Śiva-nāma-smaraṇa and Śambhu’s Protective Manifestation (Dāruka Episode)

Verse 1

सूत उवाच । कदाचित्सेवकस्तस्य राक्षसस्य दुरात्मनः । तदग्रे सुंदरं रूपं शंकरस्य ददर्श ह

Sinabi ni Sūta: Minsan, isang lingkod ng masamang-loob na rākṣasa na iyon ay nakakita, sa harap mismo niya, ng marikit na anyo ni Śaṅkara (Panginoong Śiva).

Verse 2

तस्मै निवेदितं राज्ञे राक्षसानां यथार्थकम् । सर्वं तच्चरितं तेन सकौतुकमथाद्भुतम्

Pagkaraan, iniulat niya sa hari ang tunay na salaysay tungkol sa mga Rākṣasa—ang lahat ng kanilang ginawa—na may matinding pag-uusisa at wari’y isang kababalaghang kahanga-hanga.

Verse 3

राजापि तत्र चागत्य राक्षसानां स दारुकः । विह्वलस्सबलश्शीघ्रं पर्यपृच्छच्च तं शिवम्

Pagkaraan, dumating din doon ang haring si Dāruka ng mga Rākṣasa. Bagaman nababalisa at may kasamang hukbo, dali-dali niyang tinanong ang Panginoong Śiva, na naghahangad ng kanlungan sa Kanya.

Verse 4

दारुक उवाच । किं ध्यायसि हि वैश्य त्वं सत्यं वद ममाग्रतः । एवं सति न मृत्युस्ते मम वाक्यं च नान्यथा

Wika ni Dāruka: “O vaiśya, ano nga ba ang iyong pinagninilayan? Sabihin mo ang katotohanan sa harap ko. Kung gayon, hindi darating sa iyo ang kamatayan—hindi magiging iba ang aking salita.”

Verse 5

सूत उवाच । तेनोक्तं च न जानामि तच्छ्रुत्वा कुपितस्य वै । राक्षसान्प्रेरयामास हन्यतां राक्षसा अयम्

Sabi ni Sūta: “Hindi ko nalalaman kung ano ang sinabi niya; ngunit nang marinig iyon, nag-alab sa poot ang isa at inudyukan ang mga Rākṣasa: ‘O mga Rākṣasa, patayin ang taong ito!’”

Verse 6

तदुक्तास्ते तदा हंतुं नानायुधधरा गताः । द्रुतं तं वैश्यशार्दूलं शंकरासक्तचेतसम्

Sa gayong utos, sila’y agad umalis upang pumatay, tangan ang sari-saring sandata, at mabilis na sumugod sa “leon sa mga vaiśya,” na ang isip ay matatag na nakatuon kay Śaṅkara.

Verse 7

तानागतांस्तदा दृष्ट्वा भयवित्रस्तलोचनः । शिवं सस्मार सुप्रीत्या तन्नामानि जगौ मुहुः

Nang makita niyang sila’y dumarating, nanginig ang kanyang mga mata sa takot. Ngunit sa pag-ibig at debosyon, inalaala niya ang Panginoong Śiva at paulit-ulit na binigkas ang Kanyang mga banal na pangalan.

Verse 8

वैश्यपतिरुवाच । पाहि शंकर देवेश पाहि शंभो शिवेति च । दुष्टादस्मात्त्रिलोकेश खलहन्भक्तवत्सल

Wika ni Vaiśyapati: “Ingatan mo ako, O Śaṅkara, Panginoon ng mga diyos! Ingatan mo ako, O Śambhu—mapalad na Śiva! O Panginoon ng tatlong daigdig, tagapuksa ng masasama, mapagmahal sa mga deboto—iligtas mo ako sa masamang ito.”

Verse 9

सर्वस्वं च भवानद्य मम देव त्वमेव हि । त्वदधीनस्त्वदीयोऽहं त्वत्प्राणस्सर्वदा प्रभो

O Panginoon, tunay na Ikaw lamang ang aking lahat. Lubos akong umaasa sa Iyo; ako’y sa Iyo. O Guro, sa bawat sandali ang aking hininga ng buhay ay nasa Iyo.

Verse 10

सूत उवाच । इति संप्रार्थितश्शंभुर्विवरान्निर्गतस्तदा । भवनेनोत्तमेनाथ चतुर्द्वारयुतेन च

Sinabi ni Sūta: Nang siya’y taimtim na mapakiusapan nang gayon, lumitaw noon si Śambhu mula sa siwang; at nakita ang Panginoon kasama ang isang dakilang banal na tahanan na may apat na tarangkahan.

