Andhakeśvara-liṅga Māhātmya and Śiva’s Subjugation of Andhaka (अन्धकेश्वरलिङ्गमाहात्म्य तथा अन्धकवध-प्रसङ्ग)

Verse 1

सूत उवाच । यथाभवल्लिंगरूपः संपूज्यस्त्रिभवे शिवः । तथोक्तं वा द्विजाः प्रीत्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छथ

Sinabi ni Sūta: “Gaya ng naipaliwanag, gayon nga dapat sambahin nang wasto si Śiva—na nahahayag bilang Liṅga—sa tatlong daigdig. O mga dwija, sa pag-ibig at paggalang, ano pa ang nais ninyong marinig?”

Verse 2

ऋषय ऊचुः अन्धकेश्वरलिंगस्य महिमानं वद प्रभो । तथान्यच्छिवलिंगानां प्रीत्या वक्तुमिहार्हसि

Nagsalita ang mga rishi: “O Panginoon, isalaysay mo ang kadakilaan ng Liṅga ni Andhakeśvara. At sa iyong mapagpalang biyaya, ipahayag mo rin dito ang kaluwalhatian ng iba pang mga Śiva Liṅga.”

Verse 3

सूत उवाच । पुराब्धिगर्तमाश्रित्य वसन्दैत्योऽन्धकासुरः । स्ववशं कारयामास त्रैलोक्यं सुरसूदनः

Sinabi ni Sūta: “Noong unang panahon, ang Daitya na si Andhakāsura ay nanirahan na sumisilong sa isang yungib ng sinaunang karagatan; ang mamamatay ng mga diyos na iyon ay nagpasuko sa tatlong daigdig sa kanyang kapangyarihan.”

Verse 4

तस्माद्गर्ताच्च निस्सृत्य पीडयित्वा पुनः प्रजाः । प्राविशच्च तदा दैत्यस्तं गर्तं सुपराक्रमः

Pagkaraan, lumabas siya mula sa hukay na iyon at muling pinahirapan ang mga tao; at matapos gawin iyon, ang labis na matapang na demonyo ay muling pumasok sa gayunding hukay.

Verse 5

देवाश्च दुःखितः सर्वे शिवं प्रार्थ्य पुनःपुनः । सर्वं निवेदयामासुस्स्वदुःखं च मुनीश्वराः

Ang lahat ng mga Deva, nababalot ng dalamhati, ay paulit-ulit na nanalangin kay Śiva; at ang mga dakilang muni ay lubos ding nagsumite sa Kanya ng buong salaysay ng kanilang pagdurusa.

Verse 6

सूत उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तेषां देवानां परमेश्वरः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा दुष्टहंता सतां गतिः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, ang Kataas-taasang Panginoon (Śiva)—payapa ang puso, tagapuksa ng masasama at kanlungan ng mga matuwid—ay sumagot sa kanila nang may mapagpalang kapanatagan.

Verse 7

शिव उवाच । घातयिष्यामि तं दैत्यमन्धकं सुरसूदनम् । सैन्यं च नीयतान्देवा ह्यायामि च गणैस्सह

Wika ni Śiva: “Papatayin ko si Andhaka, ang asurang pumapatay sa mga deva. O mga Deva, ilabas ninyo ang hukbo; darating din ako, kasama ang aking mga Gaṇa.”

Verse 8

तस्माद्गर्तादंधके हि देवर्षिद्रुहि भीकरे । निस्सृते च तदा तस्मिन्देवा गर्तमुपाश्रिताः

Nang lumabas mula sa hukay si Andhaka—nakapangingilabot at kaaway maging ng mga deva at mga devarṣi—ang mga Deva, sa takot, ay sumilong sa mismong hukay na iyon bilang kanlungan.

Verse 9

दैत्याश्च देवताश्चैव युद्धं चक्रुः सुदारुणम् । शिवानुग्रहतो देवाः प्रबलाश्चाभवंस्तदा

Pagkaraan, ang mga Daitya at ang mga Deva ay naglaban sa isang napakabangis na digmaan. Ngunit dahil sa mapagpalang biyaya ni Panginoong Śiva, ang mga Deva ay naging makapangyarihan at nanaig noon.

