Kāmarūpeśvara’s Trial and Śiva’s Hidden Protection (कামरूपेश्वर-रक्षा-प्रसङ्गः)

Verse 1

सूत उवाच । शिवोऽपि च गणैस्सार्द्धं जगाम हितकाम्यया । स्वभक्तनिकटं गुप्तस्तस्थौ रक्षार्थमादरात्

Sinabi ni Sūta: Si Panginoong Śiva man, kasama ang Kanyang mga gaṇa, ay lumisan dahil sa hangaring maghatid ng kapakanan. Nananatiling nakatago, tumigil Siya malapit sa Kanyang deboto nang may banal na pag-iingat, upang ipagtanggol ang debotong iyon.

Verse 2

एतस्मिन्नन्तरे तत्र कामरूपेश्वरेण च । अत्यंतं ध्यानमारब्धं पार्थिवस्य पुरस्तदा

Samantala, doon sa Kāmarūpeśvara, sinimulan ng Panginoon ang isang malalim at di-natitinag na pagninilay (dhyāna), sa harap mismo ng haring makalupa noong panahong iyon.

Verse 3

केनचित्तत्र गत्वा च राक्षसाय निवेदितम् । राजा किंचित्करोत्येवं त्वदर्थं ह्याभिचारिकम्

May isang pumunta roon at nagsumbong sa rākṣasa: “Ang hari ay may ginagawa—tunay ngang para sa iyo—isang gawang mahikang mapanira, isang abhicāra na laban sa kaaway.”

Verse 4

सूत उवाच । राक्षसस्स च तच्छुत्वा क्रुद्धस्तद्धननेच्छया । गृहीत्वा करवालं च जगाम नृपतिं प्रति

Wika ni Sūta: Nang marinig iyon, nag-alab sa galit ang rākṣasa at nagnasang pumatay. Kinuha niya ang espada at nagtungo sa hari.

Verse 5

तद्दृष्ट्वा राक्षसस्तत्र पार्थिवादि स्थितं च यत् । तदर्थं तत्स्वरूपं च दृष्ट्वा किंचित्करोत्यसौ

Nang makita ng rākṣasa na doon ay may naitatag na banal na sagisag—mula sa liṅga na yari sa lupa at iba pa—at nang maunawaan niya ang layon at tunay na anyo nito, gumawa siya ng isang bagay bilang tugon.

Verse 6

अत एनं बलादद्य हन्मि सोपस्करं नृपम् । विचार्येति महाक्रुद्धो राक्षसः प्राह तं नृपम्

“Kaya nga, ngayong araw ay papatayin ko ang haring ito sa lakas—kasama ang lahat ng kanyang kagamitan at pag-aari.” Pagkapagpasya nang gayon, ang rākṣasa na nag-aalab sa matinding galit ay nagsalita sa hari ng mga salitang iyon.

Verse 7

भीम उवाच । रेरे पार्थिव दुष्टात्मन्क्रियते किं त्वयाधुना । सत्यं वद न हन्यां त्वामन्यथा हन्मि निश्चितम्

Wika ni Bhīma: “Hoy, ikaw na haring masama ang loob! Ano ang ginagawa mo ngayon? Sabihin ang katotohanan—kung totoo ang sasabihin mo, hindi kita papatayin; kung hindi, tiyak na papatayin kita.”

Verse 8

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य कामरूपेश्वरश्च सः । मनसीति चिचिन्ताशु शिवविश्वासपूरितः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon, si Kāmarūpeśvara—na ang isip ay agad napuno ng di-matitinag na pananampalataya kay Śiva—ay nagmuni sa loob: “Gayon nga.”

Verse 9

भविष्यं यद्भवत्येव नास्ति तस्य निवर्तकः । प्रारब्धाधीनमेवात्र प्रारब्धस्स शिवः स्मृतः

Anumang itinakdang mangyari ay tunay na mangyayari—walang sinumang makapipigil o makababaligtad nito. Dito, ang lahat ay nasa ilalim ng prārabdha (karmang nagsimula na); at ang prārabdha ring iyon ang inaalala bilang si Śiva.

