अवंतीस्थ-ब्राह्मणकथा तथा तृतीय-ज्योतिर्लिङ्गोपाख्यान-प्रस्तावना (Avanti Brahmin Narrative and Prelude to the Third Jyotirliṅga)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वं विजानासि वस्तु व्यास प्रसादतः । ज्योतिषां च कथां श्रुत्वा तृप्तिर्नैव प्रजायते

Nagsalita ang mga rishi: “O Sūta, sa biyaya ni Vyāsa ay nalalaman mo ang lahat ayon sa katotohanan. Ngunit kahit napakinggan na namin ang banal na salaysay tungkol sa mga Jyoti (mga Jyotirliṅga), hindi pa rin sumisibol ang aming lubos na kasiyahan.”

Verse 2

तस्मात्त्वं हि विशेषेण कृपां कृत्वातुलां प्रभो । ज्योतिर्लिंगं तृतीयं च कथय त्वं हि नोऽधुना

Kaya nga, O Panginoon, magpakita ka ng natatanging habag—ng walang kapantay na awa—at ngayon ay isalaysay mo sa amin ang ikatlong Jyotirliṅga.

Verse 3

सूत उवाच । धन्योऽहं कृतकृत्योऽहं श्रीमतां भवतां यदि । गतश्च संगमं विप्रा धन्या वै साधुसंगतिः

Sinabi ni Sūta: “Mapalad ako; ganap ang aking buhay, sapagkat nakamit ko ang pakikipagniig sa inyo, mga maringal na brāhmaṇa rishi. Tunay, ang pakikisama sa mga banal ay siya mismong pagpapala.”

Verse 4

अतो मत्वा स्वभाग्यं हि कथयिष्यामि पावनीम् । पापप्रणाशिनीं दिव्यां कथां च शृणुतादरात्

Kaya nga, sa pag-aakalang ito’y inyong mabuting kapalaran, isasalaysay ko ang salaysay na nagpapadalisay—banal at pumupuksa sa kasalanan. Makinig kayo nang may paggalang at taimtim na pagdalo.

Verse 5

अवंती नगरी रम्या मुक्तिदा सर्वदेहिनाम् । शिवप्रिया महापुण्या वर्तते लोकपावनी

Ang marikit na lungsod ng Avantī ay nagkakaloob ng moksha sa lahat ng nilalang na may katawan. Minamahal ni Śiva at puspos ng dakilang kabanalan, ito’y nananatiling tagapaglinis ng mga daigdig.

Verse 6

तत्रासीद्बाह्मणश्रेष्ठश्शुभकर्मपरायणः । वेदाध्ययनकर्त्ता च वेदकर्मरतस्सदा

Doon ay may nanirahang isang pinakadakilang Brāhmaṇa, nakatuon sa mga mapagpalang gawain. Siya’y masigasig sa pag-aaral ng mga Veda at laging abala sa mga ritwal na Vedic.

Verse 7

अग्न्याधानसमायुक्तश्शिवपूजारतस्सदा । पार्थिवीं प्रत्यहं मूर्तिं पूजयामास वै द्विजः

Taglay ang ritwal ng pagpapanatili ng sagradong apoy (agnyādhāna) at laging deboto sa pagsamba kay Śiva, ang dalawang-ulit-na-ipinanganak na brāhmaṇa ay araw-araw na sumasamba sa isang anyong luwad (pārthiva-mūrti) bilang sisidlan ng presensya ni Śiva.

Verse 8

सर्वकर्मफलं प्राप्य द्विजो वेदप्रियस्सदा । सतां गतिं समालेभे सम्यग्ज्ञानपरायणः

Matapos makamtan ang bunga ng lahat ng matuwid na gawa, ang dwija—laging deboto sa mga Veda—ay nakaabot sa mapalad na landas ng mga banal, sapagkat lubos na nakatuon sa wastong kaalaman na humahantong sa pagsasakatuparan kay Śiva.

Verse 9

तत्पुत्रास्तादृशाश्चासंश्चत्वारो मुनिसत्तमाः । शिवपूजारता नित्यं पित्रोरनवमास्सदा

Ang kanyang mga anak na lalaki ay gayon din ang likas—apat na pinakadakilang muni—na laging nakatuon sa pagsamba kay Panginoong Śiva, at palaging masunurin at magalang sa kanilang mga magulang.

Verse 10

देवप्रियश्च तज्ज्येष्ठः प्रियमेधास्ततः परम् । तृतीयस्तु कृतो नाम धर्मवाही च सुव्रतः

Sa kanila, ang panganay ay si Devapriya; sumunod si Priyamedhā. Ang ikatlo ay pinangalanang Kṛta—tuwid sa asal—tagapagdala at tagapagtanggol ng dharma, at matatag sa mga banal na panata.

