Shloka 33

Origin of Jaleśvara Tīrtha and the Devas’ Appeal to Śiva against Bāṇa/Tripura

Nārada’s Mission

Devanagari script

एवं श्रुत्वा तु सुश्रोणि यथेष्टं कर्तुमर्हसि । नारदस्य वचः श्रुत्वा राज्ञी वचनमब्रवीत्

Transliteration

evaṃ śrutvā tu suśroṇi yatheṣṭaṃ kartumarhasi | nāradasya vacaḥ śrutvā rājñī vacanamabravīt

Translation

“Pagkarinig nito, O marikit ang balakang, gawin mo ang ninanais mo.” Nang marinig ng reyna ang mga salita ni Nārada, siya’y nagsalita.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: सम्बन्ध (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘thus’

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive); ‘having heard’

• तु: indeed/but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• सु-श्रोणि: O fair-hipped lady
• सु-श्रोणि: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (अव्यय/उपसर्गवत्) + श्रोणि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः ‘सुश्रोणिः’ = ‘सुन्दरश्रोणिः’

• यथा-इष्टम्: as you wish
• यथा-इष्टम्: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय) + इष्ट (कृदन्त; इष् धातु (धातु) क्त)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘as desired/according to wish’

• कर्तुम्: to do
• कर्तुम्: प्रयोजन (Purpose/तुमर्थ)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); ‘to do’

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद; मध्यम-पुरुष (2nd), एकवचन

• नारदस्य: of Nārada
• नारदस्य: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• वचः: speech, words
• वचः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन (वचः)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; ‘having heard’

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वचनम्: a statement
• वचनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (describing Nārada’s words and the queen’s response)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: यथेष्टं = यथा + इष्टम् (अव्ययीभाव); कर्तुमर्हसि = कर्तुम् + अर्हसि; वचनमब्रवीत् = वचनम् + अब्रवीत्.

Characters & Entities

• Nārada
• rājñī (queen)

FAQs

Who is speaking in this verse?

The verse is primarily narrative: it quotes a brief line addressed to “suśroṇi” (a lady) and then states that, after hearing Nārada, the queen spoke.

What is the main action described here?

Nārada’s counsel is heard, and the queen prepares to respond—marking a transition in the dialogue.

What ethical lesson can be drawn from this line?

It highlights respectful counsel and personal agency: after receiving guidance, one is encouraged to act thoughtfully according to what is appropriate and desired, and then respond with clarity.