Adhyaya 19
Kotirudra SamhitaAdhyaya 1926 Verses

Kedāreśvara-pratiṣṭhā: Nara-Nārāyaṇa’s Worship and Śiva’s Abiding as Jyoti

Sa kabanatang ito, sa salaysay ni Sūta, isinasalaysay ang Nara at Nārāyaṇa—na kinikilalang mga pagkakatawang-tao ni Hari—na nagsagawa ng matagal at tuluy-tuloy na pagsamba sa Badaryāśrama sa loob ng Bhārata-khaṇḍa. Ang kanilang pagsamba ay «pārthiva-pūjā» (pagsambang mula sa lupa/luwad), at si Śiva, dahil sa pagkapasailalim sa debosyon ng mga bhakta (bhakta-adhīnatā), ay madalas na nagpapakita sa liṅga upang tanggapin ang kanilang arcanā. Pagkaraan ng mahabang panahon, lubhang nalugod si Śiva at nag-alok ng biyaya. Hiniling nina Nara–Nārāyaṇa na manatili si Śaṅkara sa sariling anyo upang magpatuloy ang pagsamba at para sa kapakanan ng daigdig. Kaya nanahan si Śiva sa rehiyong Kedāra ng Himalaya bilang pagpapakita ng jyoti-rūpa (anyo ng liwanag) at tinawag na Kedāreśvara. Pagkatapos, ipinapahayag ang pangkalahatang bunga: sa darśana at arcanā, si Kedāreśvara ay laging nagbibigay ng ninanais ng mga deboto; sinasamba rin doon ng mga deva at sinaunang ṛṣi at nakakamit ang mga bunga ayon sa hangarin mula sa mahabaging Maheśvara. Ang lihim na aral: ang debosyong may pag-aayuno at tapas ay nagiging permanenteng banal na presensya—pook, sagisag, at biyaya na magkatuwang na naghahayag ng Śiva-tattva.

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । नरनारायणाख्यौ याववतारौ हरेर्द्विजाः । तेपाते भारते खण्डे बदर्याश्रम एव हि

Sinabi ni Sūta: “O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, ang dalawang pagkakatawang-tao ni Hari na tinatawag na Nara at Nārāyaṇa ay tunay na nagsagawa ng matinding tapasya sa lupain ng Bhārata, sa mismong ashram ng Badarī.”

Verse 2

ताभ्यां संप्रार्थितश्शंभुः पार्थिवे पूजनाय वै । आयाति नित्यं तल्लिंगे भक्ताधीनतया शिव

Kapag taimtim na pinakiusapan ng mga debotong iyon, si Śambhu ay dumarating—araw-araw—sa loob ng lingga na yari sa lupa upang tanggapin ang pagsamba; sapagkat si Śiva, sa Kanyang mapagpalang kagandahang-loob, ay waring ‘umaasa’ sa debosyon ng mga bhakta.

Verse 3

एवं पूजयतोश्शंभुं तयोर्विष्ण्ववतारयोः । चिरकालो व्यतीताय शैवयोर्धर्मपुत्रयोः

Kaya nga, habang ang dalawang pagkakatawang-tao ni Viṣṇu ay patuloy na sumasamba kay Śambhu (Panginoong Śiva), lumipas ang mahabang panahon para sa dalawang anak ng dharma na tapat na deboto ni Śiva.

Verse 4

एकस्मिन्समये तत्र प्रसन्नः परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नोस्मि वरो मे व्रियतामिति

Sa isang pagkakataon doon, naging mapagpala ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) at sumagot: “Ako’y nalugod. Pumili ka ng isang biyaya mula sa Akin.”

Verse 5

इत्युक्ते च तदा । तेन नरो नारायणस्स्वयम् । ऊचतुर्वचनं तत्र लोकानां हितकाम्यया

Nang masabi iyon, sina Nara at Nārāyaṇa mismo ay nagsalita roon, na nagnanais ng kapakanan ng lahat ng nilalang.

Verse 6

नरनारायणावूचतुः । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरस्त्वया । स्थीयतां स्वेन रूपेण पूजार्थं शंकरस्स्वयम्

Sinabi nina Nara at Nārāyaṇa: “Kung Ikaw ay nalugod, O Panginoon ng mga diyos, at kung magbibigay Ka ng biyaya, nawa’y manatili rito si Śaṅkara mismo sa Kanyang sariling hayag na anyo, upang Siya’y aming masamba.”

