Adhyaya 7

Verse 1

भीष्म उवाच । दितेः पुत्राः कथं जाता मरुतो देववल्लभाः । देवैर्जग्मुश्च सापत्नैः कस्मात्सख्यमनुत्तमम्

Sinabi ni Bhīṣma: Paano isinilang ang mga Marut—mga anak ni Diti—ngunit minamahal ng mga diyos? At bakit, bagaman mga karibal ng mga diyos, nakisama silang kasama nila, taglay ang walang kapantay na pagkakaibigan?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु हरिणा सुरैः । पुत्रपौत्रेषु शोकार्ता गता भूलोकमुत्तमम्

Sinabi ni Pulastya: Noong unang panahon, sa digmaan ng mga deva at asura, nang mapatay ni Hari ang mga diyos, siya—lugmok sa dalamhati para sa kanyang mga anak at mga apo—ay nagtungo sa marangal na daigdig ng lupa.

Verse 3

पुष्करेषु महातीर्थे सरस्वत्यास्तटे शुभे । भर्त्तुराराधनपरा तप उग्रं चचार ह

Sa Puṣkara, sa dakilang banal na tawiran, sa mapalad na pampang ng Sarasvatī, siya—nakatuon sa pagsamba sa kanyang asawa—ay nagsagawa ng matitinding pag-aayuno at pagninilay.

Verse 4

दितिर्वै दैत्यमाता तु ऋषिकार्येण सुव्रता । फलाहारा तपस्तेपे कृच्छ्रचांद्रायणादिभिः

Si Diti nga—ina ng mga Daitya—na may mabuting asal at kumikilos para sa layunin ng rishi, ay nagsagawa ng mga austeridad; namuhay sa mga prutas, tinupad niya ang mga panatang Kṛcchra at Cāndrāyaṇa at iba pa.

Verse 5

यावद्वर्षशतं साग्रं जराशोकसमाकुला । ततः सा तपसा तप्ता वसिष्ठादीनपृच्छत

Sa loob ng mahigit isang daang taon, siya’y nababalot ng katandaan at dalamhati. Pagkaraan, sa tindi ng kanyang tapas, nilapitan niya at tinanong si Vasiṣṭha at ang iba pang mga rishi.

Verse 6

कथयंतु भवंतो मे पुत्रशोकविनाशनम् । व्रतं सौभाग्यफलदमिहलोके परत्र च

Isalaysay ninyo sa akin ang isang banal na panata na pumapawi sa dalamhati sa pagkawala ng anak, at nagkakaloob ng bunga ng magandang kapalaran—sa mundong ito at sa kabilang-buhay.

Verse 7

ऊचुर्वसिष्ठप्रमुखा ज्येष्ठस्य पूर्णिमाव्रतम् । यस्य प्रसादादभवत्सुतशोकविवर्जिता

Wika nina Vasiṣṭha at ng iba pang pangunahing mga ṛṣi: “(Isagawa niya) ang panata ng Pūrṇimā sa buwan ng Jyeṣṭha; sa biyaya nito, siya’y napalaya sa dalamhating dulot ng anak.”

Verse 8

भीष्म उवाच । श्रोतुमिच्छाम्यहं ब्रह्मन्ज्येष्ठस्य पूर्णिमाव्रतम् । सुतानेकोनपंचाशद्येन लेभे पुनर्दितिः

Sinabi ni Bhīṣma: O Brahman, nais kong marinig ang panata ng kabilugan ng buwan sa Jyeṣṭha, na sa pamamagitan nito muling nakamtan ni Diti ang apatnapu’t siyam na anak na lalaki.

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । यद्वसिष्ठादिभिः पूर्वं दित्यै संकथितं व्रतम् । विस्तरेण तदेवेदं मत्सकाशान्निशामय

Sinabi ni Pulastya: Makinig ka mula sa akin, nang buong paglalatag, sa yaong panata ring iyon na noon ay isinalaysay kay Diti nina Vasiṣṭha at ng iba pang mga ṛṣi.

Verse 10

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पौर्णमास्यां यतव्रता । स्थापयेदव्रणं कुंभं सिततण्डुलपूरितम्

Sa buwan ng Jyeṣṭha, sa maliwanag na kalahati, sa araw ng kabilugan ng buwan, ang masinop sa panata ay magtatatag ng isang walang-dungis na banga, na pinuno ng puting bigas.

Verse 11

नानाफलयुतं तद्वदिक्षुदंडसमन्वितम् । सितवस्त्रयुगच्छन्नंसितचंदनचर्चितम्

Gayundin, ito’y nilagyan ng sari-saring bunga at sinamahan ng mga tangkay ng tubo; tinakpan ng dalawang puting tela at pinahiran ng puting paste ng sandalwood.

Verse 12

नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं तु शक्तितः । ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत्

Ayon sa makakaya, maghandog ng iba’t ibang pagkain kasama ang ginto; at sa ibabaw ng handog ay ilagay ang sisidlang tanso na puno ng jaggery (gud).

Verse 13

तस्मादुपरि ब्रह्माणं सौवर्णं पद्मकोटरे । कुर्यात्शर्करयोपेतां सावित्रीं तस्य वामतः

Sa ibabaw niyon, sa guwang ng lotus, hubugin si Brahmā na ginto; at sa kanyang kaliwa ay likhain si Sāvitrī, na pinalamutian ng mga kristal ng asukal.

Verse 14

गंधंधूपं तयोर्दद्याद्गीतं वाद्यं च कारयेत् । तदभावे कथं कुर्याद्यथा पद्मे पितामहः

Maghandog ng pabango at insenso sa kanilang dalawa, at magpagawa ng awit at tugtugin. Kung wala ang mga ito, paano gagawin—gaya ng ginawa ng Pitāmaha (Brahmā) sa Padma (Purāṇa)?

Verse 15

ब्रह्माह्वयां च प्रतिमां कृत्वा गुडमयीं शुभाम् । शुक्लपुष्पाक्षततिलैरर्चयेत्पद्मसंभवम्

Gumawa ng mapalad na larawan (pratimā) na tumatawag kay Brahmā, na yari sa jaggery; at sambahin ang Padma-sambhava (Brahmā, ‘isinilang sa lotus’) sa pamamagitan ng mga puting bulaklak, bigas na buo, at mga buto ng linga.