Verse 11

मध्यज्योतिस्स्वरूपं च शिवरूपं तदद्भुतम् । परिवारसमायुक्तं दृष्ट्वा चापूजयत्स वै

Nang masdan niya ang kamangha-manghang anyo ni Śiva—na nahahayag bilang maningning na Liwanag sa pinakasentro—at makita Siyang napapaligiran ng Kanyang banal na kawan, siya’y tunay na naghandog ng pagsamba.

Verse 12

पूजितश्च तदा शंभुः प्रसन्नो ह्यभवत्स्वयम् । अस्त्रं पाशुपतं नाम दत्त्वा राक्षसपुंगवान्

Noon, si Śambhu, matapos sambahin nang nararapat, ay nalugod sa Kanyang sariling kalooban; at ipinagkaloob Niya ang sandatang tinatawag na Pāśupata sa pinakadakila sa mga Rākṣasa.

Verse 13

जघान सोपकरणांस्तान्सर्वान्सगणान्द्रुतम् । अरक्षच्च स्वभक्तं वै दुष्टहा स हि शंकरः

Si Śaṅkara, ang tagapuksa ng masasama, ay mabilis na pinabagsak ang lahat ng mga tagasunod na iyon kasama ang kanilang mga sandata; at tunay na ipinagtanggol Niya ang Kanyang sariling deboto.

Verse 14

सर्वांस्तांश्च तदा हत्वा वरं प्रादाद्वनस्य च । अत्यद्भुतकरश्शंभुस्स्वलीलात्तसुविग्रहः

Nang mapatay Niya noon ang lahat ng iyon, si Śambhu—na ang mga gawa ay kagila-gilalas at nag-aanyong-anyo sa pamamagitan ng Kanyang banal na līlā—ay nagkaloob din ng isang biyaya sa kagubatang iyon.

Verse 15

अस्मिन्वने सदा वर्णधर्मा वै संभवंतु च । ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां हि तथैव च

“Sa gubat na ito, nawa’y laging manaig ang mga tungkuling ayon sa bawat varṇa. Nawa’y ang itinakdang asal ng mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at gayundin ng mga śūdra ay patuloy na maitatag.”

Verse 16

भवत्वत्र मुनिश्रेष्ठास्तामसा न कदाचन । शिवधर्मप्रवक्तारश्शिवधर्मप्रवर्तकाः

O pinakadakilang mga muni, nawa’y dito ay hindi kayo kailanman mahulog sa tamas (dilim na espirituwal). Nawa’y maging mga tagapahayag kayo ng Dharma ni Śiva at masigasig na tagapagpalaganap ng banal na landas ni Śiva.

Verse 17

सूत उवाच । एतस्मिन्समये सा वै राक्षसी दारुकाह्वया । देव्याः स्तुतिं चकारासौ पार्वत्या दीनमानसा

Sinabi ni Sūta: Noong panahong iyon, ang rākṣasī na nagngangalang Dārukā, na may pusong mapagpakumbaba at nababalisa, ay naghandog ng isang himno ng papuri sa Diyosa na si Pārvatī.

Verse 18

प्रसन्ना च तदा देवी किं करोमीत्युवाच हि । साप्युवाच पुनस्तत्र वंशो मे रक्ष्यतां त्वया

Noon, ang Diyosa, na nalugod, ay nagsabi, “Ano ang dapat kong gawin?” Pagkaraan, muli siyang nagsalita roon: “Sa pamamagitan mo, dapat mapangalagaan ang aking angkan.”

Verse 19

रक्षयिष्यामि ते वंशं सत्यं च कथ्यते मया । इत्युक्त्वा च शिवेनैव विग्रहं सा चकार ह

“Aking iingatan ang iyong angkan—ito ang katotohanang aking ipinahahayag.” Pagkasabi nito, ang yaong nilalang, sa kalooban ni Śiva, ay nag-anyong hayag at nakikita.

Verse 20

शिवोपि कुपितां देवीं दृष्ट्वा वरवशः प्रभुः । प्रत्युवाचेति सुप्रीत्या यथेच्छसि तथा कुरु

Nang makita ni Śiva ang Diyosa na nagngangalit, ang Panginoon—bagaman Kataas-taasan—na nabigkis ng Kanyang ipinagkaloob na biyaya, ay sumagot nang may mapagmahal na galak: “Kung ano ang nais mo, gayon ang mangyari; gawin mo ayon sa iyong kalooban.”

Verse 21

सूत् उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वपतेश्शंकरस्य वै । सुप्रसन्ना विहस्याशु पार्वती वाक्यमब्रवीत्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya ang mga salita ng sarili niyang Panginoon—si Śaṅkara (Śiva)—si Pārvatī ay lubhang nalugod; agad siyang ngumiti at nagsalita bilang tugon.

