Shloka 23

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

Devanagari script

बालसूर्योदयतनुं प्रयान्तं यमसदनम्।अभिवादय राजानं पितरं पुत्र मानदम्।।

Transliteration

bālasūryodayatanuṃ prayāntaṃ yamasadanam | abhivādaya rājānaṃ pitaraṃ putra mānadam ||

Translation

O anak, magbigay-pugay ka sa iyong ama—ang hari na karapat-dapat sa parangal—na ang katawan ay mapula tulad ng sumisikat na araw, habang siya ay patungo sa tahanan ni Yama.

Word by Word

• बालसूर्योदयतनुम्: having a body like the rising young sun
• बालसूर्योदयतनुम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: बालसूर्योदयतनु (प्रातिपदिक; बाल + सूर्योदय + तनु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पितरम्/राजानम्)

• प्रयान्तम्: departing
• प्रयान्तम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Verb
• Root: प्रयान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र-उपसर्ग + √या (धातु) + शतृ)
• Form: वर्तमानकर्तरि कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying पितरम्)

• यमसदनम्: the abode of Yama
• यमसदनम्: कर्म (Karma/Goal)
• Type: Noun
• Root: यमसदन (प्रातिपदिक; यम + सदन)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गन्तव्य (destination)

• अभिवादय: salute/pay respects to
• अभिवादय: आज्ञार्थ-क्रिया (Imperative)
• Type: Verb
• Root: अभि-√वद् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• राजानम्: the king
• राजानम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पितरम्: (your) father
• पितरम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; राजानम् इत्यस्य अप्पोजिशन्

• पुत्र: O son
• पुत्र: सम्बोधन (Sambodhana)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• मानदम्: venerable/honour-giving
• मानदम्: कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: मानद (प्रातिपदिक; मान + द)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying राजानम्/पितरम्)

Context

'O son! offer salutations to your venerable father, the king, departing for the abode of Yama (lord of death) looking (red with blood) like the rising Sun.'

Characters & Entities

• Tārā
• Aṅgada
• Vāli
• Yama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even at death, one upholds dharma through reverence and filial conduct—saluting and honoring one’s parent and king.

What is the narrative situation?

Tārā instructs Aṅgada to perform a final respectful salutation to Vāli as Vāli approaches death.

Which character virtue is emphasized?

Respect (māna) and dutifulness—Aṅgada is guided to uphold proper conduct despite overwhelming grief.