Verse 16

ब्राह्माय पादौ संपूज्य जंघे सौभाग्यदाय च । विरिंचायोरुयुग्मं च मन्मथायेति वै कटिम्

Matapos sambahin nang wasto ang mga paa para kay Brahmā, at ang mga binti para sa Tagapagkaloob ng mabuting kapalaran, sambahin din ang magkaparis na hita para kay Viriñci (Brahmā); at tunay, ang baywang para kay Manmatha (Kāma).

Verse 17

स्वच्छोदरायेत्युदरमतंद्रायेत्युरो विधेः । मुखं पद्ममुखायेति बाहू वै वेदपाणये

Ang tiyan ni Brahmā ay pinupuri bilang “may dalisay na tiyan”; ang kanyang dibdib bilang “ang di-napapagod.” Ang kanyang mukha ay “mukhang-loto,” at ang kanyang mga bisig ay “yaong ang mga kamay ay may hawak ng mga Veda.”

Verse 18

नमः सर्वात्मने मौलिमर्च्चयेच्चापि पंकजम् । ततः प्रभाते तत्कुंभं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

Sambitin: “Pagpupugay sa Pangkalahatang Sarili,” at sambahin Siya sa pag-aalay ng isang loto. Pagkatapos, sa bukang-liwayway, ihandog ang sisidlang-tubig na iyon sa isang brāhmaṇa.

Verse 19

ब्राह्मणं भोजयेद्भक्त्या स्वयं तु लवणं विना । भक्त्या प्रदक्षिणं दद्यादिमं मंत्रमुदीरयेत्

Sa debosyon, pakainin ang isang brāhmaṇa; at ang sarili nama’y kumain nang walang asin. Sa debosyon, maghandog ng pradakṣiṇa (pag-ikot na may paggalang), at bigkasin ang mantrang ito.

Verse 20

प्रीयतामत्र भगवान्सर्वलोकपितामहः । हृदये सर्वलोकानां यस्त्वानंदोभिधीयते

Nawa’y malugod dito ang Mapalad na Panginoon—ang Pitāmaha, Lolo ng lahat ng daigdig; Siya na tinatawag na “Kaligayahan,” na nananahan sa puso ng lahat ng nilalang.

Verse 21

अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत् । उपवासी पौर्णमास्यामर्चयेद्ब्राह्ममव्ययम्

Sa ganitong paraan, gawin nang palagian ang lahat, buwan-buwan. Sa pag-aayuno, sambahin sa araw ng kabilugan ng buwan ang di-nagmamaliw na Brahman.

Verse 22

फलमेकं च संप्राश्य शर्वर्यां भूतले स्वपेत् । ततस्त्रयोदशे मासि घृतधेनुसमन्विताम्

Pagkakain ng iisang bunga lamang, matulog sa hubad na lupa sa gabi. Pagdating ng ikalabintatlong buwan, maghandog ng kaloob na may kasamang “baka ng ghee.”

Verse 23

शय्यां दद्याद्विरिंचाय सर्वोपस्करसंयुताम् । ब्रह्माणं कांचनं कृत्वा सावित्रीं रजतैस्तथा

Maghandog ng higaan kay Viriñci (Brahmā), na may lahat ng kasangkapan. At paglikha ng anyo ni Brahmā sa ginto, gayundin likhain si Sāvitrī sa pilak.

Verse 24

पद्मात्मकः सृष्टिकर्त्ता सावित्रीमुपलभ्यतु । वस्त्रैर्द्विजं सपत्नीकं पूज्य भक्त्या विभूषणैः

Nawa’y makamtan ng Lumikha ng sansinukob na may anyong-loto ang Sāvitrī. At may debosyon, parangalan ang isang brāhmaṇa kasama ang kanyang asawa sa pag-aalay ng kasuotan at alahas.

Verse 25

शक्त्या गवादिकं दद्यात्प्रीयतामित्युदीरयेत् । होमं शुक्लैस्तिलैः कुर्याद्ब्रह्मनामानि कीर्तयेत्

Ayon sa kaya, magbigay ng mga baka at iba pa, na binibigkas: “Nawa’y malugod Siya (si Brahmā).” Magsagawa ng homa gamit ang mapuputing linga, at bigkasin ang mga pangalan ni Brahmā.

Verse 26

गव्येन सर्पिषा तद्वत्पायसेन च धर्मवित् । विप्रेभ्योथ धनं दद्यात्पुष्पमालां च शक्तितः

Ang nakaaalam ng dharma ay maghandog din ng ghee mula sa baka at ng matamis na kaning-gatas; at ayon sa kaya, magbigay ng yaman at mga kuwintas na bulaklak sa mga Brahmin.

Verse 27

यः कुर्याद्विधिनानेन पौर्णमास्यां स्त्रियोपि वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति ब्रह्मसात्म्यताम्

Sinumang magsagawa ng ritwal na ito ayon sa itinakdang paraan sa araw ng kabilugan ng buwan—kahit mga babae man—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang pakikiisa kay Brahman.

Verse 28

इहलोके वरान्पुत्रान्सौभाग्यं ध्रुवमश्नुते । यो ब्रह्मा स स्मृतो विष्णुरानंदात्मा महेश्वरः

Sa mundong ito mismo, tiyak na nakakamit ang mabubuting anak na lalaki at matatag na kapalaran. Sapagkat ang siyang Brahmā ay inaalala ring si Viṣṇu, at si Maheśvara, na ang likas ay lubos na kaligayahan.

Verse 29

सुखार्थी कामरूपेण स्मरेद्देवं पितामहम् । एवं श्रुत्वा चकारासौ दितिः सर्वमशेषतः

Ang naghahangad ng kaligayahan ay dapat alalahanin ang banal na Lolo (Brahmā) sa anumang anyong ninanais. Nang marinig ito, ginawa ni Diti ang lahat ayon dito, na walang iniwang hindi natupad.

