Sarga 6

Verse 1

. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।

Sa lungsod na iyon ng Ayodhyā ay nanahan si Haring Daśaratha—dalubhasa sa mga Veda, sagana sa lahat ng yaman, malayong tumanaw at maningning, minamahal ng mga taga-lungsod at taga-nayon. Sa angkan ng Ikṣvāku siya’y pangunahing mandirigmang nakasakay sa karwahe; tagapaghandog ng yajña, deboto sa dharma, at may pagpipigil sa sarili—tulad ng isang dakilang rishi, isang rajarsi na bantog sa tatlong daigdig. Malakas, tagapagpabagsak ng mga kaaway, mayaman sa mga kaibigan, at panginoon ng kaniyang mga pandama, kahambing niya si Indra at Kubera sa kasaganaan. Gaya ni makapangyarihang Manu na nag-iingat sa mga tao, gayon din si Haring Daśaratha, na naninirahan doon, ang nagbantay at nag-ingat sa daigdig.

Verse 2

. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।

Sa mga hari ng Ikṣvāku, si Daśaratha ay isang dakilang mandirigmang karwahe; tagaganap ng mga yajña, masugid sa dharma, at may pagpipigil sa sarili. Bagaman nakaluklok sa trono, wari’y isang dakilang ṛṣi—isang rājārṣi na bantog sa tatlong daigdig.

Verse 3

. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।

Siya’y makapangyarihan, tagapagpuksa ng mga kaaway, sagana sa mga kaibigan at kapanalig, at nagwagi sa sariling mga pandama; at sa yaman at mga naipong kayamanan ay kahambing niya si Śakra at si Vaiśravaṇa (Kubera).

Verse 4

. तस्यां पुर्यामयोध्यायां वेदवित्सर्वसङ्ग्रह: ।दीर्घदर्शी महातेजा: पौरजानपदप्रिय: ।।1.6.1।। इक्ष्वाकूणामतिरथो यज्वा धर्मरतो वशी ।महर्षिकल्पो राजर्षिस्त्रिषु लोकेषु विश्रुत: ।।1.6.2।। बलवान्निहतामित्रो मित्रवान्विजितेन्द्रिय: ।धनैश्च सङ्ग्रहैश्चान्यैश्शक्रवैश्रवणोपम: ।।1.6.3।। यथा मनुर्महातेजा लोकस्य परिरक्षिता ।तथा दशरथो राजा वसञ्जगदपालयत् ।। 1.6.4।।

Kung paanong si Manu na dakila ang ningning ay tagapangalaga ng mga tao, gayon din si Haring Daśaratha, nananahan sa Ayodhyā, ay namahala at nag-ingat sa daigdig.

Verse 5

तेन सत्याभिसन्धेन त्रिवर्गमनुतिष्ठता ।पालिता सा पुरी श्रेष्ठा इन्द्रेणेवामरावती ।।1.6.5।।

Sa pamamagitan ng haring yaon—matatag sa katotohanan at tapat na nagsasagawa ng tatlong layunin ng buhay—ang pinakamainam na lungsod na iyon ay napangalagaan, na parang Amarāvatī na pinamamahalaan ni Indra.

Verse 6

तस्मिन्पुरवरे हृष्टा धर्मात्मानो बहुश्रुता: ।नरास्तुष्टा धनैस्स्वैस्स्वैरलुब्धास्सत्यवादिन: ।।1.6.6।।

Sa pinakamainam na lungsod na yaon, ang mga tao’y masaya—maka-dharma, maraming natutuhan, nasisiyahan sa sariling yaman, walang kasakiman, at tapat sa pagsasalita ng katotohanan.

Verse 7

नाल्पसन्निचय: कश्चिदासीत्तस्मिन् पुरोत्तमे ।कुटुम्बी यो ह्यसिद्धार्थोऽगवाश्वधनधान्यवान् ।।1.6.7।।

Sa pinakamainam na lungsod na iyon, walang sinumang maybahay na salat ang ipon; walang taong nabigo sa mga layunin ng buhay—bagkus ang mga sambahayan ay may mga baka, kabayo, yaman, at butil.

Verse 8

कामी वा न कदर्यो वा नृशंस: पुरुष: क्वचित् ।द्रष्टुं शक्यमयोध्यायान्नाविद्वान्न च नास्तिक: ।।1.6.8।।

Sa Ayodhyā, saanman ay hindi matatagpuan ang taong alipin ng pita, ni ang kuripot, ni ang malupit; ni ang mangmang, ni ang walang pananampalataya.

Verse 9

सर्वे नराश्च नार्यश्च धर्मशीलास्सुसंयता: ।उदिताश्शीलवृत्ताभ्यां महर्षय इवामला: ।।1.6.9।।

Lahat—lalaki at babae—ay matuwid ang asal at may ganap na pagpipigil-sa-sarili; sa kagandahang-loob at wastong gawi sila’y umunlad, at naging dalisay na gaya ng mga dakilang rishi.

