Sarga 56

Verse 1

एवमुक्तो वसिष्ठेन विश्वामित्रो महाबल:।आग्नेयमस्त्रमुत्क्षिप्य तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत्।।।।

Nang sa gayon ay masabihan ni Vasiṣṭha, ang makapangyarihang si Viśvāmitra ay itinaas ang Agneya-astra at sa pagbitaw nito’y sumigaw: “Tumigil! Tumigil!”

Verse 2

ब्रह्मदण्डं समुत्क्षिप्य कालदण्डमिवाऽपरम्।वसिष्ठो भगवान् क्रोधादिदं वचनमब्रवीत्।।।।

Itinaas ng kagalang-galang na Vasiṣṭha ang Brahma-daṇḍa—na wari’y isa pang pamalo ni Kamatayan—at sa galit ay nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 3

क्षत्रबन्धो स्थितोस्म्येष यद्बलं तद्विदर्शय।नाशयाम्यद्य ते दर्पं शस्त्रस्य तव गाधिज।।।।

“O kahihiyan ng mga kṣatriya, narito ako at nakatindig. Ipakita mo ang lakas na taglay mo. Ngayon ay wawasakin ko ang iyong pagmamataas sa sandata, O anak ni Gādhi.”

Verse 4

क्व च ते क्षत्रियबलं क्व च ब्रह्मबलं महत्।पश्य ब्रह्मबलं दिव्यं मम क्षत्रियपांसन।।।।

“Saan naroon ang lakas mong pang-kṣatriya, at saan ang dakilang kapangyarihan ng Brahman? Masdan mo ang aking banal na brahma-bala, O pinakahamak sa mga kṣatriya.”

Verse 5

तस्यास्त्रं गाधिपुत्रस्य घोरमाग्नेयमुद्यतम्।ब्रह्मदण्डेन तच्छान्तमग्नेर्वेग इवाम्भसा।।।।

Ang kakila-kilabot na Agneya-astra na pinakawalan ng anak ni Gādhi ay napayapa ng Brahma-daṇḍa, gaya ng pag-apula sa silakbo ng apoy sa pamamagitan ng tubig.

Verse 6

वारुणं चैव रौद्रं च ऐन्द्रं पाशुपतं तथा।ऐषीकं चापि चिक्षेप कुपितो गाधिनन्दन:।।।।

Sa tindi ng galit, inihagis ng anak ni Gādhi ang mga astra: Vāruṇa, Raudra, Aindra, Pāśupata, at pati ang Aiṣīka.

Verse 7

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।।।वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।

O Raghunandana, nagpaulan si Viśvāmitra ng di-mabilang na mga astra—Mānava, Mohana, Gāndharva, Svāpana, Jṛmbhaṇa, Mādana, Saṃtāpana at Vilāpana; Śoṣaṇa at Dāraṇa; ang halos di-madaig na Vajra; ang Brahma-pāśa at Kāla-pāśa at ang pisi ni Varuṇa; ang Paināka at ang minamahal na Daita; ang dalawang kulog, tuyo at basa; ang Daṇḍa, Paiśāca at Krauñca; ang Dharma-cakra, Kāla-cakra at Viṣṇu-cakra; ang Vāyavya, Mathana at Hayaśiras; ang dalawang Śakti, Kaṅkāla at Musala; ang dakilang Vaidyādhara at ang kakila-kilabot na Kāla-astra; ang nakapanghihilakbot na Triśūla, Kāpāla at Kaṅkaṇa. Lahat ng ito’y ibinato niya laban kay Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga nakalubog sa japa—at iyon ay wari’y isang himalang di-masambit.

Verse 8

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।1.56.7।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।1.56.8।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।1.56.9।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।1.56.10।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।1.56.11।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।1.56.12।। वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।

Pagkaraan, pinakawalan ni Viśvāmitra ang sandatang nagpapahina at ang sandatang pumupunit, ang mahirap daigin na sandatang Vajra; at inihagis din niya ang tali ni Brahmā, ang tali ni Kāla, at ang tali ni Varuṇa—laban kay Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga nagsasagawa ng japa.

