Sarga 60

Verse 1

तपोबलहतान् कृत्वा वासिष्ठान् समहोदयान्।ऋषिमध्ये महातेजा विश्वामित्रोऽभ्यभाषत।।।।

Nang mapuksa niya sa lakas ng kanyang tapas ang mga anak ni Vasiṣṭha, kasama si Mahodaya, ang maningning na si Viśvāmitra ay nagsalita sa gitna ng mga rishi.

Verse 2

अयमिक्ष्वाकुदायादस्त्रिशंकुरिति विश्रुत:।धर्मिष्ठश्च वदान्यश्च मां चैव शरणं गत:।।।।तेनानेन शरीरेण देवलोकजिगीषया।

Ang Triśaṅku na ito—kilala bilang inapo ni Ikṣvāku, matuwid at mapagbigay—ay lumapit sa akin bilang kanlungan, nagnanais marating ang daigdig ng mga deva sa mismong katawang ito.

Verse 3

यथाऽयं स्वशरीरेण स्वर्गलोकं गमिष्यति।।।।तथा प्रवर्त्यतां यज्ञे भवद्भिश्च मया सह।

Gaya ng pagpunta niya sa daigdig ng langit sa kanyang sariling katawan, gayon din ay pasimulan natin ang paghahandog na ito—kayo at ako—nang magkakasama.

Verse 4

विश्वामित्रवच श्श्रुत्वा सर्व एव महर्षय:।।।।ऊचुस्समेत्य सहिता धर्मज्ञा धर्मसंहितम्।

Nang marinig ang mga salita ni Viśvāmitra, ang lahat ng dakilang rishi—mga nakaaalam ng dharma at matatag sa katuwiran—ay nagtipon nang nagkakaisa at nagsalita ayon sa nararapat.

Verse 5

अयं कुशिकदायादो मुनि: परमकोपन:।।।।यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशय:।अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषित:।।।।

“Ang muning ito—mula sa angkan ni Kuśika—ay lubhang madaling magalit. Anumang salitang kanyang ipahayag ay dapat ganap na isakatuparan; walang alinlangan. Sapagkat ang kagalang-galang ay tulad ng apoy, at kapag napukaw ang poot ay tiyak na magbubuga ng sumpa.”

Verse 6

अयं कुशिकदायादो मुनि: परमकोपन:।।1.60.5।।यदाह वचनं सम्यगेतत्कार्यं न संशय:।अग्निकल्पो हि भगवान् शापं दास्यति रोषित:।।1.60.6।।

Muli ang babala: si Viśvāmitra, ang muning mula sa angkan ni Kuśika, ay lubhang madaling magalit; ang kanyang mga salita’y dapat isagawa nang ganap, sapagkat kapag napoot ang kagalang-galang na tulad ng apoy, magpapahayag siya ng sumpa.

Verse 7

तस्मात्प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सशरीरो यथा दिवम्।गच्छेदिक्ष्वाकुदायादो विश्वामित्रस्य तेजसा।।।।तथा प्रवर्त्यतां यज्ञ स्सर्वे समधितिष्ठत।

“Kaya’t pasimulan ang yajña, upang ang haring mula sa angkan ni Ikṣvāku ay makatungo sa langit kasama ang kanyang katawan, sa pamamagitan ng espirituwal na ningning ni Viśvāmitra. Kaya ipagpatuloy ang ritwal—kayong lahat ay pumuwesto at magsimula.”

Verse 8

एवमुक्त्वा महर्षयः चक्रुस्तास्ता:क्रियास्तदा।।।।याजकश्च महातेजा विश्वामित्रोऽभवत्क्रतौ।

Sa gayon, matapos magkasundo, isinagawa noon ng mga dakilang rishi ang kani-kanilang mga tungkuling ritwal; at sa handog na yaon, ang maningning na si Viśvāmitra ang naging punong pari na tagapaghandog.