Verse 10

नाकुण्डली नामकुटी नास्रग्वी नाल्पभोगवान् ।नामृष्टो नानुलिप्ताङ्गो नासुगन्धश्च विद्यते ।।1.6.10।।

Sa lungsod na iyon, walang nakitang walang hikaw, walang palamuti sa ulo, o walang mga kuwintas na bulaklak; walang namuhay nang may kakaunting kasiyahan, at walang mukhang marumi, hindi nalangisan, o walang bango sa katawan.

Verse 11

नामृष्टभोजी नादाता नाप्यनङ्गदनिष्कधृक् ।नाहस्ताभरणो वाऽपि दृश्यते नाप्यनात्मवान् ।।1.6.11।।

Walang kumain nang hindi nasisiyahan, walang nagkulang sa pagkabukas-palad; walang nakitang walang pulseras sa braso at palamuti sa leeg, o walang alahas sa kamay; at walang natagpuang kulang sa pagpipigil sa sarili.

Verse 12

नानाहिताग्निर्नायज्वा न क्षुद्रो वा न तस्कर: ।कश्चिदासीदयोध्यायान्न च निर्वृत्तसङ्कर: ।।1.6.12।।

Sa Ayodhyā, wala ni isa mang nagpabaya sa banal na apoy o sa paghahandog; walang hamak ang isip, walang magnanakaw, at walang kaguluhan ng halong angkan.

Verse 13

स्वकर्मनिरता नित्यं ब्राह्मणा विजितेन्द्रिया: ।दानाध्ययनशीलाश्च संयताश्च परिग्रहे ।।1.6.13।।

Ang mga brāhmaṇa ay laging nakatuon sa sariling dharma, napagtagumpayan ang mga pandama; mahilig sa pagkakawanggawa at pag-aaral, at may pagpipigil sa pagtanggap at pag-aari.

Verse 14

न नास्तिको नानृतको न कश्चिदबहुश्रुत: ।नासूयको न चाऽशक्तो नाविद्वान्विद्यते तदा ।।1.6.14।।

Noon, walang natagpuang nāstika, walang sinungaling, at walang kulang sa pagkatuto; walang mainggitin, walang walang-kakayahan—ni sinumang salat sa tunay na kaalaman.

Verse 15

नाषडङ्गविदत्रासीन्नाव्रतो नासहस्रद: ।न दीन: क्षिप्तचित्तो वा व्यथितो वाऽपि कश्चन ।।1.6.15।।

Walang sinumang di bihasa sa anim na Vedāṅga, walang walang panata, at walang nagkukulang sa pagbibigay nang libo-libo; ni walang nakitang dukha, ligalig ang isip, o pinahihirapan ng dalamhati.

Verse 16

कश्चिन्नरो वा नारी वा नाश्रीमान्नाप्यरूपवान् ।द्रष्टुं शक्यमयोध्यायां नापि राजन्यभक्तिमान् ।।1.6.16।।

Sa Ayodhyā, walang lalaki o babae na masusumpungan na walang yaman o walang kagandahan; ni walang makikitang salat sa debosyon at katapatan sa hari.

Verse 17

वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजका:।कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुता: ।।1.6.17।। दीर्घायुषो नरास्सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिता: ।सहिता: पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभि: पुरोत्तमे ।।1.6.18।।

Sa hanay ng mga pangunahing varṇa, sila’y sumamba sa mga diyos at nagparangal sa mga panauhin; sila’y mapagpasalamat, mapagbigay, magigiting, at puspos ng tapang.

Verse 18

वर्णेष्वग्र्यचतुर्थेषु देवतातिथिपूजका:।कृतज्ञाश्च वदान्याश्च शूरा विक्रमसंयुता: ।।1.6.17।। दीर्घायुषो नरास्सर्वे धर्मं सत्यं च संश्रिता: ।सहिता: पुत्रपौत्रैश्च नित्यं स्त्रीभि: पुरोत्तमे ।।1.6.18।।

Ang lahat ng kalalakihan ay mahahaba ang buhay, sumandig sa dharma at katotohanan; at sa pinakadakilang lungsod na yaon, sila’y laging namumuhay na kasama ang mga anak, mga apo, at mga asawa.

Verse 19

क्षत्रं ब्रह्ममुखं चासीद्वैश्या: क्षत्रमनुव्रता: ।शूद्रास्स्वधर्मनिरतास्त्रीन्वर्णानुपचारिण: ।।1.6.19।।

Ang mga kṣatriya ay pinatnubayan ng mga brāhmaṇa; ang mga vaiśya ay sumunod sa mga kṣatriya; at ang mga śūdra, masigasig sa sariling tungkulin, ay naglingkod sa tatlong varṇa.

