Adhyaya 44

Verse 1

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगि सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगी वा सिता शुभ्रे संश्लिष्टा चंदनेतरौ

Sinabi ni Śarva (Śiva): “O payat ang mga sangkap, sa aking katawan—bagaman madilim ang ningning—may kumikislap na puting liwanag. O maputi at marikit, para bang isang puting ahas ang mahigpit na yumayakap, gaya ng sandalwood paste na dumikit sa ibang ibabaw.”

Verse 2

चंद्रातपेन संपृक्ता रुधिराम्बरसंवृता । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे

Pinahiran ng liwanag ng buwan at nababalutan ng dugong-pulang kasuotan—ikaw ba ang gabi ng maliwanag na kalahati ng buwan? Ibinibigay mo sa akin ang kapinsalaan ng paningin, isang nakabubulag na guniguni.

Verse 3

इत्युक्ता गिरिजा तेन मुक्तकंठा पिनाकिनम् । उवाच कोपरक्ताक्षी भ्रुकुटी विकृतानना

Nang masabi niya iyon, si Girijā—malaya ang tinig—ay nagsalita kay Pinākin (Śiva); namumula sa galit ang kanyang mga mata, nakakunot ang kilay, at baluktot ang mukha.

Verse 4

देव्युवाच । स्वकृतेन जनः सर्वो जाड्येन परिभूयते । अवश्यमर्थी प्राप्नोति खंडनं शशिमंडन

Wika ng Diyosa: Ang bawat tao’y dinaraig ng pamamanhid dahil sa sariling gawa. Ang pinipilit ng pangangailangan ay tiyak na sasapit sa pagkapuksa, O Śaśimaṇḍana, Panginoong may gasuklay na Buwan.

Verse 5

तपोभिर्दीर्घचरितैर्या त्वां प्रार्थितवत्यहं । तस्या मेनि यतस्त्वेष ह्यवमानः पदे पदे

Ako na nagmakaawa sa iyo sa pamamagitan ng mga pag-aayuno at mahahabang panata—dahil doon, O Meni, ito’y naging isang paghamak sa kanya sa bawat hakbang.

Verse 6

नैवास्मि कुटिला शर्व विषमा न च धूर्जटे । सविषस्त्वं जगत्ख्यातो व्यक्तदोषाकराश्रयः

Hindi ako mapanlinlang, O Śarva; ni hindi ako malupit, O Dhūrjaṭi. Ikaw ang bantog sa daigdig bilang ‘may lason,’ hayag na kanlungan ng isang minahan ng mga kapintasan.

Verse 7

त्वं हि मुष्णासि दशनान्नेत्रहंता भगस्य च । आदित्यस्त्वां विजानाति भगवान्द्वादशात्मकः

Tunay ngang ninanakaw mo ang mga ngipin, at ikaw ang pumatay sa mga mata ni Bhaga. Nakikilala ka ng mapalad na Āditya—ang Panginoong may labindalawang anyo.

Verse 8

मूर्ध्नि शूलं जनयसि स्वैर्दोषैर्मामधिक्षिपन् । यस्त्वं मामात्थकृष्णेति महाकालोसि विश्रुतः

Sa aking ulo’y lumilikha ka ng matalim na kirot, at sa sariling mga kasalanan mo ako sinisisi. Ikaw na tumawag sa akin ng “Kṛṣṇa”—ikaw ay bantog bilang Mahākāla.

Verse 9

यास्याम्यहं परित्यक्तुमात्मानं तपसा गिरिम् । जीवंत्या न मया कृत्यं धूर्तेन परिभूतया

Pupunta ako sa bundok ng pag-aayuno at tatalikdan ang aking buhay. Wala na akong dapat gawin habang nabubuhay, sapagkat ako’y nilinlang at hinamak ng isang tuso.

Verse 10

कापालिकेन क्षुद्रेण श्मशाने नित्यवासिना । भूत्या विलिप्त स्वांगेन मातृमध्यस्थ चारिणा

—ng isang hamak na Kāpālika, laging naninirahan sa libingan ng pagsusunog, ang sariling katawan ay pinapahiran ng abo, gumagala sa gitna ng mga Ina (Mātṛkā).

Verse 11

निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं हरः । उवाचानिष्टसंभ्रांतः प्रचलेनेंदुमौलिना

Nang marinig ni Hara ang kanyang mga salita—matatalim sa galit—siya’y nagsalita, nanginginig sa di-pagsang-ayon, at ang kanyang ulong may koronang buwan ay kumikibot.

Verse 12

शर्व उवाच । अगात्मजासि गिरिजे नाहं निंदापरस्तव । चाटूक्तिबुध्या तु मया कृत उन्मादसंश्रयः

Sinabi ni Śarva: O Girijā, ikaw ay anak ng Bundok; hindi ako yaong naninira sa iyo. Sa pag-aakalang ito’y biro lamang na papuri, nagsalita ako nang wari’y nagbigay-kanlungan sa pagkabaliw.

Verse 13

विकल्पः स्वस्थचित्ते तु गिरिजे न मम क्रमात् । यद्येवं कुपिता भीरु तत्तवाहं न वै पुनः

O Girijā, kapag matatag ang isip, walang puwang ang pag-aalinlangan sa aking landas. Kung ikaw ay gayon nagagalit, O mahiyain, hindi ko na iyon muling sasabihin sa iyo.

Verse 14

नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं शुचिस्मिते । शिरसा प्रणतेनैष रचितस्ते मयांजलि

Marahan akong magsasalita—iwaksi mo ang poot, O may dalisay na ngiti. Nakayuko ang ulo, inihandog ko sa iyo ang aking añjali, ang mapitagang pag-aalay.

Verse 15

नि हीनो ह्यपमानेन निंदिते नैति विक्रियाम् । असतां तु सतां न स्यान्मर्मस्पृष्टो नरः किल

Ang marangal ay hindi nababawasan ng pag-insulto, ni nayayanig kapag nilalait. Ngunit sa piling ng masasama, kahit ang mabuti’y nag-iiba—kapag natamaan ang maselang sugat, tunay na tumutugon ang tao.

Verse 16

अनेकैश्चाटुभिर्देवी देवेन प्रतिबोधिता । कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता

Bagaman ang Diyosa’y pinayapa ng Diyos sa maraming matatamis at mapag-aliw na salita, hindi iniwan ni Satī ang nag-aalab na poot; sapagkat natamaan siya sa pinakaloob ng damdamin.

Verse 17

अवष्टब्धमथाच्छिद्य वासः शंकरपाणिना । विपर्यस्तालकावेगाद्गन्तुमैच्छच्च शैलजा

Pagkaraan, sa kamay ni Śaṅkara, ang kanyang kasuotang mahigpit na hinawakan ay napunit; at ang anak ng bundok, nalugmok ang mga buhok sa biglang lakas, ay nagnasang lumisan.

Verse 18

तस्या व्रजंत्याः कोपेन पुनराह पुरांतकः । सत्यं सर्वैरवयवैस्तनोषि सदृशां पितुः

Nang siya’y lumalakad palayo sa poot, muling nagsalita si Purāntaka: “Tunay, sa bawat bahagi ng iyong katawan ay taglay mo ang wangis ng iyong ama.”

Verse 19

हिमाचलस्य शृंगस्थमेव जालाकुलं मनः । तथा दुरवगाह्येभ्यो गहनो हि तवाशयः

Kung paanong ang isip, kapag nasa tuktok ng Himālaya, ay nalilito na parang lambat, gayon din ang iyong layon—malalim at mahirap sukatin, kahit ng mga yaong mahirap ding maunawaan.

Verse 20

काठिन्यमश्मसारेभ्यो वनेभ्यो बहुलां गता । कुटिलत्वं निम्नगाभ्यो दुःसेव्यत्वं हिमादपि

Kinuha niya ang tigas mula sa mga bato, ang siksik na bigat mula sa mga gubat, ang pagkabaluktot mula sa mga ilog, at maging ang di-malapitan na likas mula sa niyebe.

Verse 21

संक्रांतं सर्वमेवैतत्तन्वंगि हिमभूधरात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं शैलकन्यका

“O payat ang mga biyas, ang lahat ng ito’y tunay na naipasa mula sa niyebeng bundok (Himālaya).” Nang masabi ito, muling nagsalita ang dalagang isinilang sa bundok sa harap ni Giriśa (Śiva).

Verse 22

कोपकंपितमूर्द्धा सा प्रस्फुरद्दशनच्छदा । उमोवाच । स्यात्सर्वं दोषदानेन निंदायां गुणिनो बलात्

Nanginginig sa galit ang kanyang ulo at kumikibot ang mga labi sa ibabaw ng mga ngipin; wika ni Umā: “Sa paninirang-puri, sa lakas ng tunay na may kabutihan, ang lahat ay bumabalik sa naninira—nagiging sariling kasalanan niya.”

Verse 23

तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेव हि । व्यालेभ्योनेकजिह्वत्वं भस्मनोऽस्नेहवृत्तिता

Tunay nga, dahil sa pakikisama sa masasama, ang lahat ay naihahawa maging sa iyo: mula sa mga ahas ang pagkakaroon ng maraming dila, at mula sa abo ang likas na walang langis—tuyot at walang lambot.

Verse 24

हृत्कालुष्यं शशांकोत्थं दुर्बाधत्वं विषादपि । किं चात्र बहुनोक्तेन अलं वाचां श्रमेण ते

Inaalis nito ang dumi ng puso, nilulunasan ang mga karamdamang mula sa buwan, pati ang pinakamatitigas na sakit at kalumbayan. Ngunit ano pa ang saysay ng mahabang salita? Sapat na—huwag mo nang pagurin ang sarili sa pananalita.

Verse 25

श्मशानवासान्निर्भीस्त्वं नग्नत्वात्तवनत्रपा । निर्घृणत्वं कपालित्वाद्दया ते विगता चिरम्

Dahil nananahan ka sa libingan ng mga abo, wala kang takot; dahil hubad kang lumalakad, wala kang hiya. Dahil may dala kang bungo, naging walang-awa ka—matagal nang naglaho ang iyong habag.

Verse 26

इत्युक्त्वा मंदिरात्तस्मान्निर्जगाम हिमाद्रिजा । तस्यां व्रजंत्यां देवेश्यां गणैः किलकिलाकृता

Pagkasabi nito, si Himādrijā (Pārvatī), anak ng Himalaya, ay lumisan mula sa templong iyon. Habang naglalakad ang banal na Ginang, ang mga gaṇa ay nag-ingay ng masiglang sigawan.