Verse 10

देवैश्च पीडितः सोपि यावद्गर्तमुपागतः । तावच्छूलेन संप्रोतः शिवेन परमात्मना

Pinahirapan ng mga diyos, siya man ay tumakas hanggang sa makarating sa isang hukay; ngunit sa mismong sandaling iyon, si Śiva—ang Kataas-taasang Sarili—ay tumuhog sa kanya gamit ang Kanyang trident (triśūla).

Verse 11

तत्रत्यश्च तदा शंभुं ध्यात्वा संप्रार्थयत्तदा । अन्तकाले च त्वां दृष्ट्वा तादृशो भवति क्षणात्

Pagkaraan, ang taong naroon ay nagmuni-muni kay Śambhu at taimtim na nanalangin. At sa huling sandali, pagkakita sa Iyo, siya’y nagiging tulad Mo sa isang iglap.

Verse 12

इत्येवं संस्तुतस्सोपि प्रसन्नः शंकरस्तदा । उवाच वचनं तत्र वरं ब्रूहि ददामि ते

Sa gayong pagpupuri, si Śaṅkara ay naging mapagpala noon; at doon ay nagsalita Siya: “Ihayag mo ang iyong biyaya (vara); ipagkakaloob Ko ito sa iyo.”

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां वटुकोत्पत्तिवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikaapat na Aklat—ang Koṭirudrasaṃhitā—nagtatapos ang ikalabintatlong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pinagmulan/Pagpapakita ni Vaṭuka.”

Verse 14

अन्धक उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश स्वभक्तिं देहि मे शुभाम् । कृपां कृत्वा विशेषेण संस्थितो भव चेह वै

Sinabi ni Andhaka: “O Devēśa, Panginoon ng mga diyos, kung Ikaw ay nalulugod, ipagkaloob Mo sa akin ang iyong mapalad na bhakti. Sa natatanging habag, manatili Kang matatag dito (sa aking puso at buhay), tunay nga.”

Verse 15

सूत उवाच । इत्युक्तस्तेन दैत्यं तं तद्गर्ते चाक्षिपद्धरः । स्वयं तत्र स्थितो लिंगरूपोऽसौ लोककाम्यया

Sinabi ni Sūta: “Nang masabi iyon, inihagis ni Dhara, ang oso, ang demonyong iyon sa mismong hukay na yaon. Pagkaraan, alang-alang sa kapakanan at pagtupad ng mga hangarin ng sanlibutan, ang Panginoon mismo ay nanatiling nakatatag doon sa anyong Liṅga.”

Verse 16

अन्धकेशं च तल्लिंगं नित्यं यः पूजयेन्नरः । षण्मासाज्जायते तस्य वांछासिद्धिर्न संशयः

Sinumang araw-araw na sumasamba sa Liṅga na tinatawag na Andhakeśa—ang banal na sagisag ni Śiva—ay makakamtan sa loob ng anim na buwan ang katuparan ng ninanais ng puso; walang pag-aalinlangan.

Verse 17

वृत्त्यर्थं पूजयेल्लिंगं लोकस्य हितकारकम् । षण्मासं यो द्विजश्चैव स वै देवलकः स्मृतः

Kung ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay sumasamba sa Śiva-liṅga—tagapagkaloob ng kabutihan sa sanlibutan—bilang paraan lamang ng ikabubuhay sa loob ng anim na buwan, siya ay itinuturing na ‘devalaka’ (sumasamba bilang hanapbuhay).

Verse 18

यथा देवलकश्चैव स भवेदिह वै तदा । देवलकश्च यः प्रोक्तो नाधिकारो द्विजस्य हि

Sa gayong kalagayan, siya nga ay nagiging isang “devalaka” dito, sa mismong buhay na ito. At ang sinumang ipinahayag na devalaka—ang gayong tao ay walang wastong karapatan (adhikāra) bilang dvija (dalawang ulit na isinilang) para sa mga tungkuling Veda at mga banal na pagtalima.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । देवलकश्च कः प्रोक्तः किं कार्यं तस्य विद्यते । तत्त्वं वद महाप्राज्ञ लोकानां हितहेतवे

Wika ng mga rishi: “Sino ang Devalaka na nabanggit, at ano ang layunin ng kanyang gawain? O dakilang pantas, ipahayag mo ang katotohanan para sa kapakanan ng lahat ng nilalang.”

