Ramayana Sundara Kanda Sarga 23
Sundara KandaSarga 2321 Verses

Sarga 23

राक्षसी-भर्त्सना (The Demonesses’ Coercive Counsel to Sītā)

सुन्दरकाण्ड

Matapos tapusin ni Rāvaṇa ang tuwirang pamimilit kay Sītā, siya’y umalis at iniutos sa mga rākṣasī na bantayan at pasukuin siya. Agad silang nagsiksikan sa paligid ni Sītā sa pagkakapiit sa Aśoka-gubat, at nagsimulang magsalita nang sunod-sunod na lalo pang tumitindi: mabibigat na pagsaway, at pagpapatibay sa karapatan ni Rāvaṇa sa pamamagitan ng kanyang angkan—mula kay Pulastya, kay Viśravas, hanggang kay Rāvaṇa. Iba’t ibang rākṣasī—Ekajaṭā, Harijaṭā, Praghasā, Vikaṭā, at Durmukhī—ang naglatag ng sari-saring pang-uudyok: dangal ng lahi, pagmamataas sa lakas-militar at mga tagumpay laban sa mga deva, kay Indra, sa mga nāga, gandharva, at dānava; pang-akit sa yaman at larawan ng harem; at pananakot na kosmiko, na wari’y ang araw at hangin ay napipigil sa takot at ang kalikasan ay kusang nagbubunga ng bulaklak at tubig. Nagtapos ang kabanata sa huwad na mahabaging ultimatum: tanggapin ang “payo” at ang sapilitang pag-aasawa, o harapin ang kamatayan. Sa gayon, luminaw ang pagkakaiba ng dharma na nakabatay sa kusang pagsang-ayon at ng paghahari na nakasalig sa takot, habang lalo ring itinatampok ang pag-iisa ni Sītā bilang pagsubok ng dangal sa salaysay ng pagkabihag sa Laṅkā.

Shlokas

Verse 1

इत्युक्त्वा मैथिलीं राजा रावणः शत्रुरावणः।सन्दिश्य च ततः सर्वा राक्षसीर्निर्जगाम ह।।।।

Matapos magsalita ng ganito kay Maithili, si Haring Ravana, ang tagapuksa ng mga kaaway, ay nag-utos sa lahat ng mga babaeng rākṣasī at umalis.

Verse 2

निष्क्रान्ते राक्षसेन्द्रे तु पुनरन्तःपुरं गते।राक्षस्यो भीमरूपास्ताः सीतां समभिदुद्रुवुः।।।।

Nang ang panginoon ng mga rākṣasa ay lumisan at muling pumasok sa loob ng palasyo, ang mga rākṣasī na yaon, kakila-kilabot ang anyo, ay dumagsa kay Sītā at pinaligiran siya.

Verse 3

ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः।परं परुषया वाचा वैदेहीमिदमब्रुवन्।।।।

Pagkaraan, nilapitan ng mga rākṣasī si Sītā; sa tindi ng galit ay nalulunod ang kanilang diwa, at sa sukdulang magaspang na pananalita ay ganito ang sinabi nila kay Vaidehī.

Verse 4

पौलस्त्यस्य वरिष्ठस्य रावणस्य महात्मनः।दशग्रीवस्य भार्या त्वं सीते न बहुमन्यसे।।।।

O Sītā, hindi mo ba itinuturing na karangalan ang maging asawa ng dakilang-loob na si Rāvaṇa—si Daśagrīva—ang pinakadakilang supling ng angkan ni Pulastya?

Verse 5

ततस्त्वेकजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।आमन्त्य्र क्रोधाताम्राक्षी सीतां करतलोदरीम्।।।।

Pagkaraan, nagsalita ang rākṣasī na nagngangalang Ekajaṭā; tinawag niya si Sītā at, sa galit na nagpula sa kanyang mga mata, hinarap niya si Sītā—si Ekajaṭā, ang may tiyan na tila palad.

