HomeRamayanaBala KandaSarga 74Shloka 10
Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

परशुरामप्रादुर्भावः

The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila

भौमाश्चैव मृगा स्सर्वे गच्छन्ति स्म प्रदक्षिणम्।।।।तान् दृष्ट्वा राजशार्दूलो वसिष्ठं पर्यपृच्छत।

bhaumāś caiva mṛgāḥ sarve gacchanti sma pradakṣiṇam | tān dṛṣṭvā rājaśārdūlo vasiṣṭhaṃ paryapṛcchat ||

Lahat ng hayop na naninirahan sa lupa ay nagsipaglakad nang pakanan; pagkakita nito, ang tigre sa mga hari ay nagtanong kay Vasiṣṭha.

भौमाःearthly/terrestrial
भौमाः:
Karta (कर्ता/Subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootभौम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying मृगाः)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
मृगाःanimals/beasts
मृगाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying मृगाः)
गच्छन्तिgo/move
गच्छन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
स्म(in the past)
स्म:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपात (narrative particle)
प्रदक्षिणम्to the right
प्रदक्षिणम्:
Gati (गति/adverb of motion)
TypeIndeclinable
Rootप्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) 'to the right/rightwards'
तान्them
तान्:
Karma (कर्म/Object of dṛṣṭvā)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund): 'having seen'
राजशार्दूलःtiger among kings
राजशार्दूलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमानार्थे तत्पुरुष/कर्मधारयभाव: 'tiger among kings' (epithet)
वसिष्ठम्Vasiṣṭha
वसिष्ठम्:
Karma (कर्म/Object of paryapṛcchata)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; व्यक्तिनाम (proper noun)
पर्यपृच्छतasked/enquired
पर्यपृच्छत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + प्रच्छ् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Seeing the beasts on the way rushing to the right the tiger among men, enquired of Vasishta:

D
Daśaratha (rājaśārdūla)
V
Vasiṣṭha

FAQs

A ruler consults wise counsel when uncertain: seeking guidance from a guru-like authority is a dharmic response to ambiguity.

During travel, Daśaratha notices animals moving to the auspicious right and asks Vasiṣṭha to interpret the sign.

Prudence and humility: despite being a king, Daśaratha asks rather than presumes.