Verse 30

कश्यपो व्रतमाहात्म्यादागत्य परया मुदा । चकार कर्कशां भूयो रूपलावण्यसंयुताम्

Si Kaśyapa, na dumating na may dakilang kagalakan dahil sa kadakilaan ng panata, ay muling ginawang marikit at kaaya-aya ang dating magaspang ang anyo.

Verse 31

वरैराछंदयामास सा तु वव्रे वरंवरम् । पुत्रं शक्रवधार्थाय समर्थं च महौजसम्

Pagkaraan, sinikap niyang palugdan siya sa mga biyaya, at pinili ang pinakapiling kaloob: isang anak—may kakayahan at dakilang ningning—na itinalaga sa pagpatay kay Śakra (Indra).

Verse 32

वरयामि महात्मानं सर्वामरनिषूदनम् । उवाच कश्यपो वाक्यमिंद्रहंतारमूर्जितम्

“Pinipili ko ang dakilang-loob, ang mamumuksa sa lahat ng mga diyos.” Gayon nagsalita si Kaśyapa ng mabibigat na salita, pinipili ang makapangyarihang mamamatay kay Indra.

Verse 33

प्रदास्याम्यहमेतेन किन्त्वेतत्क्रियतां शुभे । आपस्तंबीं तु कृत्वेष्टिं पुत्रीयामद्य सुस्तनि

“Ipagkakaloob ko ito sa pamamagitan nito; datapwat, O mapalad, gawin muna ito: isagawa ngayon ang ritong Āpastamba—ang iṣṭi para sa pagkamay-anak—O may magandang dibdib.”

Verse 34

विधास्यामि ततो गर्भं स्पृष्ट्वाहं ते स्तनौ शुभे । भविष्यति शुभो गर्भो देवि शक्रनिषूदनः

“Pagkaraan, aking pasisimulan ang pagdadalang-tao; hihipuin ko ang iyong mapalad na mga dibdib, O marikit. Isang pinagpalang sanggol ang isisilang, O Diyosa—ang mamumuksa kay Śakra (Indra).”

Verse 35

आपस्तंबीं ततश्चक्रे पुत्रेष्टिं द्रविणाधिकाम् । इंद्रशत्रोभवस्वेति जुहाव च हविस्त्वरन्

Pagkaraan ay isinagawa niya ang ritong Āpastambī—ang putreṣṭi na sagana sa mga handog at kayamanan; at sa pagmamadali ng alay, inihulog niya ito sa apoy na nagsasabi, “O kaaway ni Indra, maganap ka!”

Verse 36

देवाश्च मुमुर्हुर्दैत्या विमुखाश्चैव दानवाः । दित्यां गर्भमथाधत्त कश्यपः प्राह तां पुनः

Nabagabag ang mga deva, at nanglumo rin ang mga Daitya at mga Dānava. Pagkaraan, ipinunla ni Kaśyapa ang paglihi kay Diti, at muling nagsalita sa kanya.

Verse 37

मुखं ते चंद्रप्रतिमं स्तनौ बिल्वफलोपमौ । अधरौ विद्रुमाकारौ वर्णश्चातीव शोभनः

Ang iyong mukha’y tulad ng buwan; ang iyong mga dibdib ay gaya ng bungang bilva. Ang iyong mga labi’y wari’y korales, at ang iyong kutis ay lubhang marilag.

Verse 38

त्वां दृष्ट्वाहं विशालाक्षि विस्मरामि स्विकां तनुम् । तदेवं गर्भः सुश्रोणि हस्तेनोप्तस्तनौ तव

Pagkakita ko sa iyo, O malalaking-mata, nalilimutan ko ang sarili kong katawan. Kaya, O marikit ang balakang, ang binhi’y naihapag ng kamay sa iyong mga dibdib.

Verse 39

त्वया यत्ने विधातव्यो ह्यस्मिन्गर्भे वरानने । संवत्सरशतं त्वेकमस्मिन्नेव तपोवने

O marikit ang mukha, kailangan mong pag-ukulan ng masidhing pag-iingat ang pagdadalantao na ito; at manatili ka nang ganap na sandaang taon sa mismong gubat ng pagtitika na ito.

Verse 40

संध्यायां नैव भोक्तव्यं गर्भिण्या वरवर्णिनि । न स्थातव्यं न गंतव्यं वृक्षमूलेषु सर्वदा

O marikit na ginang, ang nagdadalantao’y hindi dapat kumain sa oras ng sandhyā (takipsilim). At hindi rin siya dapat tumigil o lumapit sa mga ugat ng mga puno kailanman.

Verse 41

नोपस्करेषु निविशेन्मुसलोलूखलादिषु । जलं च नावगाहेत शून्यागारं च वर्जयेत्

Huwag maupo o humilig sa mga kasangkapang pangbahay gaya ng pambayo at lusong; huwag lumusong sa tubig sa di-wastong paraan upang maligo; at iwasan ang pananatili sa bahay na walang tao at tiwangwang.

Verse 42

वल्मीकेषु न तिष्ठेत न चोद्विग्नमना भवेत् । न नखेन लिखेद्भूमौ नांगारे न च भस्मनि

Huwag tumayo sa mga bunton ng anay, at huwag magpabagabag ang isip. Huwag kumamot o sumulat sa lupa gamit ang mga kuko, ni gawin iyon sa nagbabagang baga o sa abo.

Verse 43

न शयालुः सदा तिष्ठेद्व्यायामं च विवर्जयेत् । न तुषांगारभस्मास्थि कपालेषु समाविशेत्

Huwag laging nakahiga sa pagtulog, at huwag talikuran ang pagsasanay ng katawan. Huwag ding dumikit o makihalubilo sa ipa, uling, abo, mga buto, o mga bungo.

Verse 44

वर्जयेत्कलहं लोके गात्राभ्यंगं तथैव च । न मुक्तकेशी तिष्ठेत नाशुचिः स्यात्कथंचन

Iwasan ang pakikipag-away sa mundo, at gayundin ang pagpapahid ng langis sa katawan. Huwag manatiling nakalugay ang buhok, at huwag kailanman maging marumi o di-dalisay sa anumang paraan.

