Sarga 36

Verse 1

उक्तवाक्ये मुनौ तस्मिन्नुभौ राघवलक्ष्मणौ।प्रतिनन्द्य कथां वीरावूचतुर्मुनिपुङ्गवम्।।।।

Nang matapos magsalita ang muni, ang dalawang bayani—sina Rāma at Lakṣmaṇa—na nalugod sa salaysay, ay magalang na nagsalita sa pinakadakila sa mga asceta, si Viśvāmitra.

Verse 2

धर्मयुक्तमिदं ब्रह्मन् कथितं परमं त्वया ।दुहितुश्शैलराजस्य ज्येष्ठाया वक्तुमर्हसि।।।।विस्तरं विस्तरज्ञोऽसि दिव्यमानुषसम्भवम्।

O Brahman na pantas, isinalaysay mo ang kataas-taasang salaysay na nakaugat sa dharma. Yamang batid mo ang mga detalye, marapat mong ilahad nang malawakan ang kuwento ng panganay na anak na babae ng Hari ng mga Bundok, at ang mga pangyayaring naganap sa mga diyos at tao.

Verse 3

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी।।।।कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभि: कैस्समन्विता।।।।

Sa anong dahilan nilulunod ni Ganga—ang tagapagpadalisay ng mga daigdig—ang tatlong landas? At paano naging tanyag si Ganga bilang Tripathaga, ang pinakadakila sa mga ilog sa tatlong daigdig, at sa anong mga gawa siya nagkamit ng gayong kapangyarihan, O nakaaalam ng dharma?

Verse 4

त्रीन् पथो हेतुना केन प्लावयेल्लोकपावनी।।1.36.3।।कथं गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरिदुत्तमा।त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभि: कैस्समन्विता।।1.36.4।।

Sa anong dahilan nilulunod ni Ganga—ang tagapagpadalisay ng mga daigdig—ang tatlong landas? At paano naging tanyag si Ganga bilang Tripathaga, ang pinakadakila sa mga ilog sa tatlong daigdig, at sa anong mga gawa siya nagkamit ng gayong kapangyarihan, O nakaaalam ng dharma?

Verse 5

तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रस्तपोधन:।निखिलेन कथां सर्वामृषिमध्ये न्यवेदयत्।।।।

Nang magsalita nang gayon ang prinsipe ng Kakutstha, si Vishvamitra—na ang kayamanan ay tapasya—ay inilahad nang buo ang buong salaysay, sa gitna ng mga rishi.

Verse 6

पुरा राम कृतोद्वाहो नीलकण्ठो महातपा:।दृष्ट्वा च स्पृहया देवीं मैथुनायोपचक्रमे।।।।

Noong unang panahon, O Rāma, si Nīlakaṇṭha—ang dakilang mapagpenitensiya—matapos pakasalan ang Diyosa, ay tumingin sa Kanya nang may pananabik at nagsimulang maghangad ng pagsasamang mag-asawa.

Verse 7

शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यं वर्षशतं गतम्।न चापि तनयो राम तस्यामासीत् परन्तप।।।।

Lumipas ang isang daang banal na taon para sa diyos na si Śitikaṇṭha; ngunit, O Rāma, tagapagpuksa ng kaaway, wala pa ring anak na isinilang sa Kanya.

Verse 8

ततो देवास्समुद्विग्ना: पितामहपुरोगमा:।यदिहोत्पद्यते भूतं कस्तत्प्रतिसहिष्यते।।।।

Pagkaraan, ang mga diyos, na pinangungunahan ni Pitāmaha (Brahmā), ay labis na nabalisa: “Kung may supling na isisilang dito ngayon, sino ang makatatagal sa gayong kapangyarihan?”

Verse 9

अभिगम्य सुरास्सर्वे प्रणिपत्येदमब्रुवन्।देव देव महादेव लोकस्यास्य हिते रत ।।।।सुराणां प्रणिपातेन प्रसादं कर्तुमर्हसि।

Lumapit ang lahat ng mga diyos at, yumukod na sumasamba, ay nagsabi: “O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, laging nakatuon sa kapakanan ng sanlibutan—ipagkaloob mo ang iyong biyaya sa mga diyos na nagpapatirapa sa harap mo.”