Verse 27

क्व मातर्गच्छसीत्युक्त्वा रुदद्भिर्धावितं पुनः । विष्टभ्य चरणौ देव्या वीरको बाष्पगद्गदः

Umiiyak, muli siyang humabol at nagsabi, “Ina, saan ka pupunta?” Pagkaraan, si Vīraka, nanginginig ang tinig sa luha, ay mahigpit na kumapit sa mga paa ng diyosa.

Verse 28

प्रोवाच मातः किन्न्वेतत्क्व यासि कुपितातुरा । अहं त्वामनुयास्यामि व्रजंतीं स्नेहवर्जिताम्

Wika niya: “Ina, ano ito? Saan ka patutungo, nababagabag sa galit? Susundan kita—kahit ikaw ay lumalakad na waring wala nang paglingap.”

Verse 29

नोचेत्पतिष्ये शिखराद्गिरेरस्य त्वयोज्झितः । उन्नम्यवदनं देवी दक्षिणेन तु पाणिना

“Kung hindi, kapag itinakwil mo ako, mahuhulog ako mula sa tuktok ng bundok na ito.” Pagkaraan, itinaas ng Diyosa ang kaniyang mukha sa kanang kamay.

Verse 30

उवाच वीरकं माता त्वं शोकं पुत्र मा कृथाः । शैलाग्रात्पतितुं नैव न च गंतुं मया सह

Sinabi ng ina kay Vīraka: “Anak ko, huwag kang magdalamhati. Hindi ako tatalon mula sa tuktok ng bundok, ni sasama sa iyo.”

Verse 31

युक्तं ते पुत्र गच्छामि येन कार्येण तच्छृणु । कृष्णेत्युक्ता हरेणाहं स्तंभितास्म्यवमानिता

“Nararapat, anak ko, na ako’y pumaroon—pakinggan mo ang layunin ng aking pag-alis. Nang tawagin ako ni Hari na ‘Kṛṣṇā,’ ako’y napatigil at nakadamang napahiya.”

Verse 32

साहं तपः करिष्यामि येन गौरीत्वमाप्नुयाम् । एष स्त्रीलंपटो देवो यातायां मय्यनंतरम्

Kaya magsasagawa ako ng matitinding pag-aayuno at pagninilay, upang makamtan ko ang kalagayan ni Gaurī. Ang diyos na ito, na mapagnasa sa mga babae, ay susunod sa akin pag-alis ko.

Verse 33

द्वाररक्षा त्वया कार्या नित्यं रन्ध्रान्ववेक्षणम् । यथा न काचित्प्रविशेद्योषित्तत्र हरांतिकम्

Ikaw ang magbantay sa pintuan; lagi mong siyasatin ang bawat siwang at daanan, upang walang sinumang babae ang makapasok doon, sa lihim na kinaroroonan ni Hara.

Verse 34

दृष्ट्वा परस्त्रियं चापि वदेथा मम पुत्रक । शीघ्रमेव करिष्यामि यथायुक्तमनंतरम्

Kapag nakita mo ang asawa ng ibang lalaki, magsalita ka rin sa akin, anak ko; agad kong gagawin ang nararapat, pagkaraan niyon.

Verse 35

एवमस्त्विति देवेशीं वीरकोवाच सांप्रतम् । मातुराज्ञामृताहार प्लावितांगो गतज्वरः

“Mangyari nawa,” wika ni Vīraka sa banal na ginang noon. Nang mapaliguan ng amṛta—ang nektar na pagkain ayon sa utos ng ina—napuspos ng sigla ang kanyang katawan at nawala ang lagnat.

Verse 36

जगाम रक्षां स द्रष्टुं प्रणिपत्य तु मातरम् । देवी चापश्यदायांतीं सखीं मातुर्विभूषिताम्

Pagkatapos yumukod at magpatirapa sa kanyang ina, nagtungo siya upang makita si Rakṣā. At nakita ng diyosa ang isang kaibigang papalapit, pinalamutian ng mga hiyas ng kanyang ina.

Verse 37

कुसुमामोहिनीं नाम तस्य शैलस्य देवताम् । सापि दृष्ट्वा गिरिसुतां स्नेहविक्लवमानसा

May isang diyosang tagapangalaga ng bundok na iyon na ang pangalan ay Kusumāmohinī. Nang makita niya ang Anak na Babae ng Bundok, siya man ay napuspos ng pag-ibig at nadala ang puso.

Verse 38

क्व पुत्रि गच्छसीत्युच्चैरालिग्योवाच देवता । सा तस्याः सर्वमाचख्यौ शंकरात्कोपकारणम्

Yakap siya ng diyosa at malakas na nagsabi, “Anak, saan ka patutungo?” Pagkaraan, isinalaysay niya ang lahat—ang sanhi ng galit ni Śaṅkara.

Verse 39

पुनश्चोवाचगिरिजा देवतां मातृसंमिताम् । उमोवाच । नित्यं शैलाधिराजस्य देवतात्वमनिंदिते

Muling nagsalita si Girijā sa diyosang gaya ng isang ina. Sinabi ni Umā: “O walang kapintasan, ang Hari ng mga Bundok ay laging may kabanalang pagka-diyos.”

Verse 40

सर्वतः सन्निधानं ते मनसातीव वत्सला । अतस्तु ते प्रवक्ष्यामि यद्विधेयं त्वयांबिके

Sa lahat ng dako’y nadarama ang iyong pagdalo, at sa puso mo’y labis kang mapagmahal. Kaya, O Ina, sasabihin ko ngayon ang dapat mong gawin, Ambikā.

Verse 41

अन्यस्त्रीसंप्रवेशस्तु त्वया रक्ष्यः प्रयत्नतः । सरहस्ये प्रयत्नेन निषेव्यः सततं गिरौ

Maingat at buong sikap mong bantayan ang sarili laban sa pakikisangkot sa asawa ng iba. At sa taimtim na pagsisikap, lagi mong isagawa ang pagsasanay sa lihim at mapag-isa na pook sa bundok.

Verse 42

पिनाकिनः प्रविष्टायां वक्तव्यं मे त्वयानघे । ततोहं संविधास्यामि यत्क्षमं तदनंतरम्

Kapag pumasok na ang may hawak ng Pināka (si Śiva), O walang kasalanan, sabihin mo ang aking mensahe. Pagkaraan nito, agad kong aayusin ang nararapat at maaari.

Verse 43

इत्युक्ता तां तथेत्युक्त्त्वा जगाम सा गिरिं शुभा । उमापि पितुरुद्यानं जगामाद्रिसुताद्भुतम्

Pagkasabi nito, sumagot siya, “Gayon na nga,” at ang mapalad na babae’y nagtungo sa bundok. Si Umā rin—ang kamangha-manghang anak ng bundok—ay nagtungo sa halamanan ng kanyang ama.

Verse 44

अंतरिक्षं समाविश्य मेघमालाविलप्रभम् । भूषणानि ततो न्यस्य वृक्षवल्कलधारिणी

Pumasok siya sa kalagitnaang himpapawid, at nagningning na wari’y kuwintas ng mga ulap; saka isinantabi ang kanyang mga hiyas at nagsuot ng kasuotang balat ng punò.

Verse 45

ग्रीष्मे पंचाग्निसंतप्ता वर्षासु च जलोषिता । वन्याहारा निराहारा शुष्कस्थंडिलशायिनी

Sa tag-init, tiniis niya ang init ng limang apoy; sa tag-ulan, nababad siya sa tubig. Namuhay siya sa pagkaing-gubat—o nag-ayuno—at natulog sa tuyô at hubad na lupang walang sapin.

Verse 46

एवं साधयती तत्र तपः सा च व्यवस्थिता । ज्ञात्वा गतां गिरिसुतां दैत्यस्तत्रांतरे बली

Sa gayon, doon siya nagpatuloy sa pagsasagawa ng mga tapa, matatag sa kanyang panata. Samantala, ang makapangyarihang Daitya, nang mabalitaang naroon ang Anak ng Bundok, ay dumating sa pagitan ng panahong iyon.

Verse 47

अंधकस्य सुतो हृष्टः पितुर्वधमनुस्मरन् । देवान्सर्वान्विजित्याजौ बकभ्राता रणोत्कटः

Ang anak ni Andhaka, nagagalak at inaalala ang pagpaslang sa kanyang ama, ay tinalo sa digmaan ang lahat ng mga deva—siya, kapatid ni Baka, mabagsik at kakila-kilabot sa labanan.

Verse 48

आडिर्नामांतरप्रेक्षीसततंचंद्रमौलिनः । आजगामामररिपुः पुरं त्रिपुरघातिनः

Si Āḍi, laging nagmamasid sa tamang sandali, ay dumating sa lungsod ng Panginoong may koronang buwan, ang tagapagwasak ng Tripura—bilang kaaway ng mga deva.

Verse 49

स तत्रागत्य ददृशे वीरकं द्वार्यवस्थितम् । विचिंत्य सोपि च वरं दत्तं कमलयोनिना

Pagdating niya roon, nakita niya si Vīraka na nakatayo sa may pintuan. Pagmuni-muni niya, naalaala rin niya ang biyayang iginawad ng Isinilang-sa-Lotus (Brahmā).

Verse 50

हते किलांधके दैत्ये गिरिशेनासुरद्विषा । आडिश्चकार विपुलं तपः परमदारुणम्

Nang mapatay nga ni Girīśa (Śiva), kaaway ng mga asura, ang demonyong si Andhaka, si Āḍi ay nagsagawa ng saganang pag-aayuno at pagninilay—lubhang mabagsik na tapasya.

Verse 51

समागत्याब्रवीद्ब्रह्मा तपसा परितोषितः । किमाडे दानवश्रेष्ठ तपसा प्राप्तुमिच्छसि

Nalugod sa kanyang tapasya, dumating si Brahmā at nagsalita: “O Āḍa, pinakamainam sa mga Dānava, ano ang nais mong makamtan sa iyong pagpepenitensiya?”

Verse 52

ब्रह्माणमाह दैत्यस्तु निर्मृत्युत्वमहं वृणे । ब्रह्मोवाच । जातानामिह संसारे विना मृत्युं न युज्यते

At sinabi ng Daitya kay Brahmā: “Pinipili ko ang pagiging di-mamatay.” Sumagot si Brahmā: “Sa mga isinilang sa mundong ito, ang pag-iral na walang kamatayan ay di maaari.”