Verse 20

सूत उवाच । दधीचिर्नाम विप्रो यो धर्मिष्ठो वेदपारगः । शिवभक्तिरतो नित्यं शिवशास्त्रपरायणः

Sinabi ni Sūta: “May isang Brahmin na nagngangalang Dadhīci—lubhang matuwid, ganap na bihasa sa mga Veda—na laging nalulubog sa debosyon kay Śiva at matatag na nakatuon sa mga śāstra na nagtuturo tungkol kay Śiva.”

Verse 21

तस्य पुत्रस्तथा ह्यासीत्स्मृतो नाम्ना सुदर्शनः । तस्य भार्या दुकूला च नाम्ना दुष्टकुलोद्भवा

Mayroon siyang isang anak na lalaki na kilala sa pangalang Sudarśana. Ang asawa ni Sudarśana ay si Dukūlā ang pangalan, at siya’y isinilang mula sa isang masamang angkan.

Verse 22

तद्वशे स च भर्तासीत्तस्य पुत्रचतुष्टयम् । सोऽपि नित्यं शिवस्यैव पूजां च स्म करोत्यसौ

Sa ilalim ng kanyang impluwensiya, siya’y naging asawa niya, at mula sa kanya’y nagkaanak siya ng apat na lalaki. Siya man, araw-araw, ay patuloy na sumasamba at nag-aalay ng pagsamba kay Panginoong Śiva lamang.

Verse 23

दधीचेस्तु तदा ह्यासीद्ग्रामान्तरनिवेशनम् । ज्ञातिसंयोगतश्चैव ज्ञातिभिर्न स मोचितः

Noong panahong iyon, si Dadhīci ay may paninirahan sa ibang nayon; at dahil sa pagkakaugnay niya sa mga kamag-anak, hindi siya pinalaya ng mga kamag-anak na iyon.

Verse 24

कथयित्वा च पुत्रं स शिवभक्तिरतो भव । इत्युक्त्वा स गतो मुक्तो दाधीचिश्शैवसत्तमः

Matapos turuan ang kanyang anak, sinabi niya, “Maging tapat at masigasig sa pagsamba kay Panginoong Śiva.” Pagkasabi nito, ang pinakadakilang Śaiva—si Dadhīci—ay lumisan na pinalaya, nakamtan ang mokṣa sa matatag na bhakti kay Śiva.

Verse 25

सुदर्शनस्तत्पुत्रोऽपि शिवपूजां चकार ह । एवं चिरतरः कालो व्यतीयाय मुनीश्वराः

At ang anak ni Sudarśana ay nagsagawa rin ng pagsamba kay Panginoong Śiva. Kaya, O pinakadakilang mga muni, napakahabang panahon ang lumipas sa patuloy na debosyong ito.

Verse 26

एवं च शिवरात्रिश्च समायाता कदाचन । तस्यां चोपोषितास्सर्वे स्वयं संयोगतस्तदा

Sa ganitong paraan, minsan ay dumating ang banal na gabi ng Śiva (Śivarātri). Sa gabing iyon mismo, silang lahat—dahil sa isang mapagpala at tila itinadhanang pagtatagpo—ay nagsagawa ng upoṣa, ang pag-aayuno.

Verse 27

पूजां कृत्वा गतस्सोऽपि सुदर्शन इति स्मृतः । स्त्रीसंगं शिवरात्रौ तुं कृत्वा पुनरिहागतः

Matapos isagawa ang pagsamba, siya man ay lumisan at nakilala sa pangalang Sudarśana. Ngunit dahil nakipagtalik siya sa isang babae sa gabi ng Śivarātri, muli siyang nagbalik sa kalagayang makamundo na ito.

Verse 28

न स्नानं तेन च कृतं तद्रात्र्यां शिवपूजनम् । तेन तत्कर्मपाकेन क्रुद्धः प्रोवाच शङ्करः

Sa gabing iyon, hindi siya naligo para sa paglilinis, ni hindi siya sumamba kay Śiva. Nang mahusto ang bunga ng karmang iyon, si Śaṅkara, sa galit, ay nagsalita—ipinapakita na ang pagpapabaya sa pagtalima kay Śiva ay tiyak na may di-maiiwasang bunga ng karma.