Verse 11

तेषां पुण्यप्रतापाच्च पृथिव्यां सुखमैधत । शुक्लपक्षे यथा चन्द्रो वर्द्धते च निरंतरम्

Dahil sa maningning na kapangyarihan ng naipong kabutihan nila, umunlad ang ligaya sa ibabaw ng daigdig; gaya ng buwan sa maliwanag na kalahating buwan (śukla-pakṣa) na patuloy na lumalaki nang walang patid.

Verse 12

तथा तेषां गुणास्तत्र वर्द्धन्ते स्म सुखावहाः । ब्रह्मतेजोमयी सा वै नगरी चाभवत्तदा

Kaya nga, sa pook na yaon, ang kanilang mapalad na mga katangian ay patuloy na lumago, nagdudulot ng espirituwal na ginhawa at kagalingan; at nang sandaling iyon, ang lungsod ay napuspos ng ningning ng Brahman, maningning sa banal na liwanag.

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र यज्जातं वृत्तमुत्तमम् । श्रूयतां तद्द्विजश्रेष्ठाः कथयामि यथाश्रुतम्

Samantala, doon ay naganap ang isang pangyayaring lubhang dakila. O pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, makinig kayo; isasalaysay ko ito nang tapat ayon sa aking narinig.

Verse 14

पर्वते रत्नमाले च दूषणाख्यो महासुरः । बलवान्दैत्यराजश्च धर्मद्वेषी निरन्तरम्

Sa Bundok Ratnamālā ay nanirahan ang isang dakilang asura na nagngangalang Dūṣaṇa—makapangyarihan, hari sa mga daitya, at walang tigil na napopoot sa dharma.

Verse 15

ब्रह्मणो वरदानाच्च जगतुच्छीचकार ह । देवा पराजितास्तेन स्थानान्निस्सारितास्तथा

Pinalakas ng biyayang kaloob ni Brahmā, ginulo niya ang mga daigdig at inihulog sa kaguluhan. Sa kanya natalo ang mga deva at pinalayas din mula sa kanilang mga tahanang makalangit.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां महाकालज्योतिर्लिंगमाहात्म्यवर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikaapat na Koṭirudra-saṃhitā, nagtatapos ang ikalabing-anim na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Mahākāla Jyotirliṅga.”

Verse 17

यावंतो वेदधर्माश्च तावंतो दूरतः कृताः । तीर्थेतीर्थे तथा क्षेत्रे धर्मो नीतश्च दूरतः

Lahat ng tungkuling iniutos ng mga Veda ay itinaboy nang malayo; at sa bawat paglalakbay-dambana at sa bawat banal na pook, ang mismong dharma ay pinalayas nang malayo.

Verse 18

अवंती नगरी रम्या तत्रैका दृश्यते पुनः । इत्थं विचार्य तेनैव यत्कृतं श्रूयतां हि तत्

“Ang Avantī ay isang lungsod na kaaya-aya; doon, tunay na muling nasisilayan ang isang banal na presensya. Sa pagninilay nang ganito, pakinggan ngayon ang ginawa niya.”

Verse 19

बहुसैन्यसमायुक्तो दूषणस्स महासुरः । तत्रस्थान्ब्रह्मणान्सर्वानुद्दिश्य समुपाययौ

Ang dakilang asura na si Dūṣaṇa, na may kasamang napakalaking hukbo, ay sumulong doon, itinutuon ang layon sa lahat ng Brāhmaṇa na naninirahan sa pook na iyon.

Verse 20

तत्रागत्य स दैत्येन्द्रश्चतुरो दैत्यसत्तमान् । प्रोवाचाहूय वचनं विप्र द्रोही महाखलः

Pagdating doon, ang panginoon ng mga Daitya—lubhang masama at kaaway ng mga brāhmaṇa—ay ipinatawag ang apat na pinakamararangal na Daitya at nagsalita sa kanila.

Verse 21

दैत्य उवाच । किमेते ब्राह्मणा दुष्टा न कुर्वंति वचो मम । वेदधर्मरता एते सर्वे दंड्या मते मम

Wika ng Daitya: “Bakit hindi sinusunod ng masasamang brāhmaṇa na ito ang aking utos? Yamang sila’y nakatuon sa dharma ng mga Veda, sa aking palagay, silang lahat ay nararapat parusahan.”

