Shloka 9

उद्योगप्रवर्तनम्

Mobilization and Counsel on Kingship

Devanagari script

श्रुत्वा तु वचनं तस्य हरयश्शीघ्रविक्रमाः।।4.38.9।।समुपस्थापयामासुश्शिबिकां प्रियदर्शनाम्।

Transliteration

śrutvā tu vacanaṃ tasya harayaḥ śīghra-vikramāḥ ||4.38.9|| samupasthāpayāmāsuḥ śibikāṃ priya-darśanām |

Translation

Nang marinig ang kanyang utos, ang mga haring mabilis kumilos ay agad na inilapit ang palankin na kaaya-ayang pagmasdan.

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल (prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive/gerund)

• तु: then/indeed
• तु: निपात (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle)

• वचनम्: command
• वचनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him; his
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• हरयः: monkeys
• हरयः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• शीघ्रविक्रमाः: quick in action
• शीघ्रविक्रमाः: विशेषण (adjectival to हरयः)
• Type: Adjective
• Root: शीघ्र-विक्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: शीघ्रः विक्रमः येषाम् = of quick action/valour

• समुपस्थापयामासुः: brought forward; presented
• समुपस्थापयामासुः: क्रिया (verbal action)
• Type: Verb
• Root: सम्-उप-स्था (धातु, causative/णिच्)
• Form: लिट्-लकार (Perfect) (periphrastic/आम-प्रयोग), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिच् causative

• शिबिकाम्: palanquin
• शिबिकाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रियदर्शनाम्: pleasing to see
• प्रियदर्शनाम्: कर्म (Karma; adjectival)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय-दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: प्रियं दर्शनं यस्याः = pleasing to behold; विशेषण to शिबिकाम्

Context

On hearing Sugriva who stood with folded hands, Rama, the foremost among the upholders of righteousness, hugged him and said:

Characters & Entities

• Sugrīva
• harayaḥ (monkeys)
• śibikā (palanquin)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is faithful service: prompt, competent action in support of a righteous leader and mission is portrayed as a virtue.

What is the narrative situation?

Sugrīva’s attendants immediately comply and present the palanquin.

Which character virtue is emphasized?

The Vānara troops’ obedience and readiness—disciplined execution without delay.