Adhyaya 25

Verse 1

भीष्म उवाच । उपवासेष्वशक्तस्य तदेव फलमिच्छतः । अनभ्यासेन रोगाद्वा किमिष्टं व्रतमुच्यताम्

Sinabi ni Bhīṣma: Para sa hindi makapag-ayuno ngunit nagnanais ng gayunding bunga—dahil sa kakulangan sa pagsasanay o dahil sa karamdaman—anong kanais-nais na panata ang dapat itakda?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । उपवासेष्वशक्तानां नक्तं भोजनमिष्यते । यस्मिन्व्रते तदप्यत्र श्रूयतां वै व्रतं महत्

Sinabi ni Pulastya: Para sa mga hindi makapag-ayuno, pinahihintulutan ang pagkain sa gabi. Sa panatang nagtatakda nito, dinggin dito ang dakilang panatang iyon.

Verse 3

आदित्यशयनं नाम यथावच्छंकरार्चनम् । येषु नक्षत्रयोगेषु पुराणज्ञाः प्रचक्षते

Ang ritwal na tinatawag na ‘Āditya-śayana’, at ang wastong pagsamba kay Śaṅkara—ipinapahayag ng mga nakaaalam ng Purāṇa kung sa aling mga pagsasanib ng nakṣatra at yoga ito dapat ganapin.

Verse 4

यदा हस्तेन सप्तम्यामादित्यस्य दिनं भवेत् । सूर्यस्य चापि संक्रांतिस्तिथिस्सा सार्वकामिकी

Kapag ang araw ni Āditya (Linggo) ay tumapat sa ikapitong tithi, ang Saptamī, na may kasamang Hasta, at naganap din ang saṅkrānti ng Araw, ang tithing iyon ay tinatawag na “Sārvakāmikī,” ang tumutupad ng lahat ng minimithi.

Verse 5

उमामहेश्वरस्यार्चामर्चयेत्सूर्यनामभिः । सूर्यार्चां शिवलिगं च उभयं पूजयेद्यतः

Dapat sambahin ang larawan nina Umā at Maheśvara sa pamamagitan ng mga pangalan ng Araw; sapagkat sa gayong pagsamba, kapwa ang anyo ng Sūrya at ang Śiva-liṅga ay iisang pagpupugay na napaparangalan.

Verse 6

उमापते रवेश्चापि न भेदः क्वचिदिष्यते । यस्मात्तस्मान्नृपश्रेष्ठ गृहे भानुं समर्चयेत्

O pinakadakila sa mga hari, walang kailanmang itinatanggap na pagkakaiba sa pagitan ni Umāpati (Śiva) at ni Ravi (Araw). Kaya nararapat sambahin ang Araw sa sariling tahanan.

Verse 7

हस्तेन सूर्याय नमोस्तुपादावर्काय चित्रासु च गुल्फदेशं । स्वातीषु जंघे पुरुषोत्तमाय धात्रे विशाखासु च जानुदेशम्

Sa Hasta, pagpupugay kay Sūrya; sa Arka, sa mga paa ako’y yumuyukod. Sa Citrā, sinasamba ko ang bahagi ng bukung-bukong; sa Svātī, ang mga binti. Doon ako’y yumuyukod kay Puruṣottama; at sa Viśākhā, kay Dhātṛ, sinasamba ko ang bahagi ng mga tuhod.

Verse 8

तथानुराधासु नमोभि पूज्यमुरुद्द्वयं चैव सहस्रभानोः । ज्येष्ठास्वनंगाय नमोस्तु गुह्यमिन्द्रा यभीमाय कटिं च मूले

Gayundin, sa Anurādhā, sa pamamagitan ng mga pagpupugay ay sinasamba ang karapat-dapat sambahin; at pagpupugay sa kambal na Rudra ng Araw na may sanlibong sinag. Sa Jyeṣṭhā, pagpupugay kay Anaṅga; at pagpupugay sa lihim na diyos na Guhya; kay Indra; kay Bhīma; at sa kapangyarihang namamayani sa baywang at sa ugat, sa pinakapundasyon.

Verse 9

पूर्वोत्तराषाढयुगे च नाभिं त्वष्ट्रे नमः सप्ततुरंगमाय । तीक्ष्णांशवे श्रवणे चाथ कुक्षिं पृष्ठं धनिष्ठासु विकर्तनाय

Sa pagsasanib ng Pūrvāṣāḍhā at Uttarāṣāḍhā, sambahin ang pusod—pagpupugay kay Tvaṣṭṛ, na may pitong kabayo. Sa Śravaṇa, sambahin ang mga tainga; saka ang tiyan; at sa Dhaniṣṭhā, ang likod—pagpupugay kay Vikartana (Araw), ang matalim ang mga sinag.