Verse 53

यतस्ततोपि दैत्येंद्र मृत्युः प्राप्यश्शरीरिभिः । इत्युक्तो दैत्यसिंहस्तु प्रोवाचांबुजसंभवम्

“O panginoon ng mga Daitya, sa anumang paraan, ang kamatayan ay tiyak na dumarating sa mga may katawan.” Sa gayong wika, ang leon sa mga Daitya ay sumagot sa Isinilang-sa-Lotus (Brahmā).

Verse 54

रूपस्यपरिवर्तो मे यदा स्यात्पद्मसंभव । तदा मृत्युर्मम भवेदन्यथा त्वमरोस्म्यहम्

O Isinilang sa Loto (Brahmā), kung sakaling magbago ang aking anyo, darating sa akin ang kamatayan; kung hindi, ako’y walang-kamatayan.

Verse 55

इत्युक्तस्तु तदोवाच तुष्टः कमलसंभवः । यदा द्वितीयो रूपस्य विवर्त्तस्ते भविष्यति

Pagkasabi nito, ang Isinilang sa Loto, nalugod, ay nagsalita: “Kapag dumating ang ikalawang pagbabago ng iyong anyo…”

Verse 56

तदा ते भविता मृत्युरन्यथा न भविष्यति । इत्युक्तोमरतां मेने दैत्यसूनुर्महाबलः

“Kung gayon, tiyak na darating ang iyong kamatayan; hindi ito magiging iba.” Sa gayong salita, inakala ng makapangyarihang anak ng Daitya na siya’y walang-kamatayan.

Verse 57

तस्मिन्काले त्वसंस्मृत्य तद्वधोपायमात्मनः । प्रतिहर्तुर्दृष्टिपथे वीरकस्याभवंस्तदा

Noong panahong iyon, nalimutan nila ang paraan ng sariling pagpaslang; at sila’y napasok sa abot-tanaw ni Vīraka, ang tagapagtanggol.

Verse 58

भुजंगरूपी रंध्रेण प्रविवेश दृशःपथम् । परिहृत्य गणेशस्य दानवो रौद्रदुर्जयः

Nag-anyong ahas, ang demonyong Raudra-durjaya ay sumuot sa isang siwang at napasok sa tanaw; nalusutan niya si Gaṇeśa.

Verse 59

अलक्षितो गणेशेन प्रविश्याथ परां तनुम् । भुजंगरूपं संत्यज्य जग्राहाथ महासुरः

Hindi napansin ni Gaṇeśa, pumasok ang dakilang asura at nag-anyong higit na mataas; iniwan ang anyong ahas at kumuha ng isa pang makapangyarihang katawan.

Verse 60

उमारूपं रमयितुं गिरिशं मूढचेतनः । कृत्वा मायामयं रूपमप्रतर्क्यं मनोहरम्

Sa nalilinlang na isip, ninais niyang pasayahin si Girīśa sa pag-aanyong Umā; kaya nilikha niya ang isang katawan ng māyā—kaakit-akit, mapang-akit, at lampas sa katuwiran.

Verse 61

सर्वैरवयवैः पूर्णं सर्वाभिज्ञानबृंहितम् । कृत्वा भगांतरे दंतं दैत्यो वज्रमयं दृढम्

Ginawa niyang ganap sa lahat ng sangkap at pinatibay ng bawat uri ng galing at kaalaman; ang Daitya’y humubog ng matigas, tila-vajra na pangil upang ilagay sa pagitan ng mga ngipin.

Verse 62

तीक्ष्णाग्रं बुद्धिमोहेन गिरिशं हंतुमुद्यतः । कृत्वोमारूपसंस्थानं गतो दैत्यो हरांतिकम्

May matalim na sandata at nalilinlang ang isip, naghangad ang demonyo na patayin si Girīśa. Sa anyo at tindig ni Umā, siya’y pumasok sa harap ni Hara.

Verse 63

पापो रम्याकृतिश्चित्र भूषणांबरसंयुतः । तं दृष्ट्वा गिरिशस्तुष्टस्तमालिंग्य महासुरम्

Si Pāpa, na may kaaya-ayang anyo, na may kahanga-hangang hiyas at kasuotan—pagkakita ni Girīśa sa dakilang asura, siya’y natuwa at niyakap ito.

Verse 64

मन्यमानो गिरिसुतां सर्वैरवयवांतरैः । अपृच्छत्साधुभावं ते गिरिपुत्रि न कृत्रिमम्

Sa pag-aakalang ikaw nga ang Anak ng Bundok sa lahat ng anyo at katangian, tinanong ka niya, O Giriputri, tungkol sa iyong tunay na kabutihan—hindi huwad, walang pagkukunwari.

Verse 65

या त्वं मदाशयं ज्ञात्वा प्राप्तेह वरवर्णिनी । त्वया विरहितं शून्यं मम स्थानं जगत्त्रयम्

O marikit na ginang, yamang nabatid mo ang hangarin ng aking puso at naparito ka, kung wala ka, ang aking tahanan—at maging ang tatlong daigdig—ay tila hungkag.

Verse 66

प्राप्ता प्रसन्नवदने युक्तमेवंविधं त्वयि । इत्युक्तो दानवेंद्रस्तु तं बभाषे स्मितं शनैः

Nang maging payapa ang kanyang mukha, sinabi niya, “Ang ganitong asal ay tunay na nababagay sa iyo.” Sa gayong pananalita, ang panginoon ng mga Dānava ay sumagot nang marahan, may banayad na ngiti.

Verse 67

स चाबुध्यदभिज्ञानैः प्राह त्रिपुरघातिनम् । दैत्य उवाच । यातास्मि तपसः कामाद्वरं लब्धुं हिमाचलम्

At nakilala niya siya sa mga palatandaan at nagsalita sa pumatay sa Tripura. Ang Daitya ay nagsabi: “Dahil sa pagnanais na magsagawa ng matinding tapas at magtamo ng biyaya, naparito ako sa bundok na Himālaya.”

Verse 68

रतिश्च तत्र मेनाभूत्ततः प्राप्ता त्वदंतिकम् । इत्युक्तः शंकरः शंकां चित्ते प्राप्तो विचारयन्

“At doon, si Rati ay nagpakita sa akin; mula roon ay lumapit siya sa iyo.” Sa gayong sinabi, si Śaṅkara, nang may pag-aalinlangan na sumibol sa kanyang isip, ay nagsimulang magnilay.

Verse 69

हृदयेन समाधाय देवः प्रहसिताननः । कुपिता कुपितं बुद्ध्वा प्रकृत्या च दृढव्रता

Sa puso’y nagtipon ng katahimikan ang Diyos, nakangiti ang mukha, at nagsalita. Ngunit siya, sa galit, inakalang galit din Siya; likas sa kanya ang matibay na panata.

Verse 70

अप्राप्तकामा संप्राप्ता किमेतत्संविजानती । इति चिंत्य हरस्तस्या अभिज्ञानं विचारयन्

Nag-isip si Hara: “Yaong hindi nakamit ang minimithi ay ngayo’y dumating—ano ang kahulugan nito, at ano ang kanyang nauunawaan?” Kaya sinuri niya ang palatandaang makapagpapakilala sa kanya.

Verse 71

नापश्यद्वामपार्श्वे तु तदंकं पद्मलक्षणम् । लोम्नामावर्तरचितं ततो देवः पिनाकधृक्

Ngunit sa kaliwang tagiliran ay hindi nakita ni Śiva na may hawak ng Pināka ang tandang may sagisag ng lotus—yaong nabuo sa paikot na ayos ng mga balahibo.

Verse 72

बुद्ध्वा तां दानवीं मायामाकारं गूहयंस्ततः । मेढ्रदंष्ट्रास्त्रमादाय दानवं तमसादयत्

Nang makilala niyang iyon ay māyā ng isang dānava, itinago niya ang sariling anyo. Kinuha niya ang sandatang tinatawag na Meḍhradaṃṣṭrāstra at ibinagsak ang dānava.

Verse 73

न चाबुध्यत तद्वृत्तं वीरको द्वाररक्षकः । कुसुमामोदिनं दृष्ट्वा स्त्रीरूपं दानवेश्वरम्

Ngunit hindi naunawaan ni Vīraka, ang bantay sa tarangkahan, ang nangyari. Nang makita niya ang panginoon ng mga dānava sa anyong babae, mabango sa samyo ng mga bulaklak, hindi niya nakilala ang katotohanan.

Verse 74

दूतेन मारुतेनाशु बोधिता हिमशैलजा । श्रुत्वा वायुमुखाद्देवी क्रोधरक्ताविलेक्षणा

Agad na ipinaalam ng hangin na sugo, ang anak ng Himalaya ay agad na nagising sa balita; at nang marinig ng Diyosa mula sa bibig ni Vāyu, ang kaniyang mga mata’y nagdilim at namula sa poot.

Verse 75

अपश्यद्वीरकं पुत्रं हृदयेनैव दूयता । देव्युवाच । मातरं मां परित्यज्य यस्मात्त्वं स्नेहविक्लवाम्

Nang makita niya ang anak na si Vīraka, ang kaniyang puso’y nasugatan sa dalamhati. Wika ng Diyosa: “Yamang iniwan mo ako—ang iyong ina—noong ako’y nalulunod sa pag-ibig at pag-aaruga…”

Verse 76

विहितावसरः स्त्रीणां शंकरस्य रहोविधौ । तस्मात्ते मानुषे रूक्षा जडा हृदयवर्जिता

Sa lihim na ritwal ni Śaṅkara, ang mga babae’y itinakda sa nararapat na bahagi. Kaya sa daigdig ng tao, sila’y tinatawag na marahas, mapurol, at wari’y walang lambing ng puso.

Verse 77

गणेशाकारसदृशी शिला माता भविष्यति । निमित्त एष विख्यातो वीरकस्य सुतादरात्

Isang batong kahawig ng anyo ni Gaṇeśa ang magiging Ina. Ang palatandaang ito’y tanyag, na sumibol mula sa debotong paggalang ng anak ni Vīraka.

Verse 78

संभवे प्रक्रमे चैव विचित्राख्या न संशयः । एवमुत्सृष्टशापायां गिरिपुत्र्यामनंतरं

Sa salaysay ng Sambhava at sa daloy ng mga pangyayari rin, walang alinlangang ito’y tinatawag na ‘Vicitrākhyā’. Kaya, nang mapawalang-bisa ang sumpa sa dalagang isinilang sa bundok, agad na…

Verse 79

निर्जगाम मुखात्क्रोधः सिंहरूपी महाबलः । स तु सिंहः करालास्यः सटाजटिलकंधरः

Mula sa kanyang bibig ay lumabas ang poot, na nag-anyong isang makapangyarihang leon. Ang leon na yaon ay may nakapanghihilakbot na nakanganga, at may leeg na makapal sa gusot na hiblang tila kiling ng kiling.

