi, makinig kayo nang may banal na paggalang.”

Verse 2

पुरा विष्णुः पृथिव्यां चावततार सतां प्रियः

Noong unang panahon, si Viṣṇu—na minamahal ng mga banal—ay bumaba sa daigdig.

Verse 3

तत्र सीता हृता विप्रा रावणेनोरुमायिना । प्रापिता स्वगृहं सा हि लंकायां जनकात्मजा

Doon, O mga brāhmaṇa, si Sītā—anak ni Janaka—ay dinukot ni Rāvaṇa na may dakilang māyā, at dinala nga sa kanyang tahanan sa Laṅkā.

Verse 4

अन्वेषणपरस्तस्याः किष्किन्धाख्यां पुरीमगात् । सुग्रीवहितकृद्भूत्वा वालिनं संजघान ह

Sa pagnanais na matagpuan siya, nagtungo siya sa lungsod na tinatawag na Kiṣkindhā; at bilang tagapagkalinga ni Sugrīva, tunay ngang pinabagsak niya si Vālin. Sa pagkaunawang Shaiva, ito’y nagpapakita na ang Dharma—na itinatag sa kalooban ng Panginoong Śiva—ay nag-aalis ng kapangyarihang humahadlang upang magpatuloy ang matuwid na layon ng naghahanap.

Verse 5

तत्र स्थित्वा कियत्कालं तदन्वेषणतत्परः । सुग्रीवाद्यैर्लक्ष्मणेन विचारं कृतवान्स वै

Nanatili siya roon nang ilang panahon, na lubos na nakatuon sa paghahanap na iyon; at tunay ngang nakipagpulong at nagpasya siya kasama ni Lakṣmaṇa, ni Sugrīva, at ng iba pa.

Verse 6

कपीन्संप्रेषयामास चतुर्दिक्षु नृपात्मजः । हनुमत्प्रमुखान्रामस्तदन्वेषणहेतवे

Si Rāma, ang prinsipe (anak ng hari), ay nagsugo ng mga unggoy sa apat na panig—pinangunahan nina Hanumān at ng iba pa—upang hanapin siya.

Verse 7

अथ ज्ञात्वा गतां लंकां सीतां कपिवराननात् । सीताचूडामणिं प्राप्य मुमुदे सोऽति राघवः

Pagkaraan, nang malaman mula sa pinakadakilang unggoy na si Sītā ay napunta sa Laṅkā, at nang matanggap ang cūḍāmaṇi—ang hiyas sa tuktok ng buhok ni Sītā—si Rāghava (Rāma) ay nagalak nang labis.

Verse 8

सकपीशस्तदा रामो लक्ष्मणेन युतो द्विजाः । सुग्रीवप्रमुखैः पुण्यैर्वानरैर्बलवत्तरैः

O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, noon si Rāma—kasama si Lakṣmaṇa at kakampi ang panginoon ng mga unggoy—ay napalilibutan ng mga vānara na makapangyarihan at banal, na pinangungunahan ni Sugrīva.

Verse 9

पद्मैरष्टादशाख्यैश्च ययौ तीरं पयोनिधेः । दक्षिणे सागरे यो वै दृश्यते लवणाकरः

Sakay ng mga luklukang-lotus sa himpapawid na tinatawag na “labing-walo,” nagtungo siya sa pampang ng Karagatan—ang maalat na dagat na tunay na nakikita sa dakong timog.

Verse 10

तत्रागत्य स्वयं रामो वेलायां संस्थितो हि सः । वानरैस्सेव्यमानस्तु लक्ष्मणेन शिवप्रियः

Pagdating doon, si Rama mismo ay tumindig sa dalampasigan. Pinaglilingkuran ng mga vānara at kasama si Lakshmana, ang debotong minamahal ni Shiva, nanatili siya roon.

Verse 11

हा जानकि कुतो याता कदा चेयं मिलिष्यति । अगाधस्सागरश्चैवातार्या सेना च वानरी

“Ay, O Jānakī—saan ka naparoon? Kailan ko siya muling makikita? Walang sukat ang lalim ng karagatan, at ang hukbong vānara na ito’y hindi makatawid.”

Verse 12

राक्षसो गिरिधर्त्ता च महाबलपराक्रमः । लंकाख्यो दुर्गमो दुर्ग इंद्रजित्तनयोस्य वै

Siya ay isang Rākṣasa, bantog bilang “Giridhartā” (tagapasan ng bundok), na may napakalaking lakas at kabayanihan. Siya’y kilala bilang Laṅkā—isang kuta na mahirap lapitan at mabagsik—at tunay na anak ni Indrajit.