Verse 29

महेश्वर उवाच । शिवरात्र्यां त्वया दुष्ट सेवनं च स्त्रियाः कृतम् । अस्नातेन मदीया च कृता पूजाविवेकिना

Wika ni Maheshvara: “Sa gabi ng Śivarātri, nakipag-ugnayang makasalanan ka sa isang babae; at nang hindi naliligo, bagaman nag-aangking may pag-unawa, sinamba mo Ako sa paraang hindi nararapat.”

Verse 30

ज्ञात्वा चैवं कृतं यस्मात्तस्मात्त्वं जडतां व्रज । ममास्पृश्यो भव त्वं च दूरतो दर्शनं कुरु

Dahil alam mong ginawa mo ito, kaya pumasok ka sa kalagayang mapurol at walang malay. Maging ‘di dapat hipuin para sa Akin, at masdan mo lamang Ako mula sa malayo.

Verse 31

सूत उवाच । इति शप्तो महेशेन दाधीचिस्स सुदर्शनः । जडत्वं प्राप्तवान्सद्यश्शिवमायाविमोहितः

Sabi ni Sūta: Kaya nga si Sudarśana, anak ni Dadhīci, nang sumpain ni Maheśa, ay agad na nalinlang ng māyā ni Śiva at kaagad na nahulog sa mapurol at walang-kilos na pagkamanhid.

Verse 32

एतस्मिन्समये विप्रा दधीचिः शैवसत्तमः । ग्रामान्तरात्समायातो वृत्तान्तं श्रुतवांश्च सः

Noong sandaling iyon, O mga Brahmin, si Dadhīci—ang pinakadakila sa mga deboto ni Śiva—ay dumating mula sa ibang nayon, at narinig na rin niya ang salaysay ng naganap.

Verse 33

शिवेन भर्त्सितः सोऽपि दुःखितोऽभूदतीव हि । रुरोद हा हतोऽश्मीति दुःखेन सुतकर्मणा

Nang sawayin ng Panginoong Śiva, siya man ay labis na nagdalamhati. Sa tindi ng lungkot dahil sa sinapit ng kanyang anak, siya’y humagulhol at sumigaw: “Ay! Ako’y tinamaan—nadurog na parang bato!”

Verse 34

पुनःपुनरुवाचेति स दधीचिस्सतां मतः । अनेनेदं कुपुत्रेण हतं मे कुलमुत्तमम्

Paulit-ulit na nagsalita si Dadhīci—na iginagalang sa mga matuwid: "Dahil sa masamang anak na ito, ang aking marangal na angkan ay nawasak."

Verse 35

स पुत्रोऽपि हतो भार्यां पुंश्चलीं कृतवान्द्रुतम् । पश्चात्तापमनुप्राप्य स्वपित्रा परिभर्त्सितः

Kahit matapos mapatay ang sariling anak, mabilis siyang kumuha ng asawa at ginawa itong isang babaeng mapang-akit. Nang maglaon, nang sumibol ang pagsisisi sa kanya, pinagalitan siya ng kanyang sariling ama.

Verse 36

तत्पित्रा गिरिजा तत्र पूजिता विधिभिर्वरैः । सुयत्नतो महाभक्त्या स्वपुत्रसुखहेतवे

Doon, si Girijā (Pārvatī) ay sinamba ng kanyang ama sa pamamagitan ng mahusay na itinakdang mga ritwal—nang maingat at may malaking debosyon—upang ang kanyang sariling anak ay makamit ang kaligayahan at kagalingan.

Verse 37

सुदर्शनोऽपि गिरिजां पूजयामास च स्वयम् । चण्डीपूजनमार्गेण महाभक्त्या शुभैः स्तवैः

Maging si Sudarśana mismo ay sumamba kay Girijā (Pārvatī) nang personal—sumusunod sa pamamaraan ng pagsamba kay Caṇḍī—nag-aalay ng mga mapalad na himno nang may malaking debosyon.

Verse 38

एवं तौ पितृपुत्रौ हि नानोपायैः सुभक्तितः । प्रसन्नां चक्रतुर्देवीं गिरिजां भक्तवत्सलाम्

Sa gayon, ang mag-amang iyon—sa pamamagitan ng iba't ibang paraan, na may tapat na debosyon—ay ginawang malugod at nalulugod ang Diyosa Girijā, na laging mapagmahal sa kanyang mga deboto.