Verse 80

ऊर्ध्वप्रोद्भूतलांगूलो दंष्ट्रोत्कटमुखावटः । व्यादितास्यो लंबजिह्वः क्षामः कुक्षिबलादिषु

Nakataas ang buntot, at ang bibig ay lalong nakapanghihilakbot dahil sa nakausling mga pangil; nakanganga ang panga at mahaba ang nakalaylay na dila. Payat na payat ito—ang tiyan, ang lakas, at iba pa’y tila naupos.

Verse 81

अस्यास्ये वर्तितुं देवी व्यवस्थितवती तदा । ज्ञात्वा मनोगतं तस्या भगवांश्चतुराननः

Noon, nagpasiya ang Diyosa na manatili sa bunganga nito. At ang Mapalad na Apat-na-Mukhang Panginoon (Brahmā), nang maunawaan ang nasa kanyang isipan, ay kumilos ayon doon.

Verse 82

आजगामाश्रमपदं संपदामाश्रयं यतः । आगम्योवाच देवेशो गिरिजां स्पष्टया गिरा

Dumating siya sa pook-āśrama, na kanlungan ng kasaganaan. Pagdating, ang Panginoon ng mga diyos ay nagsalita kay Girijā (Pārvatī) sa malinaw na pananalita.

Verse 83

ब्रह्मोवाच । किं पुनः प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते । विरम्यतामतिक्लेशात्तपसोस्मान्मदाज्ञया

Sinabi ni Brahmā: “Ano pa ang nais mong makamtan? Ano ang di-maabot na hindi ko maipagkakaloob sa iyo? Sa aking utos, tumigil ka na sa pag-aayunong ito na nagdudulot ng labis na paghihirap.”

Verse 84

तच्छ्रुत्वोवाचगिरिजा गुरोर्गौरवयंत्रितं । वाक्यं वाचाहरोद्गीर्णवर्णनिर्गमवांछितं

Pagkarinig niyon, nagsalita si Girijā (Pārvatī); datapwat dahil sa paggalang sa kanyang guro, napigil ang tinig—nagnanais pa ring mailabas ang mga salita at mga titik.

Verse 85

देव्युवाच । तपसा दुष्करेणाप्तः पतिर्वै शंकरो मया । समां श्यामलवर्णेति बहुशः प्रोक्तवान्रहः

Sinabi ng Diyosa: “Sa mahirap at matinding tapasya, nakamit ko si Śaṅkara bilang asawa. Paulit-ulit, nang lihim, sinabi niya sa akin: ‘Maitim ang iyong kutis, minamahal.’”

Verse 86

तस्मादहं कांचनाभवर्णा तन्नामसंयुता । भर्तुर्भूतपतेरंगमेकतो निर्विषं भवेत्

Kaya ako, na may gintong ningning at taglay ang pangalang iyon, ay gagawin kong ang isang bahagi ng katawan ng aking asawa, si Bhūtapati, ay maging walang lason.

Verse 87

तस्यास्तद्भाषितं श्रुत्वा प्रोवाच जगदीश्वरः । एवं भव त्वं भूयश्च भर्तुर्देहार्द्धचारिणी

Pagkarinig sa kanyang sinabi, sumagot ang Panginoon ng sansinukob: “Mangyari nawa. At mula ngayon, ikaw ay maging kabahagi ng kalahati ng katawan ng iyong asawa.”

Verse 88

ततस्तत्याजतां कृष्णां फुल्लनीलोत्पलत्वचं । त्वक्च साप्यभवद्भीमा घंटाहस्तात्रिलोचना

Pagkaraan, iniwan niya ang kanyang maitim, parang ganap na namumulaklak na asul na lotus na balat; at ang balat na iyon ay naging isang kakila-kilabot na nilalang—may tatlong mata at may hawak na kampana.

Verse 89

नानाभरणसंपूर्णा पीतकौशेयधारिणी । तामब्रवीत्ततो ब्रह्मा देवीं नीलांबुजत्विषं

Pinalamutian ng sari-saring hiyas at nababalutan ng dilaw na sutla, ang Diyosa—nagniningning na tila bughaw na lotus—ay saka kinausap ni Brahmā.

Verse 90

निशे भूधरजा देह संपर्का त्वं मदाज्ञया । संप्राप्ता कृतकृत्यत्वमेकानंशा पुरो ह्यसि

O Gabi—isinilang sa Bundok—sa aking utos ay nakipag-ugnay ka sa isang katawan. Natamo mo na ang ganap na katuparan ng gawain; tunay na ikaw ay isang bahagi (ng kapangyarihang iyon) na nakatayo sa harap ko.

Verse 91

य एष सिंहः प्रोद्भूतो देव्याः क्रोधाद्वरानने । स तेस्तु वाहनं देवि केतौ चास्तु महाबलः

O Diyosang marikit ang mukha, ang leon na ito na sumibol mula sa poot ng Diyosa—nawa’y siya ang iyong sasakyan, O Devi; at nawa’y maging makapangyarihan din si Ketu.

Verse 92

गच्छ विंध्याचलं तत्र सुरकार्यं करिष्यसि । पंचालो नाम यक्षोयं यक्षलक्षपदानुगः

“Pumaroon ka sa Bundok Vindhya; doon mo gaganapin ang gawain para sa mga diyos. Ang Yakṣang ito ay nagngangalang Pañcāla, tagasunod sa hanay ni Yakṣa-lakṣa (Kubera).”

Verse 93

दत्तस्ते किंकरो देवि मया मायाशतैर्युतः । इत्युक्त्वा कौशिकी देवी विंध्यशैलं जगाम ह

“O Diyosa, ibinigay ko sa iyo ang aliping ito, na aking pinagkalooban ng sandaang kapangyarihang mahiwaga.” Pagkasabi nito, ang diyosang Kauśikī ay nagtungo sa Bundok Vindhya.

Verse 94

उमापि प्राप्तसंकल्पा जगाम गिरिशांतिकं । प्रविशंतीं तु तां द्वारादपहृत्य समाहितः

Si Umā man ay nagpasya na sa puso at nagtungo kay Giriśa (Śiva). Ngunit nang siya’y papasok, siya—mahinahon at may pagpipigil-sa-sarili—ay hinila siya pabalik mula sa pintuan.

Verse 95

रुरोध वीरको देवीं हेमवेत्रलताधरः । तामुवाच च कोपेन रूपे तु व्यभिचारिणीं

Pinigilan ni Vīraka ang diyosa, tangan ang gintong tungkod na parang baging. At sa galit ay nagsalita siya sa kanya: “Ikaw na taksil sa anyo.”

Verse 96

प्रयोजनं न तेत्रास्ति गच्छ यावन्न भक्ष्यसे । देव्यारूपधरो दैत्यो देवं वंचितुमागतः

Wala kang pakay dito—umalis ka bago ka lamunin. Isang asura, nag-anyong Diyosa, ang dumating upang dayain ang Diyos.

Verse 97

प्रविष्टो न च दृष्टोसौ स च देवेन घातितः । घातिते चाहमाज्ञप्तो नीलकंठेन कोपिना

Siya’y pumasok ngunit hindi nakita; at siya’y pinatay ng Diyos. Nang mapatay na siya, ako’y inutusan ng nagngangalit na Nīlakaṇṭha.

Verse 98

द्वारे त्वनवधानं ते यस्मात्पश्यामि वै ततः । भविष्यसि न मे द्वास्थो वर्षपूगाननेकशः

Sapagkat nakikita kong ikaw ay nagpabaya sa pintuan, kaya’t hindi ka na magiging bantay-pinto ko sa napakaraming taon.

Verse 99

अतस्ते नात्र दास्यामि प्रवेशं गम्यतां द्रुतम् । एकां मुक्त्वा गिरिसुतां मातरं स्नेहवत्सलाम्

Kaya’t hindi kita pahihintulutang pumasok dito; lumisan ka agad. Iwanan mo ang ina ni Girisuta—siya’y puspos ng mahabaging pag-ibig.

Verse 100

प्रवेशं लभते नान्या नारी कमललोचने । इत्युक्त्वा तु तदा देवी चिंतयामास चेतसा

“Walang ibang babae ang makapapasok, O may matang gaya ng lotus.” Pagkasabi nito, ang diyosa’y nagmuni-muni sa kaibuturan ng puso.

Verse 101

नारी नैव स दैतेयो वायुर्मे यामभाषत । वृथैव वीरकश्शप्तो मया क्रोधपरीतया

“Hindi siya Daitya—siya’y isang babae,” wika ni Vāyu sa akin. “Kaya walang saysay ang sumpa ko kay Vīraka, sapagkat nadala ako ng galit.”

Verse 102

अकार्यं क्रियते मूढैः प्रायः क्रोधसमन्वितैः । क्रोधेन नश्यते कीर्तिः क्रोधो हंति स्थितां श्रियम्

Ang mga hangal, na kadalasa’y inuudyukan ng galit, ay gumagawa ng di dapat gawin. Sa galit nasisira ang mabuting pangalan, at ang galit ay pumapatay maging sa matatag na kasaganaan.

Verse 103

अपरिच्छिन्नतत्वार्था पुत्रं शापितवत्यहं । विपरीतार्थबुद्धीनां सुलभो विपदागमः

Hindi ko natanto ang tunay na kalagayan, kaya nasumpa ko ang aking anak. Sa mga isip na lumilihis sa tamang kahulugan, madaling dumarating ang kapahamakan.

Verse 104

संचिंत्यैवमुवाचेदं वीरकं प्रति शैलजा । सज्जलज्जाविकारेण वदनेनाम्बुजत्विषा

Pagkaraang magnilay, nagsalita si Śailajā (Pārvatī) kay Vīraka; ang kaniyang mukha’y nagniningning na tila lotus, at pinalambot ng mahinhin at nahihiyang damdamin.

Verse 105

देव्युवाच । अहं वीरक ते माता न तेस्तु मनसो भ्रमः । शंकरस्यास्मि दयिता सुता तुहिनभूभृतः

Sinabi ng Diyosa: “O Vīraka, ako ang iyong ina—huwag maligaw ang iyong isip. Ako ang minamahal ni Śaṅkara, at anak ng panginoon ng mga bundok na nababalutan ng niyebe.”

