Sarga 72

Verse 1

तमुक्तवन्तं वैदेहं विश्वामित्रो महामुनि:।उवाच वचनं वीरं वसिष्ठसहितो नृपम्।।।।

Nang makapagsalita nang gayon ang magiting na hari ng Videha, ang dakilang muni na si Viśvāmitra—kasama si Vasiṣṭha—ay nagsalita sa hari ng mga salitang angkop.

Verse 2

अचिन्त्यान्यप्रमेयानि कुलानि नरपुङ्गव।इक्ष्वाकूणां विदेहानां नैषां तुल्योऽस्ति कश्चन।।।।

O pinakadakila sa mga lalaki, ang maharlikang angkan ng mga Ikshvaku at ng mga Videha ay di-mawari at di-masukat; wala ni isa mang kapantay ng mga sambahayang ito.

Verse 3

सदृशो धर्मसम्बन्ध: सदृशो रूपसम्पदा।रामलक्ष्मणयो राजन् सीता चोर्मिलया सह।।।।

O Hari, ang ugnayang pangkasal nina Rāma at Lakṣmaṇa—kasama si Sītā at gayundin si Ūrmilā—ay ganap na angkop: kapantay sa dharma at kapantay sa kagandahan at karangalan.

Verse 4

वक्तव्यं च नरश्रेष्ठ श्रूयतां वचनं मम।भ्राता यवीयान् धर्मज्ञ एष राजा कुशध्वज:।।।।

O pinakadakila sa mga lalaki, dinggin mo ang aking salita na nararapat sabihin: ito ang aking nakababatang kapatid, si Haring Kuśadhvaja, na nakaaalam ng dharma.

Verse 5

अस्य धर्मात्मनो राजन् रूपेणाप्रतिमं भुवि ।सुताद्वयं नरश्रेष्ठ पत्न्यर्थं वरयामहे।।।।

O Hari, O pinakamainam sa mga tao: para sa banal na lalaking ito, na ang anyo’y walang kapantay sa daigdig, hinihiling naming maging mga nobya ang kaniyang dalawang anak na dalaga.

Verse 6

भरतस्य कुमारस्य शत्रुघ्नस्य च धीमत:।वरयामस्सुते राजन् तयोरर्थे महात्मनो:।।।।

O Hari, hinihiling naming ang mga anak na dalaga para sa kapakanan ng dalawang dakilang prinsipe—ang binatang Bharata at ang marunong na Śatrughna.

Verse 7

पुत्रा दशरथस्येमे रूपयौवनशालिन:।लोकपालोपमास्सर्वे देवतुल्यपराक्रमा:।।।।

Ang mga anak na ito ni Daśaratha ay nagliliwanag sa ganda at kabataan; silang lahat ay tulad ng mga tagapangalaga ng daigdig, at ang tapang ay gaya ng sa mga diyos.

Verse 8

उभयोरपि राजेन्द्र सम्बन्धेनानुबध्यताम्।इक्ष्वाको: कुलमव्यग्रं भवत:पुण्यकर्मण:।।।।

O hari ng mga hari, nawa’y mapagtibay ang dalawang angkan sa ugnayang ito—ang iyong banal na sambahayan at ang lahi ni Ikṣvāku—na walang alitan at walang pagkabalisa.

Verse 9

विश्वामित्रवच श्शृत्वा वसिष्ठस्य मते तदा।जनक: प्रांजलिर्वाक्यमुवाच मुनिपुङ्गवौ।।।।

Nang marinig ang mga salita ni Viśvāmitra, na ayon din sa payo ni Vasiṣṭha, si Janaka ay nagbigay-galang na nakatiklop ang mga kamay at nagsalita sa dalawang pinakadakilang muni.

Verse 10

कुलं धन्यमिदं मन्ये येषां नो मुनिपुङ्गवौ ।सदृशं कुलसम्बन्धं यदाज्ञापयथ: स्वयम्।।।।

“Itinuturing kong pinagpala ang angkang ito, sapagkat kayong dalawang pinakadakilang muni ang siyang nag-utos mismo ng karapat-dapat na ugnayang-pag-aasawa sa pagitan ng ating dalawang maharlikang angkan.”

Verse 11

एवं भवतु भद्रं व: कुशध्वजसुते इमे।पत्न्यौ भजेतां सहितौ शत्रुघ्नभरतावुभौ।।।।

“Magkagayon nawa; pagpalain kayo. Ang dalawang anak na babae ni Kuśadhvaja na ito ay maging mga asawa nina Bharata at Śatrughna; at nawa’y magsama silang dalawa sa pagtupad ng mga tungkulin ng tahanan.”

Verse 12

एकाह्ना राजपुत्रीणां चतसृणां महामुने।पाणीन् गृह्णन्तु चत्वारो राजपुत्रा महाबला:।।।।

“O dakilang muni, sa iisang araw nawa’y tanggapin ng apat na makapangyarihang prinsipe ang kamay ng apat na prinsesa.”

Verse 13

उत्तरे दिवसे ब्रह्मन् फल्गुनीभ्यां मनीषिण:।वैवाहिकं प्रशंसन्ति भगो यत्र प्रजापति:।।।।

O Brahman, pinupuri ng marurunong ang ritwal ng kasal bilang mapalad sa sumunod na araw na kaugnay ng dalawang bituing Phalgunī—yaong panahong si Bhaga ang namumuno bilang Prajāpati.

