Shloka 8

स्वयम्प्रभा-विमोचनम् — Svayamprabha Leads the Vanaras Out

Time-Limit Crisis and Counsel

Devanagari script

निमीलयत चक्षूंषि सर्वे वानरपुङ्गवाः।न हि निष्क्रमितुं शक्यमनिमीलितलोचनैः।।4.53.8।।

Transliteration

nimīlayata cakṣūṃṣi sarve vānarapuṅgavāḥ |

na hi niṣkramituṃ śakyam animīlitalocanaiḥ ||

Translation

“Ipikit ninyo ang inyong mga mata, kayong lahat na pinakadakila sa mga unggoy; sapagkat hindi maaaring makalabas nang nakadilat ang mga mata.”

Word by Word

• निमीलयत: close (you all)
• निमीलयत: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: निमीलय् (धातु; णिच् causative of √मील्)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन (plural); परस्मैपद

• चक्षूंषि: eyes
• चक्षूंषि: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/कर्म), बहुवचन (plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचन (plural)

• वानरपुङ्गवाः: leaders among monkeys
• वानरपुङ्गवाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + पुङ्गव (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'of monkeys' + 'bull/leader'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• न: not
• न: सम्बन्ध (Sambandha/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध (negation particle)

• हि: indeed/for
• हि: सम्बन्ध (Sambandha/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• निष्क्रमितुम्: to go out
• निष्क्रमितुम्: प्रयोजन (Purpose/तुमर्थ)
• Type: Verb
• Root: निष् + √क्रम् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive/तुमर्थ), गत्यर्थक क्रिया; 'to go out'

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √शक् (धातु)
• Form: कृदन्त—यत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त (potential/fit-to-be-done sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (impersonal predicate)

• अनिमीलितलोचनैः: with eyes unclosed
• अनिमीलितलोचनैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: अ- + निमीलित (कृदन्त; √मील्) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि (possessive: 'having eyes not closed'); पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन

Characters & Entities

• tāpasī (ascetic woman)
• vānaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes disciplined obedience to competent guidance. Trusting wise instruction becomes the means of safety and right action.

What is the narrative situation?

As part of the rescue method, the ascetic instructs the monkeys to close their eyes to enable their exit.

Which character virtue is emphasized?

Śraddhā (trust) and vinaya (compliance with rightful authority).