Shloka 30

एवं लक्ष्मणमुक्त्वा तु राघवो लक्ष्मिवर्धनः।तस्मिन् देशे बहुफले न्यवसत्सुसुखं वशी।।।।

evaṃ lakṣmaṇam uktvā tu rāghavo lakṣmivardhanaḥ |

tasmin deśe bahu-phale nyavasat su-sukhaṃ vaśī ||

Pagkasabi nito kay Lakṣmaṇa, si Rāghava—tagapagpalago ng kasaganaan, mapagpigil sa sarili—ay nanahan doon nang lubhang masaya, sa pook na hitik sa maraming bunga.

एवम्thus
एवम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक (thus/in this manner)
लक्ष्मणम्to Lakṣmaṇa
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन; कर्म (object) of उक्त्वा (addressed)
उक्त्वाhaving spoken
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund): 'having said'
तुthen; indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/अनन्तरार्थक (but/then)
राघवःRāghava (Rāma)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन
लक्ष्मिवर्धनःenhancer of prosperity
लक्ष्मिवर्धनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी-वर्धन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; समासः लक्ष्मी + वर्धन (तत्पुरुषः) 'enhancer of fortune' (epithet)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन; विशेषणम् देशे
देशेplace
देशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन
बहुफलेfruit-abounding
बहुफले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootबहु-फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), सप्तमी (Loc. 7), एकवचन; समासः बहु + फल (कर्मधारयः) 'having many fruits'; विशेषणम् देशे
न्यवसत्dwelt; resided
न्यवसत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√वस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
सुसुखम्very happily
सुसुखम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसु-सुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः; नपुंसक-द्वितीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम् (very happily)
वशीself-controlled
वशी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन; विशेषणम् राघवः

Rama was pleased with the words of great Lakshmana. Deliberating over it, he agreed upon a site suitable in all respects.

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma is inner governance: even in exile, Rāma’s happiness is rooted in self-control and right living, not in luxury.

After directing Lakṣmaṇa regarding the hermitage arrangements, Rāma settles in the fruit-rich region and lives contentedly.

Vaśitva (mastery over the senses) and steadiness—Rāma remains composed and fulfilled in hardship.