Verse 10

कृपालुश्शंकरश्चात्र पार्थिवे वर्तते ध्रुवम् । मदर्थं न करोतीह कुतः कोयं च राक्षसः

“Ang mahabaging Śaṅkara ay tiyak na naririto sa Pārthiva Liṅga (liṅgang yari sa lupa). Ngunit hindi Siya kumikilos dito para sa akin—kaya paano magiging rākṣasa ang nilalang na ito?”

Verse 11

स्वानुरूपां प्रतिज्ञां स सत्यं चैव करिष्यति । सत्यप्रतिज्ञो भगवाञ्छिवश्चेति श्रुतौ श्रुतः

Tunay niyang tutuparin ang panatang angkop sa Kanya, at ito’y tiyak na magkakatotoo. Sapagkat maging ang mga Veda ay nagpapatotoo na si Bhagavān Śiva ay “tapat sa Kanyang sumpa.”

Verse 12

मम भक्तं यदा कश्चित्पीडयत्यतिदारुणः । तदाहं तस्य रक्षार्थं दुष्टं हन्मि न संशयः

“Tuwing may sinumang malupit na nagpapahirap sa Aking deboto, para sa kanyang pag-iingat, Aking wawasakin ang masama—walang pag-aalinlangan.”

Verse 13

एवं धैर्य्यं समालंब्य ध्यात्वा देवं च शंकरम् । प्रार्थयामास सद्भक्त्या मनसैव रसेश्वरः

Kaya nga, tinipon ni Raseśvara ang tatag ng loob at nagnilay kay Panginoong Śaṅkara; sa tunay na debosyon, inialay niya ang panalangin—tahimik, sa loob lamang ng isipan.

Verse 14

त्वदीयोऽस्मि महाराज यथेच्छसि तथा कुरु । सत्यं च वचनं ह्यत्र ब्रवीमि कुरु मे हितम्

O dakilang hari, ako’y sa iyo—gawin mo ang nais mo. Dito’y nagsasabi ako ng salitang totoo: kumilos ka para sa aking kapakanan.

Verse 15

एवं मनसि स ध्यात्वा सत्यपाशेन मंत्रितः । प्राह सत्यं वचो राजा राक्षसं चावमानयन्

Kaya nito, nagmuni-muni ang hari sa kanyang puso at pinatibay sa loob ng “lambat ng katotohanan” (satyapāśa). Pagkaraan, nagsalita siya ng mga salitang totoo, habang sinasaway at pinapahiya ang rākṣasa.

Verse 16

नृप उवाच । भजामि शंकरं देवं स्वभक्तपरिपालकम् । चराचराणां सर्वेषामीश्वरं निर्विकारकम्

Sinabi ng Hari: “Sumasamba ako sa Diyos na si Śaṅkara, ang tagapangalaga ng Kanyang mga deboto—ang Panginoon ng lahat ng nilalang, gumagalaw man o di-gumagalaw, at nananatiling walang pagbabago.”

Verse 17

सूत उवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा कामरूपेश्वरस्य सः । क्रोधेन प्रचलद्गात्रो भीमो वचनमब्रवीत्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ni Kāmarūpeśvara, si Bhīma—na nanginginig ang mga kamay at paa sa galit—ay nagsalita bilang tugon.

Verse 18

भीम उवाच । शंकरस्ते मया ज्ञातः किं करिष्यति वै मम । यो मे पितृव्यकेनैव स्थापितः किंकरो यथा

Sinabi ni Bhīma: “Kilala kong mabuti kung sino ang Śaṅkara mo. Ano nga ba ang magagawa Niya sa akin? Sapagkat ang sarili kong tiyuhin sa ama ang naglagay sa akin sa ilalim ng Kanyang kapangyarihan—na parang isang alipin.”