Verse 45

न शयीतोत्तरशिराः न चैवाधः शिराः क्वचित् । न वस्त्रहीना नोद्विग्ना न चार्द्रचरणा सती

Ang mabuting-asawa ay hindi dapat matulog na ang ulo ay nakaharap sa hilaga, ni kailanman na nakaharap sa timog. Hindi siya dapat walang kasuotan, hindi dapat nababalisa, at hindi dapat basâ ang mga paa.

Verse 46

नामंगल्यां वदेद्वाचं न च हास्याधिकाभवेत् । कुर्याच्च गुरुभिर्नित्यं पूजां मांगल्यतत्परा

Huwag magsalita ng di-mapalad na mga salita, ni magpakalabis sa halakhak. Sa pagtuon sa kabutihang-palad, magsagawa palagi ng pagsamba, kasama at ayon sa mga guru.

Verse 48

सर्वौषधीभिः सृष्टेन वारिणा स्नानमाचरेत् । तिष्ठेत्प्रसन्नवदना भर्तृप्रियहिते रता । न गर्हयेच्च भर्ता रंसर्वावस्थमपि क्वचित्

Dapat siyang maligo sa tubig na hinaluan ng lahat ng halamang-gamot. Manatili siyang may masayang mukha, nakatuon sa ikalulugod at ikabubuti ng asawa; at kailanman, sa anumang kalagayan, huwag niyang pagsalitaan ng panunumbat ang asawa.

Verse 49

कृशाहं दुर्बला चैव वार्द्धक्यं मम चागतम् । स्तनौ मे चलितौ स्थानान्मुखं च वलिभंगुरम्

Ako’y naging payat at mahina; dumating na sa akin ang katandaan. Ang aking mga suso’y lumaylay mula sa dating kinalalagyan, at ang aking mukha’y naging kulubot at marupok.

Verse 50

एवंविधा त्वया चाहं कृतेति न वदेत्क्वचित् । स्वस्त्यस्तुते गमिष्यामि तथेत्युक्तस्तया पुनः

“Huwag na huwag mong sasabihin kailanman, ‘Ikaw ang dahilan kung bakit ako naging ganito.’ Nawa’y sumaiyo ang kabutihang-palad; ako’y aalis.” Muling sinabi niya ito; at siya’y sumagot, “Gayon nga.”

Verse 51

पश्यतां सर्वभूतानां तत्रैवांतरधीयत । ततः सा भर्तृवाचोक्तविधिना समतिष्ठत

Sa harap ng pagtanaw ng lahat ng nilalang, siya’y naglaho roon din. Pagkaraan, sinunod niya ang paraang sinabi ng kanyang asawa at nanatili ayon doon.

Verse 52

अथ ज्ञात्वा तथेंद्रोपि दितेः पार्श्वमुपागतः । विहाय देवसदनं तां शुश्रूषुरवस्थितः

Nang maunawaan ito, si Indra man ay lumapit sa tabi ni Diti; iniwan ang tahanan ng mga deva at nanatili roon, taimtim na naglilingkod sa kanya.

Verse 53

दितेश्छिद्रांतरप्रेप्सुरभवत्पाकशासनः । विपरीतोंतरव्यग्रः प्रसन्नवदतो बहिः

Si Pākaśāsana (Indra), na naghahanap ng siwang sa marupok na pagitan ni Diti, ay kabaligtaran sa loob ng kanyang anyo—sa labas ay may maamong mukha, ngunit sa loob ay balisa at mapagmatyag.

Verse 54

अजानन्निव तत्त्कार्यमात्मनश्शुभमाचरन् । ततो वर्षशतांते सा न्यूने तु दिवसैस्त्रिभिः

Kumikilos siyang wari’y walang alam, ginampanan niya ang banal na tungkuling iyon para sa sariling kapakinabangan. Pagkaraan, sa dulo ng sandaang taon—kulang ng tatlong araw—siya’y dumating sa gayong kalagayan.

Verse 55

मेने कृतार्थमात्मानं प्रीत्या विस्मितमानसा । अकृत्वा पादयोः शौचं शयाना मुक्तमूर्धजा

Sa galak at pagkamangha ng puso, inakala niyang ganap na ang kanyang layon; ngunit nakahiga, nakalugay ang buhok, hindi niya nagawa ang paglilinis ng kanyang mga paa.

Verse 56

निद्राभरसमाक्रांता दिवा परशिराः क्वचित् । ततस्तदंतरं लब्ध्वा प्रविश्यांतः शचीपतिः

Dahil sa bigat ng antok, sila’y minsang nahihiga kahit sa araw, nakatagilid ang ulo. Nang magkagayon, si Śacīpati (Indra), nang masumpungan ang siwang, ay pumasok sa loob.

Verse 57

वज्रेण सप्तधा चक्रे तं गर्भं त्रिदशाधिपः । ततः सप्त च ते जाताः कुमाराः सूर्यवर्चसः

Sa pamamagitan ng kaniyang kulog na sandata, hinati ng Panginoon ng mga diyos ang sinapupunan sa pitong bahagi; at mula roon ay isinilang ang pitong kabataang lalaki, nagniningning sa liwanag ng araw.

Verse 58

रुदंतः सप्त ते बाला निषिद्धा दानवारिणा । भूयोपि रुदमानांस्तानेकैकान्सप्तधा हरिः

Ang pitong sanggol na yaon ay umiiyak; sila’y pinagbawalan ng kaaway ng mga Dānava. Ngunit nang patuloy silang lumuha, hinati ni Hari ang bawat isa sa kanila muli sa tig-pitong bahagi.

Verse 59

चिच्छेद वज्रहस्तो वै पुनः स्तूदरसंस्थितान् । एवमेकोनपंचाशद्भूत्वा तेरुरुदुर्भृशम्

Pagkaraan, ang may hawak ng kulog na sandata ay muling pumutol sa kanila na nakapuwesto sa may matabang tiyan. Sa gayon, naging apatnapu’t siyam ang bilang nila, at sila’y umungal nang ubod-lakas.