Verse 22

पार्वत्युवाच । भवदीयं वचस्तथ्यं युगांते संभविष्यति । तावच्च तामसी सृष्टिर्भवत्विति मतं मम

Sinabi ni Pārvatī: “Tunay ang iyong mga salita; sa wakas ng yuga ay tiyak na mangyayari. Hanggang sa panahong iyon, hayaang manatili ang paglikha sa gunang tamas—iyan ang aking pinag-isipang pasya.”

Verse 23

अन्यथा प्रलयस्स्याद्वै सत्यं मे व्याहृतं शिव । प्रमाणीक्रियतां नाथ त्वदीयास्मि त्वदाश्रया

Kung hindi gayon, tunay na magkakaroon ng pralaya, ang pagkalusaw. O Śiva, ang sinabi ko ay katotohanan. O Nātha, nawa’y tanggapin ito bilang may bisa; ako’y sa Iyo at sa Iyo lamang ako sumisilong.

Verse 24

इयं च दारुका देवी राक्षसी शक्तिका मम । बलिष्ठा राक्षसीनां च रक्षोराज्यं प्रशास्तु च

“At ang diyosang si Dārukā na ito—ang aking kabiyak na rākṣasī na puspos ng kapangyarihan—ang pinakamatibay sa mga rākṣasī; siya nawa ang mamahala at maghari sa kaharian ng mga rākṣasa.”

Verse 25

इमा राक्षसपत्न्यस्तु प्रसविष्यंति पुत्रकान् । ते सर्वे मिलिताश्चैव वने वासाय मे मताः

Ang mga asawa ng mga rākṣasa na ito ay tunay na magsisilang ng mga anak na lalaki. Ang lahat ng anak na iyon, kapag nagtipon, ayon sa aking pasiya, ay nakalaan na manirahan sa gubat.

Verse 26

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा पार्वत्यास्स्वस्त्रियाः प्रभुः । प्रसन्नमानसो भूत्वा शंकरो वाक्यमब्रवीत्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya ang gayong mga salita mula sa sariling alalay ni Pārvatī, ang Panginoong Śaṅkara, na naging payapa at nalugod ang isipan, ay nagsalita bilang tugon.

Verse 27

शङ्कर उवाच । इति ब्रवीषि त्वं वै चेच्छृणु मद्वचनं प्रिये । स्थास्याम्यस्मिन्वने प्रीत्या भक्तानां पालनाय च

Sinabi ni Śaṅkara: “Kung iyan ang sinasabi mo, mahal ko, pakinggan mo ang aking mga salita. Sa galak ng pag-ibig, mananatili ako sa gubat na ito, at gagawin ko ito upang ingatan at pangalagaan ang mga deboto.”

Verse 28

अत्र मे वर्णधर्मस्थो दर्शनं प्रीतिसंयुतम् । करिष्यति च यो वै स चक्रवर्ती भविष्यति

Sinumang nananatili sa tungkulin ng kaniyang varṇa at āśrama, dumating dito at masdan Ako nang may mapagmahal na debosyon—siya nga ay magiging cakravartin, ang naghaharing pangkalahatan.

Verse 29

अन्यथा कलिपर्याये सत्यस्यादौ नृपेश्वर । महासेनसुतो यो वै वीरसेनेति विश्रुतः

O panginoon ng mga hari, sa pag-ikot ng Kali ay hindi ganyan; ngunit sa pasimula ng Satya-yuga ay may anak ni Mahāsena, na tanyag sa pangalang Vīrasena.

Verse 30

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां नागेश्वरज्योतिर्लिंगोद्भवमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikaapat na Aklat—ang Koṭirudra Saṃhitā—nagtatapos ang ikatatlumpung kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Paglitaw ng Nāgeśvara Jyotirliṅga.”

Verse 31

सूत उवाच । इत्येवं दंपती तौ च कृत्वा हास्यं परस्परम् । स्थितौ तत्र स्वयं साक्षान्महत्त्वकारकौ द्विजाः

Sinabi ni Sūta: Kaya nga, ang mag-asawang iyon, matapos magpalitan ng mapaglarong halakhak, ay nanatili roon—ang dalawang dvija na, sa kanilang mismong katauhan, ay naging sanhi ng kadakilaan (kataasang espirituwal).

Verse 33

ऋषय ऊचुः । वीरसेनः कथं तत्र यास्यते दारुकावने । कथमर्चिष्यति शिवं त्वं तद्वद महामते

Wika ng mga rishi: “Paano makararating doon si Vīrasena sa gubat ng Dārukā? At paano niya sasambahin at pupurihin doon ang Panginoong Śiva? O dakilang may isip at loob, ipahayag mo sa amin iyon.”

Verse 34

सूत उवाच । निषधे सुंदरे देशे क्षत्रियाणां कुले च सः । महासेनसुतो वीरसेनश्चैव शिवप्रियः

Sinabi ni Sūta: Sa magandang lupain ng Niṣadha, sa angkan ng mga Kṣatriya, may isang lalaking nagngangalang Vīrasena, anak ni Mahāsena—isang taong lalong minamahal ng Panginoong Śiva (isang deboto ni Śiva).