Verse 9

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।1.56.7।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।1.56.8।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।1.56.9।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।1.56.10।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।1.56.11।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।1.56.12।। वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।

Pagkaraan ay inihagis niya ang sandatang Paināka at ang minamahal na sandatang Dayita; inihulog niya ang dalawang kidlat—ang “tuyo” at ang “basa”; at saka ang sandatang Daṇḍa, ang Paiśāca, at gayundin ang sandatang Krauñca.

Verse 10

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।1.56.7।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।1.56.8।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।1.56.9।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।1.56.10।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।1.56.11।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।1.56.12।। वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।

Inihagis niya ang Dharma-cakra, ang Kāla-cakra, at ang Viṣṇu-cakra; gayundin ang Vāyavya-astra, ang Mathana-astra, at ang Hayaśiras-astra.

Verse 11

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।1.56.7।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।1.56.8।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।1.56.9।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।1.56.10।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।1.56.11।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।1.56.12।। वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।

Inihagis niya ang dalawang sandatang Śakti, at gayundin ang Kaṅkāla at ang Musala; inihagis din niya ang dakilang sandatang Vaidyādhara, at saka ang kakila-kilabot na sandatang Kāla.

Verse 12

मानवं मोहनं चैव गान्धर्वं स्वापनं तथा।जृम्भणं मादनं चैव संतापनविलापने।।1.56.7।।शोषणं दारणं चैव वज्रमस्त्रं सुदुर्जयम्।ब्रह्मपाशं कालपाशं वारुणं पाशमेव च।।1.56.8।।पैनाकास्त्रं च दयितं शुष्कार्द्रे अशनी उभे।दण्डास्त्रमथ पैशाचं क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च।।1.56.9।।धर्मचक्रं कालचक्रं विष्णुचक्रं तथैव च।वायव्यं मथनं चैव अस्त्रं हयशिरस्तथा।।1.56.10।।शक्तिद्वयं च चिक्षेप कङ्कालं मुसलं तथा। 560वैद्याधरं महास्त्रं च कालास्त्रमथ दारुणम्।।1.56.11।।त्रिशूलमस्त्रं घोरं च कापालमथ कङ्कणम्।एतान्यस्त्राणि चिक्षेप सर्वाणि रघुनन्दन।।1.56.12।। वसिष्ठे जपतां श्रेष्ठे तदद्भुतमिवाभवत्।

Pinakawalan niya ang nakapanghihilakbot na sandatang Triśūla, at saka ang Kāpāla at ang Kaṅkaṇa rin. Ang lahat ng sandatang ito ay inihagis niya, O ligaya ng angkan ni Raghu, laban kay Vasiṣṭha—ang pinakadakila sa mga debotong nagbubulong ng banal na pagbigkas; at iyon ay wari’y isang kababalaghan.

Verse 13

तानि सर्वाणि दण्डेन ग्रसते ब्रह्मणस्सुत:।।।।तेषु शान्तेषु ब्रह्मास्त्रं क्षिप्तवान् गाधिनन्दन:।

Nilamon ni Vasiṣṭha, ang anak ni Brahmā, ang lahat ng sandatang iyon sa pamamagitan ng kaniyang tungkod. Nang mapayapa na ang mga iyon, inihagis ng anak ni Gādhi, si Viśvāmitra, ang Brahmāstra.

Verse 14

तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमा:।।।।देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगा:।त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते।।।

Nang makita nilang itinaas ang sandatang iyon, ang mga diyos—na si Agni ang nangunguna—kasama ang mga banal na rishi, ang mga Gandharva, at ang mga dakilang ahas, ay nabalot ng pangamba.

Verse 15

तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमा:।।1.56.14।।देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगा:।त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते।।1.56.15।

Nang pakawalan ang Brahmāstra, ang tatlong daigdig ay nag-alab at napaso sa matinding pagdurusa.