Verse 22

सर्वे देवा मया लोके राजानश्च पराजिताः । वशे किं ब्राह्मणाश्शक्या न कर्तुं दैत्यसत्तमाः

“Lahat ng mga deva sa mundong ito—pati na ang mga hari—ay natalo ko na. O pinakamainam sa mga Daitya, ano pa ang hindi magagawa? Hindi ba’t maging ang mga brāhmaṇa ay maaaring mapasailalim sa kapangyarihan?”

Verse 23

यदि जीवितुमिच्छा स्यात्तदा धर्मं शिवस्य च । वेदानां परमं धर्मं त्यक्त्वा सुखसुभागिनः

“Kung ang tao’y tunay na nagnanais mabuhay nang mabuti at may saysay, dapat niyang sundin ang Dharma ng Panginoong Śiva. Ang mga tumatalikod sa pinakamataas na Dharma na itinuturo ng mga Veda ay nagiging mga naghahanap lamang ng aliw at kapalarang makamundo.”

Verse 24

अन्यथा जीवने तेषां संशयश्च भविष्यति । इति सत्यं मया प्रोक्तं तत्कुरुध्वं विशंकिताः

Kung hindi gayon, tiyak na lilitaw ang pag-aalinlangan tungkol sa mismong pag-iral nila. Kaya’t sinabi ko ang katotohanan—kaya gawin ninyo ito, kayong mga nag-aalangan.

Verse 25

सूत उवाच । इति निश्चित्य ते दैत्याश्चत्वारः पावका इव । चतुर्दिक्षु तदा जाताः प्रलये च यथा पुरा

Sinabi ni Sūta: “Nang mapagpasyahan nila ito, ang apat na Daitya—na tila naglalagablab na apoy—ay kumalat noon sa apat na dako, gaya noong unang panahon sa oras ng pralaya.”

Verse 26

ते ब्राह्मणास्तथा श्रुत्वा दैत्यानामुद्यमं तदा । न दुःखं लेभिरे तत्र शिवध्यान परायणाः

Nang marinig ng mga brāhmaṇa ang marahas na pagsisikap ng mga Daitya, sila—na matatag na nakatuon sa dhyāna, ang pagninilay kay Śiva—ay hindi nakadama ng dalamhati roon.

Verse 27

धैर्यं समाश्रितास्ते च रेखामात्रं तदा द्विजाः । न चेलुः परमध्यानाद्वराकाः के शिवाग्रतः

Pagkaraan, ang mga pantas na Brahmin, na kumapit sa matatag na tapang, ay naging tila mga guhit na payat—hindi gumagalaw. Ang mga kaawa-awang kaluluwang iyon, lubos na nalubog sa pinakamataas na pagninilay, ay hindi man lamang kumilos sa harap ng mismong presensya ni Śiva.

Verse 28

एतस्मिन्नन्तरे तैस्तु व्याप्तासीन्नगरी शुभा । लोकाश्च पीडितास्तैस्तु ब्राह्मणान्समुपाययुः

Samantala, ang mapalad na lungsod ay napuno at nalukob nila. Dahil sa panggigipit at pagdurusang dulot ng mga mapang-api, lumapit ang mga tao sa mga Brahmin upang humingi ng kanlungan at payo—naghahanap ng matuwid na paraan, sa pamamagitan ng dharma at debosyon kay Panginoong Śiva, upang makamtan ang pag-iingat.

Verse 29

लोका ऊचुः । स्वामिनः किं च कर्त्तव्यं दुष्टाश्च समुपागताः । हिंसिता बहवो लोका आगताश्च समीपतः

Nagsalita ang mga tao: “O ginoo, ano ang dapat gawin ngayon? Dumating na ang masasama. Marami ang napinsala, at sila’y lumalapit na.”

Verse 30

सूत उवाच । तेषामिति वचश्श्रुत्वा वेदप्रियसुताश्च ते । समूचुर्ब्राह्मणास्तान्वै विश्वस्ताश्शंकरे सदा

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon, ang mga anak ni Vedapriya—ang mga Brahmana na laging nagtitiwala kay Śaṅkara—ay nagsalita bilang tugon sa kanila.

Verse 31

ब्राह्मणा ऊचुः । श्रूयतां विद्यते नैव बलं दुष्टभयावहम् । न शस्त्राणि तथा संति यच्च ते विमुखाः पुनः

Sinabi ng mga Brahmana: “Makinig—dito’y tunay na walang lakas na makapagdudulot ng takot sa masasama. Wala rin kaming gayong mga sandata; at yaong dating kakampi ninyo ay muli na namang tumalikod sa inyo.”