Verse 106

मम गात्रच्छविभ्रांत्या मा शंकां पुत्र धारय । तुष्टेन गौरता दत्ता ममेयं पद्मजन्मना

Anak, huwag kang magduda dahil sa ningning ng aking katawan. Ang kaputian kong ito’y ipinagkaloob sa akin ng Isinilang-sa-Lotus (Brahmā) nang siya’y nalugod.

Verse 107

मया शप्तोस्यविदिते वृत्तांते दैत्यनिर्मिते । ज्ञात्वा नारीप्रवेशं तु शंकरे रहसि स्थिते

Isinumpa ko siya nang hindi ko pa nalalaman ang pangyayari—na inimbento ng mga daitya. Ngunit nang maunawaan ko ang pagpasok ng babae, habang si Śaṅkara’y lihim na nag-iisa, naunawaan ko ang naganap.

Verse 108

ननिवर्तयितुं शक्यः शापः किंतु ब्रवीमि ते । शीघ्रमेष्यसि मानुष्यात्सर्वकामसमन्वितः

Hindi na maibabalik ang sumpa; gayunman, sinasabi ko sa iyo: sa lalong madaling panahon, makababalik ka mula sa kalagayang-tao, taglay ang kaganapan ng lahat ng ninanais.

Verse 109

शिरसा तु ततो वंद्य मातरं पूर्णमानसः । उवाच साध्वीं पूर्णेन्दु द्युतिं तुहिनशैलजां

Pagyuko ng ulo sa pagpupugay, at payapa ang ganap na isip, kinausap niya ang banal na Ina—si Pārvatī, anak ng Himālaya—na nagniningning na tila kislap ng kabilugan ng buwan.

Verse 110

वीरक उवाच । नतसुरासुरमौलिलसन्मणिप्रवरकांतिकरालिनखाङ्घ्रिके । नगसुते शरणागतवत्सले नवनमोवनतार्त्तिविनाशिनि

Sinabi ni Vīraka: O anak ng Bundok, na ang iyong mga paa at matitinding kuko’y kumikislap sa dakilang liwanag ng pinakamainam na hiyas sa mga nakayukong ulo ng mga deva at asura; O mapagkalingang tagapagtanggol ng mga sumisilong—muli’t muli akong nagpapatirapa sa iyo, tagapawi ng dalamhati ng mapagpakumbaba.

Verse 111

तपनमंडलमंडितकंधरे पृथुसुवर्णनगद्युतिहारिके । विषमभंगविषंगमभीषितो गिरिसुते भवतीमहमाश्रये

O anak ng Bundok, na ang iyong leeg ay pinalalamutian ng bilog na tila orb ng araw, at taglay ang maningning na karangyaan ng malalawak na gintong palamuti—sa takot sa pagkaputol ng balanse at sa panganib ng paghihiwalay, sa iyo ako sumisilong.

Verse 112

जगतिकाप्रणताभिमता ददौ झटिति सिद्धिमृते भवतीं यथा । जगतिकां प्रणमेच्छशिशेखरो भुवनभृन्मुनयो भवतीं यथा

Kung paanong si Jagatikā, minamahal ng mga nagpapatirapa, ay agad na nagkakaloob ng katuparan—gayon din nawa ikaw, O Ginang. Kung paanong si Śiśekhara (Śiva) ay nagnanais na yumukod kay Jagatikā, gayon din ang mga muning nagtataguyod sa mga daigdig ay nagnanais na magpatirapa sa iyo.

Verse 113

विमलयोगविनिर्मितदुर्जये सुतनुतुल्यमहेश्वरमंडली । विदलितांधकबांधवसंहतिः सुरवरैः प्रथमं त्वमभिष्टुता

O di-matitinag, hinubog ng dalisay na yoga at di-madaig; O Maheśvara, na ang iyong kapulungan ay tulad ng hukbo ng mga deva—winasak mo ang nagkakaisang kamag-anak ni Andhaka; kaya ang mga pangunahing diyos ang unang nagpuri sa iyo.

Verse 114

सितसटापटलोद्धतकंधराभवमहामृगराजरयस्थिता । विमलशक्तिमुखानलपिंगला यतभुजौघनिपिष्टमहासुरा

Nakapanhik siya sa mabilis na hari ng mga dakilang hayop—ang leon—na ang kaniyang leeg ay iniangat ng balabal ng puting kiling; siya, na ginintuang-kayumanggi na parang liyab mula sa bibig ng kaniyang dalisay na Śakti, ay dumurog sa makapangyarihang mga asura sa bigat ng kaniyang pinigil na karamihan ng mga bisig.

Verse 115

निगदिता भुवनैरतिचंडिकाजननिशुंभनिशुंभनिषूदिनी । प्रणतचिंतितदा भवदा नवप्रशमनैकरतिस्तरसा भुवि

Ipinahahayag sa lahat ng daigdig na siya ang labis na mabangis na Ina, si Caṇḍikā, ang pumuksa kina Śuṃbha at Niśuṃbha; siya ang nagbibigay ng ninanais ng yumuyukod na deboto, ang nagkakaloob ng kagalingan, at sa lupa ay mabilis na nalulugod sa iisang gawain: ang pagpawi sa mga bagong sumisibol na pagdurusa.

Verse 116

वियतिवायुपथे ज्वलनाकुलेवनितले तव देवि च यद्वपुः । तदजितेप्रतिमे प्रणमाम्यहं भुवनभाविनिते भववल्लभे

O Diyosa, ang iyong anyo ay nananahan sa langit, sa landas ng mga hangin, at sa lupang puspos ng apoy. O Walang-kapantay at Di-madaig, yumuyuko ako sa iyong anyong yaon, O tagapagtaguyod ng mga daigdig, minamahal ni Bhava (Śiva).

Verse 117

जलधयो ललितोद्धतवीचयो हुतवहो द्युतिदग्धचराचरः । फणसहस्रभृतश्च भुजंगमास्त्वमभिधास्यसि मामभयंकरा

Ang mga karagatan na may mapaglarong, sumusulong na mga alon; ang apoy na sa ningning nito’y sinusunog ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw; at ang mga ahas na may pasan na sanlibong talukbong—iuutos mo silang lahat, O tagapagkaloob ng kawalang-takot; gawin mo akong walang takot.

Verse 118

भगवति स्थिरभक्तजनाश्रये प्रतिगतो भवतीचरणाश्रयं । करणजातमिहास्तु ममाश्रवैतवविलासमुखानुभवास्यदम्

O Mapalad na Diyosa, kanlungan ng matatapat na deboto—sapagkat ako’y dumulog sa silungan ng iyong mga paa, nawa’y ang lahat ng aking mga kakayahan dito ay maialay sa pakikinig at sa tuwirang pagdanas ng mga pagpapakita ng iyong banal na līlā.

Verse 119

सुप्रसन्ना ततो देवी वीरकस्येति संस्तुता । प्रविवेश शुभंभर्तुर्भुवनं भूधरात्मजा

Pagkaraan, ang Diyosa, lubhang nalugod at pinuri bilang “asawa ni Vīraka,” ay pumasok sa mapalad na tahanan ng kaniyang kabiyak—ang anak na isinilang sa bundok.

Verse 120

द्वास्थोपि वीरको देवान्हरदर्शनकांक्षिणः । व्यसर्जयत्स्वकानेव गृहानादरपूर्वकं

Si Vīraka, bagaman nakatayo bilang bantay sa tarangkahan, ay magalang na pinauwi ang mga diyos na nagnanais makita si Hara, at ibinalik sila sa kani-kanilang tahanan.

Verse 121

नास्त्यत्रावसरो देवा देव्याः सह वृषाकपिः । निभृतः क्रीडतीत्युक्ता ययुस्ते च यथागतं

“Walang pagkakataon dito, O mga diyos; si Vṛṣākapi ay lihim na nakikipaglaro sa Diyosa.” Sa gayong salita, sila’y umalis at nagbalik sa dinaanan.

Verse 122

गते वर्षसहस्रे तु देवास्त्वरितमानसाः । ज्वलनं चोदयामासुर्ज्ञातुं शंकरचेष्टितं

Nang lumipas ang sanlibong taon, ang mga diyos—nababalisa ang isipan—ay hinimok si Agni, ang Diyos ng Apoy, upang malaman ang tunay na layon at kilos ni Śaṅkara.

Verse 123

प्रविश्य पक्षिरंध्रेण शुकरूपी हुताशनः । ददर्श शयने सर्वं रतौ गिरिजया सह

Pumasok si Hutaśana, ang Diyos ng Apoy, sa siwang na dinaraanan ng mga ibon, nag-anyong baboy-ramo; at nakita niya ang lahat sa higaan—(si Śiva) na nakikipagniig kay Girijā (Pārvatī).

Verse 124

ददर्श तं च देवेशो हुताशं शुकरूपिणं । तमुवाच महादेवः किंचित्कोपसमन्वितः

Nakita ng Panginoon ng mga diyos si Hutāśa, ang Apoy, na nasa anyong baboy-ramo. Pagdaka’y nagsalita si Mahādeva sa kanya, bahagyang may galit.

Verse 125

शर्व उवाच । निषिक्तमर्धं देव्यां मे वीर्यं च शुकविग्रह । लज्जया विरतिश्चास्य त्वमर्धं पिब पावक

Sinabi ni Śarva (Śiva): “Ang kalahati ng aking kapangyarihan ay naihulog sa Diyosa; ang natitirang kalahati—na nasa anyong binhi—ay napigil dahil sa hiya at pagpipigil. O Pāvaka, inumin mo ang natitirang kalahati.”

Verse 126

यस्मात्तु त्वत्कृते विघ्नं तस्मात्त्वय्युपपद्यते । इत्युक्तः प्राञ्जलिर्वह्निरपिबद्वीर्यमाहितं

“Yamang dahil sa iyo nagkaroon ng hadlang, nararapat na sa pamamagitan mo rin ito malutas.” Sa gayong salita, si Vahni (Agni), na nakatiklop ang mga kamay, ay ininom ang naihandang kapangyarihan.

Verse 127

तेनाप्लुतास्ततो देवास्तन्मुखा ऋभवो यतः । विपाट्य जठरं तेषां वीर्यं माहेश्वरं ततः

Dahil doon, nabaha ang mga diyos ng kapangyarihang iyon; at ang mga Ṛbhu, nakaharap sa kanila, ay saka—binuksan ang kanilang mga tiyan—hinugot mula sa kanila ang kapangyarihang isinilang kay Mahādeva.