Verse 7

सूत उवाच । इत्युक्तस्तु तदा ताभ्यां केदारे हिमसंश्रये । स्वयं च शंकरस्तस्थौ ज्योतीरूपो महेश्वरः

Sinabi ni Sūta: Nang sa gayon ay matawag ng dalawa, sa Kedāra na sinisilungan ng niyebe, si Śaṅkara mismo ay tumindig na nahayag bilang Maheśvara, sa anyo ng maningning na Liwanag.

Verse 8

ताभ्यां च पूजितश्चैव सर्वदुःखभयापहः । लोकानामुपकारार्थं भक्तानां दर्शनाय वै

Sinasamba Siya ng dalawang iyon; ang Panginoon—tagapag-alis ng lahat ng dalamhati at takot—ay tunay na nagpakita para sa kapakanan ng mga daigdig at upang igawad sa Kanyang mga deboto ang biyaya ng banal na darśana (pagkakita).

Verse 9

स्वयं स्थितस्तदा शंभुः केदारेश्वरसंज्ञकः । भक्ताभीष्टप्रदो नित्यं दर्शनादर्चनादपि

Noon, si Śambhu mismo ay nanahan doon, kilala sa pangalang Kedāreśvara; lagi Niyang ipinagkakaloob sa mga deboto ang minimithi nila—sa darśana pa lamang at maging sa pagsamba.

Verse 10

देवाश्च पूजयंतीह ऋषयश्च पुरातनाः । मनोभीष्ट फलं तेते सुप्रसन्नान्महेश्वरात्

Dito, sinasamba Siya ng mga diyos at ng mga sinaunang ṛṣi. Mula kay Mahēśvara—na lubhang nalulugod sa debosyon—natamo ng bawat isa ang bungang minimithi ng kanilang puso.

Verse 11

भवस्य पूजनान्नित्यं बदर्याश्रमवासिनः । प्राप्नुवन्ति यतः सोऽसौ भक्ताभी ष्टप्रदः सदा

Sa araw-araw na pagsamba kay Bhava (Panginoong Śiva), ang mga naninirahan sa Badarī-āśrama ay patuloy na nakakamtan ang kanilang mga layon; sapagkat Siya nga ay laging tagapagkaloob ng minimithi ng mga deboto.

Verse 12

तद्दिनं हि समारभ्य केदारेश्वर एव च । पूजितो येन भक्त्या वै दुःखं स्वप्नेऽति दुर्लभम्

Mula sa araw na iyon, para sa sinumang sumasamba kay Kedāreśvara nang may tunay na bhakti, ang dalamhati ay nagiging lubhang bihira—maging sa panaginip man.

Verse 13

यो वै हि पाण्डवान्दृष्ट्वा माहिषं रूपमास्थितः । मायामास्थाय तत्रैव पलायनपरोऽभवत्

Tunay nga, nang makita ang mga Pāṇḍava, siya’y nag-anyong kalabaw; sa pagdulog sa māyā roon din, naging tanging hangarin niya ang tumakas.

Verse 14

धृतश्च पाण्डवैस्तत्र ह्यवाङ्मुखतया स्थितः । पुच्छ चैव धृतं तैस्तु प्रार्थितश्च पुनःपुनः

Doon, pinigil siya ng mga Pāṇḍava, sapagkat nakatayo siyang nakayuko ang mukha. Mahigpit din nilang hinawakan ang kanyang buntot, at paulit-ulit siyang pinakiusapan.

Verse 15

तद्रूपेण स्थितस्तत्र भक्तवत्सलनामभाक् । नयपाले शिरोभागो गतस्तद्रूपतः स्थितः

Nanatili roon sa gayong anyo, si Śiva ay nakilala sa pangalang “Bhaktavatsala,” ang mahabaging umiibig sa Kanyang mga deboto. Sa gayon ding anyo, isang bahagi ng Kanyang ulo ay naparoon sa Nayapāla at nanatiling itinatag doon.

Verse 16

स वै व पूजनान्नित्यमाज्ञां चैवाप्यदात्तथा । पूजितश्च स्वयं शंभुस्तत्र तस्थौ वरानदात्

Kaya nga, araw-araw siyang nagsagawa ng pagsamba at sa gayon ding paraan ay tinanggap ang utos ng Panginoon. Nang si Śambhu Mismo ay masambang ayon sa nararapat, nanatili Siya roon at nagkaloob ng mga biyaya.

Verse 17

पूजयित्वा गतास्ते तु पाण्डवा मुदितास्तदा । लब्ध्वा चित्तेप्सितं सर्वं विमुक्तास्सर्वदुःखतः

Matapos sambahin nang wasto si Śiva, ang mga Pāṇḍava ay umalis noon na may galak. Nang makamtan ang lahat ng minimithi ng puso, sila’y napalaya sa lahat ng dalamhati.