Verse 39

तयोः सेवाप्रभावेण प्रसन्ना चण्डिका तदा । सुदर्शनं च पुत्रत्वे चकार गिरिजा मुने

Sa kapangyarihan ng kanilang taimtim na paglilingkod at debosyon, nalugod noon si Caṇḍikā; at si Girijā (Pārvatī), O pantas, ay tinanggap si Sudarśana bilang kanyang anak na lalaki.

Verse 40

शिवं प्रसादयामास पुत्रार्थे चण्डिका स्वयम् । क्रुद्धाऽक्रुद्धा पुनश्चण्डी तत्पुत्रस्य प्रसन्नधीः

Upang magkamit ng anak na lalaki, si Caṇḍikā mismo ang naghandog at nagpakalugod kay Panginoong Śiva. Bagama’t minsang mabagsik at minsang maamo ang anyo, ang yaong Caṇḍī—na payapa ang diwa—ay naging mapagpala sa anak na iyon.

Verse 41

अथाज्ञाय प्रसन्नं तं महेशं वृषभध्वजम् । नमस्कृत्य स्वयं तस्य ह्युत्संगे तं न्यवेशयत्

Pagkaraan, nang maunawaan niyang nalugod si Maheśa—ang Panginoong may watawat na toro—siya’y yumukod at sumamba, at sa sariling mga kamay ay inilagay ang bata sa kandungan ng Panginoon.

Verse 42

घृतस्नानं ततः कृत्वा पुत्रस्य गिरिजा स्वयम् । त्रिरावृत्तोपवीतं च ग्रन्थिनैकेन संयुतम्

Pagkatapos, si Girijā (Pārvatī) mismo ang nagsagawa para sa kanyang anak ng seremonyal na paliligo sa ghee. Isinuot din niya ang banal na sinulid (yajñopavīta) na tatlong tiklop, na pinag-isa ng iisang buhol.

Verse 43

सुदर्शनाय पुत्राय ददौ प्रीत्या तदाम्बिका । उद्दिश्य शिवगायत्रीं षोडशाक्षरसंयुताम्

Pagkatapos, si Ambikā, dahil sa pag-ibig, ay ipinagkaloob sa kanyang anak na si Sudarśana ang Śiva-Gāyatrī—isang panawagang nakatuon kay Panginoong Śiva—na may labing-anim na pantig, para sa pagsamba at paglilinis ng kalooban.

Verse 44

तदोंनमः शिवायेति श्रीशब्द पूर्वकाय च । वारान्षोडश संकल्पपूजां कुर्यादयं बटुः

Pagkatapos ang batang deboto ay dapat magsagawa ng pagsamba na may panata sa loob ng labing-anim na pagkakataon, na binibigkas ang “Oṃ Namaḥ Śivāya,” at gayundin (binibigkas ito) na pinangungunahan ng mapalad na salitang “Śrī.”

Verse 45

आस्नानादिप्रणामान्तं पूजयन्वृषभध्वजम् । मंत्रवादित्रपूजाभिस्सर्षीणां सन्निधौ तथा

Dapat niyang sambahin ang Panginoong Shiva—ang Isa na ang bandila ay may tatak ng toro—na nagsasagawa ng mga ritwal mula sa seremonyal na paliligo hanggang sa huling pagpapatirapa, at nag-aalay ng pagsamba na may kasamang pagbigkas ng mantra at sagradong musika, sa kagalang-galang na presensya ng mga pantas din.

Verse 46

नाममंत्राननेकांश्च पाठयामास वै तदा । उवाच सुप्रसन्नात्मा चण्डिका च शिवस्तथा

Pagkaraan, tunay ngang binigkas niya ang maraming mantra ng mga banal na pangalan. Nang sandaling iyon, na may pusong lubos na nalulugod, nagsalita si Caṇḍikā—at nagsalita rin ang Panginoong Śiva.

Verse 47

मदर्पितं च यत्किंचिद्धनधान्यादिकन्तथा । तत्सर्वं च त्वया ग्राह्यं न दोषाय भविष्यति

“Anumang yaman, butil, o iba pang handog na iniaalay sa Akin—tanggapin mo ang lahat nang walang pag-aalinlangan; hindi ito magiging kasalanan para sa iyo.”

