HomeRamayanaBala KandaSarga 54Shloka 5

Shloka 5

इति सा चिन्तयित्वा तु विनिश्श्वस्य पुन:पुन:।निर्धूय तांस्तदा भृत्यान् शतशश्शत्रुसूदन ।जगामानिलवेगेन पादमूलं महात्मन:।।।।

iti sā cintayitvā tu viniśśvasya punaḥ punaḥ | nirdhūya tāṃs tadā bhṛtyān śataśaḥ śatrusūdana | jagāmānilavegena pādamūlaṃ mahātmanaḥ ||

Pagkapagnilayan niya ito, at paulit-ulit na napabuntong-hininga, ipinagpag niya noon ang mga aliping yaon na daan-daan; at, O tagapagpuksa ng kaaway, tumulin siyang gaya ng hangin patungo sa paanan ng dakilang-maharlikang si Vasiṣṭha.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय (particle/quotative)
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative), एकवचन (Sing)
चिन्तयित्वाhaving thought
चिन्तयित्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√चिन्त् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable gerund)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/particle)
विनिश्श्वस्यhaving sighed
विनिश्श्वस्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootvi-ni-√श्वस् (धातु)
Formक्त्वा-लोपयुक्त ल्यप्/क्त्वान्त-प्रयोग (gerund-like), अव्यय; अर्थतः ‘निश्श्वस्य’ = sighing
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
निर्धूयhaving shaken off
निर्धूय:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootnir-√धू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), अव्यय
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (Pl)
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb of time)
भृत्यान्attendants
भृत्यान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhṛtya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative), बहुवचन (Pl)
शतशःin hundreds
शतशः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśataśas (अव्यय)
Formअव्यय (distributive adverb)
शत्रुसूदनO destroyer of enemies
शत्रुसूदन:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootśatru-sūdana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha): शत्रून् सूदयति इति; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अनिलवेगेनwith the speed of the wind
अनिलवेगेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootanila-vega (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: अनिलस्य वेगः; पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
पादमूलम्to the feet (foot-base)
पादमूलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpāda-mūla (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: पादस्य मूलम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; गत्यर्थकर्म (goal)
महात्मनःof the great-souled (Vasiṣṭha)
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: महान् आत्मा यस्य; पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

"O Destroyer of enemies thus thinking and repeatedly sighing, that cow shook off those attendants who were in hundreds and ran towards the feet of the illustrious Vasishta with the speed of the wind.

Ś
Śabalā
V
Vasiṣṭha
R
Rāma (as śatrusūdana, vocative)

FAQs

When wronged, one seeks rightful shelter rather than retaliating blindly. Śabalā’s movement to Vasiṣṭha’s feet models recourse to lawful protection.

Śabalā escapes the king’s attendants and rushes to Vasiṣṭha to appeal for protection.

Śaraṇāgati (seeking refuge) and steadfast loyalty to a righteous guardian.