Sarga 44

Verse 1

स गत्वा सागरं राजा गङ्गयाऽनुगतस्तदा ।प्रविवेश तलं भूमेर्यत्र ते भस्मसात्कृता:।।1.44.1।।

At ang haring iyon, na sinusundan noon ng banal na Gaṅgā, ay nagtungo sa karagatan at pumasok sa kailaliman ng lupa—sa pook na yaong mga anak ni Sagara ay naging abo.

Verse 2

भस्मन्यथाऽप्लुते राम गङ्गायास्सलिलेन वै।सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा राजानमिदमब्रवीत्।।1.44.2।।

O Rāma, nang ang abo ay tunay na nabasa at nalubog sa tubig ng banal na Gaṅgā, si Brahmā—Panginoon ng lahat ng daigdig—ay nagsalita sa hari ng ganitong mga salita.

Verse 3

तारिता नरशार्दूल दिवं याताश्च देववत्।षष्ठि: पुत्रसहस्राणि सगरस्य महात्मन:।।1.44.3।।

O tigre sa mga tao, ang animnapung libong anak ng dakilang Sagara—na naligtas—ay nagsitungo sa langit na gaya ng mga deva.

Verse 4

सागरस्य जलं लोके यावत्स्थास्यति पार्थिव।सगरस्यात्मजास्तावत्स्वर्गे स्थास्यन्ति देववत्।।1.44.4।।

O hari, habang nananatili sa daigdig ang tubig ng karagatan, gayon din katagal mananatili sa langit ang mga anak ni Sagara, na gaya ng mga deva.

Verse 5

इयं च दुहिता ज्येष्ठा तव गङ्गा भविष्यति ।त्वत्कृतेन च नाम्नाऽथ लोके स्थास्यति विश्रुता।।1.44.5।।

Ang banal na Gangga na ito ay magiging iyong panganay na anak na babae; at dahil sa iyong pangalan, siya’y magiging bantog sa daigdig bilang Bhāgīrathī.

Verse 6

गङ्गा त्रिपथगा राजन् दिव्या भागीरथीति च।त्रीन् पथो भावयन्तीति ततस्त्रिपथगा स्मृता।।1.44.6।।

O hari, ang banal na Gangga ay tinatawag ding Bhāgīrathī at Tripathagā. Sapagkat pinapabanal niya ang tatlong landas—ang tatlong daigdig—kaya siya’y naaalala bilang ‘Tripathagā’.

Verse 7

पितामहानां सर्वेषां त्वमत्र मनुजाधिप ।कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञामपवर्जय।।1.44.7।।

O panginoon ng mga tao, O hari—dito ay ialay mo ang mga handog na tubig para sa lahat mong ninuno, at sa gayon ay ganapin mo ang iyong panata.

Verse 8

पूर्वकेण हि ते राजंस्तेनातियशसा तदा।धर्मिणां प्रवरेणापि नैष प्राप्तो मनोरथ:।।1.44.8।।

O hari, kahit ang nauna mong ninuno, O hari—yaong lubhang bantog at pinakadakila sa mga matuwid—noon ay hindi rin nakamtan ang minimithing layon na ito.

Verse 9

तथैवांशुमता तात लोकेऽप्रतिमतेजसा।गङ्गां प्रार्थयतानेतुं प्रतिज्ञा नापवर्जिता।।1.44.9।।

Gayundin, mahal kong anak, si Aṃśumān—na walang kapantay ang ningning at kapangyarihan sa daigdig—nang manalangin na maihatid si Gaṅgā, hindi pa rin natupad ang kanyang panata.

Verse 10

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा।मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च।।1.44.10।। दिलीपेन महाभाग तव पित्राऽति तेजसा।पुनर्न शङ्किताऽनेतुं गङ्गां प्रार्थयताऽनघ।।1.44.11।।

O marangal, O walang dungis na Bhagiratha: maging si Dilīpa—ang iyong ama na lubhang maningning—na may kabutihang tulad ng isang rājārṣi, kasingningning ng isang dakilang ṛṣi, kapantay ko sa tapas, at matatag sa kṣatriya-dharma—ay hindi, kahit sa taimtim na pagmamakaawa, nakapagpabalik ng Gaṅgā sa lupa.

Verse 11

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा।मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च।।1.44.10।। दिलीपेन महाभाग तव पित्राऽति तेजसा।पुनर्न शङ्किताऽनेतुं गङ्गां प्रार्थयताऽनघ।।1.44.11।।

O marangal, O walang dungis na Bhagiratha: maging si Dilīpa—ang iyong ama na lubhang maningning—na may kabutihang tulad ng isang rājārṣi, kasingningning ng isang dakilang ṛṣi, kapantay ko sa tapas, at matatag sa kṣatriya-dharma—ay hindi, kahit sa taimtim na pagmamakaawa, nakapagpabalik ng Gaṅgā sa lupa.