Verse 128

निष्क्रांतं तप्तहेमाभं वितते शंकराश्रमे । तस्मिन्सरो महज्जातं विमलं बहुयोजनं

Pagkalabas nito—nagniningning na parang pinainit na ginto—sa malawak na āśrama ni Śaṅkara, doon ay sumibol ang isang dakilang lawa, dalisay at umaabot sa maraming yojana.

Verse 129

प्रोत्फुल्लहेमकमलं नानाविहगनादितम् । तच्छ्रुत्वा तु सरो देवी जातं हेममहांबुजम्

May isang ganap na namumulaklak na gintong lotus, hitik sa huni ng sari-saring ibon. Nang marinig iyon, natanto ng Devī na sa lawa’y sumibol ang isang dakilang gintong lotus.

Verse 130

जगाम कौतुकाविष्टा तत्सरः कनकांबुजम् । तत्र कृत्वा जलक्रीडां तदब्जकृतशेखरा

Dahil sa pananabik at pag-uusisa, nagtungo siya sa lawang yaon na puno ng gintong lotus. Doon siya’y naglaro sa tubig, at mula sa mga bulaklak ay gumawa ng palamuting korona sa kanyang ulo.

Verse 131

उपविष्टा ततस्तस्य तीरे देवी सखीवृता । पातुकामा च तत्तोयं स्वादुनिर्मलपंकजम्

Pagkaraan, ang Devī, napalilibutan ng kanyang mga sakhī, ay umupo sa pampang. Ninais niyang uminom ng tubig na iyon—matamis, dalisay, at hitik sa mga lotus.

Verse 132

अपश्यत्कृत्तिकास्तास्स षडर्कद्युतिसन्निभाः । पद्मपत्रे तु तद्वारि गृहीत्वा प्रस्थिता गृहम्

Nakita niya ang mga Kṛttikā, nagniningning na tila liwanag ng anim na araw. At, matapos salukin ang tubig sa isang dahon ng lotus, siya’y umalis patungo sa kanyang tahanan.

Verse 133

हर्षात्सोवाच पास्यामि पद्मपत्रे स्थितं पयः । ततःस्ता ऊचुरखिलाः कृत्तिका हिमशैलजाम्

Sa galak ay sinabi niya, “Masdan ko ang gatas na nakalagay sa dahon ng lotus.” Pagkaraan, nagsalita ang lahat ng Kṛttikā kay Himāśailajā, ang anak na babae ng Himalaya.

Verse 134

कृत्तिका ऊचुः । दास्यामो दयिते गर्भे संभूतो यो भविष्यति । सोस्माकमपि पुत्रः स्यादस्मत्त्राता च वृत्तिमान्

Sinabi ng mga Kṛttikā: “Minamahal, iaalay namin ang aming pag-aaruga sa sanggol na isisilang mula sa iyong sinapupunan. Nawa’y maging anak din namin siya—aming tagapagtanggol, at may wastong asal.”

Verse 135

त्रिषु लोकेषु विख्यातः सर्वेष्वपि शुभानने । इत्युक्तोवाच गिरिजा कथं मद्गात्रसंभवैः

“Siya’y bantog sa tatlong daigdig—sa lahat nga,” O magandang mukha. Nang masabi ito, nagsalita si Girijā: “Paano mangyayari iyon, kung mula sa aking sariling katawan ito nagmula?”

Verse 136

सर्वैरवयवैर्युक्तो भवतीभ्यः सुतो भवेत् । ततस्तां कृत्तिका ऊचुर्विधास्यामोस्य वै वयम्

“Mula sa inyong lahat, isisilang ang isang anak na ganap sa bawat sangkap.” Pagkaraan, sinabi ng mga Kṛttikā sa kanya: “Tunay, kami ang mag-aayos ng nararapat para sa kanya.”

Verse 137

उत्तमान्युत्तमांगानि यद्येवं तु भविष्यति । उक्ता वै शैलजा प्राह भवत्वेवमनिंदिताः

“Kung gayon nga ang mangyayari—na ang pinakamainam na mga sangkap ay maging pinakadakila,” sinabi ni Śailajā nang siya’y kausapin: “Mangyari nawa, O mga walang kapintasan.”

Verse 138

ततस्तु हर्षसंपूर्णा पद्मपत्रस्थितं पयः । तस्यै ददुस्तया चापि तत्पीतं क्रमशो जलम्

Pagkatapos, puspos ng galak, ibinigay nila sa kanya ang gatas na inilagay sa dahon ng lotus; at siya nama’y uminom ng tubig na iyon nang dahan-dahan, sunod-sunod.

Verse 139

पीते तु सलिले चैव तस्मिन्नेव क्षणे वरः । विपाट्य देव्याश्च ततो दक्षिणं कुक्षिमुद्गतः

Ngunit pag-inom pa lamang ng tubig, sa sandaling yaon, ang Mapalad ay biglang pinunit ang kanang tagiliran ng Diyosa at lumitaw mula sa kaniyang sinapupunan.

Verse 140

निश्चक्रामाद्भुतो बालो रोगशोकविनाशनः । प्रभाकरकरव्रात प्रकारप्रकरप्रभुः

Isang kagila-gilalas na sanggol ang lumabas—tagapuksa ng karamdaman at dalamhati—nagniningning na tila kumpol ng sinag ng araw, ang Panginoon ng sari-saring anyo at iba’t ibang pagpapakita.

Verse 141

गृहीतनिर्मलोदग्र शक्तिशूलांकुशोनलः । दीप्तो मारयितुं दैत्यानुत्थितः कनकच्छविः

May hawak siyang dalisay at maringal na mga sandata—sibat, trident, pang-udyok, at naglalagablab na apoy—siya’y tumindig na kasingkinang ng ginto, nag-aalab upang lipulin ang mga Daitya.

Verse 142

एतस्मात्कारणादेव कुमारश्चापि सोभवत् । वामं विदार्य निष्क्रांतस्ततो देव्याः पुनः शिशुः

Dahil sa mismong dahilang ito, siya’y naging isang kabataang prinsipe; at nang biyakin ang kaliwang tagiliran, siya’y lumitaw—muli, bilang sanggol ng Diyosa.

Verse 143

स्कंदोथ वदनाद्वह्नेः शुभ्रात्षड्वदनोरिहा । कृत्तिकासलिलादेव शाखाभिः सविशेषतः

Pagkaraan, si Skanda—isinilang mula sa maningning na bibig ni Agni—ay nagkaroon dito ng anim na mukha; at ito’y naganap lalo na sa pamamagitan ng mga sanga (daloy) ng tubig ng mga Kṛttikā.

Verse 144

शाखाः शिवाः समाख्याताः षट्सुवक्त्रेषु विस्तृताः । यतस्ततो विशाखोसौ ख्यातो लोकेषु षण्मुखः

Ang mapagpalang mga sanga ay tinawag na gayon, lumaganap sa anim na mukha; kaya ang may anim na mukha ay bantog sa mga daigdig bilang Viśākha.

Verse 145

स्कंदो विशाखः षड्वक्त्रः कार्तिकेयश्च विश्रुतः । पक्षे चैत्रस्य बहुले पंचदश्यां महाबलौ

Siya’y tanyag bilang Skanda, Viśākha, ang Anim-na-Mukha, at Kārtikeya. Sa madilim na kalahati ng buwan ng Caitra, sa ikalabinlimang tithi, siya’y may dakilang lakas.

Verse 146

संभूतावर्कसदृशौ विशाले शरकानने । सिते पक्षे तु पंचम्यां तथैतौ पावकानलौ

Sa malawak na gubat ng mga tambo, ang dalawang iyon—nagniningas na tulad ng araw—ay sumibol; at sa ikalimang tithi ng maliwanag na kalahati, sila nga’y naging Apoy at Alab.

Verse 147

बालकाभ्यां चकारैकं संध्यायामेव भूतये । तस्यामेव ततः षष्ठ्यामभिषिक्तो गुहः प्रभुः

Para sa kapakanan ng lahat, nagsagawa siya ng iisang ritwal sa dapithapon kasama ang dalawang bata; at sa mismong ikaanim na tithi, si Panginoong Guha ay pinabanal at itinalaga.

Verse 148

सर्वैरमरसंघातैर्ब्रह्मोपेंद्रेंद्र भास्करैः । गंधमाल्यैः शुभैर्धूपैस्तथा क्रीडनकैरपि

Sa lahat ng nagkakatipong pangkat ng mga walang-kamatayan—kasama sina Brahmā, Upendra (Viṣṇu), Indra, at Bhāskara (Araw)—at sa mababangong pabango, mga kuwintas ng bulaklak, banal na insenso, at maging mga laruan para sa pagdiriwang at pagsamba.

Verse 149

छत्रैश्चामरजालैश्च भूषणैश्च विलेपनैः । अभिषिक्तो विधानेन यथावत्षण्मुखः प्रभुः

Sa mga maharlikang payong at mga kumpol ng pamaypay na chamara, sa mga hiyas at mababangong pahid, ang Panginoong may anim na mukha (Ṣaṇmukha) ay marapat na pinahiran at itinalaga ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 150

सुतामस्मै ददौ शक्रो देवसेनेति विश्रुताम् । पत्न्यर्थं देवदेवेशो ददौ विष्णुरथायुधम्

Ibinigay sa kanya ni Śakra (Indra) ang kaniyang anak na babae, na tanyag bilang Devasenā. At alang-alang sa pag-aasawa, ipinagkaloob ng Panginoon ng mga diyos kay Viṣṇuratha ang isang makalangit na sandata.

Verse 151

यक्षाणां दशलक्षाणि ददावस्य धनाधिपः । ददौ हुताशनस्तेजो ददौ वायुश्च वाहनम्

Ipinagkaloob sa kanya ng Panginoon ng kayamanan ang sampung milyong Yakṣa. Ibinigay ng Apoy ang nagniningning na lakas, at si Vāyu nama’y nagkaloob din ng sasakyang mabilis na tagapagdala.

Verse 152

ददौ क्रीडनकं त्वष्टा कुक्कुटं कामरूपिणम् । एवं सुरास्तु ते सर्वे परिवारमनन्तकम्

Ibinigay ni Tvaṣṭṛ ang isang laruan—isang tandang na kayang mag-anyong-iba ayon sa nais. Sa gayon, ang lahat ng mga diyos na iyon ay naging walang-hanggang kapisanan sa paligid niya.