Verse 19

तद्बलं हि समाश्रित्य विजेतुं त्वं समीहसे । तर्हि त्वया जितं सर्वं नात्र कार्या विचारणा

Sa lakas na iyon ka umaasa upang manakop. Kung gayon, sa iyo pa lamang ay napagtagumpayan na ang lahat—wala nang dapat pag-isipan pa rito.

Verse 20

यावन्मया न दृष्टो हि शंकरस्त्वत्प्रपालकः । तावत्त्वं स्वामिनं मत्वा सेवसे नान्यथा क्वचित्

Hangga’t hindi ko pa nakikita si Śaṅkara—ang tunay mong tagapangalaga—hangga’t noon ay naglilingkod ka sa taong ito na inaakalang siya ang panginoon; ni minsan ay hindi ka kumilos nang iba.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां भीमेश्वरज्योतिर्लिङ्गोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikaapat na Aklat—ang Koṭirudra Saṃhitā—nagtatapos ang ikadalawampu’t isang kabanata, na pinamagatang: “Paglalahad ng Kadakilaan at Paglitaw ng Bhīmeśvara Jyotirliṅga.”

Verse 22

अन्यथा हि भयं तेऽद्य भविष्यति न संशयः । स्वामिनस्ते करं तीक्ष्णं दास्येऽहं भीमविक्रमः

Kung hindi, sa araw na ito ay tiyak na sasaiyo ang takot—walang alinlangan. Ako, na may nakapanghihilakbot na lakas, ay ipapadama sa iyo ang mahigpit na kamay ng iyong panginoon (ang kanyang parusa).

Verse 23

सूत उवाच । इति तद्वचनं श्रुत्वा कामरूपेश्वरो नृपः । दृढं शंकरविश्वासो द्रुतं वाक्यमुवाच तम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon, ang haring Kāmarūpeśvara, na matatag ang pananampalataya kay Śaṅkara, ay agad na nagsalita sa kanya.

Verse 24

राजोवाच । अहं च पामरो दुष्टो न मोक्ष्ये शंकरं पुनः । सर्वोत्कृष्टश्च मे स्वामी न मां मुंचति कर्हिचित्

Sinabi ng Hari: “Tunay na ako’y hamak at masama; hindi ko na muling tatalikuran si Śaṅkara. Ang aking Panginoon ang sukdulang kadakilaan—hindi Niya ako kailanman pababayaan.”

Verse 25

सूत उवाच । एवं वचस्तदा श्रुत्वा तस्य राज्ञश्शिवात्मनः । तं प्रहस्य द्रुतं भीमो भूपतिं राक्षसोऽब्रवीत्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang gayong mga salita ng haring yaon—na ang sarili’y nakatuon sa debosyon kay Śiva—ang nakatatakot na rākṣasa na si Bhīma ay agad na tumawa nang mapanlibak at nagsalita sa pinuno.

Verse 26

भीम उवाच । मत्तो भिक्षयते नित्यं स किं जानाति स्वाकृतिम् । योगिनां का च निष्ठा वै भक्तानां प्रतिपालने

Sinabi ni Bhīma: “Araw-araw siyang namamalimos sa akin—paano niya malalaman ang tunay niyang kalikasan? At anong katatagan ng disiplina ang maaasahan sa mga yogin, kung sa pag-iingat at pag-aaruga sa mga deboto nahahayag ang paninindigan ng Panginoon?”

Verse 27

इति कृत्वा मतिं त्वं च दूरतो भव सर्वथा । अहं च तव स स्वामी युद्धं वै करवावहे

Pagkapasya mo nang ganito sa iyong isip, umurong ka nang lubos at tumayo sa malayo. Ako—na tunay mong karapat-dapat na panginoon—ay papasok na ngayon sa labanan.