Verse 10

वक्षस्थलं ध्वांतविनाशनाय जलाधिपर्क्षे प्रतिपूजनीयम् । पूर्वोत्तरा भाद्रपदद्वये च बाहूत्तमश्चंडकराय पूज्यौ

Ang dibdib ay dapat sambahin upang mapawi ang dilim, lalo na sa tithi na nauukol sa Panginoon ng mga tubig. Gayundin, sa dalawang Bhādrapada—sa maliwanag at madilim na kalahating-buwan—ang mga bisig at ang mararangal na braso ay sambahin para sa Araw na mabagsik ang mga sinag.

Verse 11

साम्नामधीशाय करद्वयं च संपूजनीयं नृप रेवतीषु । नखानि पूज्यानि तथाश्विनीषु नमोस्तु सप्ताश्वधुरंधराय

O hari, sa Revatī, marapat na sambahin ang magkapares na kamay ng Panginoon ng mga Sāman; gayundin, sa Aśvinī, sambahin ang mga kuko. Pagpupugay sa Kanya na pasan ang bigat ng pitong kabayo.

Verse 12

कठोरधाम्ने भरणीषु कंठं दिवाकरायेत्यभिपूजनीयम् । ग्रीवाग्निपर्क्षे धरसंपुटे तु संपूजयेद्भारत रोहिणीषु

Sa Bharaṇī, marapat na sambahin si Kaṇṭha, ang mabagsik ang sinag, bilang Divākara—ang Araw. Sa pook na tinatawag na Grīvāgni-parkṣa at sa Dhara-saṃpuṭa, O Bhārata, sambahin Siya nang ganap sa Rohiṇī.

Verse 13

मृगेर्चनीया रसना पुरारे रौद्रे तु दंता हरये नमस्ते । नमः सवित्रे इति शंकरस्य नासाभि पूज्या च पुनर्वसौ च

O Purāri, Tagapagwasak ng mga lunsod, sa Mṛga ay sambahin ang dila; sa Raudra naman ang mga ngipin—pagpupugay kay Hari. Sa mantra na “namaḥ savitre,” sambahin din ang ilong ni Śaṅkara; gayundin sa Punarvasu.

Verse 14

ललाटमंभोरुहवल्लभाय पुष्येलकान्वेदशरीरधारिणे । सार्पे च मौलिविबुधप्रियाय मघासु कर्णाविति पूजनीयौ

Sa Puṣya, sambahin ang noo—minamahal ng Mahal ng Loto (Lakṣmī/Viṣṇu)—at ang balakang, tagapagdala ng mga Veda na wari’y katawan. Sa Sārpa, sambahin ang ulo, mahal ng mga deva; at sa Maghā, ang mga tainga—kaya’t ito ang dapat igalang.

Verse 15

पूर्वासु गोब्राह्मणनंदनाय नेत्राणि संपूज्यतमानि शंभोः । अथोत्तराफाल्गुनि भे भ्रुवौ च विश्वेश्वरायेति च पूजनीये

Sa Pūrvāṣāḍhā, sambahin ang mga mata ni Śambhu na lubhang kaibig-ibig, na tinatawag Siyang “Kagalakan ng mga baka at ng mga brāhmaṇa.” Pagkaraan, sa Uttarāphālgunī, sambahin ang Kanyang mga kilay, na iginagalang Siya bilang “Viśveśvara, Panginoon ng Sansinukob.”

Verse 16

नमोस्तु पाशांकुशपद्मशूल कपालसर्पेन्दुधनुर्धराय । गयासुरानङ्गपुरांधकादि विनाशमूलाय नमः शिवाय

Pagpupugay kay Śiva—tagapagdala ng pāśa (tali), aṅkuśa (pang-udyok), padma (loto), śūla (trident), bungo, ahas, buwan, at busog; Siya ang ugat na sanhi ng paglipol kina Gayāsura, Andhaka, at sa lunsod ni Anaṅga. Pagpupugay kay Śiva.

