मां ह्यद्य मृगशाबाक्षी चिन्ताशोकबलात्कृतम्।सन्तापयति सौमित्रे क्रूरश्चैत्रवनानिलः।।।।
māṃ hy adya mṛgaśābākṣī cintā-śoka-balāt-kṛtam |
santāpayati saumitre krūraś caitra-vanānilaḥ ||
Ngayon, O Saumitri, ako—na pinanghihinaan ng lakas dahil sa bigat ng pag-aalala at dalamhati para sa aking sinisintang may matang gaya ng batang usa—ay pinahihirapan ng malupit na simoy na dumaraan sa gubat ng buwan ng Caitra.
'O Saumitri! the cruel breeze of the spring forest torments me as I am now immersed in grief in the absence of my fawn-eyed beloved.
Dharma is endurance with truthfulness: Rāma does not disguise pain with indulgence; he bears it and names it honestly, keeping his purpose—Sītā’s recovery—morally centered.
Rāma, traveling with Lakṣmaṇa near Pampā in springtime, experiences nature’s breeze as aggravating because it reminds him of conjugal life now denied by adharma (abduction).
Emotional honesty and perseverance: he admits torment yet continues the quest, showing resilience under distress.