Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

सुग्रीवेण च मे सख्यं लक्ष्मणेन यथा तथा।दारराज्यनिमित्तं च निःश्रेयसि रत स्स मे।।प्रतिज्ञा च मया दत्ता तदा वानरसन्निधौ।प्रतिज्ञा च कथं शक्या मद्विधेनानवेक्षितुम्।।

sugrīveṇa ca me sakhyaṃ lakṣmaṇena yathā tathā | dārarājyānimittaṃ ca niḥśreyasi rataś ca me || pratijñā ca mayā dattā tadā vānarasannidhau | pratijñā ca kathaṃ śakyā madvidhenānavekṣitum ||

Ang pakikipagkaibigan ko kay Sugriva ay kasingtatag ng kay Lakshmana; ito’y para maibalik ang kanyang asawa at kaharian, at nakatuon sa matuwid na layon. Noon, sa harap ng mga vānaras, ibinigay ko ang aking panata—paano ko, na tulad ko, magagawang suwayin ang pangako?

सुग्रीवेणwith Sugriva
सुग्रीवेण:
Sahakari (सहकारी/सह-करण)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case/instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन
सख्यम्friendship
सख्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; अत्र कर्मरूपे (object)
लक्ष्मणेनwith Lakshmana
लक्ष्मणेन:
Sahakari (सहकारी/सह-करण)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
तथाso/likewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, तदनुरूप (so/likewise)
दारराज्यनिमित्तम्for the sake of wife and kingdom
दारराज्यनिमित्तम्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदार-राज्य-निमित्त (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (समाहार/हेतुवाचक: दारस्य च राज्यस्य च निमित्तम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र हेत्वर्थे (for the sake of)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (and)
निःश्रेयसिin welfare/supreme good
निःश्रेयसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिःश्रेयस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन
रतःengaged/devoted
रतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरत (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used as adjective: engaged), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
प्रतिज्ञाa promise
प्रतिज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक (and)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया, एकवचन
दत्ताgiven/made
दत्ता:
Karma (कर्म; प्रतिज्ञा)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle: given), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रतिज्ञा-विशेषण
तदाthen
तदा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (then)
वानरसन्निधौin the presence of monkeys
वानरसन्निधौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवानर-सन्निधि (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: वानराणां सन्निधिः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रतिज्ञाpromise
प्रतिज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (how?)
शक्याpossible (to be)
शक्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्य (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formयत्/ण्यत्-प्रत्ययान्त (potential: possible), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रतिज्ञा-विशेषण
मद्विधेनby one like me
मद्विधेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमद्-विध (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: मद्विधः = like me), पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अनवेक्षितुम्to disregard
अनवेक्षितुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootअनव-ईक्ष् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अर्थः: अनादरं कर्तुम्/उपेक्षितुम् (to disregard/overlook)

'My friendship with Sugriva is as strong as that with Lakshmana. Its motive is the recovery of his wife and sovereignty. I have promised this to him in the presence of monkeys. How can a pledge remain unhonoured by a person like me? How is it possible?

R
Rama
V
Vali
S
Sugriva
L
Lakshmana
M
monkeys (Vānara community)

FAQs

Satya expressed as fidelity to one’s pledge (pratijñā): dharma requires that a promise given publicly for a righteous purpose must be honored.

Rama explains that his alliance with Sugriva and his action against Vali are bound to a vow made before the vānaras to restore Sugriva’s wife and kingship.

Integrity: Rama underscores that he cannot abandon a sworn promise, especially one made openly.