Verse 35

पार्थिवेशार्चनं कृत्वा तपः परमदुष्करम् । चकार वीरसेनो वै वर्षाणां द्वादशावधिः

Matapos isagawa ang pagsamba sa Panginoong yari sa lupa (Pārthiva Liṅga), si Vīrasena ay nagsagawa ng napakahirap na pag-aayuno at pagninilay, at tunay na ipinagpatuloy ito sa loob ng labindalawang taon.

Verse 36

ततः प्रसन्नो देवेशः प्रत्यक्षं प्राह शंकरः । काष्ठस्य मत्स्यिकां कृत्वा त्रपुधातु विलेपनाम्

Pagkaraan, ang Panginoon ng mga diyos, si Śaṅkara, na nalugod, ay nagpakita nang hayagan at tuwirang nagsalita: “Humubog mula sa kahoy ng isang munting anyong-isda, at balutan ito ng haluang tatlong metal.”

Verse 37

विधाय योगमायां च दास्यामि वीरसेनक । तां गृहीत्वा प्रविश्यैतं नृभिस्सह व्रजाधुना

“Matapos kong ayusin ang Yogamāyā, ibibigay ko siya sa iyo, O Vīrasena. Tanggapin mo siya at pumasok ka agad sa pook na ito kasama ng mga lalaki,” wika Niya.

Verse 38

ततस्त्वं तत्र गत्वा च विवरे च कृते मया । प्रविश्य च तदा पूजां कृत्वा नागेश्वरस्य च

“Pagkatapos, pumunta ka roon; kapag naroon na ang siwang na ginawa Ko, pumasok ka sa loob nito, at sa sandaling iyon ay magsagawa ka rin ng pagsamba kay Nāgeśvara (Śiva).”

Verse 39

ततः पाशुपतं प्राप्य हत्वा च राक्षसीमुखान् । मयि दृष्टे तदा किंचिन्न्यूनं ते न भविष्यति

Pagkaraan, nang matamo ang banal na sandatang Pāśupata at mapuksa ang mga kaaway na may mukhang demonyo, kapag nasilayan mo Ako, wala nang anumang kakulangan na mananatili sa iyo.

Verse 40

पार्वत्याश्च बलं चैव संपूर्णं वै भविष्यति । अन्ये च म्लेच्छरूपा ये भविष्यंति वने शुभाः

At tunay, ang ganap na lakas ni Pārvatī ay magaganap nang buo. At ang iba pa—bagaman nasa anyong mleccha—ay lilitaw din sa mapalad na gubat na yaon.

Verse 41

सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तत्र वीरसेनं हि दुःखह । कृत्वा कृपां च महतीं तत्रैवांतर्द्दधे प्रभुः

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi niyon, si Śaṅkara—ang tagapag-alis ng dalamhati—ay nagpakita ng dakilang habag kay Vīrasena roon, at ang Panginoon ay naglaho mula sa mismong pook na iyon.

Verse 42

इति दत्तवरस्सोऽपि शिवेन परमात्मना । शक्तस्स वै तदा कर्तुं संबभूव न संशयः

Kaya nga, nang pagkalooban siya ng biyaya ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, siya ay tunay na napuspos noon ng kapangyarihan upang maisakatuparan ang gawain—walang alinlangan.

Verse 43

एवं नागेश्वरो देव उत्पन्नो ज्योतिषां पतिः । लिंगरूपस्त्रिलोकस्य सर्वकामप्रदस्सदा

Kaya nga nahayag si Nāgeśvara—ang Panginoon, ang hari ng lahat ng liwanag—na nasa anyong Liṅga para sa tatlong daigdig, at laging nagkakaloob ng katuparan ng lahat ng marapat na hangarin.

Verse 44

एतद्यश्शृणुयान्नित्यं नागेशोद्भवमादरात् । सर्वान्कामानियाद्धीमान्महापातकनाशनान्

Ang marunong na taong may debosyon na araw-araw nakikinig sa salaysay ng pagpapakita ni Nāgeśvara ay makakamtan ang lahat ng ninanais na layunin, at ang malalaking kasalanan ay mawawasak.

Verse 352

ज्योतिर्लिंगस्वरूपो हि नाम्ना नागेश्वरश्शिवः । नागेश्वरी शिवा देवी बभूव च सतां प्रियौ

Tunay nga, si Panginoong Śiva, sa mismong anyo ng Jyotirliṅga, ay nakilala sa pangalang Nāgeśvara. At ang Diyosa Śivā, na tinatawag na Nāgeśvarī, ay nagpakita rin doon—kapwa sila naging minamahal ng mga banal at deboto.