Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 40, Shloka 15

अभिज्ञानदानम् / The Gift of Recognition

Sita’s Token and Resolve

Devanagari script

तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रावरिन्दमौ।त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः।।5.40.15।।

Transliteration

tāv ubhau puruṣavyāghrau rājaputrāv arindamau | tvaddarśanakṛtotsāhau laṅkāṃ bhasmīkariṣyataḥ ||

Translation

Ang dalawang prinsipe—mga tigre sa mga tao, mga dumudurog sa kaaway—na pinasigla ng pagnanais na makita ka, ay gagawing abo ang Laṅkā.

Word by Word

• तौ: those two
• तौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

• उभौ: both
• उभौ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषण (qualifies तौ)

• पुरुषव्याघ्रौ: tigers among men
• पुरुषव्याघ्रौ: Karta (कर्ता) (apposition to तौ)
• Type: Noun
• Root: पुरुष + व्याघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुरुषाणां व्याघ्रौ)

• राजपुत्रौ: the two princes
• राजपुत्रौ: Karta (कर्ता) (apposition)
• Type: Noun
• Root: राजन् + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः पुत्रौ)

• अरिन्दमौ: crushers of enemies
• अरिन्दमौ: Karta (कर्ता) (apposition)
• Type: Noun
• Root: अरि + दम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; उपपद-तत्पुरुष (अरिं दमयतः)

• त्वत्-दर्शन-कृत-उत्साहौ: whose zeal is aroused by seeing you
• त्वत्-दर्शन-कृत-उत्साहौ: Viśeṣaṇa (विशेषण) (qualifies तौ)
• Type: Adjective
• Root: त्वद् (सर्वनाम) + दर्शन (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त कृदन्त) + उत्साह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘त्वद्दर्शनं कृतः उत्साहः ययोः’ (having zeal caused by seeing you)

• लङ्काम्: Lanka
• लङ्काम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• भस्मीकरिष्यतः: will reduce to ashes
• भस्मीकरिष्यतः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भस्मी + कृ (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद; causative-like denominal ‘to reduce to ashes’

Context

"Both the princes are tigers among men and crushers of enemies. They are determined to see you, and will reduce Lanka to ashes.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Laṅkā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as protection of the innocent: force is framed as righteous retaliation against adharma, undertaken to restore justice and rescue Sītā.

What is the narrative situation?

Hanumān boosts Sītā’s confidence by describing Rāma and Lakṣmaṇa’s martial capability and determination.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (valor) and sankalpa (resolve) in the service of righteousness.