Verse 13

इत्येवं स विचार्यैव तटे स्थित्वा सलक्ष्मणः । आश्वासितो वनौकोभिरंगदादिपुरस्सरैः

Pagkaraang magnilay nang gayon, nanatili siyang nakatayo sa pampang ng ilog kasama si Lakṣmaṇa; at siya’y inaliw at pinalakas ng loob ng mga naninirahan sa gubat, na pinangungunahan ni Aṅgada at ng iba pa.

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे तत्र राघवश्शैवसत्तमः । उवाच भ्रातरं प्रीत्या जलार्थी लक्ष्मणाभिधम्

Noon din, doon, si Rāghava—ang pinakadakila sa mga deboto ni Śiva—ay nagsalita nang may pag-ibig sa kanyang kapatid na si Lakṣmaṇa, na naghahanap ng tubig.

Verse 15

राम उवाच । भ्रातर्लक्ष्मण वीरेशाहं जलार्थी पिपासितः । तदानय द्रुतं पाथो वानरैः कैश्चिदेव हि

Sinabi ni Rāma: “Kapatid kong Lakṣmaṇa, O panginoon ng mga bayani, kailangan ko ng tubig at labis ang uhaw ko. Kaya dalhin mo agad ang tubig—ipakuha rin ito sa ilang vānaras.”

Verse 16

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वानरास्तत्र ह्यधावंत दिशो दश । नीत्वा जलं च ते प्रोचुः प्रणिपत्य पुरः स्थिताः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig iyon, ang mga vānaras doon ay agad na tumakbo sa sampung direksiyon. Pagdala nila ng tubig, nag-ulat sila, yumukod at tumayong nasa harap niya.

Verse 17

वानरा ऊचुः । जलं च गृह्यतां स्वामिन्नानीतं तत्त्वदाज्ञया । महोत्तमं च सुस्वादु शीतलं प्राणतर्पणम्

Sinabi ng mga vānaras: “O aming panginoon, tanggapin po ninyo ang tubig na ito na dinala namin ayon sa tunay na utos. Ito’y napakahusay, masarap, malamig, at nakapagpapasigla ng hininga ng buhay.”

Verse 18

सूत उवाच । सुप्रसन्नतरो भूत्वा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान् । तच्छ्रुत्वा रामचन्द्रोऽसौ स्वयं जग्राह तज्जलम्

Sinabi ni Sūta: Lubhang nalugod siya at minasdan sila sa matang mahabagin; si Rāmacandra, nang marinig ang mga salitang iyon, ay personal na tumanggap ng tubig na iyon.

Verse 19

स शैवस्तज्जलं नीत्वा पातुमारब्धवान्यदा । तदा च स्मरणं जातमित्थमस्य शिवेच्छया

Nang kunin ng deboto ni Śiva ang tubig at magsimulang uminom, sa mismong sandaling iyon ay nagising sa kanya ang pag-alaala—at nangyari ito ayon sa kalooban ni Śiva.

Verse 20

न कृतं दर्शनं शंभोर्गृह्यते च जलं कथम् । स्वस्वामिनः परेशस्य सर्वानंदप्रदस्य वै

Kung hindi pa natamo ang darśana ni Śambhu, paano tatanggapin ang tubig ng pagsamba? Sapagkat Siya ang tunay na Panginoon ng sarili—si Parameśvara, ang Kataas-taasang Guro—na tunay na nagkakaloob ng lahat ng kaligayahang banal.

Verse 21

इत्युक्त्वा च जलं पीतं तदा रघुवरेण च । पश्चाच्च पार्थिवीं पूजां चकार रघुनंदनः

Pagkasabi nito, ang pinakadakila sa angkan ni Raghu ay uminom ng tubig. Pagkaraan, si Rāma, kagalakan ni Raghu, ay nagsagawa ng pārthiva na pūjā—hinubog at pinarangalan ang Śiva-liṅga—upang ipahayag ang tapat na paglilingkod-bhakti kay Panginoong Śiva sa anyong saguṇa na nahahawakan.

Verse 22

आवाहनादिकांश्चैव ह्युपचारान्प्रकल्प्य वै । विधिवत्षोडश प्रीत्या देवमानर्च शङ्करम्

Matapos ihanda ang mga upacāra, simula sa āvāhana at iba pang handog, sinamba niya si Panginoong Śaṅkara nang may pag-ibig at debosyon, ayon sa tuntunin, sa pamamagitan ng labing-anim na upacāra.

Verse 23

प्रणिपातैस्स्तवैर्दिव्यैश्शिवं संतोष्य यत्नतः । प्रार्थयामास सद्भक्त्या स रामश्शंकरं मुदा

Sa pamamagitan ng mga pagpapatirapa at mga banal na himno, masikap niyang pinasiyahan si Śiva. Pagkaraan, si Rāma, taglay ang dalisay na bhakti, ay masayang nanalangin kay Śaṅkara.