Verse 48

मम कृत्ये भवान्मुख्यो देवीकृत्ये विशेषतः । घृततैलादिकं सर्वं त्वया ग्राह्यं मदर्पितम्

“Sa paglilingkod sa Akin, ikaw ang nangunguna—lalo na sa paglilingkod sa Diyosa. Lahat ng handog gaya ng ghee, langis, at iba pa na iniaalay sa Aking pangalan ay dapat mong tanggapin.”

Verse 49

प्राजापत्यं भवेद्यर्हिं तर्ह्येको हि भवान्भवेत् । तदा पूजा च सम्पूर्णान्यथा सर्वा च निष्फला

Kapag sumapit ang kalagayang Prājāpatya (na may kaugnayan kay Brahmā), manatili kang nag-iisa at may pagpipigil-sa-sarili. Sa gayon lamang nagiging ganap ang pagsamba; kung hindi, ang lahat ng pagsamba ay nauuwi sa kawalang-bunga.

Verse 50

तिलकं वर्तुलं कार्यं स्नानं कार्यं सदा त्वया । शिवसन्ध्या च कर्तव्या गायत्री च तदीयिका

Lagi mong ilagay ang bilog na tilaka, at laging panatilihin ang kalinisan sa pamamagitan ng palagiang pagligo. Dapat mo ring isagawa ang pagsambang Śiva-sandhyā at bigkasin ang Gayatrī na ukol kay Śiva.

Verse 51

मत्सेवां प्रथमं कृत्वा कार्यमन्यत्कुलोचितम् । एवं कृतेऽखिले भद्रं दोषाः क्षान्ता मया तव

“Unahin mo ang paglilingkod at pagsamba sa Akin; saka mo asikasuhin ang iba pang tungkuling nararapat sa iyong angkan. Kapag ginawa mo ito sa ganitong kaayusan, O mapalad, pinatatawad Ko ang lahat ng iyong pagkukulang.”

Verse 52

सूत उवाच । इत्युक्त्वा तस्य पुत्राश्च चत्वारो बटुकास्तदा । अभिषिक्ताश्चतुर्दिक्षु शिवेन परमात्मना

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi niya nang gayon, ang apat niyang anak—na noo’y nag-anyong mga kabataang Baṭuka—ay pinahiran at itinalaga sa apat na dako ni Śiva, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 53

चण्डी चैवात्मनिकटे पुत्रं स्थाप्य सुदर्शनम् । तत्पुत्रान्प्रेरयामास वरान्दत्त्वा ह्यनेकशः

Si Chandī, inilapit sa kanyang tabi ang anak niyang si Sudarśana, at saka hinimok ang mga anak nito na magpatuloy, na paulit-ulit na nagkakaloob ng maraming biyaya.

Verse 54

देव्युवाच । उभयोर्युवयोर्मध्ये वटुको यो भवेन्मम । तस्य स्याद्विजयो नित्यं नात्र कार्या विचारणा

Sinabi ng Diyosa: “Sa inyong dalawa, sinumang maging aking vaṭuka—ang batang lingkod na iniaalay at itinalaga sa akin—sa kanya ang tagumpay ay magiging palagian. Wala nang dapat pag-isipan pa.”

Verse 55

भवांश्च पूजितो येन तेनैवाहं प्रपूजिता । कर्तव्यं हि भवद्भिश्च स्वीयं कर्म सदा सुत

Ang sinumang sumamba sa inyo, sa mismong pagsambang iyon ay sumamba na rin sa akin. Kaya dapat ninyong laging gampanan ang sariling tungkulin, o anak.

Verse 56

सूत उवाच । एवं तस्मै वरान्दत्तास्सपुत्राय महात्मने । सुदर्शनाय कृपया शिवाभ्यां जगतां कृते

Sinabi ni Sūta: Kaya, dahil sa habag at para sa kapakanan ng mga daigdig, si Śiva at si Śivā (Pārvatī) ay nagkaloob ng mga biyaya kay Sudarśana na dakila ang loob, kasama ang kanyang anak.

Verse 57

तथेति नियमश्चासीत्तस्य राज्ञो महामुने । प्राजापत्यं कृतं नित्यं शिवपूजाविधानत

“Gayon nga”—O dakilang muni, ang ganitong disiplina ay naitatag para sa haring iyon. Ayon sa itinakdang paraan ng pagsamba kay Śiva, palagi niyang isinasagawa ang prājāpatya na pag-aayuno bilang isang di-napapawing panata.