Verse 28

सूत उवाच । इत्युक्तस्य नृपश्रेष्ठश्शंभुभक्तो दृढव्रतः । प्रत्युवाचाभयो भीमं दुःखदं जगतां सदा

Sinabi ni Sūta: Nang masabihan nang gayon, ang pinakadakilang hari—matatag sa kanyang panata at debotong sumasamba kay Śambhu—ay sumagot kay Bhīma nang walang takot, kay Bhīma na laging pinagmumulan ng pighati sa mga daigdig.

Verse 29

राजोवाच । शृणु राक्षस दुष्टात्मन्मया कर्तुं न शक्यते । त्वया विक्रियते तर्हि कुतस्त्वं शक्तिमानसि

Sinabi ng hari: “Makinig ka, O rākṣasa na masamang-loob! Hindi ko magagawa ito. Kung ikaw mismo ay nababago at nahihila ng impluwensiya, saan mo kinukuha ang inaangkin mong kapangyarihan?”

Verse 30

सूत उवाच । इत्युक्तस्सैन्यमादाय राजानं परिभर्त्स्य तम् । करालं करवालं च पार्थिवे प्राक्षिपत्तदा

Sinabi ni Sūta: Nang masabihan nang gayon, tinipon niya ang kanyang hukbo; saka niya pinagalitan ang haring iyon, at agad na inihagis sa pinuno ang isang nakapanghihilakbot na espada at isang talibong.

Verse 31

पश्य त्वं स्वामिनोऽद्यैव बलं भक्तसुखावहम् । इत्युवाच विहस्यैव राक्षसैस्स महाबलः

“Masdan—sa araw na ito mismo, pagmasdan ang kapangyarihan ng ating Panginoon, ang Guro, na ang lakas ay nagdudulot ng galak sa mga deboto.” Pagkasabi nito, ang napakalakas na iyon ay tumawa at nagsalita sa mga rākṣasa.

Verse 32

करवालः पार्थिवं च यावत्स्पृशति नो द्विजाः । यावच्च पार्थिवात्तस्मादाविरासीत्स्वयं हरः

O mga dvija, hanggang sa dumikit ang espada sa liṅga na yari sa lupa, at hanggang sa mula sa mismong anyong-lupa na iyon ay magpakita si Hara sa sariling kalooban.

Verse 33

पश्य भीमेश्वरोहं च रक्षार्थं प्रकटोऽभवम् । मम पूर्वव्रतं ह्येतद्रक्ष्यो भक्तो मया सदा

Masdan—Ako si Bhīmeśvara. Para sa pag-iingat, nagpakita Ako rito. Ito ang Aking sinaunang panata: ang Aking deboto ay lagi Kong pinangangalagaan.

Verse 34

एतस्मात्पश्य मे शीघ्रं बलं भक्तसुखावहम् । इत्युक्त्वा स पिनाकेन करवालो द्विधा कृतः

“Kaya nga, masdan agad ang Aking kapangyarihang nagdudulot ng ligaya sa mga deboto.” Pagkasabi nito, ginamit niya ang busog na Pināka at hinati sa dalawa ang espada.

Verse 35

पुनश्चैव त्रिशूलं स्वं चिक्षिपे तेन रक्षसा । तच्छूलं शतधा नीतमपि दुष्टस्य शंभुना

Pagkatapos ay muling inihagis ng rākṣasa na iyon ang kanyang sariling trident. Ngunit si Śambhu, na nilupig ang masama, ay ginawang sandaang piraso ang trident na iyon.

Verse 36

पुनश्शक्तिश्च निःक्षिप्ता तेन शंभूपरि द्विजाः । शंभुना सापि बाणैस्स्वैर्लक्षधा च कृता द्रुतम्

Muli niyang inihagis ang kanyang sandatang sibat kay Śambhu. Ngunit si Śambhu, O mga pantas na dalawang-beses isinilang, ay mabilis na dinurog ang mismong sandatang iyon sa sandaang libong piraso gamit ang Kanyang sariling mga palaso.