Verse 60

इंद्रो निवारयामास मा रुदध्वं पुनःपुनः । ततः स चिंतयामास वितर्कमिति वृत्रहा

Pinipigil sila ni Indra, paulit-ulit na nagsasabi, “Huwag kayong umiyak nang muli’t muli.” Pagkaraan, ang pumatay kay Vṛtra ay nagmuni-muni, iniikot sa isip ang bagay na iyon.

Verse 61

कर्मणः कस्य माहात्म्यात्पुनः संजीवितास्त्वमी । विदित्वा पुण्ययोगेन पौर्णमासीफलं त्विदम्

“Sa kadakilaan ng kaninong gawa kayo muling nabuhay? Nang maunawaan ko ito sa bisa ng kabanalan at mabuting ugnay, ipahayag ninyo sa akin ang bunga ng pagtalima sa Pūrṇamāsī, ang pag-aayuno sa kabilugan ng buwan.”

Verse 62

नूनमेतत्परिणतमथवा ब्रह्मपूजनात् । वज्रेणाभिहताः संतो न विनाशमुपाययुः

Tunay ngang ito’y bunga ng hinog na kabutihan—o kaya’y dahil sa pagsamba kay Brahmā; bagaman tinamaan ng kulog na sandata, ang mga banal na ito’y hindi napahamak.

Verse 63

एकोप्यनेकतामाप यस्मादुदरगोपनम् । अवध्या नूनमेते वै तस्माद्देवा भवंत्विति

Sapagkat ang iisa ay naging marami upang maitago ang sarili sa sinapupunan, tunay ngang sila’y di-masasalakay; kaya nga, maging mga diyos nawa sila.

Verse 64

यस्मान्मा रुद इत्युक्ता रुदंतो गर्भसंभवाः । मरुतो नाम ते नाम्ना भवंतु सुखभागिनः

Yamang sila’y sinabihang, “Huwag kayong umiyak,” ngunit isinilang mula sa sinapupunan na umiiyak, tawagin nawa silang Marut, at maging kabahagi sa ligaya.

Verse 65

ततः प्रसाद्य देवेशः क्षमस्वेति दितिं पुनः । अर्थशास्त्रं समास्थाय मयैतद्दुष्कृतं कृतम्

Pagkaraan, pinalugod niya ang Panginoon ng mga diyos at muling sinabi kay Diti, “Patawarin mo ako.” Sa pag-asa sa payo ng pamamahala, nagawa ko ang kasalanang ito.

Verse 66

कृत्वा मरुद्गणं देवैः समानममराधिपः । दितिं विमानमारोप्य ससुतामगमद्दिवम्

Nang gawin niyang ang pangkat ng mga Marut ay kapantay ng mga diyos, isinakay ng panginoon ng mga walang-kamatayan si Diti—kasama ang kanyang anak—sa makalangit na sasakyan at nagtungo sa langit.

Verse 67

यज्ञभागभुजः सर्वे मरुतस्ते ततोभवन् । न जग्मुरैक्यमसुरैरतस्ते सुरवल्लभाः

Silang lahat ay naging mga Marut, may karapatang tumanggap ng bahagi sa handog ng yajña. Hindi sila nakipagkaisa sa mga Asura; kaya sila’y minahal ng mga Deva.

Verse 68

भीष्म उवाच । आदिसर्गस्त्वया ब्रह्मन्कथितो विस्तरेण मे । प्रतिसर्गश्च यो येषामधिपांस्तान्वदस्व मे

Sinabi ni Bhīṣma: “O Brahmin, naipaliwanag mo sa akin nang malawakan ang unang paglikha (ādi-sarga). Ngayon, isalaysay mo rin ang ikalawang paglikha (prati-sarga) at ang mga namumunong panginoon ng mga yaong nilikha.”

Verse 69

पुलस्त्य उवाच । यदाभिषिक्तः सकलेपि राज्ये पृथुर्द्धरित्र्यामधिपो बभूव । तथौषधीनामधिपं चकार यज्ञव्रतानां तपसां च सोमम्

Sinabi ni Pulastya: Nang si Pṛthu ay maitalaga sa pagkahari at maging kataas-taasang panginoon sa buong kaharian sa ibabaw ng lupa, itinalaga rin niya si Soma bilang pinuno ng mga halamang-gamot, ng mga panatang pang-yajña, at ng mga pag-aayuno at tapasya.

Verse 70

नक्षत्रताराद्विजवृक्षगुल्मलतावितानस्य च रुक्मगर्भम् । अपामधीशं वरुणं धनानां राज्ञां प्रभुं वैश्रवणं च तद्वत्

Gayundin, nagtalaga siya ng (tagapamahala) sa kalawanging bubong ng mga konstelasyon at bituin, sa mga ibon, punò, palumpong, baging at mga gumagapang na halaman; at itinatag niya si Varuṇa bilang panginoon ng mga tubig, at si Vaiśravaṇa (Kubera) bilang panginoon ng kayamanan at hari sa mga hari.

Verse 71

विष्णुं रवीणामधिपं वसूनामग्निं च लोकाधिपतिं चकार । प्रजापतीनामधिपं च दक्षं चकार शक्रं मरुतामधीशम्

Itinalaga niya si Viṣṇu bilang panginoon ng mga Āditya, at si Agni bilang panginoon ng mga Vasu at bilang tagapamahala ng mga daigdig. Itinalaga rin niya si Dakṣa bilang pinuno ng mga Prajāpati, at ginawa si Śakra (Indra) na kataas-taasang panginoon ng mga Marut.

Verse 72

दैत्याधिपानामथ दानवानां प्रह्लादमीशं च यमं पितॄणाम् । पिशाचरक्षःपशुभूतयक्षवेतालराजं ह्यथ शूलपाणिम्

Pagkatapos, pinuri niya si Prahlāda bilang panginoon ng mga Daitya at Dānava; si Yama bilang tagapamahala ng mga Pitṛ (mga ninuno); at si Śūlapāṇi rin, hari ng mga Piśāca, Rākṣasa, mga hayop, Bhūta, Yakṣa, at Vetāla.