Verse 12

सा त्वया समनुक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ।प्राप्तोऽसि परमं लोके यश: परमसम्मतम्।।1.44.12।।

O pinakamainam sa mga lalaki, tinupad mo ang panatang iyong pinasimulan; at sa mundong ito ay nakamtan mo ang pinakadakilang katanyagan—karangala’y kinikilala at sinasang-ayunan ng lahat.

Verse 13

यच्च गङ्गावतरणं त्वया कृतमरिन्दम।अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्यायतनं महत्।।1.44.13।।

At sapagkat ikaw ang nagpadala ng pagbaba ng Gaṅgā, O manlulupig ng mga kaaway, sa gawaing ito mismo ay nakamtan mo ang isang dakilang santuwaryo ng dharma—isang matibay na katayuang espirituwal.

Verse 14

प्लावयस्व त्वमात्मानं नरोत्तम सदोचिते।सलिले पुरुषव्याघ्र शुचि: पुण्यफलो भव।।1.44.14।।

O pinakamainam sa mga lalaki, O tigre sa mga tao, lumubog ka sa mga banal na tubig na ito na laging nararapat; maging dalisay ka, at nawa’y magbunga ito ng sagradong kabutihang-loob.

Verse 15

पितामहानां सर्वेषां कुरुष्व सलिलक्रियाम्।स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि स्वं लोकं गम्यतां नृप।।1.44.15।।

Isagawa mo ang handog na tubig para sa lahat ng iyong mga ninuno. Nawa’y mapasa iyo ang pagpapala; ako’y yayaon sa aking sariling daigdig—bumalik ka na ngayon, O hari.

Verse 16

इत्येवमुक्त्वा देवेश: सर्वलोकपितामह:। यथाऽऽगतं तथाऽगच्छत् देवलोकं महायशा:।।1.44.16।।

Pagkasabi nito, ang Panginoon ng mga diyos, ang Dakilang Ninuno ng lahat ng daigdig, ang marangal sa dakilang kaluwalhatian, ay umalis patungo sa daigdig ng mga diyos sa landas ding kanyang dinaanan.

Verse 17

भगीरथोऽपि राजर्षि: कृत्वा सलिलमुत्तमम्।यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशा:।।1.44.17।।कृतोदकश्शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह।समृद्धार्थो रघुश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह।।1.44.18।।

Pagkaraan, si Bhagiratha, ang rajarshi na bantog, ay nagsagawa ng marangal na salilakriya—ang pinakamainam na handog na tubig—para sa mga anak ni Sagara, ayon sa wastong pagkakasunod at sa itinatag na batas.

Verse 18

भगीरथोऽपि राजर्षि: कृत्वा सलिलमुत्तमम्।यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशा:।।1.44.17।।कृतोदकश्शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह।समृद्धार्थो रघुश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह।।1.44.18।।

Matapos maghandog ng tubig at maging dalisay, pumasok ang hari sa sarili niyang lungsod. O pinakadakila sa angkan ni Raghu, natupad ang kanyang layon, at pagkatapos ay pinamahalaan niya ang kanyang kaharian.

Verse 19

प्रमुमोद ह लोकस्तं नृपमासाद्य राघव।नष्टशोकस्समृद्धार्थो बभूव विगतज्वर:।।1.44.19।।

O Raghava, nagalak ang mga tao nang siya’y makamtan bilang kanilang hari. Natupad ang kanyang layon, napawi ang kanyang dalamhati, at siya’y naging malaya sa panloob na pagdurusa.

Verse 20

एष ते राम गङ्गाया विस्तरोऽभिहितो मया।स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते संध्याकालोऽतिवर्तते।।1.44.20।।

O Rāma, naisalaysay ko na sa iyo ang malawak na kasaysayan ng Gaṅgā. Magkamit ka ng kapayapaan at kagalingan; pagpalain ka—sapagkat lumilipas na ang oras ng sandhyā sa dapithapon.

Verse 21

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुत्र्यं स्वर्ग्यमतीव च।यश्श्रावयति विप्रेषु क्षत्रियेष्वितरेषु च।।1.44.21।। प्रीयन्ते पितरस्तस्य प्रीयन्ते दैवतानि च।

Kasaganaan, katanyagan, mahabang buhay, pagpapala ng mga anak, at maging ang langit—ito’y saganang iginagawad sa sinumang nagpapabigkas ng salaysay na ito sa mga brāhmaṇa, kṣatriya, at sa iba pa. Nalulugod ang kanyang mga ninuno, at nalulugod din ang mga diyos sa kanya.

Verse 22

इदमाख्यानमव्यग्रो गङ्गावतरणं शुभम्।।1.44.22।।यश्शृणोति च काकुत्स्थ सर्वान् कामानवाप्नुयात्।सर्वे पापा: प्रणश्यन्ति आयु: कीर्तिश्च वर्धते।।1.44.23।।

O Kakutstha (Rāma), sinumang nakikinig nang walang pagkalihis ng isip sa mapalad na salaysay na ito ng pagbaba ng Gaṅgā ay makakamtan ang katuparan ng lahat ng makatarungang ninanais.