Verse 9

ऋत्विजश्चानुपूर्व्येण मन्त्रवन्मन्त्रकोविदा:।।।।चक्रु: कर्माणि सर्वाणि यथाकल्पं यथाविधि।

Ang mga pari ng handog, na bihasa sa mga mantra, ay nagsagawa ng lahat ng ritwal nang sunod-sunod, ayon sa kalpa at ayon sa itinakdang tuntunin.

Verse 10

तत: कालेन महता विश्वामित्रो महातपा:।।।।चकारावाहनं तत्र भागार्थं सर्वदेवता:।

Pagkaraan ng mahabang panahon, ang dakilang ascetic na si Viśvāmitra ay nagsagawa roon ng pag-anyaya, tinawag ang lahat ng mga diyos upang tanggapin ang kanilang nararapat na bahagi.

Verse 11

नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवता:।।।।तत: क्रोधसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनि:।स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत्।।।।

Ngunit ang mga diyos, bagaman inanyayahan noon upang tanggapin ang kanilang bahagi, ay hindi dumating. Kaya ang dakilang muni na si Viśvāmitra, nilamon ng galit, ay itinaas ang sandok ng paghahandog at, sa poot, ay nagsalita kay Triśaṅku ng ganito.

Verse 12

नाभ्यागमंस्तदाहूता भागार्थं सर्वदेवता:।।1.60.11।।तत: क्रोधसमाविष्टो विश्वामित्रो महामुनि:।स्रुवमुद्यम्य सक्रोधस्त्रिशङ्कुमिदमब्रवीत्।।1.60.12।।

Nang ang mga diyos, bagaman inanyayahan para sa kanilang bahagi, ay hindi dumating, si Viśvāmitra, ang dakilang muni, ay napuspos ng poot; itinaas niya ang sandok ng handog at nagsalita kay Triśaṅku.

Verse 13

पश्य मे तपसो वीर्यं स्वार्जितस्य नरेश्वर ।एष त्वां सशरीरेण नयामि स्वर्गमोजसा।।।।दुष्प्रापं सशरीरेण दिवं गच्छ नराधिप।

“O hari, masdan mo ang lakas ng aking sariling natamong tapasya. Sa aking kapangyarihan, dadalhin kita sa langit, kasama ang iyong katawan. Humayo, O pinuno ng mga tao, sa langit na yaon—isang pag-akyat na may katawan na lubhang mahirap makamtan.”

Verse 14

स्वार्जितं किञ्चिदप्यस्ति मया हि तपस:फलम्।।।।राजन् स्वतेजसा तस्य सशरीरो दिवं व्रज।

O hari, may natitira pang kaunting bunga ng tapasya na aking natamo; sa lakas ng gayong sariling ningning at bisa, pumaroon ka sa langit sa mismong katawang ito.

Verse 15

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन् सशरीरो नरेश्वर:।।।।दिवं जगाम काकुत्स्थ मुनीनां पश्यतां तदा।

Nang masabi na ng muni ang gayon, ang hari ay umakyat sa langit na may katawan—habang minamasdan ng mga muni noon, O Rāma na mula sa angkan ni Kakutstha.

Verse 16

देवलोकगतं दृष्ट्वा त्रिशङ्कुं पाकशासन:।।।।सह सर्वैस्सुरगणैरिदं वचनमब्रवीत्।

Nang makita ni Indra, ang tagapagpuksa kay Pāka, si Triśaṅku na pumapasok sa daigdig ng mga diyos, sinabi niya ang mga salitang ito, na napaliligiran ng lahat ng pangkat ng mga deva.

Verse 17

त्रिशङ्को गच्छ भूयस्त्वं नासि स्वर्गकृतालय:।।।।गुरुशापहतो मूढ पत भूमिमवाक्छिरा:।

“Triśaṅku, bumalik ka muli—hindi ka karapat-dapat manahan sa langit. Tinamaan ng sumpa ng iyong guro, O hangal, bumagsak ka sa lupa nang patiwarik ang ulo!”