Verse 24

राम उवाच । स्वामिञ्छंभो महादेव सर्वदा भक्तवत्सल । पाहि मां शरणापन्नं त्वद्भक्तं दीनमानसम्

Wika ni Rāma: “O Panginoong Śambhu, O Mahādeva, na laging mapagmahal sa Iyong mga deboto, ingatan Mo ako. Ako’y dumulog sa Iyong kanlungan; ako’y deboto Mo, may pusong mapagpakumbaba at nababagabag.”

Verse 25

एतज्जलमगाधं च वारिधेर्भवतारण । रावणाख्यो महावीरो राक्षसो बलवत्तरः

“Ang lawak ng tubig na ito’y napakalalim at di masukat; paano mo tatawirin ang karagatang ito? May isang makapangyarihang Rākṣasa na nagngangalang Rāvaṇa, isang dakilang bayani na labis ang lakas.”

Verse 26

वानराणां बलं ह्येतच्चंचलं युद्धसाधनम् । ममकार्यं कथं सिद्धं भविष्यति प्रियाप्तये

“Ang lakas ng mga unggoy na ito’y tunay na pabagu-bago—isang di-matatag na sandata sa digmaan. Kung gayon, paano magtatagumpay ang aking gawain upang makamtan ko ang aking minamahal?”

Verse 27

तस्मिन्देव त्वया कार्यं साहाय्यं मम सुव्रत । साहाय्यं ते विना नाथ मम कार्य्यं हि दुर्लभम्

“Kaya nga, O Diyos—O marangal at matatag sa panata—ipagkaloob Mo sa akin ang iyong tulong. Kung wala ang iyong saklolo, O Panginoon, ang aking gawain ay tunay na mahirap maisakatuparan.”

Verse 28

त्वदीयो रावणोऽपीह दुर्ज्जयस्सर्वथाखिलैः । त्वद्दत्तवरदृप्तश्च महावीरस्त्रिलोकजित्

“Maging ang iyong sariling Rāvaṇa rito ay lubos na di-matatalo ninuman sa anumang paraan. Palalo dahil sa biyayang ipinagkaloob Mo, siya’y dakilang mandirigma, manlulupig ng tatlong daigdig.”

Verse 29

अप्यहं तव दासोऽस्मि त्वदधीनश्च सर्वथा । विचार्येति त्वया कार्यः पक्षपातस्सदाशिव

Tunay, ako’y iyong lingkod at sa lahat ng paraan ay lubos na umaasa sa iyo. Kaya, O Sadāśiva, matapos mong pagnilayan, ikaw lamang ang maggawad ng iyong mapagpalang kalinga.

Verse 30

सूत उवाच । इत्येवं स च संप्रार्थ्य नमस्कृत्य पुनःपुनः । तदा जयजयेत्युच्चैरुद्धोषैश्शंकरेति च

Sinabi ni Sūta: Kaya nga, matapos siyang taimtim na manalangin at yumukod nang paulit-ulit, saka siya sumigaw nang malakas, “Tagumpay! Tagumpay!” at tumawag din, “O Śaṅkara!”

Verse 31

इति स्तुत्वा शिवं तत्र मंत्रध्यानपरायणः । पुनः पूजां ततः कृत्वा स्वाम्यग्रे स ननर्त ह

Kaya nga, matapos purihin si Śiva roon, na lubos na nakatuon sa mantra at pagninilay, muli niyang isinagawa ang pagsamba; at saka, sa harap ng kanyang Panginoon, siya’y sumayaw.

Verse 32

प्रेमी विक्लिन्नहृदयो गल्लनादं यदाकरोत् । तदा च शंकरो देवस्सुप्रसन्नो बभूव ह

Nang ang deboto—na natutunaw ang puso sa pag-ibig—ay nagbitaw ng nanginginig at nabubulol na daing, noon nga’y si Panginoong Śaṅkara, ang Deva, ay labis na nalugod.

Verse 33

सांगस्सपरिवारश्च ज्योतीरूपो महेश्वरः । यथोक्तरूपममलं कृत्वाविरभवद्द्रुतम्

Pagkaraan, si Mahādeva, ang Dakilang Panginoon—na nagpakita bilang dalisay na Liwanag at kasama ang Kanyang mga kapangyarihan (mga sangkap) at mga kasama—ay kinuha ang walang dungis na anyo ayon sa pagkakalarawan, at agad na naghayag ng Kanyang sarili.

Verse 34

ततस्संतुष्टहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः । शिवमस्तु वरं ब्रूहि रामेति स तदाब्रवीत्

Pagkatapos, si Mahādeva, na lubos na nalugod sa debosyon ni Rāma, ay nagsalita noon: “Nawa’y maging mapalad. Humiling ka ng isang biyaya—at manatiling tapat sa pangalang ‘Rāma’.”