Verse 32

सामान्यस्यापमानो नो ह्याश्रयस्य भवेदिह । पुनश्च किं समर्थस्य शिवस्येह भविष्यति

Dito, ang paghamak sa isang karaniwang tao ay maaaring makapinsala sa umaasa sa kanya; ngunit sa ganap na makapangyarihang Panginoong Śiva, ano pa ang maaaring mangyari rito?

Verse 33

शिवो रक्षां करोत्वद्यासुराणां भयतः प्रभुः । नान्यथा शरणं लोके भक्तवत्सलतश्शिवात्

Nawa’y pag-ingatan kayo ngayon ng Panginoong Śiva, ang Dakilang Soberano, laban sa takot sa mga asura. Sa daigdig na ito’y wala nang ibang kanlungan—dahil sa Kanyang pag-ibig sa mga deboto—maliban kay Śiva.

Verse 34

सूत उवाच । इति धैर्यं समास्थाय समर्चां पार्थिवस्य च । कृत्वा ते च द्विजाः सम्यक्स्थिता ध्यानपरायणाः । दृष्टा दैत्येन तावच्च ते विप्रास्सबलेन हि

Sinabi ni Sūta: “Kaya, matapos patatagin ang loob at ganap na isagawa ang pagsamba sa anyong-lupa (pārthiva), ang mga dwija na Brahmana ay tumindig nang matatag, lubos na nakatuon sa pagninilay. Ngunit sa sandaling iyon din, sila’y namataan ng daitya na may kasamang hukbo.”

Verse 35

दूषणेन वचः प्रोक्तं हन्यतां वध्यतामिति । तच्छ्रुतं तैस्तदा नैव दैत्यप्रोक्तं वचो द्विजैः । वेदप्रियसुतैश्शंभोर्ध्यानमार्गपरायणैः

Sa masamang hangarin ay sinabi niya, “Hampasin sila—patayin sila.” Ngunit nang marinig iyon, ang mga dwija, mga anak ni Vedapriya—tapat kay Śambhu at matatag sa landas ng pagninilay—ay hindi kailanman tumanggap sa utos na binigkas ng demonyo.

Verse 36

अथ यावत्स दुष्टात्मा हन्तुमैच्छद्द्विजांश्च तान् । तावच्च प्रार्थिवस्थाने गर्त्तं आसीत्सशब्दकः

At nang ang masamang-loob na iyon ay ibig nang patayin ang mga brahmin na yaon, sa mismong sandaling iyon ay lumitaw sa lupa ang isang hukay na umaalingawngaw sa malakas na ugong.

Verse 37

गर्तात्ततस्समुत्पन्नः शिवो विकटरूपधृक् । महाकाल इति ख्यातो दुष्टहंता सतां गतिः

Pagkaraan, mula sa hukay na iyon ay lumitaw si Śiva na may nakapanghihilakbot na anyo. Siya’y nakilala bilang Mahākāla—tagapagpuksa ng masasama at kanlungan at hantungan ng mga matuwid.

Verse 38

महाकालस्समुत्पन्नो दुष्टानां त्वादृशामहम् । खल त्वं ब्राह्मणानां हि समीपाद्दूरतो व्रज

“Ako si Mahākāla, lumitaw upang parusahan ang masasama na gaya mo. O hamak na nilalang, lumayo ka—huwag kang lalapit sa mga brāhmaṇa.”

Verse 39

इत्युक्त्वा हुंकृतेनैव भस्मसात्कृतवांस्तदा । दूषणं च महाकालः शंकरस्सबलं द्रुतम्

Pagkasabi niya nito, si Mahākāla Śaṅkara, sa isang bigkas lamang ng “huṃ,” ay agad na ginawang abo si Dūṣaṇa at ang buong hukbo nito.

Verse 40

कियत्सैन्यं हतं तेन किंचित्सैन्यं पलायितम् । दूषणश्च हतस्तेन शिवेनेह परात्मना

Sa pamamagitan Niya, malaking bahagi ng hukbo ang napatay, at kaunting puwersa lamang ang nakatakas. Si Dūṣaṇa man ay napatay doon ng yaong Śiva—ang Kataas-taasang Sarili—na nagpakita sa pook na ito.

Verse 41

सूर्यं दृष्ट्वा यथा याति संक्षयं सर्वशस्तमः । तथैव च शिवं दृष्ट्वा तत्सैन्यं विननाश ह

Kung paanong ang lahat ng uri ng dilim ay naglalaho sa pagtanaw sa araw, gayon din, nang masilayan si Śiva, ang hukbong kalaban ay lubusang napuksa.

Verse 42

देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात ह । देवास्समाययुस्सर्वे हरिब्रह्मादयस्तथा

Umalingawngaw ang mga tambol ng kalangitan, at bumuhos ang ulan ng mga bulaklak. Pagkaraan, nagtipon doon ang lahat ng mga deva—sina Viṣṇu, Brahmā, at ang iba pa—upang parangalan ang mapalad na pagpapakita ng Panginoon.