Verse 73

प्रालेयशैलं च पतिं गिरीणामीशं समुद्रं सरितामधीशम् । गंधर्वविद्याधरकिन्नराणामीशं पुनश्चित्ररथं चकार

Itinalaga niya ang Prāleyśaila bilang panginoon ng mga bundok; ang karagatan bilang kataas-taasang pinuno ng mga ilog; at muli, ginawa niyang si Citraratha ang tagapamahala ng mga Gandharva, Vidyādhara, at Kinnara.

Verse 74

नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमादिदेश । दिग्वारणानामधिपं चकार गजेंद्रमैरावणनामधेयम्

Itinalaga niya ang makapangyarihang Vāsuki bilang panginoon ng mga Nāga; itinakda niya si Takṣaka bilang panginoon ng mga ahas; at ginawa niyang ang haring-elepanteng si Airāvata ang tagapamahala ng mga elepanteng tagapagbantay ng mga direksiyon.

Verse 75

सुपर्णमीशं पततामथार्वतां राजानमुच्चैःश्रवसं चकार । सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च प्लक्षं पुनः सर्ववनस्पतीनाम्

Ginawa niyang si Suparṇa (Garuḍa) ang panginoon ng mga ibon; at sa mga kabayo, ginawa niyang hari si Uccaiḥśravas. Sa mga mababangis na hayop, ang leon ang kataas-taasan; sa mga baka, ang toro; at sa lahat ng punò, muli niyang itinanghal na pinakapanguna ang plakṣa (banal na igos).

Verse 76

पितामहः पूर्वमथाभ्यषिंचदेतान्पुनः सर्वदिशाधिनाथान् । पूर्वेश दिक्पालमथाभ्यषिंचन्नाम्ना सुवर्माणमरातिकेतुं

Pagkatapos, muling pinabanal at itinalaga ng Pitāmaha (Brahmā) ang mga panginoong ito na namamahala sa lahat ng direksiyon; at pinahiran niya ang tagapagbantay ng silangan—na tinatawag na Suvarmā at Arātiketu—bilang pinuno ng Silangan.

Verse 77

ततोधिपं दक्षिणतश्चकार सर्वेश्वरं शंखपदाभिधानम् । सकेतुमंतं दिगधीशमीशं चकार पश्चाद्भुवनांडगर्भः

Pagkatapos, ang Panginoong nananahan sa loob ng kosmikong itlog (Brahmā) ay nagtalaga sa timog na dako ng panginoon ng karagatan—si Sarveśvara—na bantog sa pangalang Śaṅkhapada; at sa kanlurang dako ay itinalaga niya ang tagapamahala ng direksiyong iyon, ang panginoong nagngangalang Saketumān.

Verse 78

हिरण्यरोमाणमुदग्दिगीशं प्रजापतिं मेघसुतं चकार । अद्यापि कुर्वंति दिशामधीशाः सदा वहंतस्तु भुवोभिरक्षाम्

Itinalaga niya si Hiraṇyaromā bilang panginoon ng hilagang dako, isang Prajāpati at anak ni Megha. Hanggang ngayon, ang mga tagapamahala ng mga direksiyon ay nagpapatuloy sa kanilang tungkulin, laging pasan ang bigat ng mga daigdig bilang kanilang pag-iingat at pagprotekta.

Verse 79

चतुर्भिरेतैः पृथुनामधेयो नृपोभिषिक्तः प्रथमः पृथिव्याम् । गतेंतरे चाक्षुषनामधेये वैवस्वतं चक्रुरिमं पृथिव्यां

Sa pamamagitan ng apat na ito, si Haring Pṛthu na may malawak na pangalan ay pinahiran at itinalaga—ang unang pinabanal na hari sa ibabaw ng lupa. At nang lumipas ang Manvantara na tinatawag na Cākṣuṣa, ginawa nila si Vaivasvata (Manu) na tagapamahala ng daigdig na ito.

Verse 80

गतेंतरे चाक्षुषनामधेये वैवस्वताख्ये च पुनः प्रवृत्ते । प्रजापतिः सोस्य चराचरस्य बभूव सूर्यान्वयजः सचिह्नः

Nang lumipas ang pagitan at matapos ang panahong tinatawag na Cākṣuṣa, at muling nagsimula ang Vaivasvata (Manvantara), lumitaw bilang Prajāpati ng buong sangnilikha—gumagalaw man o di-gumagalaw—ang isang isinilang sa angkan ng Araw, na natatangi sa kanyang mga tanda.

Verse 81

पुलस्त्य उवाच । मन्वंतराणि सर्वाणि मनूनां चरितानि यत् । प्रमाणं चैव कल्पस्य तत्सृष्टिं च समासतः

Sinabi ni Pulastya: “Isasalaysay ko ang lahat ng mga Manvantara, ang mga salaysay ng mga Manu, ang sukat ng kalpa, at, sa maikling paraan, ang paglikha na kaugnay nito.”

Verse 82

एकचित्तः प्रसन्नात्मा शृणु कौरवनंदन । यामा नाम पुरा देवा आसन्स्वायंभुवांतरे

Sa iisang-tutok na isip at payapang puso, makinig, O ligaya ng angkang Kuru. Noong unang panahon, may mga diyos na tinawag na Yāma, na namuhay sa Manvantara ni Svāyambhuva.

Verse 83

सप्तैव ऋषयः पूर्वं ये मरीच्यादयः स्मृताः । आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च विभुः सवन एव च

Noon, ang pitong sinaunang ṛṣi—na inaalala bilang si Marīci at iba pa—ay sina Āgnīdhra, Agnibāhu, Vibhu, at Savana rin.

Verse 84

ज्योतिष्मान्द्युतिमान्भव्यो मेधा मेधातिथिर्वसुः । स्वायंभुवस्यास्य मनोर्दशैते वंशवर्द्धनाः

Sina Jyotiṣmān, Dyutimān, Bhavya, Medhā, Medhātithi, at Vasu—ang sampung ito ang nagpapalago ng angkan ng Manu na si Svāyambhuva.