Verse 37

पट्टिशश्च ततस्तेन निःक्षिप्तो हि शिवोपरि । शिवेन स त्रिशूलेन तिलशश्च कृतं क्षणात्

Pagkaraan, inihagis niya ang palakol-pandigma kay Śiva. Sa isang kisap, winasak ni Śiva sa Kaniyang trisula ang sandata, naging mumunting piraso na parang mga butil ng linga.

Verse 38

ततश्शिवगणानां च राक्षसानां परस्परम् । युद्धमासीत्तदा घोरं पश्यतां दुःखकावहम्

Pagkaraan, sa pagitan ng mga gaṇa ni Śiva at ng mga rākṣasa, sumiklab ang isang mabangis na labanan, nagbanggaan sila—kakila-kilabot pagmasdan at pinagmumulan ng dalamhati sa mga nanonood.

Verse 39

ततश्च पृथिवी सर्वा व्याकुला चाभवत्क्षणात् । समुद्राश्च तदा सर्वे चुक्षुभुस्समहीधराः

Pagkaraan, sa isang iglap, ang buong daigdig ay nabalisa at yumanig. Noon, ang lahat ng karagatan ay umalon sa kaguluhan, at maging ang mga bundok ay nayanig—ipinamalas ang napakalawak na kapangyarihang pinakilos ng kosmikong kalooban ni Śiva.

Verse 40

देवाश्च ऋषयस्सर्वे बभूवुर्विकला अति । ऊचुः परस्परं चेति व्यर्थं वै प्रार्थितश्शिवः

Pagkaraan nito, ang lahat ng mga deva at mga rishi ay lubhang nanlumo at nawalan ng lakas. Nag-usap-usap sila: “Tunay nga, ang ating pagsusumamo kay Śiva ay nauwi sa wala.”

Verse 41

नारदश्च समागत्य शंकरं दुःखदाहकम् । प्रार्थयामास तत्रैव सांजलिर्नतमस्तकः

Pagdating ni Nārada, doon mismo ay nanalangin siya kay Śaṅkara—ang Panginoong tumutupok sa dalamhati—na nakatiklop ang mga kamay at nakayuko ang ulo sa paggalang.

Verse 42

नारद उवाच । क्षम्यतां क्षम्यतां नाथ त्वया विभ्रमकारक । तृणेकश्च कुठारो वै हन्यतां शीघ्रमेव हि

Wika ni Nārada: “Patawarin mo ako, patawarin mo ako, O Panginoon. Ikaw ang Nagpapasibol ng pagkalito (at Siya ring Nag-aalis nito). Ang isang hibla ng damo ay hindi katulad ng palakol—kaya hampasin mo ako agad, tunay nga.”

Verse 43

इति संप्रार्थितश्शंभुः सर्वान्रक्षोगणान्प्रभुः । हुंकारेणैव चास्त्रेण भस्मसात्कृतवांस्तदा

Sa gayon pagmamakaawa, si Śambhu—ang Kataas-taasang Panginoon—ay ginawang abo ang lahat ng pangkat ng rākṣasa sa pamamagitan lamang ng sandatang anyo ng Kanyang sigaw na “Huṃ.”

Verse 44

सर्वे ते राक्षसा दग्धाः शंकरेण क्षणं मुने । बभूवुस्तत्र सर्वेषां देवानां पश्यताद्भुतम्

O pantas, sa isang iglap ay natupok ni Śaṅkara ang lahat ng rākṣasa. Doon mismo, sa harap ng mga mata ng lahat ng deva, naganap ang isang kababalaghan.

Verse 45

दावानलगतो वह्निर्यथा च वनमादहेत् । तथा शिवेन क्रुद्धेन राक्षसानां बलं क्षणात्

Gaya ng apoy na hinihipan ng malaking sunog sa gubat at sinusunog ang buong kakahuyan, gayon din kapag nagngangalit si Śiva, ang lakas ng mga Rākṣasa ay nalilipol sa isang iglap.

