Shloka 21

The Glory of the Oṃkāra Pañcāyatana Liṅga and Kāśī’s Secret Five Liṅgas

Devanagari script

उपासंते महात्मानं जपंति शतरुद्रियम् । स्तुवंति सततं देवं त्र्यंबकं कृत्तिवाससम् । ध्यायंति हृदये देवं स्थाणुं सर्वांतरं शिवम्

Transliteration

upāsaṃte mahātmānaṃ japaṃti śatarudriyam | stuvaṃti satataṃ devaṃ tryaṃbakaṃ kṛttivāsasam | dhyāyaṃti hṛdaye devaṃ sthāṇuṃ sarvāṃtaraṃ śivam

Translation

Sinasamba nila ang Dakilang Panginoon; binibigkas nila ang Śatarudrīya; walang humpay nilang pinupuri ang Diyos—si Tryambaka, ang may suot na balat. Sa puso’y minumuni nila ang Diyos: si Sthāṇu, si Śiva, ang panloob na Sarili ng lahat.

Word by Word

• उपासन्ते: they worship
• उपासन्ते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-आस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Present Indicative, 3rd person plural

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक; महा + आत्मन्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; समास: महान् आत्मा यस्य/महान् आत्मा (कर्मधारय-प्रायः)

• जपन्ति: they recite
• जपन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Present Indicative, 3rd person plural

• शतरुद्रियम्: the Śatarudriya (hymn)
• शतरुद्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शतरुद्रिय (प्रातिपदिक; शत + रुद्रिय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Accusative, Singular; समास: शतं रुद्रियाणि यस्मिन्/शतरुद्रिय-नामकं स्तोत्रम् (तत्पुरुष-प्रायः)

• स्तुवन्ति: they praise
• स्तुवन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Present Indicative, 3rd person plural

• सततम्: constantly
• सततम्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययवत् प्रयोग; adverbial accusative (nityaṃ-arthे)

• देवम्: the god (Śiva)
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• त्र्यम्बकम्: Tryambaka (three-eyed one)
• त्र्यम्बकम्: Karma (कर्म) (देवस्य विशेषणरूपेण)
• Type: Noun
• Root: त्र्यम्बक (प्रातिपदिक; त्रि + अम्बक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; समास: त्रयः अम्बकाः यस्य (द्विगु/बहुव्रीहि-प्रायः; परम्परया 'three-eyed')

• कृत्तिवाससम्: wearing a skin-garment (Kṛttivāsa)
• कृत्तिवाससम्: Karma (कर्म) (देवस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: कृत्तिवासस (प्रातिपदिक; कृत्ति + वासस्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; समास: कृत्तिं वासः यस्य (बहुव्रीहि-भावार्थः; रूपेण तत्पुरुष-प्रायः)

• ध्यायन्ति: they meditate upon
• ध्यायन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; Present Indicative, 3rd person plural

• हृदये: in the heart
• हृदये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Neuter, Locative, Singular

• देवम्: the god (Śiva)
• देवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• स्थाणुम्: Sthāṇu (the immovable one)
• स्थाणुम्: Karma (कर्म) (देवस्य विशेषणम्)
• Type: Noun
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• सर्वान्तरम्: the inner one of all (indweller)
• सर्वान्तरम्: Karma (कर्म) (देवस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सर्वान्तर (प्रातिपदिक; सर्व + अन्तर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular; समास: सर्वेषाम् अन्तरम्/अन्तर्यामी (षष्ठी-तत्पुरुष)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

Speaker

Unspecified narrator (contextual speaker not provided in the excerpt)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: temple

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: त्र्यंबकं = त्रि + अम्बकम् (व्यञ्जन-सन्धि/रूप-परिवर्तन); (पद्ये) उपासंते = उपासन्ते (अनुस्वार-लेखनभेद)

Characters & Entities

• Shiva
• Tryambaka
• Sthanu
• Shatarudriya

FAQs

What practices of devotion are highlighted in this verse?

It presents a complete devotional discipline toward Śiva: upāsanā (worship), japa (recitation of the Śatarudrīya), stuti (continuous praise), and dhyāna (inner meditation on the indwelling Lord).

Who is “Tryambaka” and why is he called “Kṛttivāsas” here?

Tryambaka is Śiva, “the three-eyed one.” Kṛttivāsas means “wearer of a hide,” recalling Śiva’s ascetic iconography and his transcendence of worldly conventions.

What is the philosophical teaching in calling Śiva “sarvāntara”?

“Sarvāntara” teaches that Śiva is the indwelling presence within all beings—the inner Self who pervades and supports all—so devotion culminates in inward contemplation as well as outward worship.