Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

अशोकवनिकायां सीतादर्शनम्

Sita Seen in the Ashoka Grove

सन्तानकलताभिश्च पादपैरुपशोभिताम्।दिव्यगन्धरसोपेतां सर्वतस्समलङ्कृताम्।।।।तां स नन्दनसङ्काशां मृगपक्षिभिरावृताम्।हर्म्यप्रासादसम्बाधां कोकिलाकुलनिस्स्वनाम्।।।।काञ्चनोत्पलपद्माभिर्वापीभिरुपशोभिताम्।बह्वासनकुथोपेतां बहुभूमिगृहायुताम्।।।।सर्वर्तुकुसुमै रम्यां फलवद्भिश्च पादपैः।पुष्पितानामशोकानां श्रिया सूर्योदयप्रभाम्।।।।प्रदीप्तामिव तत्रस्थो मारुतिस्समुदैक्षत।निष्पत्रशाखां विहगैः क्रियमाणामिवासकृत्।।।।विनिष्पतद्भिः शतशश्चित्रैः पुष्पावतंसकैः।आमूलपुष्पनिचितैरशोकैश्शोकनाशनैः।।।।पुष्पभारातिभारैश्च स्पृशद्भिरिव मेदिनीम्।कर्णिकारैः कुसुमितैः किंशुकैश्च सुपुष्पितैः।।।।

santāna-kalatābhiś ca pādapair upaśobhitām |

divya-gandha-rasopetāṃ sarvataḥ samalaṅkṛtām ||

tāṃ sa nandana-saṅkāśāṃ mṛga-pakṣibhir āvṛtām |

harmya-prāsāda-sambādhāṃ kokilākula-nissvanām ||

kāñcanotpalapadmābhir vāpībhir upaśobhitām |

bahv-āsana-kuthopetāṃ bahu-bhūmi-gṛhāyutām ||

sarvartu-kusumai ramyāṃ phalavadbhiś ca pādapaiḥ |

puṣpitānām aśokānāṃ śriyā sūryodaya-prabhām ||

pradīptām iva tatra-stho mārutiḥ samudaikṣata |

niṣpatra-śākhāṃ vihagaiḥ kriyamāṇām ivāsakṛt ||

viniṣpatadbhiḥ śataśaś citraiḥ puṣpāvataṃsakaiḥ |

āmūla-puṣpa-nicitair aśokaiḥ śoka-nāśanaiḥ ||

puṣpa-bhārāti-bhāraiś ca spṛśadbhir iva medinīm |

karṇikāraiḥ kusumitaiḥ kiṃśukaiś ca supuṣpitaiḥ ||

Mula sa kinatatayuan niya, minasdan ni Māruti (Hanumān) ang gubat ng Aśoka—pinapaganda ng mga baging at punò, nilulukuban ng banal na halimuyak at katas, at pinalamutian sa lahat ng dako. Mistulang Nandana ni Indra: napupuno ng usa at mga ibon, umaalingawngaw sa huni ng mga kokila, at siksik sa mga mansiyon at matatayog na palasyo, pati na sa maraming silid na nasa ilalim ng lupa. Kumikinang ang mga lawa sa ginintuang lotus at liryo; may maraming upuan at mariringal na sapin; at kaaya-aya sa mga punòng namumunga at namumulaklak sa bawat panahon. Ang namumukadkad na mga Aśoka, maningning na gaya ng liwanag ng pagsikat ng araw, ay wari’y nagpapaliyab sa buong pook. Paulit-ulit na wari’y nalalagas ang mga dahon—sapagkat daan-daang ibon ang gumagawa sa mga sanga na tila makukulay na palamuting bulaklak—ngunit ang mga Aśoka ay natatambakan ng bulaklak hanggang sa ugat, na para bang nilikha upang pawiin ang dalamhati. Sa bigat ng bulaklak ay tila sumasayad sa lupa; at lalo pang lumiwanag ang halamanan sa namumulaklak na karṇikāra at sa ganap na pamumulaklak na kiṃśuka.