Verse 17

इत्यादिकांगानि च पूजयित्वा विश्वेश्वरायेति शिरोभिपूज्यम् । अत्रापि भोक्तव्यमतैलमन्नममांसमक्षारमभुक्तशेषम्

Pagkasamba sa iba’t ibang bahagi ayon sa ganitong paraan, yumukod na may ulo sa paggalang, na nagsasabi: “Pagpupugay kay Viśveśvara.” Dito rin, kumain ng pagkaing walang langis, walang karne, walang maalat/alkalinong dagdag, at yaong natira matapos munang maihandog.

Verse 18

इत्येवं नृप नक्तानि कृत्वा दद्यात्पुनर्वसौ । शालेयतंडुलप्रस्थमौदुंबरमथो घृतम्

Sa gayon, O hari, matapos tuparin ang mga panata ng pag-aayuno sa gabi sa ganitong paraan, sa araw ng Punarvasu ay magbigay sa kawanggawa ng isang prastha na sukat ng pinong bigas na śāli, kasama ang handog na udumbara (igos) at ghee.

Verse 19

संस्थाप्य पात्रे विप्राय सहिरण्यं निवेदयेत् । सप्तमे वस्त्रयुग्मं तु पारणे त्वधिकं भवेत्

Matapos ilagay sa isang sisidlan, ihandog ito sa karapat-dapat na brāhmaṇa, kalakip ang ginto. Sa ikapitong araw, magbigay ng isang pares ng kasuotan; at sa pagtatapos ng panata (pāraṇa), lalo pang dagdagan ang handog.

Verse 20

चतुर्दशे तु संप्राप्ते पारणे भारतादिके । ब्राह्मणं भोजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः

Pagdating ng ika-labing-apat na araw—sa oras ng pagtatapos ng panata (pāraṇa), simula sa ritong Bhārata—pakainin nang may debosyon ang isang brāhmaṇa ng mga bagay gaya ng pulot-arnibal (jaggery), gatas, ghee, at iba pa.

Verse 21

कृत्वा च कांचनं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम् । शुद्धमष्टांगुलं तच्च पद्मरागदलान्वितम्

At gumawa ng isang gintong lotus na may walong talulot at may gitnang pusod; dalisay, may sukat na walong aṅgula, at pinalamutian ng mga talulot na padmarāga (rubí).

Verse 22

शय्यां सुलक्षणां कृत्वा विरुद्धग्रंथिवर्जिताम् । सोपधानवितानां च स्वास्तरावरणाश्रयाम्

Matapos ihanda ang isang maayos at kanais-nais na higaan—walang bukol o di-pantay na buhol—na may mga unan at may layag na tolda, at natatakpan ng sariling sapin at mga pantakip.

Verse 23

पादुकोपानहच्छत्र चामरासनदर्पणैः । भूपणैरपिसंयुक्तां फलवस्त्रानुलेपनैः

Kasama ang mga sandalyas at sapatos, mga payong, pamaypay na chāmara, mga upuan at mga salamin; kalakip din ang mga palamuting pangmaharlika, pati mga prutas, mga kasuotan, at mga pahid na unguwento.

Verse 24

तस्यां विधाय तत्पद्ममलंकृत्य गुणान्विताम् । कपिलां वस्त्रसंयुक्तामतिशीलां पयस्विनीम्

Pagkatapos ilagay roon ang yaong lotus at pagandahin ito, (inihandog niya) ang isang mapulang-balat na baka na hitik sa mga kabutihan—may kasuutan, lubhang mahinahon, at sagana sa gatas.

Verse 25

रौप्यखुरां हेमशृंगीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् । दद्यान्मंत्रेण तां धेनुं पूर्वाह्णं नातिलंघयेत्

Dapat ihandog, kasabay ng wastong mantra, ang bakang may mga kuko na pilak, mga sungay na ginto, kasama ang guya, at may sisidlang panggatas na tanso; at huwag hayaang lumampas ang umaga bago gawin ang handog na ito.

Verse 26

यथैवादित्य शयनमशून्यं तव सर्वदा । कांत्या धृत्या श्रिया पुष्ट्या तथा मे संतु वृद्धयः

O Araw (Āditya), kung paanong ang iyong himlayan ay hindi kailanman nawawalan, gayon din nawa’y hindi magkulang ang aking mga biyaya—na may ningning, katatagan, kapalaran, at pagyabong.

Verse 27

यथा न देवाः श्रेयांसं त्वदन्यमनघं विदुः । तथा मामुद्धराशेष दुःखसंसारसागरात्

Kung paanong walang nakikilalang higit na mapagkaloob kaysa sa iyo ang mga diyos, O walang dungis, gayon din iligtas mo ako nang lubos mula sa dagat ng pag-iral sa sanlibutan na puno ng dalamhati.