Verse 20

सा तेनेक्ष्वाकुनाथेन पुरी सुपरिरक्षिता ।यथा पुरस्तान्मनुना मानवेन्द्रेण धीमता ।।1.6.20।।

Ang lungsod na yaon ay lubhang napangalagaan at napamahalaan ng panginoon ng mga Ikṣvāku na iyon; gaya noong unang panahon na ito’y pinamahalaan ni Manu, ang marunong na pinakadakila sa mga tao.

Verse 21

योधानामग्निकल्पानां पेशलानाममर्षिणाम् ।सम्पूर्णा कृतविद्यानां गुहा केसरिणामिव ।।1.6.21।।

Napuno iyon ng mga mandirigmang tila apoy ang lakas, bihasa at di matinag, ganap ang pagsasanay sa kanilang mga sining—gaya ng yungib sa bundok na hitik sa mga leon.

Verse 22

काम्भोजविषये जातैर्बाह्लीकैश्च हयोत्तमै: ।वनायुजैर्नदीजैश्च पूर्णा हरिहयोत्तमै:।।1.6.22।।

Saganas itong napunô ng mahuhusay na kabayo—isinilang sa lupain ng Kāmboja at Bāhlīka, gayundin yaong mula sa Vanāyu at sa mga pook-ilog—mga piling kabayong ‘hari’ na walang kapantay.

Verse 23

विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तै: पूर्णा हैमवतैरपि ।मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गै: पर्वतोपमै: ।।1.6.23।। ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।अञ्जनादपि निष्पन्नैर्वामनादपि च द्विपैः ।।1.6.24।।

Napuno iyon ng mga elepanteng naglalaway sa pagkalasing ng musth—isinilang sa kabundukang Vindhya at maging sa Himālaya—hitik sa pagkalasing, ubod-lakas, at tila bundok sa tindig.

Verse 24

विन्ध्यपर्वतजैर्मत्तै: पूर्णा हैमवतैरपि ।मदान्वितैरतिबलैर्मातङ्गै: पर्वतोपमै: ।।1.6.23।। ऐरावतकुलीनैश्च महापद्मकुलैस्तथा ।अञ्जनादपि निष्पन्नैर्वामनादपि च द्विपैः ।।1.6.24।।

Naroon din ang mga elepanteng marangal ang lahi—mula sa angkan ni Airāvata, sa linya ng Mahāpadma, at yaong pinalahi mula kina Anjana at Vāmana rin.

Verse 25

भद्रैर्मन्द्रैर्मृगैश्चैव भद्रमन्द्रमृगैस्तथा।भद्रमन्द्रैर्भद्रमृगैर्मृगमन्द्रैश्च सा पुरी।नित्यमत्तैस्सदा पूर्णा नागैरचलसन्निभै:।।1.6.25।।

Ang lungsod na iyon ay laging punô ng mga elepanteng tila bundok, palaging nasa pagkalasing ng musth—mga Bhadra, Mandra, at Mṛga, at gayundin ang mga halong lahi: Bhadra–Mandra, Bhadra–Mṛga, at Mṛga–Mandra.

Verse 26

सा योजने च द्वे भूय: सत्यनामा प्रकाशते ।यस्यां दशरथो राजा वसन् जगदपालयत् ।।1.6.26।।

Umaabot pa sa dalawang yojana ang lawak, ang lunsod ay nagningning—tapat sa sariling pangalan—doon nanahan si Haring Daśaratha at namuno, na iniingatan ang daigdig.

Verse 27

तां पुरीं स महातेजा राजा दशरथो महान् ।शशास शमितामित्रो नक्षत्राणीव चन्द्रमा: ।।1.6.27।।

Ang dakilang, maningning na Haring Daśaratha—na nagpatahimik sa mga kaaway—ay namuno sa lunsod na yaon gaya ng buwan na namamayani sa mga bituin.

Verse 28

तां सत्यनामां दृढतोरणार्गलांगृहैर्विचित्रैरुपशोभितां शिवाम् ।पुरीमयोध्यां नृसहस्रसङ्कुलांशशास वै शक्रसमो महीपति: ।।1.6.28।।

Ang mapalad na Ayodhyā—tunay sa pangalan, may matitibay na tarangkahan at matatag na kandado, pinalamutian ng mariringal na tahanan, at siksik sa libu-libong tao—ay pinamunuan ng panginoon ng lupa, si Daśaratha, na kahambing ni Śakra sa karangalan.

Verse 29

Noong panahong iyon, walang di-mananampalataya, walang sinungaling, walang kulang sa kaalaman; walang mainggitin, walang walang-kakayahan, at walang mangmang na matatagpuan.