सःthat
सः:
कर्ता (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; सर्वनाम; विशेषण (deictic)
देशःplace/region
देशः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
प्रभयाby/with radiance
प्रभया:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन
तेषाम्of those (trees)
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन
प्रदीप्तःlit up/ablaze
प्रदीप्तः:
कर्ता (विशेषण/अवस्था)
TypeVerb
Rootप्र-दीप् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; देशः इति विशेष्य
इवas if
इव:
सम्बन्ध (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमानवाचक (comparative particle)
सर्वतःeverywhere
सर्वतः:
देशाधिकरण (adverbial locative sense)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्ययीभाव-निष्पन्न (from all sides), देश/दिक्-वाचक अव्यय
पुन्नागाःpunnaga trees
पुन्नागाः:
कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
TypeNoun
Rootपुन्नाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
सप्तपर्णाःsaptaparṇa trees
सप्तपर्णाः:
कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
TypeNoun
Rootसप्त-पर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; द्विगु-समासः: सप्त पर्णानि यस्य (name of a tree)
and
:
सम्बन्ध (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
चम्पक-उद्दालकाःchampaka and uddalaka (trees)
चम्पक-उद्दालकाः:
कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
TypeNoun
Rootचम्पक + उद्दालक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; द्वन्द्व-समासः (itaretara): चम्पकाः च उद्दालकाः च
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थक (likewise/also)
विवृद्धमूलाःhaving grown roots
विवृद्धमूलाः:
कर्ता (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-वृद्ध + मूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; बहुव्रीहिः: विवृद्धानि मूलानि येषाम् (having well-grown roots)
बहवःmany
बहवः:
कर्ता (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; विशेषण (qualifier of trees)
शोभन्तेshone/appeared beautiful
शोभन्ते:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootशुभ्/शोभ् (धातु)
Formलट् (Present); आत्मनेपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन
स्मindeed (in past narration)
स्म:
सम्बन्ध (निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formअव्यय; भूतार्थ-प्रत्यायन निपात (particle indicating past narration)
सुपुष्पिताःwell-flowered
सुपुष्पिताः:
कर्ता (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-पुष्पित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; कर्मधारयः: सु + पुष्पित (well-bloomed)

Hanuman surveyed from the Simsupa tree the Ashoka grove of trees full of fine fragrance. It looked well-decorated like the Nandana garden of Indra. It teemed with animals and birds. It was filled with the voices of the cuckoos. It had tall mansions and underground chamber. There were golden lilies and lotuses in the lakes, enchanting couches with rich coverings and trees full of blossoms of all seasons and fruits in abundance With the Ashoka tree shedding showers of flowers from time to time the place shone with the splendour of Sunrise. It glittered like inflamed fire. The Ashoka tree had hundreds of colourful birds on the branches. It appeared as if it had branches without leaves which made them look like ear-ornaments (of the grove). Ashoka flowers in bloom hung down to the base of the tree as if to take away the grief of the onlookers. The blossoms of the Karnikara and kimsuka brightened the wholegrove.

M
Māruti (Hanumān)
A
Aśoka-vana (Aśoka grove)
N
Nandana (Indra’s garden)
I
Indra
K
kokila (cuckoo)
M
mṛga (deer)
V
vihaga (birds)
V
vāpi (ponds)
U
utpala (water-lily)
P
padma (lotus)
K
karṇikāra
K
kiṃśuka
P
prāsāda

FAQs

Hanumān’s careful, truthful observation (satya) and disciplined focus on his mission reflect dharma: he does not get distracted by beauty or luxury, but surveys the grove as part of his righteous duty to find Sītā.

The comparison highlights extraordinary splendor—divine fragrance, abundant blossoms, birdsong, and rich architecture—underscoring the seductive power of Laṅkā’s opulence, which a dharmic messenger like Hanumān must see clearly without being ensnared.