Verse 58

शिवयोः कृपया सर्वे विस्तारं बहुधा गताः । तेषां च प्रथमा पूजा महापूजा महात्मनः

Sa mapagpalang habag ni Shiva at ni Gauri, ang Banal na Kabiyak, ang lahat ng mga sagradong pagpapakita ay naitatag nang malawakan sa maraming paraan. Sa mga ito, ang pinakapanguna ay ang Dakilang Pagsamba (Mahāpūjā) sa Panginoong may dakilang kaluluwa.

Verse 59

तेन यावत्कृता नैव पूजा वै शंकरस्य च । तावत्पूजा न कर्त्तव्या कृता चेन्न शुभापि सा

Hangga’t hindi pa naisasagawa nang wasto sa gayong paraan ang pagsamba kay Śaṅkara, hindi dapat magsimula ng ibang pagsamba; at kahit gawin man, hindi ito nagiging mapalad.

Verse 60

शुभं वाप्यशुभं वापि बटुकं न परित्यजेत् । प्राजापत्ये च भोज्ये वै वटुरेको विशिष्यते

Maging mapalad man o di-mapalad ang pagkakataon, huwag itaboy ang isang baṭuka (batang brahmacārin). Tunay nga, sa handog na kainan ng ritong prājāpatya, ang isang baṭuka ay itinuturing na natatanging marangal.

Verse 61

शिवयोश्च तथा कार्ये विशेषोऽत्र प्रदृश्यते । तदेव शृणु सुप्राज्ञ यथाहं वच्मि तेऽनघ

Sa banal na gawain nina Shiva at Gauri, may isang natatanging alituntunin na malinaw na nahahayag dito. Kaya makinig ka sa mismong puntong iyon, O lubhang marunong at walang dungis, ayon sa ipaliliwanag ko sa iyo ngayon.

Verse 62

तस्यैव नगरे राज्ञो भद्रस्य नित्यभोजने । प्राजापत्यस्य नियमे ह्यन्धकेशसमीपतः

Sa mismong lungsod na iyon, malapit sa Andhakeśa, naroon ang araw-araw na banal na pagpapakain ni Haring Bhadrā, na isinasagawa ayon sa tuntunin ng disiplina ng Prajāpatya.

Verse 63

यज्जातमद्भुतं वृत्तं शिवानुग्रहकारणात् । श्रूयतां तच्च सुप्रीत्या कथयामि यथाश्रुतम्

Ang kamangha-manghang pangyayaring naganap dahil sa biyaya ni Śiva—pakinggan ninyo ito nang may galak at debosyon. Isasalaysay ko ito ayon sa aking narinig.

Verse 64

ध्वज एकश्च तद्राज्ञे दत्तस्तुष्टेन शंभुना । प्रोक्तश्च कृपया राजा देवदेवेन तेन सः

Nalugod si Śambhu at ipinagkaloob sa haring iyon ang isang banal na bandila (dhvaja); at sa habag, ang Diyos ng mga diyos ay nagsalita rin sa hari ng mga salitang mapagpala.

Verse 65

प्रातश्च वर्ध्यतां राजन्ध्वजो रात्रौ पतिष्यति । मम त्वेवं च सम्पूर्णे प्राजापत्ये तथा पुनः

“O Hari, itaas ang bandila sa umaga; pagsapit ng gabi ito’y babagsak. Gayon din, kapag ganap na natapos ang aking ritong Prajāpatya, muli na naman (uulit ang siklong ito).”

Verse 66

अन्यथायं ध्वजो मे हि रात्रावपि स्थिरो भवेत् । इत्युक्त्वान्तर्हितश्शंभू राज्ञे तुष्टः कृपानिधिः

“Kung hindi, ang bandilang ito na akin ay mananatiling matatag kahit sa gabi.” Pagkasabi nito, si Śambhu—bukal ng habag—na nalugod sa hari ay naglaho (naging di-nakikita).

Verse 68

स्वयं प्रातर्विवर्दे्धेत ध्वजः सायं पतेदिति । यदि कार्यं च सम्पूर्णं जातं चैव भवेदिह

“Kung ang bandila ay kusang tumataas at lumalago sa umaga, at sa dapithapon ay bumabagsak, alamin ninyo na ang gawain dito ay tunay nang natapos at nalubos.”

