Sarga 23

Verse 1

प्रभातायां तु शर्वर्यां विश्वामित्रो महामुनि:।अभ्यभाषत काकुत्स्थौ शयानौ पर्णसंस्तरे।।।।

Nang magliwanag ang gabi tungo sa bukang-liwayway, kinausap ng dakilang muni na si Viśvāmitra ang dalawang Kakutstha, habang sila’y nakahimlay sa higaan ng mga dahon.

Verse 2

कौसल्या सुप्रजा राम पूर्वा सन्ध्या प्रवर्तते।उत्तिष्ठ नरशार्दूल कर्तव्यं दैवमाह्निकम्।।।।

O Rāma, mabuting anak ni Kauśalyā, sumisikat na ang unang sandhyā. Bumangon ka, O tigre sa mga tao; dapat isagawa ang pang-araw-araw na ritwal at handog sa mga diyos.

Verse 3

तस्यर्षे: परमोदारं वचश्श्रुत्वा नृपात्मजौ ।स्नात्वा कृतोदकौ वीरौ जेपतु: परमं जपम्।।।।

Nang marinig ng dalawang prinsipe ang lubhang marangal na salita ng rishi, naligo ang mga bayani, naghandog ng tubig na oblation, at saka bumigkas ng pinakamataas na japa-mantra.

Verse 4

कृताह्निकौ महावीर्यौ विश्वामित्रं तपोधनम्।अभिवाद्याभिसंहृष्टौ गमनायाभितस्थतु:।।।।

Matapos ganapin ang kanilang pang-araw-araw na mga ritwal, ang dalawang makapangyarihang prinsipe ay yumukod at bumati kay Viśvāmitra, na ang kayamanan ay ang tapas; at sa puspos na sigla, tumindig silang handang lumisan.

Verse 5

तौ प्रयातौ महावीर्यौ दिव्यां त्रिपथगां नदीम्।ददृशाते ततस्तत्र सरय्वास्सङ्गमे शुभे।।।।

Pagkaraan pang maglakad, nakita ng dalawang dakilang bayani ang banal na ilog na Tripathagā—ang Gaṅgā—doon sa mapalad na tagpuan nito sa Sarayū.

Verse 6

तत्राश्रमपदं पुण्यमृषीणामग्य्रतेजसाम् ।बहुवर्षसहस्राणि तप्यतां परमं तप:।।।।

Doon ay nakita nila ang isang banal na pook-āśrama ng mga ṛṣi na may pinakadakilang ningning espirituwal, na sa loob ng maraming libong taon ay nagsasagawa ng pinakamataas na tapas.

Verse 7

तं दृष्ट्वा परमप्रीतौ राघवौ पुण्यमाश्रमम्।ऊचतुस्तं महात्मानं विश्वामित्रमिदं वच:।।।।

Pagkakita sa banal na āśrama, labis na nagalak ang dalawang Rāghava at sinabi nila sa marangal ang loob na si Viśvāmitra ang mga salitang ito.

Verse 8

कस्यायमाश्रम: पुण्य: कोन्वस्मिन्वसते पुमान्।भगवन् श्रोतुमिच्छाव: परं कौतूहलं हि नौ।।।।

“Bhagavān, kanino ang banal na āśrama na ito? At sino nga po ang naninirahan dito? Nais naming marinig, sapagkat tunay na dakila ang aming pananabik at pagkamangha.”

Verse 9

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मुनिपुङ्गव:।अब्रवीच्छ्रूयतां राम यस्यायं पूर्व आश्रम:।। ।।

Nang marinig ang kanilang mga salita, ang pinakadakila sa mga muni ay marahang ngumiti at nagsabi: “Makinig ka, Rāma—ito ang āśrama na minsang naging kanya noong unang panahon.”

Verse 10

कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधै:।तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्।।।।कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गगणम्।धर्षयामास दुर्मेधा हुङ्कृतश्च महात्मना।।।।

“Dito noon nanahan si Kandarpa na may anyong-tao; siya ang tinatawag ng mga pantas na Kāma. Sa pook na ito, nang ang Panginoong Sthāṇu (Śiva), ang Hari ng mga diyos, ay nakalubog sa mahigpit na pagninilay at pag-aayuno—kasama ang kanyang bagong-kasal na kabiyak—si Kāma, salat sa dunong, ay nangguló at nang-uyam sa kanya habang nagdaraan kasama ng mga pangkat ng Marut; at ang Dakilang Panginoon ay nagpaalingawngaw ng nakapanghihilakbot na sigaw.”

Verse 11

कन्दर्पो मूर्तिमानासीत्काम इत्युच्यते बुधै:।तपस्यन्तमिह स्थाणुं नियमेन समाहितम्।।1.23.10।। कृतोद्वाहं तु देवेशं गच्छन्तं समरुद्गगणम्।धर्षयामास दुर्मेधा हुङ्कृतश्च महात्मना।।1.23.11।।

“Dito noon nanahan si Kandarpa na may anyong-tao; siya ang tinatawag ng mga pantas na Kāma. Sa pook na ito, nang ang Panginoong Sthāṇu (Śiva), ang Hari ng mga diyos, ay nakalubog sa mahigpit na pagninilay at pag-aayuno—kasama ang kanyang bagong-kasal na kabiyak—si Kāma, salat sa dunong, ay nangguló at nang-uyam sa kanya habang nagdaraan kasama ng mga pangkat ng Marut; at ang Dakilang Panginoon ay nagpaalingawngaw ng nakapanghihilakbot na sigaw.”