Verse 153

ददुर्मुदितचेतस्काः स्कंदायादित्यवर्चसे । जानुभ्यामवनौ स्थित्वा सुरसंघास्तमस्तुवन्

Sa galak ng kanilang kalooban, ang mga pulutong ng mga diyos ay naghandog ng pagpupugay kay Skanda, na nagniningning na tila Araw; lumuhod sila sa lupa sa dalawang tuhod at nagpuri sa kanya.

Verse 154

स्तोत्रेणानेन वरदं षण्मुखं मुख्यशः सुराः । देवा ऊचुः । नमः कुमाराय महाप्रभाय स्कंदाय चास्कंदितदानवाय

Sa pamamagitan ng himnong ito, pinuri ng mga pangunahing diyos ang Mapagkaloob ng biyaya, ang Panginoong Anim ang Mukha. Wika ng mga deva: “Namah kay Kumāra, sa dakilang makapangyarihan; namah kay Skanda, na hindi kailanman umurong sa harap ng mga Dānava.”

Verse 155

नवार्कबिंबप्रतिमप्रभाव नमोस्तु गुह्याय गुहाय तुभ्यम् । नमोस्तु ते लोकभयापहाय नमोस्तु ते लोककृपापराय

Pagpupugay sa Iyo na ang ningning ay tulad ng bilog ng bagong sumisikat na araw. Pagpupugay sa Iyo—ang Lihim na Isa, si Guha na nananahan sa yungib ng puso. Pagpupugay sa Iyo na nag-aalis ng takot ng mga daigdig; pagpupugay sa Iyo na sukdulang mahabagin sa mga daigdig.

Verse 156

नमो विशालामललोचनाय नमो विशाखाय महाव्रताय । नमो नमस्तेस्तु रणोत्कटाय नमो मयूरोज्ज्वलवाहनाय

Pagpupugay sa may malalawak at dalisay na mga mata; pagpupugay kay Viśākha, tagapag-ingat ng dakilang mga panata. Pagpupugay—muli’t muli—sa mabagsik sa digmaan; pagpupugay sa may maningning na sasakyang pabo.

Verse 157

नमोस्तु केयूरधराय तुभ्यं नमो धृतोदग्रपताकिने ते । नमः प्रभावप्रणताय तेस्तु नमोऽस्तु घंटाधरधैर्यशालिने

Pagpupugay sa Iyo, tagapagsuot ng mga pulseras sa bisig; pagpupugay sa Iyo na may tangan ng mataas na watawat. Pagpupugay sa Iyo na sa Iyong liwanag ay yumuyuko ang lahat; pagpupugay sa matapang na may tangan ng kampana.

Verse 158

कुमार उवाच । कं वः कामं प्रयच्छामि भवंतो ब्रूतनिर्वृताः । यद्यप्य साध्यं कृत्यं नो हृदये चिंतितं चिरम्

Wika ni Kumāra: “Anong biyaya ang ipagkakaloob ko sa inyo? Magsalita kayo, na may ganap na kasiyahan. Matagal na naming pinagbulayan sa puso ang isang gawain—bagaman wari’y mahirap maisakatuparan.”

Verse 159

इत्युक्तास्तु सुरास्तेन प्रोचुः प्रणतमौलयः । सर्व एव महात्मानं गुहं मुदितमानसाः

Sa gayon, nang siya’y magsalita, ang mga deva—nakayukod ang mga ulo—ay tumugon; silang lahat, may galak sa puso, ay nagpuri at nagsalita tungkol sa dakilang-loob na si Guha.

Verse 160

दैत्येंद्रस्तारको नाम सर्वामरकुलांतकृत् । बलवान्दुर्जयस्तीक्ष्णो दुराचारोतिकोपनः

May isang panginoon ng mga Dānava na ang pangalan ay Tāraka, tagapuksa ng buong angkan ng mga imortal; makapangyarihan, mahirap daigin, mabagsik, masama ang asal, at labis ang poot.

Verse 161

तमेव जहि दुर्धर्षं दैत्यं सर्वविनाशनम् । उपस्थितः कृत्यशेषो ह्यस्माकं च भयावहः

Patayin mo yaong di-madadaig na asura, ang tagapuksa ng lahat. Sapagkat ang nalalabing bunga ng mahiwagang ritwal ay naririto na, at ito’y nakapangingilabot din sa amin.

Verse 162

हिरण्यकशिपुश्चोग्रो ह्यवध्यो देवतागणैः । यज्ञघ्नः पापकर्मा वै येन ब्रह्मापि तापितः

Si Hiraṇyakaśipu, mabagsik ang likas, ay di-mapapatay ng mga pangkat ng mga deva. Tagawasak ng mga yajña at gumagawa ng kasalanan, siya’y nagdulot pa ng pagdurusa maging kay Brahmā.

Verse 163

एतौ हरस्व भद्रं ते तावकं च महाबलम् । एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सर्वामरपदानुगः

“Tanggapin mo ito—nawa’y maging mapalad ka—at tanggapin mo rin ang iyong dakilang lakas.” Nang masabihan nang gayon, sumagot siya, “Gayon nga,” at nagpatuloy na kasama ang lahat ng may ranggo sa mga deva.

Verse 164

जगाम जगतांनाथस्तूयमानोमरेश्वरैः । तारकस्य वधार्थाय जगतां कंटकस्य च

Umalis ang Panginoon ng mga daigdig, pinupuri ng mga pinuno ng mga walang-kamatayan, upang patayin si Tāraka—ang tinik at salot ng mga mundo.

Verse 165

ततश्च प्रेषयामास शक्रो गूढसमाश्रयः । दूतं दानवसिंहस्य परुषाक्षरवादिनम्

Pagkaraan, si Śakra (Indra), na kumikilos nang palihim, ay nagsugo ng isang sugo na naglilingkod sa leon sa mga Dānava—yaong may salitang sadyang mabagsik.

Verse 166

स तु गत्वाब्रवीद्दैत्यमभयो भीमदर्शनम् । दूत उवाच । शक्रस्त्वामाह देवेशो दैत्यकेतुं दिवस्पतिः

Kaya siya’y pumaroon at nagsalita sa Daitya—walang takot at kakila-kilabot pagmasdan. Sinabi ng sugo: “Si Śakra, Panginoon ng mga deva at hari ng langit, ay nagsasalita sa iyo, O Daityaketu.”

Verse 167

तारकासुर तच्छक्त्या घटयस्व यथेच्छया । यज्जगज्ज्वलनोद्दीप्तं किल्बिषं च त्वया कृतम्

O Tārakāsura, sa kapangyarihang yaon din ay ayusin mo ang lahat ayon sa iyong nais—sapagkat ang kasalanang ginawa mo’y nagpaalab sa buong daigdig na tila nagliliyab.

Verse 168

तस्याहं सादकस्तेद्य राजास्मि भुवनत्रये । श्रुत्वैतदद्भुतं वाक्यं कोपसंरक्तलोचनः

“Ako ang tagapagganap niya, at tunay na ako ang hari sa tatlong daigdig.” Nang marinig ang kamangha-manghang pananalitang ito, siya’y nagngitngit, namula sa galit ang kanyang mga mata.

Verse 169

उवाच दूतं दुष्टात्मा नष्टप्रायविभूतिकः । तारक उवाच । दृष्टं ते पौरुषं शक्र शतशोथ महारणे

Nagsalita sa sugo ang masamang-loob na si Tāraka, halos gumuho na ang kapangyarihan: “O Śakra (Indra), nakita ko ang iyong kagitingan—daan-daang ulit—sa dakilang labanan.”

Verse 170

निस्त्रपत्वान्न ते शांतिर्विद्यते शक्र दुर्मते । एवमुक्ते गते दूते चिंतयामास दानवः

“Dahil sa iyong kawalang-hiya, O Śakra, hindi ka kailanman magkakaroon ng kapayapaan, ikaw na masamang-isip.” Nang masabi ito at makaalis ang sugo, nagmuni-muni ang Dānava.

Verse 171

नालब्धसंश्रयः शक्रो वक्तुमेवमिहार्हति । जातः स्कंदोधुना शक्राज्ज्ञायते समुपाश्रयात्

Si Śakra, na walang natamong sandigan, ay hindi nararapat magsalita rito nang ganyan. Sapagkat si Skanda ay ngayo’y isinilang mula kay Śakra—nalalaman ito sa mismong pag-asa niya sa sandigang iyon.

Verse 172

निमित्तौघांस्तदा दुष्टान्सोपश्यन्नाशवेदिनः । पांसुवर्षमसृक्पातं गगनादवनीतले

Noon, nang makita nila ang bugso ng masasamang pangitain at madama ang nalalapit na kapahamakan, nasaksihan nila ang pag-ulan ng alikabok at ang pagtulo ng dugo mula sa langit tungo sa lupa.

Verse 173

वामनेत्रप्रकंपं च वक्त्रशोषं मनोमयम् । स्वकानां वक्त्रपद्मानां म्लानतां च व्यलोकयत्

Namataan niya ang panginginig ng kaliwang mata, ang pagkatuyo ng mukha na waring isinilang sa isip, at ang pagkalanta ng mga mukhang tulad-lotong sa kaniyang mga kapanalig.

Verse 174

दुष्टांश्च प्राणिनो रौद्रान्सोपश्यद्दुष्टवादिनः । तदचिंत्यैव दितिजो न्यस्तचित्तोभवत्क्षणात्

Nasaksihan niya ang masasama at mababangis na nilalang, mga nagsasalita ng maruruming salita. Sa pagninilay sa di-maaarok na tanawing iyon, ang Daitya ay agad na napahinuhod sa loob; sa isang iglap ay napayapa ang kanyang isip.

Verse 175

यावद्गजघटाघंटा घनत्काररवोत्कटाम् । तद्वत्तुरंगसंघातहेषोत्साहविभूषिताम्

Hanggang sa abot ng malakas at siksik na pagkalembang ng mga kampana sa sentido ng mga elepante, at gayundin hanggang sa abot ng pulutong ng mga kabayo—pinalalamutian ng masiglang huni at sigla ng pakikidigma—na marinig.

Verse 176

सैन्यैस्सेनान्तरोदग्र ध्वजराजैर्विराजिताम् । विमानैश्चाद्भुताकारैश्चलितामलचामरैः

Nagniningning iyon sa mga hukbo, at sa matatayog na maharlikang watawat na tumataas sa gitna ng mga hanay; at sa mga sasakyang panghimpapawid na kahanga-hanga ang anyo, habang ang malilinis na chāmara ay umuugoy at kumakampay.