Verse 46

भीमस्यैव च किं भस्म न ज्ञातं केनचित्तदा । परिवारयुतो दग्धो नाम न श्रूयते क्वचित्

Noong panahong iyon, walang sinuman ang nakaalam kung ano ang nangyari kay Bhīma—kung may naiwang abo man ay di rin batid. Wala ring nababalitaan kailanman na siya’y nasunog hanggang mamatay kasama ang kanyang mga kasama.

Verse 47

ततश्शिवस्य कृपया शांतिं प्राप्ता मुनीश्वराः । देवास्सर्वे च शक्राद्यास्स्वास्थ्यं प्रापाखिलं जगत्

Pagkaraan, sa habag ni Panginoong Śiva, nakamtan ng mga dakilang muni ang kapayapaan. Ang lahat ng mga deva—mula kay Śakra (Indra)—ay naibalik sa kagalingan, at ang buong daigdig ay muling naging buo at matatag.

Verse 48

क्रोधज्वाला महेशस्य निस्ससार वनाद्वनम् । राक्षसानां च तद्भस्म सर्वं व्याप्तं वनेऽखिलम्

Mula sa poot ni Mahesha, sumiklab ang naglalagablab na apoy, lumaganap mula gubat hanggang gubat. At ang abo ng mga rākṣasa ay kumalat at bumalot sa buong kagubatan sa lahat ng dako.

Verse 49

ततश्चौषधयो जाता नानाकार्यकरास्तथा । रूपान्तरं ततो नॄणां भवेद्वेषांतरं तथा

Pagkatapos, sumibol ang mga halamang-gamot na sari-sari, bawat isa’y may kakayahang maghatid ng iba’t ibang bisa. Pagkaraan nito, sa mga tao ay lumitaw ang pagkakaiba-iba ng anyo, gayundin ang pagkakaiba sa panlabas na hitsura at kasuotan.

Verse 50

भूतप्रेतपिशाचादि दूरतश्च ततो व्रजेत् । तन्न कार्यं च यच्चैव ततो न भवति द्विजाः

Mula roon, dapat lumayo nang malayo sa mga bhūta, preta, piśāca at mga katulad nila. O mga dvija, huwag magsagawa ng anumang gawain doon, sapagkat mula sa gayong pook ay walang mabuting katuparan na nagmumula.

Verse 51

ततः प्रार्थितश्शम्भुर्मुनिभिश्च विशेषतः । स्थातव्यं स्वामिना ह्यत्र लोकानां सुखहेतवे

Pagkaraan, si Śambhu (Śiva), na taimtim na pinakiusapan lalo na ng mga muni, ay sinamo: “O Panginoon, manatili Ka rito, sapagkat Ikaw ang May-ari—manatili para sa kapakanan at kaligayahan ng mga daigdig.”

Verse 52

अयं वै कुत्सितो देश अयोध्यालोकदुःखदः । भवंतं च तदा दृष्ट्वा कल्याणं संभविष्यति

“Ang pook na ito ay tunay na kasuklam-suklam, tagapaghatid ng dalamhati sa mga tao ng Ayodhyā. Ngunit kapag nakita Ka nila sa sandaling iyon, tiyak na sisibol ang kabutihang-mapalad.”

Verse 53

भीमशंकरनामा त्वं भविता सर्वसाधकः । एतल्लिंगं सदा पूज्यं सर्वापद्विनिवारकम्

Ikaw ay makikilala sa pangalang Bhīmaśaṅkara, ang tagapagkaganap ng lahat ng layon. Ang Liṅga na ito ay dapat sambahin palagi, sapagkat inaalis nito ang bawat kapahamakan.

Verse 54

सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितश्शम्भुर्लोकानां हितकारकः । तत्रैवास्थितवान्प्रीत्या स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः

Sinabi ni Sūta: Nang siya’y mapakiusapan nang gayon, si Śambhu—na laging nagmamalasakit sa kapakanan ng mga daigdig—ay nanatili roon mismo sa masuyong galak; bagama’t ganap na malaya, siya’y mapagmahal sa mga deboto.