Verse 85

प्रतिसर्गममी कृत्वा जग्मुस्ते परमं पदम् । एवं स्वायंभुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्

Matapos nilang isagawa ang muling paglikha, sila’y nagtungo sa kataas-taasang tahanan. Ganito naisalaysay ang kay Svāyambhuva; kasunod naman ang kay Svārociṣa.

Verse 86

स्वारोचिषस्य तनयाश्चत्वारो देववर्चसः । नभोनभस्य प्रभृतिर्भावनः कीर्तिवर्द्धनः

Si Svārociṣa ay may apat na anak, maningning na tulad ng mga diyos: Nabhonabhasya, Prabhṛti, Bhāvana, at Kīrtivarddhana.

Verse 87

दत्तोग्निश्च्यवनस्तंभः प्राणः कश्यप एव च । अर्वा बृहस्पतिश्चैव सप्त सप्तर्षयोभवन्

Sina Dattāgni, Cyavana, Stambha, Prāṇa, at Kaśyapa; gayundin sina Arvā at Bṛhaspati—ang pitong ito ang naging Pitong Ṛṣi (Saptarṣi).

Verse 88

तदा देवाश्च तुषिताः स्मृता स्वारोचिषेंतरे । हवींद्रसुःकृतो मूर्तिरापो ज्योतिरथः स्मृतः

Noon, sa Svārociṣa Manvantara, ang mga diyos ay inaalala bilang mga Tuṣita; binabanggit sina Havīndra at Suḥkṛta, at si Mūrti ay inaalala bilang banal na kabiyak; gayundin sina Āpa at Jyotiratha.

Verse 89

वसिष्ठस्य सुताः सप्त ये प्रजापतयस्तदा । द्वितीयमेतत्कथितं मन्वंतरमतः परं

Noon ay may pitong anak si Vasiṣṭha, na naging mga Prajāpati. Sa gayon ay naisalaysay ang ikalawang Manvantara; mula rito’y magpapatuloy pa ang salaysay.

Verse 90

अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि तथा मन्वंतरं शुभं । मनुर्नामौत्तमिस्तत्र दश पुत्रानजीजनत्

At isa pang mapalad na Manvantara ang aking isasalaysay: doon, ang Manu na nagngangalang Uttama ay nagluwal ng sampung anak.

Verse 91

इषऊर्जस्तनूजश्च शुचिः शुक्रस्तथैव च । मधुश्च माधवश्चैव नभस्योथ नभस्तथा

Sina Iṣa, ang anak ni Ūrja, si Śuci, si Śukra; gayundin sina Madhu at Mādhava; si Nabhasya, at gayon din si Nabhas.

Verse 92

सहः सहस्य एतेषामुत्तमः कीर्तिवर्द्धनः । भानवस्तत्र देवाः स्युरूर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः

Sa kanila, si Saha—isinilang mula kay Sahas—ang pinakadakila at tagapagpalago ng karangalan. Sa gayong kalagayan, ang mga Bhānava ang sinasabing mga diyos, at ang mga Ūrjā ay inaalala bilang Pitong Ṛṣi.

Verse 93

कौकभिण्डिः कुतुण्डश्च दाल्भ्यः शंखः प्रवाहितः । मितिश्च संमितिश्चैव सप्तैते योगवर्द्धनाः

Si Kaukabhiṇḍi, Kutuṇḍa, Dālbhya, Śaṅkha, Pravāhita, Miti, at Saṃmiti—ang pitong ito ang nagpapalago ng yoga, ang banal na disiplina ng espiritu.

Verse 94

मन्वंतरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतं । कपिः पृथुस्तथैवाग्निरकपिः कविरेव च

Ang ikaapat na Manvantara ay tanyag sa pangalang Tāmasa; at dito binabanggit sina Kapi, Pṛthu, Agni, Akapi, at Kavi.

Verse 95

तथैव जन्यधामानौ मुनयः सप्त नामतः । साध्या देवगणा ये च कथितास्तामसेंतरे

Gayundin, ang pitong ṛṣi ay nakikilala sa pangalan bilang mga pinagmulan ng mga nilikhang nilalang; at ang mga Sādhya—mga pangkat ng mga diyos—ay inilarawan din sa Tāmāsa Manvantara.

Verse 96

अकल्मषस्तपोधन्वी तपोमूलस्तपोधनः । तपोराशिस्तपस्यश्च सुतपस्यः परंतपः

Siya’y walang dungis, mayaman sa kayamanan ng tapas; nakaugat sa pag-aayuno at siya mismo’y isang kayamanang-penitensiya. Siya’y bunton ng pagsisisi, laging nakatuon sa ascetikong pagsasanay—dakila sa austeridad, kataas-taasang tagaganap ng tapas.

Verse 97

तामसस्य सुताः सर्वे दशवंशविवर्द्धनाः । पंचमस्य मनोस्तद्वद्रैवतस्यांतरं शृणु

Ang lahat ng mga anak ni Tāmasa ay mga tagapagpalago ng sampung angkan. Gayundin, dinggin mo ngayon ang Manvantara ni Raivata, ang ikalimang Manu.

Verse 98

देवबाहुः सुबाहुश्च पर्ज्यन्यः समयोमुनिः । हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः

Si Devabāhu, Subāhu, Parjanya, Samayomuni, Hiraṇyaromā, at Saptāśva—ang mga ito, sa kabuuan, ay inaalala bilang pitong Ṛṣi.

Verse 99

देवाश्च भूतरजसस्तथा प्रकृतयः स्मृताः । अवशस्तत्वदर्शी च वीतिमान्हव्यपः कपिः

Ang mga deva, ang mga elementong rajas (mga lakas), at ang mga likas na sangkap (prakṛti) ay gayon ngang inaalala. Binabanggit din sina Avaśa, ang Tattvadarśī na nakakakita ng katotohanan, at Vītimān—kasama sina Havyapa at Kapi.

Verse 100

मुक्तो निरुत्सुकः सत्वो निर्मोहोथ प्रकाशकः । धर्मवीर्यबलोपेता दशैते रेवतात्मजाः

Malaya; walang pagnanasa; pinagkalooban ng kadalisayan (sattva); walang pagkalito; at nagliliwanag—ang sampung anak ni Revata ay may taglay na dharma, kabayanihan, at lakas.