Verse 177

विभूषणपिनद्धां च किन्नरोद्गीतनादिताम् । नाना नाकतरूत्फुल्ल कुसुमापीडधारिणीम्

At nakita niya siya na pinalamutian ng mga hiyas, umaalingawngaw sa mga awit ng mga Kinnara, at may suot na putong ng mga bulaklak—mga pamumulaklak mula sa sari-saring punong makalangit.

Verse 178

विशोकास्त्रपरिस्फार चर्मनिर्मलदर्शिनीं । विद्युत्पुष्टद्युतिधरां नानावाद्यविनादिताम्

Siya’y nagningning—ang baluti at mga sandata’y kumikislap na walang dungis, ang anyo’y malinaw at maningning sa paningin; taglay niya ang liwanag na tila pinalakas na kidlat, at sinasabayan ng alingawngaw ng sari-saring tugtugin.

Verse 179

सेनां नाकसदां दैत्यः प्रासादस्थो व्यलोकयत् । सचिंतयामास तदा किंचिद्विभ्रांतमानसः

Mula sa kaniyang palasyo, minasdan ng asura ang hukbo ng mga deva; at noon, bahagyang naliligalig ang isip, siya’y nagmuni-muni.

Verse 180

अपूर्वः को भवेद्योद्धा यो मया न विनिर्जितः । ततश्चिंताकुलो दैत्यः शुश्राव कटुकाक्षरम् । सिद्धवंदिभिरुद्घुष्टमिदं हृदयदारुणम्

“Sino ang gayong di-karaniwang mandirigma na hindi ko pa napapabagsak?” Sa pagkabalisa, narinig ng daitya ang mapapait na salita—inihiyaw ng mga Siddha at mga mang-aawit—na malupit at tumatagos sa puso.

Verse 181

जयातुलशक्तिदीधितिपंजरभुजदंडप्रचंडतर । रभससुरवदनकुमुदविकासनविलासनेत्र कुमारवर

Tagumpay sa iyo, marangal na Prinsipe Kumāra—ang iyong mga bisig ay gaya ng makapangyarihang pamalo, kakila-kilabot sa di-mapipigil na lakas at nagniningning na tila kulungang liwanag; ang iyong mapaglarong mga mata’y nagpapapamulaklak sa mga mukhang-loto ng mga deva.

Verse 182

जय दितिजकुलमहोदधि बडवानल मधुरमयूररथ सुरमकुट कोटि कुंचित चरण नखांकुर महासेन

Tagumpay sa iyo, Mahāsena—gaya ng apoy sa kailaliman na tumutuyo sa malawak na karagatan ng angkan ng mga daitya; nakasakay sa karwaheng pabo na may matamis na himig; ang iyong korona’y pinupuri ng mga pulutong ng mga deva; at ang bahagyang kulot mong mga paa’y may mga dulo ng kuko na kumikislap na tila sariwang usbong.

Verse 183

जय चलितललित चूडाकलापनवविमलकमल । दंडकांत दैत्येशवंश दुःसह दावानल

Tagumpay sa iyo—ang iyong gumagalaw at marikit na mga palamuting-tuktok ay gaya ng mga bagong, dalisay na loto; O minamahal ni Daṇḍaka, ikaw ay di-matiis na sunog-gubat sa angkan ng panginoon ng mga daitya.

Verse 184

जय विशाखविभोजय बालसप्तवासर भुवनालिशोकशमन जय सकललोक दितिसुतधुरंधरनाशक स्कंद

Tagumpay sa iyo, Skanda—O panginoong kaugnay ni Viśākhā! Tagumpay sa iyo, kabataang tagapag-ingat ng pitong-araw na panata, tagapagpawi ng dalamhati ng mga daigdig. Tagumpay sa iyo, tagapagwasak sa makapangyarihang kampeon ng mga anak ni Diti, tagapagtanggol ng lahat ng sanlibutan.

Verse 185

श्रुत्वैतत्तारकः सर्वमुद्घुष्टं देववंदिभिः । सस्मार ब्रह्मणो वाक्यं वधं बालादुपस्थितं

Nang marinig ni Tāraka ang lahat ng pagpapahayag na malakas na inihiyaw ng mga tagapuri ng mga diyos, naalaala niya ang mga salita ni Brahmā: na ang kanyang kamatayan—sa kamay ng isang munting bata—ay ngayo’y nalalapit na.

Verse 186

स्मृत्वा धर्मौघविध्वंसी सदा वीरपदानुगः । मंदिरान्निर्जगामाशु शोकग्रस्तेन चेतसा

Pag-alaala sa tagapagwasak ng rumaragasang kasamaan, at laging tapat sa landas ng mga bayani, siya’y agad na lumabas mula sa templo, ang isip ay nilamon ng matinding dalamhati.

Verse 187

कालनेमिमुखा दैत्याः संत्रस्ता भ्रांतचेतसः । स्वेष्वनीकेषु च तदा त्वरा विस्मितचेतसः

Ang mga Daitya, na pinangungunahan ni Kālanemi, ay nanginig sa takot at nalito ang isip; kaya noon ay nagmadali silang bumalik sa kani-kanilang mga pangkat, ang dibdib ay punô ng pagkamangha.

Verse 188

हिरण्यकशिपुः प्राह दानवानां धुरंधरः । त्रपाकरं भवेन्मह्यं बालस्यास्य पलायनम्

Si Hiraṇyakaśipu, ang pangunahing pinuno ng mga Dānava, ay nagsabi: “Ang pagtakas ng batang ito ay magiging kahiya-hiya para sa akin.”

Verse 189

यद्यहं हंतवे यामि सोपि वै कमलाश्रितः । हत्वाहं बालकं चैनं दुःस्पर्शः स्यामकारणं

Kung ako’y yayaong pumatay sa kanya, siya man ay nasa pag-iingat ng Isinilang-sa-Loto (Brahmā). Kapag pinatay ko ang batang ito, magiging marumi ang aking haplos—pinagmumulan ng kahihiyan.

Verse 190

यात धावत गृह्णीत योजयध्वं वरूथिनीम् । कुमारं तारको दृष्ट्वा बभाषे भीषणाकृतिः

“Humayo! Tumakbo! Dakpin siya! Ihanay ang mga pangkat!” Nang makita ang batang Kumāra, si Tāraka—na kakila-kilabot ang anyo—ay nagsalita nang gayon.

Verse 191

किं बाल योद्धुकामोसि क्रीडकंदुकलीलया । येनातपो निसृष्टस्ते सत्संगरविभाषक

Bakit, bata, ibig mong makipaglaban na para bang laro lamang ng bola? Sa ganyang asal, naiwaksi ang iyong tapasya—ikaw na malakas magsalita sa piling ng mga banal.

Verse 192

बालत्वादथ ते बुद्धिरेवं स्वल्पार्थदर्शिनी । कुमारोपि तमग्रस्थं बभाषे हर्षवत्तमं

Dahil sa kanilang kabataan, ang kanilang pag-unawa’y naging makitid at kaunti lamang ang natatanaw. Gayunman, ang batang Kumāra—nakatindig sa unahan—ay nagsalita sa kanya nang lubos na kagalakan.

Verse 193

शृणु तारक शास्त्रार्थ इह नैव निरूप्यते । शस्त्रैरर्था न दृश्यंते समरे निर्भरं भये

Makinig ka, Tāraka: ang tunay na diwa ng mga śāstra ay hindi dito napagtitibay. Sa digmaan, kapag laganap ang matinding takot, hindi nakikita ang mga aral—tanging mga sandata lamang.

Verse 194

शिशुत्वं मावमंस्था मे शिशुः कष्टो भुजंगमः । दुष्प्रेक्षो भास्करो बालस्तथाहं दुर्जयः शिशुः

Huwag mong hamakin ang aking pagkabata. Mapanganib kahit ang batang ahas; at ang araw, bagaman ‘bata’ sa pagsikat, ay mahirap titigan. Gayon din ako—bagaman bata—ay mahirap daigin.

Verse 195

अल्पाक्षरो न मंत्रः किं सस्फुरो दैत्य दृश्यते । कुमारे प्रोक्तवत्येवं दैत्यश्चिक्षेप मुद्गरं

“Paanong magiging mantra ito kung kakaunti ang pantig? At bakit tila nanginginig ang daitya?” Gayon nagsalita ang dalaga; at ang daitya’y saka inihagis ang kanyang pamalo.

Verse 196

कुमारस्तं निरासोग्रं चक्रेणामोघवर्चसा । ततश्चिक्षेप दैत्येंद्रो भिंदिपालमयोमयं

Itinaboy ni Kumāra ang mabangis na paglusob sa pamamagitan ng kanyang chakrá na may di-nabibigong liwanag. Pagkaraan, inihagis ng panginoon ng mga Daitya ang bhindipāla na yari sa bakal.

Verse 197

करेण तं च जग्राह कार्तिकेयोमरारिहा । गदां मुमोच दैत्याय समुत्थाय खरस्वनाम्

At si Kārtikeya, ang pumupuksa sa mga kaaway ng mga deva, ay sinunggaban iyon ng kanyang kamay; saka tumindig at inihagis sa daitya ang kanyang pamalo, kasabay ng magaspang na ugong.

Verse 198

तया हतस्ततो दैत्यश्चकम्पेचलराडिव । मेने च दुर्जयं दैत्यस्तदाबालं सुदुःसहं

Nang tamaan niya, ang daitya’y nanginig na wari’y hari ng bundok sa lindol; at inakala ng demonyo na ang batang iyon, sa sandaling yaon, ay di-madaig at lubhang di-matiis.

Verse 199

चिंतयामास बुद्ध्या वै प्राप्तः कालो न संशयः । कंपितं च समालोक्य कालनेमि पुरोगमाः

Nagmuni-muni siya sa talino: “Dumating na ang itinakdang panahon—walang alinlangan.” At nang makita ang panginginig at kaguluhan, ang mga pinangungunahan ni Kālanemi ay sumulong.

Verse 200

सर्वे देत्यैश्वरा जघ्नुः कुमारं रणदारुणं । स तैः प्रहारैरस्पृष्टस्तथा क्लैशैर्महाद्युतिः

Lahat ng mga panginoon ng Daitya ay sumalakay sa binata, mabagsik sa digmaan. Ngunit ang lubhang maningning na iyon ay hindi nasaling ng kanilang mga hampas, ni nabagabag ng kanilang mga pighati.