Verse 35

तद्रूपं च तदा दृष्ट्वा सर्वे पूतास्ततस्स्वयम् । कृतवान्राघवः पूजां शिवधर्मपरायणः

Nang makita nila noon ang banal na anyong iyon, ang lahat ay nalinis sa kanilang sarili. Pagkaraan, si Rāghava—na nakatuon sa dharma ni Śiva—ay nagsagawa ng pagsamba (pūjā) kay Panginoong Śiva.

Verse 36

स्तुतिं च विविधां कृत्वा प्रणिपत्य शिवं मुदा । जयं च प्रार्थयामास रावणाजौ तदात्मनः

Matapos maghandog ng sari-saring papuri at magpatirapa kay Śiva nang may galak, siya’y nanalangin para sa tagumpay ng kanyang sarili sa labanan laban kay Rāvaṇa.

Verse 37

ततः प्रसन्नहृदयो रामभक्त्या महेश्वरः । जयोस्तु ते महाराज प्रीत्या स पुनरब्रवीत्

Pagkaraan, si Maheśvara, na nagalak ang puso dahil sa debosyon ni Rāma, ay napuspos ng pag-ibig. Sa tuwa ay nagsalita siyang muli: “Tagumpay nawa sa iyo, O dakilang hari!”

Verse 38

शिवदत्तं जयं प्राप्य ह्यनुज्ञां समवाप्य च । पुनश्च प्रार्थयामास सांजलिर्नतमस्तकः

Nang matamo ang tagumpay na ipinagkaloob ni Śiva at matanggap din ang Kanyang mapagpalang pahintulot, muli siyang nakiusap—nakatiklop ang mga kamay at nakayuko ang ulo sa paggalang.

Verse 39

राम उवाच । त्वया स्थेयमिह स्वामिंल्लोकानां पावनाय च । परेषामुपकारार्थं यदि तुष्टोऽसि शंकर

Sinabi ni Rāma: O Panginoon, kung Ikaw ay nalulugod, manatili Ka rito—para sa paglilinis ng mga daigdig at para sa kapakinabangan ng iba, O Śaṅkara.

Verse 40

सूत उवाच । इत्युक्तस्तु शिवस्तत्र लिंगरूपोऽभवत्तदा । रामेश्वरश्च नाम्ना वै प्रसिद्धो जगतीतले

Sinabi ni Sūta: Nang masambit sa gayon, si Śiva ay nagpakita roon mismo sa anyo ng Liṅga. At sa pangalang “Rāmeśvara,” tunay ngang sumikat Siya sa ibabaw ng daigdig.

Verse 41

रामस्तु तत्प्रभावाद्वै सिन्धुमुत्तीर्य चांजसा । रावणादीन्निहत्याशु राक्षसान्प्राप तां प्रियाम्

Sa kapangyarihan ng banal na impluwensiyang Śaiva na iyon, mabilis na natawid ni Rāma ang karagatan nang magaan; at pagkaraang agad niyang mapuksa si Rāvaṇa at ang iba pang rākṣasa, muli niyang nabawi ang minamahal (Sītā).

Verse 42

रामेश्वरस्य महिमाद्भुतोऽभूद्भुवि चातुलः । भुक्तिमुक्तिप्रदश्चैव सर्वदा भक्तकामदः

Sa daigdig, nahayag ang kamangha-mangha at walang kapantay na kadakilaan ni Rāmeśvara. Nagkakaloob Siya ng kapakinabangang makamundo at ng kalayaan (moksha), at laging tumutupad sa minimithing hangarin ng mga deboto.

Verse 43

दिव्यगंगाजलेनैव स्नापयिष्यति यश्शिवम् । रामेश्वरं च सद्भक्त्या स जीवन्मुक्त एव हि

Sinumang may tapat na debosyon na magpaligo kay Śiva—si Rāmeśvara—gamit ang banal na tubig ng Gaṅgā, siya nga ay tunay na pinalaya habang nabubuhay (jīvanmukta).

Verse 44

इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्देवानां दुर्लभानपि । अंते प्राप्य परं ज्ञानं कैवल्यं प्राप्नुयाद्ध्रुवम्

Dito, matapos tamasahin ang lahat ng kaluguran—maging yaong bihira kahit sa mga deva—sa huli’y matatamo ang kataas-taasang kaalaman, at tiyak na mararating ang kaivalya, ang ganap na moksha, sa pagkakabatid kay Śiva bilang Kataas-taasang Panginoon (Pati).

Verse 45

इति वश्च समाख्यातं ज्योतिर्लिगं शिवस्य तु । रामेश्वराभिधं दिव्यं शृण्वतां पापहारकम्

Kaya nga, ipinahayag sa inyo ang Jyotirliṅga ni Śiva—ang banal na tinatawag na Rāmeśvara; ang pagdinig lamang tungkol dito’y nag-aalis ng kasalanan ng nakikinig.