Verse 18

एवमुक्तो महेन्द्रेण त्रिशङ्कुरपतत्पुन:।।।।विक्रोशमानस्त्राहीति विश्वामित्रं तपोधनम्।

Sa gayong pananalita ni Mahendra, muling nahulog si Triśaṅku, sumisigaw, “Iligtas mo ako!” sa tapo-dhanang si Viśvāmitra, na ang yaman ay pag-aayuno at pagsasadhana.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य क्रोशमानस्य कौशिक:।।।।रोषमाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।

Nang marinig ang kanyang sigaw, si Kauśika (Viśvāmitra) ay sinakmal ng matinding poot at nagsabi, “Tumigil! Tumigil!”

Verse 20

ऋषिमध्ये स तेजस्स्वी प्रजापतिरिवापर:।।।।सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुन:।नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्च्छित:।।।।दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशा:।

Sa gitna ng mga ṛṣi, ang maningning na ascetic na iyon—na wari’y isa pang Prajāpati—ay lumikha ng iba pang Pitong Ṛṣi na nakatalaga sa landas ng timog; at, nalulunod sa poot, ang dakilang tanyag ay nagtatag pa ng isa pang kuwintas ng mga bituin, humarap sa dakong timog sa piling ng mga muni.

Verse 21

ऋषिमध्ये स तेजस्स्वी प्रजापतिरिवापर:।।1.60.20।।सृजन् दक्षिणमार्गस्थान् सप्तर्षीनपरान् पुन:।नक्षत्रमालामपरामसृजत्क्रोधमूर्च्छित:।।1.60.21।।दक्षिणां दिशमास्थाय मुनिमध्ये महायशा:।

Sa gitna ng mga rishi, siya’y nagningning na tila ikalawang Prajapati. Sa paglikha ng panibagong Pitong Rishi sa landas ng timog, at sa pagkahilo ng poot, lumikha siya ng isa pang hanay ng mga bituin, humarap sa dakong timog sa piling ng mga muni.

Verse 22

सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृत:।।।।अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रक:।दैवतान्यपि स क्रोधा त्स्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।

Matapos likhain ang bagong angkan ng mga bituin, at sa poot na nagdilim sa kanyang isipan, sinabi niya: “Gagawa ako ng ibang Indra—o hayaang ang daigdig ay maging walang Indra!” At sa galit, sinimulan pa niyang lumikha ng mga bagong diyos.

Verse 23

सृष्ट्वा नक्षत्रवंशं च क्रोधेन कलुषीकृत:।।1.60.22।।अन्यमिन्द्रं करिष्यामि लोको वा स्यादनिन्द्रक:।दैवतान्यपि स क्रोधा त्स्रष्टुं समुपचक्रमे।।1.60.23।।

Sa pagkabulag ng poot, ipinahayag niya: “Gagawa ako ng ibang Indra—o hayaang ang daigdig ay maging walang Indra,” at sa galit ay sinimulan pa niyang lumikha ng mga bagong diyos.

Verse 24

तत: परमसम्भ्रान्तास्सर्षिसङ्घास्सुरासुरा:।विश्वामित्रं महात्मानमूचु: सानुनयं वच:।।।।

Pagkaraan, lubhang nayanig ang mga pulutong ng mga rishi, kasama ang mga deva at asura; at nilapitan nila ang dakilang-loob na Viśvāmitra, nagsalita sa kanya ng mga salitang mapagpakumbaba at mapagpayapa.

Verse 25

अयं राजा महाभाग गुरुशापपरिक्षत: ।सशरीरो दिवं यातुं नार्हत्येव तपोधन ।।।।

“O mapalad at marangal, ang haring ito—tinamaan ng sumpa ng kanyang guru—ay hindi karapat-dapat na umakyat sa langit na taglay ang kanyang katawan, O kayamanang tapás.”

Verse 26

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा देवानां मुनिपुङ्गव: ।अब्रवीत्सुमहद्वाक्यं कौशिक: सर्वदेवता:।।।।

Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, si Kauśika—pinakamataas sa mga muni—ay nagsalita ng isang mabigat at dakilang tugon sa lahat ng mga diyos.

