Shloka 31

Devanagari script

अक्षया नरशार्दूल मया लोका जिताश्शुभा।ब्राह्म्याश्च नाकपृष्ठ्याश्च प्रतिगृह्णीष्व मामकान्।।3.5.31।।

Transliteration

akṣayā naraśārdūla mayā lokā jitāḥ śubhāḥ |

brāhmyāś ca nākapṛṣṭhyāś ca pratigṛhṇīṣva māmakān ||3.5.31||

Translation

O tigre sa mga tao, napagwagian ko ang mga mapalad na daigdig na di-nagwawakas—ang mga kaharian ni Brahmā at ang matataas na langit. Tanggapin mo ang mga ito bilang akin na maipagkakaloob.

Word by Word

• अक्षयाः: imperishable
• अक्षयाः: विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक; नञ् + क्षय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः-विशेषण)

• नरशार्दूल: O lion among men
• नरशार्दूल: सम्बोधन (vocative)
• Type: Noun
• Root: नर + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (नरः एव शार्दूलः = lion among men)

• मया: by me
• मया: कर्ता (agent)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• लोकाः: worlds
• लोकाः: कर्म (object in passive sense: 'have been won')
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• जिताः: won/conquered
• जिताः: विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; √जि + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विधेय-विशेषण (predicate)

• शुभाः: auspicious
• शुभाः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः-विशेषण)

• ब्राह्म्याः: Brahmic (of Brahma)
• ब्राह्म्याः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ब्राह्म्य (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + यत्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः-विशेषण; 'pertaining to Brahma')

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• नाकपृष्ठ्याः: heavenly
• नाकपृष्ठ्याः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: नाकपृष्ठ्य (प्रातिपदिक; नाकपृष्ठ + यत्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-आधार (नाकस्य पृष्ठम् = heaven; 'pertaining to heaven')

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• प्रतिगृह्णीष्व: please accept
• प्रतिगृह्णीष्व: क्रिया (request)
• Type: Verb
• Root: प्रति + √ग्रह् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; विनयार्थे (polite request)

• मामकान्: mine/belonging to me
• मामकान्: कर्म (object)
• Type: Adjective
• Root: मामक (प्रातिपदिक; मम + क)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकान् implied)

Context

O tiger among men, I have conquered heavenly abodes as well as the imperishable, auspicious worlds of Brahma. Accept them all that are mine (obtained through my penance)

Characters & Entities

• Sarabhanga
• Rama
• Brahma (Brahmaloka)
• Heaven (Nakapṛṣṭha)
• Lokas (worlds/realms)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The dharmic impulse to give: the sage treats spiritual merit as something that can be offered in generosity to a worthy recipient.

What is the narrative situation?

Śarabhaṅga tells Rāma of the realms he has attained by austerity and offers them to him to accept.

Which character virtue is emphasized?

Śarabhaṅga’s magnanimity (udāratā) and recognition of worthiness, offering the fruits of his tapas.