Verse 101

भृगुः सुधामा विरजः सहिष्णुर्नारदस्तथा । विवस्वान्कृतिनामा च सप्त सप्तर्षयोपरे

Sina Bhṛgu, Sudhāmā, Viraja, Sahiṣṇu, at gayundin si Nārada; pati si Vivasvān at ang nagngangalang Kṛtin—ito ang iba pang pitong pantas (Saptarṣi).

Verse 102

चाक्षुषस्यांतरे देवा लेखानामपरिश्रुताः । विभवोथ पृथक्चानु कीर्तितास्त्रिदिवौकसः

Sa Manvantara ni Cākṣuṣa, ang mga deva—na ang mga pangalan ay naitala nang walang pagkukulang—ay isa-isang binanggit at sunod-sunod na inihanay, silang mga nananahan sa langit.

Verse 103

चाक्षुषस्यांतरे प्राप्ते देवानां पंचमो जनः । रुरुप्रभृतयस्तद्वच्चाक्षुषस्य सुता दश

Nang dumating ang Manvantara ni Cākṣuṣa, sumibol ang ikalimang salinlahi ng mga deva. Gayundin, mula kay Ruru pataas, may sampung anak na lalaki si Cākṣuṣa.

Verse 104

प्रोक्ताः स्वायंभुवे वंशे ये मया पूर्वमेव ते । अन्तरं चाक्षुषं चैव मया ते परिकीर्तितं

Yaong mga (hari/muni) sa angkan ni Svāyambhuva na aking naipahayag na noon pa man—naisalaysay ko rin sa iyo ang mga yugto ng Antarā at ng Cākṣuṣa.

Verse 105

सप्तमं च प्रवक्ष्यामि यद्वैवस्वतमुच्यते । अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो गौतमस्तथा

Ngayon ay ipaliliwanag ko ang ikapito, na tinatawag na Vaivasvata (Manvantara). Dito naroroon sina Atri, Vasiṣṭha, Kaśyapa, at gayundin si Gautama.

Verse 106

भारद्वाजस्तथा योगी विश्वामित्रः प्रतापवान् । जमदग्निश्च सप्तैते सांप्रतं ते महर्षयः

Gayundin si Bharadvāja, ang yogin; si Viśvāmitra na makapangyarihan sa tapang; at si Jamadagni—ang pitong ito ang inyong mga dakilang ṛṣi sa kasalukuyan.

Verse 107

कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदं । सावर्ण्यस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्भावि तथांतरं

Matapos maitatag ang wastong kaayusan ng dharma, nararating nila ang kataas-taasang kalagayan. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang Manvantara ni Sāvarṇya, at gayundin ang darating na Manvantara ni Manu.

Verse 108

अश्वत्थामा शरद्वांश्च कौशिको गालवस्तथा । शतानंदः काश्यपश्च रामश्च ऋषय स्मृताः

Si Aśvatthāmā, si Śaradvān, si Kauśika, at gayundin si Gālava; pati si Śatānanda, si Kāśyapa, at si Rāma—sila’y inaalala bilang mga ṛṣi (mga pantas).

Verse 109

धृतिर्वरीयान्यवसुः सुवर्णो धृतिरेव च । वरिष्णुवीर्यः सुमतिर्वसुश्शुक्रश्च वीर्यवान्

Si Dhṛti, si Varīyān, si Yavasu, si Suvarṇa, at muli si Dhṛti; gayundin si Variṣṇu-vīrya, si Sumati, si Vasu, si Śukra, at ang makapangyarihang si Vīryavān—(ito ang mga pangalang binibigkas).

Verse 110

भविष्यस्यार्कसावर्णेर्मनोः पुत्राः प्रकीर्तिताः । रौच्यादयस्तथान्येपि मनवः संप्रकीर्तिताः

Ipinahayag na ang mga anak ni Bhaviṣya—ang Manu na tinatawag na Ārkasāvarṇi; gayundin, ang mga Manu na nagsisimula kay Raucya at ang iba pa ay wasto ring naisaad.

Verse 111

रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम भविष्यति । मनुर्भूतिसुतस्तद्वद्भौत्यो नाम भविष्यति

Mula kay Prajāpati Ruci ay isisilang ang isang anak na tatawaging Raucya. Gayundin, ang Manu na anak ni Bhūti ay makikilala sa pangalang Bhautya.

Verse 112

ततस्तु मेरुसावर्णिर्ब्रह्मसुनुर्मनुः स्मृतः । ऋभुश्च ॠतुधामा च विष्वक्सेनो मनुस्तथा

Pagkaraan nito, si Merusāvarṇi ay inaalala bilang si Manu, anak ni Brahmā; at kasunod niya, sina Ṛbhu at Ṛtudhāmā, at gayundin si Viṣvaksena, ay itinuturing na mga Manu.

Verse 113

अतीतानागताश्चैव मनवः परिकीर्तिताः । वर्षाणां युगसाहस्रमेभिर्व्याप्तं नराधिप

Ang mga Manu ng nakaraan at yaong darating pa ay tunay na naipahayag. Sa pamamagitan ng mga libo-libong yuga na ito, ang pag-ikot ng mga taon ay ganap na nasasaklaw, O hari.

Verse 114

स्वेस्वेन्तरे सर्वमिदं समुत्पाद्य चराचरं । कल्पक्षये निवृत्ते तु मुच्यंते ब्रह्मणा सह

Sa bawat sariling yugto, matapos likhain ang lahat ng ito—ang gumagalaw at ang di-gumagalaw—kapag dumating ang pagkalusaw sa wakas ng isang kalpa, sila’y napapalaya kasama ni Brahmā.

Verse 115

अमीयुगसहस्रान्ते विनश्यन्ति पुनःपुनः । ब्रह्माद्या विष्णुसायुज्यं ततो यास्यंति वै नृप

Sa pagtatapos ng libo-libong yuga, sila’y napaparam muli at muli; at pagkaraan, si Brahmā at ang iba pa ay nakakamit ang pakikiisa kay Viṣṇu—tunay nga, O hari.