Shloka 6

सीताप्रत्यय-प्रदानम्

Sita’s Recognition and Reassurance by the Envoy

Devanagari script

ततस्सा ह्रीमती बाला भर्तृसन्देशहर्षिता।परितुष्टा प्रियं कृत्वा प्रशशंस महाकपिम्।।।।

Transliteration

tatas sā hrīmatī bālā bhartṛ-sandeśa-harṣitā | parituṣṭā priyaṃ kṛtvā praśaśaṃsa mahākapim ||

Translation

Pagkaraan, ang mahinhin na dalagang si Sītā, nagalak sa mensahe ng kanyang asawa; nasiyahan at nagnanais tumugon nang may pag-ibig, ay nagpuri sa dakilang unggoy na si Hanumān.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: देश-कालाधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• सा: she
• सा: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• ह्रीमती: modest
• ह्रीमती: कर्तृ-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ह्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘modest/blushing’

• बाला: young woman
• बाला: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• भर्तृ-सन्देश-हर्षिता: gladdened by her husband's message
• भर्तृ-सन्देश-हर्षिता: कर्तृ-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भर्तृ (प्रातिपदिक) + सन्देश (प्रातिपदिक) + हर्षित (प्रातिपदिक; √हृष्)
• Form: तत्पुरुष समास (bhartuḥ sandeśena harṣitā); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• परितुष्टा: pleased
• परितुष्टा: कर्तृ-विशेषण (Kartṛ-viśeṣaṇa/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि-तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘satisfied/pleased’

• प्रियम्: something pleasing
• प्रियम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘a pleasing thing’

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: पूर्वकाल (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund) from √कृ; ‘having done’

• प्रशशंस: praised
• प्रशशंस: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शंस् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• महाकपिम्: the great monkey (Hanuman)
• महाकपिम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + कपि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय समास (mahān kapir iti); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

Context

Young Sita felt delighted about her husband's news and blushed. By praising him for his action, she pleased the great monkey.

Characters & Entities

• Sita
• Rama
• Hanuman

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Gratitude and propriety (maryādā): responding to service with respectful praise is a dharmic social ethic, strengthening trust and righteous alliances.

What is the narrative situation?

After hearing Rāma’s message brought by Hanumān, Sītā becomes heartened and acknowledges Hanumān’s service.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s humility and gratitude—she honors the messenger and his effort rather than focusing only on her own distress.