Verse 18

तत्र नित्यं हस्साक्षात्क्षेत्रे केदारसंज्ञके । भारतीभिः प्रजाभिश्च तथेव परिपूज्यते

Doon, sa banal na pook na tuwirang nahahayag bilang Kedāra-kṣetra, ang Panginoong Śiva ay sinasamba araw-araw nang may nararapat na paggalang—ng mga Bhāratī (mga pantas na deboto ng Bhārata) at gayundin ng karaniwang mga tao.

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां केदारेश्वरज्योतिर्लिगमा हात्म्यवर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa banal na Śiva Mahāpurāṇa, sa ikaapat na bahagi na tinatawag na Koṭirudra Saṃhitā, nagwawakas ang ikalabinsiyam na kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng Kadakilaan ng Kedāreśvara Jyotirliṅga.”

Verse 20

तथैव रूपं दृष्ट्वा च सर्वपापैः प्रमुच्यते । जीवन्मुक्तो भवेत्सोपि यो गतो बदरीवने

Gayundin, sa pagtanaw sa mismong banal na anyong iyon, ang tao ay napapalaya sa lahat ng kasalanan. Tunay nga, sinumang makarating sa Badarīvana ay nagiging jīvanmukta—malaya kahit nabubuhay pa.

Verse 21

दृष्ट्वा रूपं नरस्यैव तथा नारायणस्य हि । केदारेश्वरशंभोश्च मुक्तभागी न संशयः

Ang sinumang nakakita sa anyo ni Nara at ni Nārāyaṇa, at nagkaroon ng darśana kay Kedāreśvara Śambhu, ay tiyak na karapat-dapat sa kalayaan (mokṣa)—walang pag-aalinlangan.

Verse 22

केदारेशस्य भक्ता ये मार्गस्थास्तस्य वै मृता । गतेऽपि मुक्ता भवंत्येव नात्र कार्य्या विचारणा

Yaong mga deboto ni Panginoong Kedāreśa na namatay habang naglalakbay patungo sa Kanya—kahit hindi man nakaabot sa dambana—ang mga kaluluwang iyon ay tunay na napapalaya. Dito’y hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pag-uusisa pa.

Verse 23

गत्वा तत्र प्रीतियुक्तः केदारेशं प्रपूज्य च । तत्रत्यमुदकं पीत्वा पुन र्जन्म न विन्दति

Pumaroon doon na puspos ng debosyon, at sambahin si Kedāreśa; ang sinumang uminom ng banal na tubig sa pook na iyon ay hindi na muling isisilang.

Verse 24

खण्डेस्मिन्भारते विप्रा नरनारायणेश्वरः । केदारेशः प्रपूज्यश्च सर्वैर्जीवैस्सुभक्तितः

O mga brāhmaṇa, sa mismong Bhārata-khaṇḍa na ito, ang Panginoong kilala bilang Nara-Nārāyaṇeśvara—si Kedāreśa—ay dapat sambahin ng lahat ng nilalang nang may dakilang debosyon.

Verse 25

अस्य खण्डस्य स स्वामी सर्वेशोपि विशेषतः । सर्वकामप्रदश्शंभुः केदाराख्यो न संशय

Siya ang Panginoon ng banal na pook na ito—tunay na ang Kataas-taasang Panginoon sa lahat, sa isang natatanging paraan. Yaong Śambhu na nagkakaloob ng bawat marapat na hangarin ay tinatawag na Kedāra; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 26

एतद्वचस्समाख्यातं यत्पृष्टमृषिसत्तमाः । श्रुत्वा पापं हरेत्सर्वं नात्र कार्या विचारणा

O pinakadakilang mga rishi, ganito ko ipinahayag ang aral na inyong itinatanong. Sa pagdinig pa lamang nito, nawawala ang lahat ng kasalanan—hindi na kailangan ang alinlangan o dagdag na pagninilay.

Frequently Asked Questions

Nara-Nārāyaṇa perform prolonged pārthiva worship at Badaryāśrama; Śiva, pleased, offers a boon and is requested to remain for ongoing worship and lokahita. He abides in Kedāra as Kedāreśvara, accessible for darśana and pūjā.

The liṅga and ‘jyoti-rūpa’ together model transcendence-in-immanence: devotion stabilizes a luminous divine presence into a fixed sacred locus, making metaphysical Śiva-tattva ritually and geographically encounterable.

Śiva is highlighted as Kedāreśvara, described as abiding in Kedāra in a jyoti-rūpa mode and functioning as a constant bestower of devotees’ aims through darśana and arcana.