Verse 69

एकस्मिन्समये चात्र बटोः कार्यं पुरा ह्यभूत् । ध्वजः स पतितो वै हि ब्रह्मभोजं विनापि हि

Noong minsan, sa lugar na iyon, may naganap na pangyayari hinggil sa isang batang mag-aaral (brahmacārin). Tunay nga, bumagsak ang watawat—kahit na walang napabayaan na handog na piging para sa mga brāhmaṇa.

Verse 70

दृष्ट्वा तच्च तदा तत्र पृष्टा राज्ञा च पण्डिताः । भुञ्जते ब्राह्मणा ह्यत्र नोत्थितो वै ध्वजस्त्विति

Nang makita ang kalagayan doon, tinanong ng hari ang mga pantas. Sumagot sila, “Tunay na kumakain dito ang mga brāhmaṇa, ngunit hindi pa naitataas ang watawat ng seremonya.”

Verse 71

कथं च पतितः सोऽत्र ब्राह्मणा ब्रूत सत्यतः । ते पृष्टाश्च तदा प्रोचुर्ब्राह्मणाः पण्डितोत्तमाः

“At paano siya napahulog sa ganitong kalagayan dito? O mga Brāhmaṇa, sabihin ninyo ang katotohanan.” Nang tanungin sila noon, ang mga Brāhmaṇa—pinakamahuhusay sa mga pantas—ay nagsimulang magsalita.

Verse 72

ब्रह्मभोजे महाराज वटुको भोजितः पुरा । चण्डीपुत्रश्शिवस्तुष्टस्तस्माच्च पतितो ध्वजः

O dakilang hari, noong unang panahon, sa banal na pagpapakain na tinatawag na ‘Brahma-feast’, isang batang brahmacārin ang marapat na pinakain. Si Śiva—na nagpakita bilang anak ni Caṇḍī—ay nalugod sa gawaing iyon; at mula sa pagkakataong iyon, ang watawat ay bumagsak (bilang tanda).

Verse 73

तच्छ्रुत्वा नृपतिस्सोऽथ जनाश्चान्ये ऽपि सर्वशः । अभवन्विस्मितास्तत्र प्रशंसां चक्रिरे ततः

Nang marinig iyon, ang hari at ang lahat ng iba pang tao ay lubhang namangha. Pagkaraan, doon mismo, nagsimula silang maghandog ng mga salita ng papuri.

Verse 74

एवं च महिमा तेषां वर्द्धितः शङ्करेण हि । तस्माच्च वटुकाः श्रेष्ठाः पुरा विद्भिः प्रकीर्तिताः

Kaya nga, tunay na pinalago ni Śaṅkara (Panginoong Śiva) ang kanilang kaluwalhatian. Kaya naman, ang mga Vaṭuka ay ipinahayag noong unang panahon ng mga pantas bilang pinakadakila.

Verse 75

शिवपूजा तु तैः पूर्वमुत्तार्य्या नान्यथा पुनः । अन्येषां नाधिकारोऽस्ति शिवस्य वचनादिह

Ngunit ang pagsamba kay Śiva ay dapat munang ganap na maisagawa nang wasto ng mga iyon, at hindi sa ibang paraan. Ang iba ay walang karapatan dito—ganyan ang utos ni Śiva sa bagay na ito.

Verse 76

उत्तारणं च कार्य्यं वै पूजा पूर्णा भवत्विति । एतावदेव तेषां तु शृणु नान्यत्तथैव च

“Pagkaraan, isagawa ang pangwakas na ritwal (uttāraṇa) upang maging ganap ang pagsamba. Ito lamang ang itinakda para sa kanila—makinig; wala nang iba pang dapat gawin sa gayong paraan.”

Verse 77

एतत्सर्वं समाख्यातं यत्पृष्टं च मुनीश्वराः । यच्छ्रुत्वा शिवपूजायाः फलं प्राप्नोति वै नरः

O mga marangal na pantas, naipaliwanag ko na ang lahat ng inyong itinanong. Ang sinumang makarinig nito ay tiyak na makakamtan ang bunga ng pagsamba kay Panginoong Śiva.