Verse 6

प्रजापतीनां षण्णां तु चतुर्थो यः प्रजापतिः।मानसो ब्रह्मणः पुत्रः पुलस्त्य इति विश्रुतः।।।।

Sa anim na Prajāpati, ang ikaapat na Prajāpati ay yaong bantog na si Pulastya, ang anak ni Brahmā na isinilang sa isipan.

Verse 7

पुलस्त्यस्य तु तेजस्वी महर्षिर्मानसः सुतः।नाम्ना स विश्रवा नाम प्रजापतिसमप्रभः।।।।

Si Pulastya ay may maningning na anak na isinilang sa isipan—ang dakilang rishi na si Viśravas—na ang ningning ay kapantay ng isang Prajāpati.

Verse 8

तस्य पुत्रो विशालाक्षि रावणः शत्रुरावणः।तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि।।।।मयोक्तं चारुसर्वाङ्गिः वाक्यं किं नानुमन्यसे।

O malalaking-mata, ang kaniyang anak ay si Rāvaṇa, ang manlulupig ng mga kaaway. Karapat-dapat kang maging asawa ng panginoon ng mga rākṣasa. O marikit ang bawat sangkap, bakit hindi mo pinahihintulutan ang aking sinabi?

Verse 9

ततो हरिजटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।।।विवर्त्य नयने कोपान्मार्जारसदृशेक्षणा।

Pagkaraan, ang rākṣasī na nagngangalang Harijaṭā ay nagsalita; iginulong niya ang kaniyang mga mata sa galit, at tumitig na tila tingin ng pusa.

Verse 10

येन देवास्त्रयस्त्रिंशद्देवराजश्च निर्जिताः।।।।तस्य त्वं राक्षसेन्द्रस्य भार्या भवितुमर्हसि।

Nararapat kang maging asawa ng panginoon ng mga rākṣasa na siyang lumupig sa tatlumpu't tatlong diyos, at maging kay Indra na kanilang hari.

Verse 11

ततस्तु प्रघसा नाम राक्षसी क्रोधमूर्छिता।।।।भर्त्सयन्ती तदा घोरमिदं वचनमब्रवीत्।

Pagkatapos, isang dambuhalang babae na nagngangalang Praghasa, na puno ng galit at matinding nanunuya, ay nagsalita ng mga kakila-kilabot na salitang ito.

Verse 12

वीर्योत्सिक्तस्य शूरस्य सङ्ग्रामेषु निवर्तिनः।।।।बलिनो वीर्ययुक्तस्य भार्यात्वं किं न लप्स्यसे।

Bakit hindi mo tatanggapin ang pagiging asawa ng isang makapangyarihan, sa tapang ay nag-uumapaw na bayani—hindi umurong sa digmaan, puspos ng lakas at kagitingan?

Verse 13

प्रियां बहुमतां भार्यां त्यक्त्वा राजा महाबलः।।।।सर्वासां च महाभागां त्वामुपैष्यति रावणः।

Ang makapangyarihang Haring Rāvaṇa, kahit talikdan pa ang minamahal at pinakapinapaborang asawa, ay lalapit sa iyo—ikaw na pinagpipitaganan sa lahat ng babae—upang ikaw ay kamtin.

Verse 14

समृद्धं स्त्रीसहस्रेण नानारत्नोपशोभितम्।।।।अन्तःपुरं समुत्सृज्य त्वामुपैष्यति रावणः।

Tinalikdan ni Rāvaṇa ang maringal na loob-palasyong sagana sa sanlibong babae at kumikislap sa sari-saring hiyas; at ikaw ang kanyang nilalapitan, ikaw ang kanyang hinahanap.

Verse 15

अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।।।असकृद्देवता युद्धे नागगन्धर्वदानवाः।निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः।।।।

Isa pang raksasi na ang pangala’y Vikaṭā ang nagsalita: “Yaong sa digmaan ay paulit-ulit na nagtagumpay laban sa mga deva, at sa labanan ay nagpasuko sa mga nāga, gandharva, at dānava—siya’y lumapit na sa iyong piling.”