Verse 14

एवमुक्त्वा वचस्सौम्यं प्रत्युत्थाय कृताञ्जलि:।उभौ मुनिवरौ राजा जनको वाक्यमब्रवीत्।।।।

Pagkasambit ng maririkit at mahinahong salita, tumindig si Haring Janaka, nag-anjali, at nagsalita sa kapwa dakilang muni.

Verse 15

परो धर्म: कृतो मह्यं शिष्योऽस्मिभवतो सदा।इमान्यासनमुख्यानि आसातां मुनिपुङ्गवौ।।।।

“Isang kataas-taasang gawa ng dharma ang ginawa ninyo para sa akin. Ako’y lagi ninyong alagad; O pinakadakila sa mga muni, maupo kayo sa mga mararangal na upuang ito.”

Verse 16

यथा दशरथस्येयं तथाऽयोध्या पुरी मम।प्रभुत्वे नास्ति सन्देहो यथार्हं कर्तुमर्हथ।।।।

“Kung paanong kay Daśaratha ang lungsod na ito, gayon din, akin ang Ayodhyā—walang alinlangan sa karapat-dapat na kapangyarihan. Kaya gawin ninyo ang nararapat, ayon sa inyong wastong paghatol.”

Verse 17

तथा ब्रुवति वैदेहे जनके रघुनन्दन:।राजा दशरथो हृष्ट: प्रत्युवाच महीपतिम्।।।।

Nang gayon ang sinabi ni Janaka ng Videha, si Haring Daśaratha—nagagalak, ang ligaya ng angkan ni Raghu—ay sumagot sa panginoon ng lupa.

Verse 18

युवामसङ्ख्येयगुणौ भ्रातरौ मिथिलेश्वरौ।ऋषयो राजसङ्घाश्च भवद्भ्यामभिपूजिता:।।।।

Kayong dalawang magkapatid, mga panginoon ng Mithilā, ay nagtataglay ng di-mabilang na mga kabutihan; sa inyo, ang mga rishi at ang mga kapulungan ng mga hari ay nararapat na pinarangalan.

Verse 19

स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते गमिष्यामि स्वमालयम्।श्राद्धकर्माणि सर्वाणि विधास्यामीति चाब्रवीत्।।।।

“Nawa’y makamtan mo ang kagalingan; pagpapala ang sumaiyo. Babalik ako sa aking tahanan at isasagawa ko ang lahat ng mga ritong śrāddha,” wika niya.

Verse 20

तमापृष्ट्वा नरपतिं राजा दशरथस्तदा।मुनीन्द्रौ तौ पुरस्कृत्य जगामाशु महायशा:।।।।

Pagkaraan, ang bantog na Haring Daśaratha, matapos magpaalam sa yaong panginoon ng mga tao, ay agad na lumisan, inilalagay sa unahan ang dalawang pinakadakilang muni.

Verse 21

स गत्वा निलयं राजा श्राद्धं कृत्वा विधानत:।प्रभाते काल्यमुत्थाय चक्रे गोदानमुत्तमम्।।।।

Pagbalik ng hari sa kanyang tahanan, isinagawa niya ang śrāddha ayon sa wastong tuntunin; pagsapit ng bukang-liwayway, bumangon siya sa nararapat na oras at naghandog ng dakilang kaloob na mga baka.

Verse 22

गवां शतसहस्राणि ब्राह्मणेभ्यो नराधिप:।एकैकशो ददौ राजा पुत्रानुद्दिश्य धर्मत:।।।।

Isang daang libong baka ang ipinagkaloob ng hari, ang panginoon ng mga tao, sa mga brāhmaṇa; isa-isa niyang itinalaga ang mga ito sa pangalan ng kanyang mga anak, ayon sa dharma.

Verse 23

सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्सा: कांस्यदोहना:।गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ:।।।।वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दन:।ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सल:।।।।

Yaong dakilang lalaki, ang ligaya ng angkan ni Raghu, na mapagmahal sa kanyang mga anak, ay naghandog—sa kanilang mga pangalan—ng apat na raang libong baka sa mga dvija. Ang mga baka’y may mga guya, sagana at maayos, ang mga sungay ay pinalamutian ng ginto, at may mga sisidlang tanso para sa paggagatas; at nagkaloob pa siya ng napakaraming iba pang yaman sa mga brāhmaṇa.

Verse 24

सुवर्णश्रुङ्गा स्सम्पन्ना स्सवत्सा: कांस्यदोहना:।गवां शतसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ:।।1.72.23।।वित्तमन्यच्च सुबहुद्विजेभ्यो रघुनन्दन:।ददौ गोदानमुद्दिश्य पुत्राणां पुत्रवत्सल:।।1.72.24।।

Yaong dakilang lalaki, ang ligaya ng angkan ni Raghu, na mapagmahal sa kanyang mga anak, ay naghandog—sa kanilang mga pangalan—ng apat na raang libong baka sa mga dvija. Ang mga baka’y may mga guya, sagana at maayos, ang mga sungay ay pinalamutian ng ginto, at may mga sisidlang tanso para sa paggagatas; at nagkaloob pa siya ng napakaraming iba pang yaman sa mga brāhmaṇa.

Verse 25

स सुतै: कृतगोदानैर्वृतस्तु नृपतिस्तदा।लोकपालैरिवाभाति वृत: स्सौम्य: प्रजापति:।।।।

Pagkaraan, ang hari—napaliligiran ng kanyang mga anak na para sa kanila’y natapos na ang pag-aalay ng mga baka—ay nagningning, maamo at maningning, na wari’y si Prajāpati na napapalibutan ng mga tagapangalaga ng mga daigdig.