Verse 43

भक्त्या प्रणम्य तं देवं शंकरं लोकशंकरम् । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः कृतांजलिपुटा द्विजाः

Sa debosyon, yumukod ang mga dwija sa Deva na iyon—si Śaṅkara, tagapagpala ng mga daigdig; at nakapagdaupang-palad sa paggalang, pinuri nila Siya sa sari-saring mga himno.

Verse 44

ब्राह्मणांश्च समाश्वास्य सुप्रसन्नश्शिवस्स्वयम् । वरं ब्रूतेति चोवाच महाकालो महेश्वरः

Matapos aliwin at palakasin ang mga brāhmaṇa, si Śiva mismo—lubos na nalulugod at mapagpala—ay nagsalita. Si Mahākāla, ang Maheśvara, ay nagsabi: “Magsalita; humiling kayo ng isang biyaya.”

Verse 45

तच्छ्रुत्वा ते द्विजास्सर्वे कृताञ्जलिपुटास्तदा । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या प्रोचुस्संनतमस्तकाः

Nang marinig iyon, ang lahat ng mga pantas na dalawang-beses-isinilang ay nagdaop ng kanilang mga palad bilang paggalang. Yumukod nang malalim kay Panginoong Shiva nang may debosyon, na ang mga ulo ay mapagpakumbabang nakayuko, sila ay nagsalita.

Verse 46

द्विजा ऊचुः । महाकाल महादेव दुष्टदण्डकर प्रभो । मुक्तिं प्रयच्छ नश्शंभो संसारांबुधितश्शिव

Ang mga dalawang-beses-isinilang ay nagsabi: “O Mahakala, O Mahadeva, O Panginoon na nagpaparusa sa masasama! O Shambhu, pagkalooban mo kami ng kaligtasan—O Shiva, (itinaas mo kami) mula sa karagatan ng makamundong pag-iral.”

Verse 47

अत्रैव लोकरक्षार्थं स्थातव्यं हि त्वया शिव । स्वदर्शकान्नराञ्छम्भो तारय त्वं सदा प्रभो

O Shiva, para sa proteksyon ng mga daigdig ay dapat kang manatili rito. O Shambhu, O Panginoon—lagi mong itawid (palayain) ang mga taong nakakakita sa iyo (at pumupunta para sa iyong darshana).

Verse 48

सूत उवाच । इत्युक्तस्तैश्शिवस्तत्र तस्थौ गर्ते सुशोभने । भक्तानां चैव रक्षार्थं दत्त्वा तेभ्यश्च सद्गतिम्

Wika ni Sūta: Nang sila’y magsalita nang gayon, nanatili roon si Panginoong Śiva sa magandang guwang upang ingatan ang Kanyang mga deboto, at ipinagkaloob Niya sa kanila ang sadgati—ang tunay na mapalad na hantungan.

Verse 49

द्विजास्ते मुक्तिमापन्नाश्चतुर्द्दिक्षु शिवास्पदम् । क्रोशमात्रं तदा जातं लिंगरूपिण एव च

Ang mga dvija na iyon ay nakamtan ang kalayaan; at sa apat na panig ay lumitaw ang tahanan ni Śiva. Noon din ay nagkaroon ng pagpapakita sa anyong Liṅga, na umabot sa sukat na isang krośa.

Verse 50

महाकालेश्वरो नाम शिवः ख्यातश्च भूतले । तं दृष्ट्वा न भवेत्स्वप्ने किंचिद्दुःखमपि द्विजाः

Sa daigdig, si Shiva ay bantog sa pangalang Mahākāleśvara. O mga dalawang-ulit na isinilang, kapag nasilayan Siya, kahit sa panaginip man ay hindi sisibol kahit munting dalamhati.

Verse 51

यंयं काममपेक्ष्यैव तल्लिंगं भजते तु यः । तंतं काममवाप्नोति लभेन्मोक्षं परत्र च

Sinumang sumamba sa Liṅga na iyon na may tiyak na hangarin sa puso, matatamo niya ang mismong ninanais; at sa kabilang buhay ay makakamit din ang mokṣa, ang paglaya.

Verse 52

एतत्सर्वं समाख्यातं महाकालस्य सुव्रताः । समुद्भवश्च माहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

O mga may marangal na panata, naisalaysay ko na nang ganap ang lahat—ang pagpapakita at ang kaluwalhatian ni Mahākāla. Ano pa ang nais ninyong marinig?