Verse 27

सशरीरस्य भद्रं वस्त्रिशङ्कोरस्य भूपते:।आरोहणं प्रतिज्ञाय नानृतं कर्तुमुत्सहे।।।।

Pagpalain nawa kayo. Yamang ipinangako ko sa haring Triśaṅku ang pag-akyat sa langit sa kanyang sariling katawan, hindi ko kayang gawing kasinungalingan ang aking salita.

Verse 28

स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वत:।नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ।।।।यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ।।।।

Magkaroon nawa ng walang hanggang langit para kay Triśaṅku sa kanyang sariling katawan. At ang lahat ng mga bituing nilikha ko ay manatiling matatag; habang tumatagal ang mga daigdig, manatili nawa ang mga ito sa lahat ng dako. O mga diyos, nararapat ninyong pahintulutan ang aking nilikha.

Verse 29

स्वर्गोऽस्तु सशरीरस्य त्रिशङ्कोरस्य शाश्वत:।नक्षत्राणि च सर्वाणि मामकानि ध्रुवाण्यथ।।1.60.28।।यावल्लोका धरिष्यन्ति तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।मत्कृतानि सुरा स्सर्वे तदनुज्ञातुमर्हथ।।1.60.29।।

Gaya ng pagpunta niya sa daigdig ng langit sa kanyang sariling katawan, gayon din ay pasimulan natin ang paghahandog na ito—kayo at ako—nang magkakasama.

Verse 30

एवमुक्ता: सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुङ्गवम्।एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।।।।गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहि:।नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिष्षु जाज्वलन्।।।।अवाक्छिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसन्निभ:।

Sa gayong pananalita, sumagot ang lahat ng mga diyos sa pinakadakila sa mga muni: “Mangyari nawa; pagpapala sa iyo—manatili nawa ang mga ito sa lahat ng dako. Sa kalangitan, maraming bituin ang mananatili sa labas ng landas ni Vaiśvānara. O pinakamahusay sa mga muni, sa gitna ng mga liwanag na iyon, si Triśaṅku man ay mananatili—nagniningning na parang isang walang-kamatayan—ngunit nakababa ang ulo.”

Verse 31

एवमुक्ता: सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्मुनिपुङ्गवम्।एवं भवतु भद्रं ते तिष्ठन्त्वेतानि सर्वश:।।1.60.30।। गगने तान्यनेकानि वैश्वानरपथाद्बहि:।नक्षत्राणि मुनिश्रेष्ठ तेषु ज्योतिष्षु जाज्वलन्।।1.60.31।।अवाक्छिरास्त्रिशङ्कुश्च तिष्ठत्वमरसन्निभ:।

Sa kalangitan, O pinakadakilang muni, maraming bituin ang mananatili sa lahat ng panig, sa labas ng landas ni Vaiśvānara. At sa gitna ng mga maningning na tala, si Triśaṅku rin—nagniningas sa liwanag na gaya ng isang walang-kamatayan—ay mananatili, nakababa ang ulo.

Verse 32

अनुयास्यन्ति चैतानि ज्योतींषि नृपसत्तमम्।।।।कृतार्थं कीर्तिमन्तं च स्वर्गलोकगतं यथा।

Ang mga bituing ito mismo ay susunod sa pinakadakilang hari—na natupad ang layon at naging tanyag—na para bang tunay ngang nakarating siya sa daigdig ng langit.

Verse 33

विश्वामित्रस्तु धर्मात्मा सर्वदेवैरभिष्टुत:।।।।ऋषिभिश्च महातेजा बाढमित्याह देवता:।

At ang dharmic na si Viśvāmitra, na pinuri ng lahat ng mga deva at ng mga rishi, ang dakilang nagniningning, ay nagsabi sa mga diyos: “Bāḍham—mangyari nga.”

Verse 34

ततो देवा महात्मानो मुनयश्च तपोधना:।जग्मुर्यथाऽऽगतं सर्वे यज्ञस्यान्ते नरोत्तम।।।।

Pagkaraan, O pinakadakilang tao, sa pagtatapos ng yajña, ang lahat ng mga dakilang deva at ang mga muni—na ang kayamanan ay tapas—ay nagsialis, bumalik sa daang kanilang pinanggalingan.