Shloka 3

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

Devanagari script

योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः।अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति।।।।

Transliteration

yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃs tīrtvāpy uttama-vikramaḥ | aniḥśvasan kapis tatra na glānim adhigacchati ||

Translation

Ang maringal na unggoy na may di-mapapantayang lakas, kahit matawid ang sandaang yojana, ay hindi man lamang hinihingal ni napapadapuan ng pagod doon.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• तु: indeed / however
• तु: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)

• वीर्यवताम्: of the valiant
• वीर्यवताम्: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: वीर्यवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘of the valiant’ (genitive of class)

• श्रेष्ठः: the best
• श्रेष्ठः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् सः इति विशेष्यस्य

• प्लवताम्: of the leapers (Vanaras)
• प्लवताम्: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: प्लवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्लु/प्लव्)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त (present participle used substantively) ‘of those who leap/fly’

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः; ‘also/even’

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• उत्तमः: excellent
• उत्तमः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् सः इति विशेष्यस्य

• जगाम: went / reached
• जगाम: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• वेगवान्: swift
• वेगवान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: वेगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् सः इति विशेष्यस्य

• लङ्काम्: to Lanka
• लङ्काम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: लङ्का (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• लङ्घयित्वा: having crossed over
• लङ्घयित्वा: क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: √लङ्घ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive); ‘having leapt over/crossed’

• महोदधिम्: the great ocean
• महोदधिम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: महा-उदधि (प्रातिपदिक; महा + उदधि)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Context

The glorious, powerful vanara (Hanuman) even after crossing a hundred yojanas, felt neither suffocated nor exasperated.

Characters & Entities

• Hanuman (implied by context: kapiḥ)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Steadfast effort in dharmic service: endurance and self-mastery support a righteous mission without complaint or weakness.

What is the narrative situation?

After his great leap across the ocean toward Lanka, Hanuman remains unwearied, showing readiness for the next stage of the mission.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya and tapas-like resilience—strength disciplined by purpose, not by ego.