Verse 10

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ।।।।ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।।।।

“O pinakadakila sa mga deva, hindi kakayanin ng mga daigdig ang iyong naglalagablab na kapangyarihan. Magsagawa ka ng tapas na pinapatnubayan ng brahmikong disiplina, kasama ang Diyosa (Umā); alang-alang sa kapakanan ng tatlong daigdig, pigilin mo ang iyong tejas sa loob ng iyong sariling tejas.”

Verse 11

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजस्सुरोत्तम ।।1.36.10।।ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपश्चर।त्रैलोक्यहितकामार्थं तेजस्तेजसि धारय ।।1.36.11।।

“O pinakadakila sa mga deva, hindi kakayanin ng mga daigdig ang iyong naglalagablab na kapangyarihan. Magsagawa ka ng tapas na pinapatnubayan ng brahmikong disiplina, kasama ang Diyosa (Umā); alang-alang sa kapakanan ng tatlong daigdig, pigilin mo ang iyong tejas sa loob ng iyong sariling tejas.”

Verse 12

देवतानां वचश्श्रुत्वा सर्वलोकमहेश्वर:।बाढमित्यब्रवीत्सर्वान्पुनश्चैवमुवाच ह ।।।।

Nang marinig ang mga salita ng mga diyos, si Maheśvara, ang Panginoon ng lahat ng daigdig, ay nagsabi sa kanilang lahat, “Gayon na nga,” at muling nagsalita pa.

Verse 13

धारयिष्याम्यहं तेजस्तेजस्येव सहोमया।त्रिदशा: पृथिवी चैव निर्वाणमधिगच्छतु।।।।

“Kasama si Umā, aking iingatan ang tejas na ito sa loob ng aking sariling tejas; nawa’y ang mga diyos at ang lupa ay kapwa makamtan ang kapayapaan.”

Verse 14

यदिदं क्षुभितं स्थानान्मम तेजो ह्यनुत्तमम्।धारयिष्यति कस्तन्मे ब्रुवन्तु सुरसत्तमा:।।।।

Kung ang aking walang kapantay na tejas na ito ay maalis sa nararapat nitong kinalalagyan, sino ang makakayanang magdala nito? O pinakamahuhusay sa mga diyos, sabihin ninyo sa akin.

Verse 15

एवमुक्तास्सुरास्सर्वे प्रत्यूचुर्वृषभध्वजम्।यत्तेज: क्षुभितं ह्येतत्तद्धरा धारयिष्यति।।।।

Sa gayong pananalita, ang lahat ng mga diyos ay sumagot sa Panginoong may sagisag na toro: “Ang tejas na ito na nayanig—ang Daigdig ang magdadala nito.”

Verse 16

एवमुक्तस्सुरपति: प्रमुमोच महीतले।तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता सगिरिकानना।।।।

Sa gayong payo, ang Panginoon ay pinakawalan iyon sa ibabaw ng lupa; sa tejas na yaon, ang buong daigdig ay napuspos—mga bundok at mga gubat man.

Verse 17

ततो देवा: पुनरिदमूचुश्चाथ हुताशनम्।प्रविश त्वं महातेजो रौद्रं वायुसमन्वित:।।।।

Pagkaraan, muling nagsalita ang mga diyos kay Agni: “Pumasok ka, O dakilang ningning, sa mabagsik na lakas na mula kay Rudra—kasama si Vāyu.”

Verse 18

तदग्निना पुनर्व्याप्तं सञ्जातश्श्वेतपर्वत:।दिव्यं शरवणं चैव पावकादित्यसन्निभम्।।।।यत्र जातो महातेजा: कार्तिकेयोऽग्निसम्भव:।

Ang lakas na iyon, nang muling mapuspos ni Agni, ay naging Puting Bundok; at naging banal na Śaravaṇa, nagniningning na tulad ng apoy at araw—doon isinilang ang dakilang maningning na Kārttikeya, na mula sa apoy.

