Shloka 34

रावणस्य परिव्राजकवेषेण सीतासमीपगमनम्

Ravana Approaches Sita Disguised as a Mendicant

Devanagari script

द्विजातिवेषेण समीक्ष्य मैथिली समागतं पात्रकुसुम्भधारिणम्।अशक्यमुद्वेष्टुमपायदर्शनम् न्यमन्त्रयद्ब्राह्मणवत्तदाङ्गना।।।।

Transliteration

dvijāti-veṣeṇa samīkṣya maithilī samāgataṃ pātra-kusumbha-dhāriṇam |

aśakyam udveṣṭum apāya-darśanam nyamantrayad brāhmaṇavat tadāṅganā ||

Translation

Nang makita ni Maithilī na siya’y dumating na nakabihis na parang brāhmaṇa, may dalang sisidlan at upo, hindi niya magawang pagdudahan ang panganib na nakatago; kaya inanyayahan siya ng ginang na yaon na gaya ng pag-anyaya sa isang brāhmaṇa.

Word by Word

• द्विजातिवेषेण: by/with the guise of a twice-born (brahmin)
• द्विजातिवेषेण: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: द्विजाति + वेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजातेः वेषः)

• समीक्ष्य: having looked at/observed
• समीक्ष्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: सम्-ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), उपसर्ग: सम्-; धातु: ईक्ष्

• मैथिली: Maithili (Sita)
• मैथिली: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• समागतम्: who had come/arrived
• समागतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-गम् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग द्वितीया एकवचन; अत्र पुंलिङ्ग-द्वितीया एकवचनं (तम्) इति गृहीतम्

• पात्रकुसुम्भधारिणम्: carrying a bowl and a gourd (begging vessel)
• पात्रकुसुम्भधारिणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पात्र + कुसुम्भ + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पात्रं कुसुम्भं च धारयति इति)

• अशक्यम्: impossible
• अशक्यम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-शक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समासार्थक निषेध (not possible)

• उद्वेष्टुम्: to hate/abhor
• उद्वेष्टुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: उद्-द्विष् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), उपसर्ग: उद्-; धातु: द्विष्

• अपायदर्शनम्: of dangerous appearance/intent
• अपायदर्शनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अपाय + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अपायस्य दर्शनम्/अपायदर्शनः)

• न्यमन्त्रयत्: invited
• न्यमन्त्रयत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-√मन्त्र् (धातु)
• Form: लङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: नि-; (न्यादेशः)

• ब्राह्मणवत्: like a brahmin
• ब्राह्मणवत्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्यय (adverb), वत्-प्रत्ययान्त (like/as)

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• अङ्गना: the lady
• अङ्गना: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

Context

Sita, being a lady, was unable to doubt him since he came in the guise of a brahmin, holding a bottle-gourd and a begging bowl. Without knowing his ill-intention she invited him in, mistaking him for a brahmin.

Characters & Entities

• Maithilī (Sītā)
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes honoring the worthy, yet the verse teaches that discernment (viveka) must accompany outward signs, because adharma can imitate dharmic forms.

What is the narrative situation?

Sītā cannot detect Rāvaṇa’s harmful intent because he appears as an ascetic/brāhmaṇa with typical mendicant items.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s trusting respect toward brāhmaṇas and ascetics—paired with the tragic vulnerability created by Rāvaṇa’s falsehood.