Verse 16

अन्या तु विकटा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।।5.23.15।।असकृद्देवता युद्धे नागगन्धर्वदानवाः।निर्जिताः समरे येन स ते पार्श्वमुपागतः।।5.23.16।।

Isa pang raksasi na ang pangala’y Vikaṭā ang nagsalita: “Yaong sa digmaan ay muli’t muling nagapi ang mga deva, at sa labanan ay napasuko ang mga nāga, gandharva, at dānava—siya’y dumating na sa iyong piling.”

Verse 17

तस्य सर्वसमृद्धस्य रावणस्य महात्मनः।किमद्य राक्षसेन्द्रस्य भार्यात्वं नेच्छसेऽधमे।।।।

“Bakit, ikaw na hamak na babae, ayaw mo ngayon ang maging asawa ni Rāvaṇa—ang panginoon ng mga rākṣasa—na sagana sa lahat ng kayamanan at nag-aangking ‘dakilang-loob’?”

Verse 18

ततस्तु दुर्मुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत्।यस्य सूर्यो न तपति भीतो यस्य च मारुतः।।।।न वाति स्मायतापाङ्गे किं त्वं तस्य न तिष्ठसि।

Pagkaraan, ang raksasi na si Durmukhī ay nagsalita: “O ginang na mahahaba ang mga mata, na kinatatakutan kaya’t ang araw ay hindi nag-aalab at ang hangin ay hindi umiihip—bakit hindi ka magpasakop sa kanya?”

Verse 19

पुष्पवृष्टिं च तरवो मुमुचुर्यस्य वै भयात्।।।।शैलाश्च सुभ्रु पानीयं जलदाश्च यदेच्छति।तस्य नैरृतराजस्य राजराजस्य भामिनि ।।।।किं त्वं न कुरुषे बुद्धिं भार्यार्थे रावणस्य हि।

“O magandang-kilay na ginang, sa takot sa kanya’y nagbubuhos ang mga puno ng ulang bulaklak; at kapag naisin niya, maging ang mga bundok at mga ulap ay nagpapadaloy ng tubig. O marilag na babae, bakit hindi mo ituon ang isip sa pagiging asawa ni Rāvaṇa, ang hari ng mga rākṣasa, ang hari ng mga hari?”

Verse 20

“O magandang-kilay na ginang, sa takot sa kanya’y nagbubuhos ang mga puno ng ulang bulaklak; at kapag naisin niya, maging ang mga bundok at mga ulap ay nagpapadaloy ng tubig. O marilag na babae, bakit hindi mo ituon ang isip sa pagiging asawa ni Rāvaṇa, ang hari ng mga rākṣasa, ang hari ng mga hari?”

Verse 21

साधु ते तत्त्वतो देवि कथितं साधु भामिनि।।।।गृहाण सुस्मिते वाक्यमन्यथा न भविष्यसि।

O reyna, O marikit na ginang, ang sinabi sa iyo ay tunay na mabuti at para sa iyong kapakanan. Tanggapin mo ang mga salitang ito, O may banayad na ngiti; kung hindi, hindi ka mananatiling buhay.

Frequently Asked Questions

The central dilemma is coercion versus consent: Sītā is threatened with harm unless she accepts marriage to Rāvaṇa, while the rākṣasīs attempt to reframe forced compliance as social advantage and political inevitability.

The sarga illustrates how adharma often disguises itself as “pragmatic counsel,” using fear and prestige to override conscience; it implicitly elevates steadfast fidelity and inner autonomy as the ethical counter-force to intimidation.

Cultural markers include Laṅkā’s antaḥpura (royal inner chambers/harem) as a symbol of imperial luxury and control; cosmological imagery (sun, wind, nature’s compliance) functions as a rhetorical landmark to project Rāvaṇa’s supposed sovereignty.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App