Verse 19

अथोमां च शिवं चैव देवास्सर्षिगणास्तदा।पूजयामासुरत्यर्थं सुप्रीतमनसस्तत:।।।।

Pagkaraan, ang mga diyos, kasama ang mga pangkat ng mga rishi, ay sumamba nang lubos kina Umā at Śiva; labis na nalugod ang kanilang mga puso sa naganap.

Verse 20

अथ शैलसुता राम त्रिदशानिदमब्रवीत्।समन्युरशपत्सर्वान् क्रोधसंरक्तलोचना।।।।

Pagkatapos, O Rāma, ang anak ng bundok ay nagsalita ng ganito sa mga diyos; sa galit ay namula ang kanyang mga mata, at isinumpa niya silang lahat.

Verse 21

यस्मान्निवारिता चैव सङ्गति: पुत्रकाम्यया।अपत्यं स्वेषु दारेषु तस्मान्नोत्पादयिष्यथ।।1.36.21।।

Sapagkat ang aking pagsasama—na hinangad dahil sa pagnanais ng anak—ay napigilan, kaya’t hindi kayo magkakaanak sa sarili ninyong mga asawa.

Verse 22

अद्यप्रभृति युष्माकमप्रजास्सन्तु पत्नय:।।।।एवमुक्त्वासुरान् सर्वान् शशाप पृथिवीमपि।

“Mula sa araw na ito, maging baog ang inyong mga asawa.” Pagkasabi nito, isinumpa niya ang lahat ng mga diyos, at isinumpa rin niya ang Daigdig.

Verse 23

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।।।

O Daigdig, hindi ka mananatiling iisa ang anyo; magiging asawa ka ng maraming panginoon. At dahil sa aking poot na dumungis sa iyo—sapagkat ayaw mong magkaanak ako—hindi mo makakamtan ang ligayang dulot ng anak, O masamang-isip.

Verse 24

अवने नैकरूपा त्वं बहुभार्या भविष्यसि।।1.36.23।।न च पुत्रकृतां प्रीतिं मत्क्रोधकलुषीकृता ।प्राप्स्यसि त्वं सुदुर्मेधे मम पुत्रमनिच्छती।।1.36.24।।

O Daigdig, hindi ka mananatiling iisa ang anyo; magiging asawa ka ng maraming panginoon. At dahil sa aking poot na dumungis sa iyo—sapagkat ayaw mong magkaanak ako—hindi mo makakamtan ang ligayang dulot ng anak, O masamang-isip.

Verse 25

तान् सर्वान् व्रीडितान् दृष्ट्वा सुरान्सुरपतिस्तदा।गमनायोपचक्राम दिशं वरुणपालिताम्।।।।

Nang makita ng Panginoon ng mga diyos ang lahat ng mga deva na napahiya, siya’y naghanda nang umalis, tumungo sa kanlurang dako na binabantayan ni Varuṇa.

Verse 26

स गत्वा तप आतिष्ठत्पार्श्वे तस्योत्तरे गिरौ।हिमवत्प्रभवे शृङ्गे सह देव्या महेश्वर:।।।।

Pagdating niya roon, si Maheshvara, kasama ang Diyosa, ay nagsagawa ng mahigpit na tapasya sa isang tuktok na nagmumula sa Himavat, sa hilagang panig ng bundok.

Verse 27

एष ते विस्तरो राम शैलपुत्र्या निवेदित:।गङ्गाया: प्रभवं चैव शृणु मे सहलक्ष्मण:।।।।

O Rama, ganito ko sa iyo isinalaysay nang masinsin ang buong salaysay tungkol sa Anak na Babae ng Bundok. Ngayon, kasama si Lakshmana, pakinggan mo rin mula sa akin ang pinagmulan ni Ganga.