Shloka 13

अद्वैतशैवसिद्धान्ते पुरुष-प्रकृति-विचारः

Puruṣa–Prakṛti Analysis in Advaita Śaiva Doctrine

Devanagari script

तानि प्रोक्तानि सूक्ष्माणि मुनिभि स्तत्त्वदर्शिभिः । कर्मेन्द्रियाणि ज्ञेयानि स्वकार्य्यसहितानि च

Transliteration

tāni proktāni sūkṣmāṇi munibhi stattvadarśibhiḥ | karmendriyāṇi jñeyāni svakāryyasahitāni ca

Translation

Ang mga ito ay ipinahayag na maseselan at banayad ng mga pantas na nakakakita ng mga tattva (tunay na simulain). Dapat maunawaan na ang mga ito ang mga organo ng pagkilos (karmendriya), bawat isa kasama ang sariling tungkulin nito.

Word by Word

• तानि: those (things)
• तानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन

• प्रोक्तानि: declared
• प्रोक्तानि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु) + क्त (कृत्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘said/declared’

• सूक्ष्माणि: subtle
• सूक्ष्माणि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूक्ष्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; agreeing with ‘तानि’

• मुनिभिः: by sages
• मुनिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन

• तत्त्वदर्शिभिः: by truth-seers
• तत्त्वदर्शिभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व-दर्शिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; तत्पुरुष: तत्त्वं पश्यन्ति ये

• कर्मेन्द्रियाणि: organs of action
• कर्मेन्द्रियाणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्म-इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), बहुवचन; तत्पुरुष: कर्मणः इन्द्रियाणि

• ज्ञेयानि: to be known
• ज्ञेयानि: Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √ज्ञा (धातु) + यत् (कृत्)
• Form: कर्तव्य/विधेयार्थक कृदन्त (यत्/gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘to be known’

• स्वकार्यसहितानि: together with their own functions
• स्वकार्यसहितानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्व-कार्य-सहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; समास: स्वं कार्यं तेन सहितानि (षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Lord Shiva (teaching a philosophical discourse in the Kailasha Samhita)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It emphasizes tattva-jñāna: recognizing the karmendriyas as subtle instruments of embodied action helps the seeker discern the soul (paśu) from its instruments and loosen bondage (pāśa) on the way to Shiva (Pati).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga/Saguna Shiva worship purifies and disciplines action; by knowing the organs of action and their functions, one offers karma as worship, gradually turning outward activity into inward Shiva-oriented practice.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice mindful restraint and consecration of actions—apply bhasma (tripuṇḍra) and repeat the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) while dedicating each action to Shiva, treating the karmendriyas as instruments rather than the Self.