Shloka 24

वानरसेनामिलनम् / The Mustering of the Vanara Hosts

Devanagari script

दरीमुखश्च बलवान्यूथपोऽभ्याययौ तदा।वृतः कोटिसहस्रेण सुग्रीवं समुपस्थितः।।4.39.24।।

Transliteration

darīmukhaś ca balavān yūthapo ’bhyāyayau tadā |

vṛtaḥ koṭi-sahasreṇa sugrīvaṁ samupasthitaḥ || 4.39.24 ||

Translation

Noon ay sumulong ang malakas na pinunong-yūtha na si Darīmukha; kasama ang isang koṭi-sahasra na hukbo, humarap siya kay Sugrīva.

Word by Word

• दरीमुखः: Darimukha
• दरीमुखः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दरीमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular; नाम (व्यक्तिनाम)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• बलवान्: strong
• बलवान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular; विशेषणम् (दरीमुखः)

• यूथपः: troop-leader
• यूथपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यूथप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular; अप्पोजिशन (दरीमुखः)

• अभ्याययौ: came near/approached
• अभ्याययौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect) प्रथमपुरुषः एकवचनम्; 3rd person singular; परस्मैपदम्

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (then)

• वृतः: surrounded
• वृतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वृ (धातु)
• Form: क्त-कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular; विशेषणम् (दरीमुखः)

• कोटिसहस्रेण: with a thousand crores
• कोटिसहस्रेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: कोटि-सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; Instrumental singular; संख्यासमासः (dvigu)

• सुग्रीवम्: Sugriva
• सुग्रीवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; Accusative singular

• समुपस्थितः: having approached/standing near
• समुपस्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उप-स्था (धातु)
• Form: क्त-कृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; Nominative singular; क्रियाविशेषणभावे (having come and stood near)

Context

Then the strong Darimukha, leader of a thousand crore monkeys approached Sugriva.

Characters & Entities

• Darīmukha
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Loyalty to rightful leadership—forces assemble and report in an orderly way to their king/commander for a dharmic undertaking.

What is the narrative situation?

Darīmukha approaches and formally appears before Sugrīva with his large contingent.

Which character virtue is emphasized?

Śraddhā and niṣṭhā—steadfast commitment to one’s leader and mission.