Verse 16

तदप्यस्त्रं महाघोरं ब्रह्मं ब्राह्मेण तेजसा ।वसिष्ठो ग्रसते सर्वं ब्रह्मदण्डेन राघव।।।।

O Rāghava, nilamon ni Vasiṣṭha—taglay ang ningning ni Brahmā—maging yaong lubhang nakapangingilabot na Brahmāstra, at nilipol niya ito nang buo sa pamamagitan ng Brahma-daṇḍa.

Verse 17

ब्रह्मास्त्रं ग्रसमानस्य वसिष्ठस्य महात्मन:।त्रैलोक्यमोहनं रौद्रं रूपमासीत्सुदारुणम्।।।।

Nang nilulon ng dakilang-loob na si Vasiṣṭha ang Brahmāstra, ang kanyang anyo’y naging mabagsik at lubhang kakila-kilabot—na nagpahilo at nagpamangha sa tatlong daigdig.

Verse 18

रोमकूपेषु सर्वेषु वसिष्ठस्य महात्मन:।मरीच्य इव निष्पेतुरग्नेर्धूमाकुलार्चिष:।।।।

Mula sa bawat butas ng balahibo ng dakilang-loob na si Vasiṣṭha, sumambulat ang mga liyab ng apoy na may halong usok, na wari’y mga sinag ng liwanag.

Verse 19

प्राज्वलद्ब्रह्मदण्डश्च वसिष्ठस्य करोद्यत:।विधूम इव कालाग्निर्यमदण्ड इवापर:।।।।

At ang Brahma-daṇḍa, na itinaas sa kamay ni Vasiṣṭha, ay nagningas—gaya ng walang-usok na apoy ng wakas ng panahon, gaya ng isa pang pamalo ni Yama.

Verse 20

ततोऽस्तुवन् मुनिगणा वसिष्ठं जपतां वरम्।अमोघं ते बलं ब्रह्मन् तेजो धारय तेजसा।।।।

Pagkaraan, pinuri ng mga pangkat ng mga muni si Vasiṣṭha, ang pinakadakila sa mga nakatuon sa japa: “O Brahman, di-nabibigo ang iyong lakas; pigilin mo ang iyong ningning sa pamamagitan ng sarili mong ningning.”

Verse 21

निगृहीतस्त्वया ब्रह्मन् विश्वामित्रो महातपा:।प्रसीद जपतां श्रेष्ठ लोकास्सन्तु गतव्यथा:।।।।

O Brahman, napasuko mo na ang dakilang mapagtapás na si Viśvāmitra. Magpala ka, O pinakadakila sa mga nagsasagawa ng japa; nawa’y maging walang dalamhati ang mga daigdig.

Verse 22

एवमुक्तो महातेजाश्शमं चक्रे महातपा:।विश्वामित्रोऽपि निकृतो विनिश्वस्येदमब्रवीत्।।।।

Nang masambit ito, ang makapangyarihang mapagtapás ay tumahimik. At si Viśvāmitra man, napahiya, ay napabuntong-hininga at nagsalita ng ganito.

Verse 23

धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजो बलं बलम्।एकेन ब्रह्मदण्डेन सर्वास्त्राणि हतानि मे।।।।

Kasuklam-suklam ang lakas na tinatawag na lakas ng kṣatriya! Ang ningning ng Brahman lamang ang tunay na lakas. Sa iisang Brahma-daṇḍa, nagapi ang lahat kong sandata.

Verse 24

तदेतत्समवेक्ष्याहं प्रसन्नेन्द्रियमानस:।तपो महत्समास्थास्ये यद्वै ब्रह्मत्वकारणम्।।।।

Nang makita ko ito nang malinaw, at ang isip at mga pandama’y payapa, magsasagawa ako ng dakilang tapás—yaong tunay na sanhi ng pag-abot sa brahminhood.