Verse 12

अवदग्धस्य रौद्रेण चक्षुषा रघुनन्दन।व्यशीर्यन्त शरीरात्स्वात्सर्वगात्राणि दुर्मते:।।।।

O supling ni Raghu, nang masunog sa mabangis na mata, ang mga sangkap ng masamang-isip na Kāma ay nangalaglag mula sa kanyang sariling katawan at nalipol.

Verse 13

तस्य गात्रं हतं तत्र निर्दग्थस्य महात्मना।अशरीर: कृत: काम: क्रोधाद्देवेश्वरेण हि।।।।

Doon, nang lubusang sunugin siya ng dakilang Mahatma, napuksa ang katawan ni Kāma; tunay, sa galit ng Panginoon ng mga diyos ay ginawa siyang walang katawan.

Verse 14

अनङ्ग इति विख्यातस्तदाप्रभृति राघव।स चाङ्गविषयश्श्रीमान्यत्राङ्गं प्रमुमोच ह।।।।

O Rāghava, mula noon ay nakilala siya bilang ‘Anaṅga,’ ang walang katawan; at ang marikit na lupain kung saan niya iniwan ang kanyang katawan ay tinawag na Aṅgaviṣaya.

Verse 15

तस्यायमाश्रम: पुण्यस्तस्येमे मुनय: पुरा।शिष्या धर्मपरा नित्यं तेषां पापं न विद्यते।।।।

Ito ang kanyang banal na āśrama, at ang mga muning ito ay dati niyang mga alagad; laging nakatuon sa Dharma, sa kanila’y walang kasalanang dumarating.

Verse 16

इहाद्य रजनीं राम वसेम शुभदर्शन।पुण्ययोस्सरितोर्मध्ये श्वस्तरिष्यामहे वयम्।।।।

O Rāma na may mapalad na anyo, dito tayo magpalipas ng gabi ngayon, sa pagitan ng dalawang banal na ilog; bukas ay tatawid tayo.

Verse 17

अभिगच्छामहे सर्वे शुचय: पुण्यमाश्रमम्।स्नाताश्च कृतजप्याश्च हुतहव्या नरोत्तम।।।।

O pinakadakila sa mga tao, kapag tayong lahat ay naging dalisay—nakapaligo, nakapag-japa, at nakapaghandog ng āhuti sa apoy—saka tayo papasok sa banal na āśrama.

Verse 18

तेषां संवदतां तत्र तपोदीर्घेण चक्षुषा।विज्ञाय परमप्रीता मुनयो हर्षमागमन्।।।।

Habang sila’y nag-uusap doon, ang mga muni—sa malayong paningin na bunga ng mahabang tapas—ay nakilala sila at napuspos ng sukdulang galak.

Verse 19

अर्घ्यं पाद्यं तथाऽतिथ्यं निवेद्य कुशिकात्मजे।रामलक्ष्मणयो: पश्चादकुर्वन्नतिथिक्रियाम्।।।।

Matapos ihandog kay Viśvāmitra, anak ni Kuśika, ang arghya, pādya, at nararapat na pag-aasikaso sa panauhin, saka nila isinagawa ang mga ritwal ng pagtanggap kina Rāma at Lakṣmaṇa.

Verse 20

सत्कारं समनुप्राप्य कथाभिरभिरञ्जयन्।यथार्हमजपन् सन्ध्यामृषयस्ते समाहिता:।।।।

Matapos tumanggap ng marapat na paggalang at malugod sa kanilang pag-uusap, ang mga muni—payapa ang loob—ay bumigkas ng mga panalangin sa sandhyā ayon sa nararapat.

Verse 21

तत्र वासिभिरानीता मुनिभिस्सुव्रतै: सह।न्यवसन् सुसुखं तत्र कामाश्रमपदे तदा।।।।

Doon, inihatid sila ng mga naninirahan, kasama ang mga muni na tapat sa banal na panata; at nanatili silang lubhang masaya sa pook na yaon—sa kinaroroonan ng āśrama ni Kāma noon.

Verse 22

कथाभिरभिरामाभिरभिरामौ नृपात्मजौ।रमयामास धर्मात्मा कौशिको मुनिपुङ्गव:।।।।

Sa mga kaaya-ayang salaysay, ang matuwid na si Kauśika—pinakadakila sa mga muni—ay nagbigay-lugod sa dalawang kaibig-ibig na prinsipe.

Verse 23

Pagkaraan pang maglakad, nakita ng dalawang dakilang bayani ang banal na ilog na Tripathagā—ang Gaṅgā—doon sa mapalad na tagpuan nito sa Sarayū.