Verse 28

ततः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च विसर्जयेत् । शय्यां गवादि तत्सर्वं द्विजस्य भवनं नयेत्

Pagkaraan nito, matapos umikot nang pakanan at magpatirapa, dapat magpaalam. Pagkatapos ay dalhin ang higaan, ang baka, at ang lahat ng iba pa, at ihatid sa bahay ng dalawang-ulit-na-isinilang (brāhmaṇa).

Verse 29

नैतद्विशीलाय न दांभिकाय प्रकाशनीयं व्रतमिंदुमौलेः । गोविप्रदेवर्षिविकर्मयोगिनां यश्चापि निंदामधिकां विधत्ते

Ang panatang ito ng Panginoong may gasuklay na Buwan (Śiva) ay hindi dapat ihayag sa masamang asal o mapagkunwari, ni sa sinumang labis na naninira sa mga baka, brāhmaṇa, mga diyos, mga ṛṣi, at mga yoging tapat sa matuwid na gawa.

Verse 30

भक्ताय दांताय च गुह्यमेतदाख्येयमानंदकरं शिवञ्च । इदं महापातकिनां नराणां अघक्षयं वेदविदो वदंति

Ang lihim na aral na ito ay dapat ipahayag sa deboto at may pagpipigil-sa-sarili; kapag itinuro, nagdudulot ito ng kagalakan at kabutihang-palad. Sinasabi ng mga nakaaalam ng Veda na winawasak nito ang kasalanan kahit ng mga taong nagkasala ng pinakamabibigat na paglabag.

Verse 31

न बंधुपुत्रैर्न धनैर्वियुक्तः पत्नीभिरानंदकरः सुराणां । नाभ्येति रोगं न च दुःखमोहं या चापि नारी कुरुतेथ भक्त्या

Ang lalaki ay hindi nahihiwalay sa mga kamag-anak, mga anak, o kayamanan, at nagiging pinagmumulan siya ng ligaya sa kanyang mga asawa—na wari’y pinagpala sa gitna ng mga diyos. Hindi siya dinadapuan ng karamdaman, ni nahuhulog sa dalamhati o pagkalito, kapag ang babae ay namumuhay nang may debosyon.

Verse 32

इदं वसिष्ठेन पुरार्जुनेन कृतं कुबेरेण पुरंदरेण । यत्कीर्तनादप्यखिलानि नाशमायांति पापानि न संशयोत्र

Ito ay binuo ni Vasiṣṭha, ni Purārjuna, ni Kubera, at ni Purandara; sa pagbigkas pa lamang nito, ang lahat ng kasalanan ay napapawi—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 33

इति पठति शृणोति वा य इत्थं रविशयनं पुरुहूतवल्लभः स्यात् । अपि नरकगतान्पितॄनशेषानपि दिवमानयतीह यः करोति

Sinumang sa ganitong paraan ay bumibigkas nito o nakikinig dito ay nagiging minamahal ni Indra; at sinumang nagsasagawa rito ng ritwal na ‘Ravi-śayana’, maging ang lahat niyang ninunong napunta sa impiyerno ay kanyang inaakay patungong langit.

Verse 34

अश्वत्थं च वटं चैवोदुंबरं वृक्षमेव च । नंदीशं जंबुवृक्षं च बिल्वं प्राहुर्महर्षयः

Ipinahayag ng mga dakilang rishi na ito ang mga banal na punò: ang aśvattha, ang vaṭa, ang udumbara, ang punòng nandīśa, ang jambu, at ang bilva.

Verse 35

मार्गशीर्षादिमासाभ्यां द्वाभ्यां द्वाभ्यामथ क्रमात् । एकैकं दंतधवनं वृक्षेष्वेतेषु कारयेत्

Mula sa buwang Mārgaśīrṣa, sa magkakasunod na tig-dalawang buwan, ayon sa wastong ayos, gumamit ng tig-iisang sanga para sa paglilinis ng ngipin mula sa mga punòng ito.

Verse 36

दद्यात्समाप्ते दध्यन्नं वितानध्वजचामरम् । द्विजानामुदकुंभांश्च पंचरत्नसमन्वितान्

Sa pagtatapos ng ritwal, maghandog ng kanin na may gatas-asim, kasama ang tolda, watawat, at pamaypay na chāmara; at magbigay rin sa mga dvija ng mga banga ng tubig na may kalakip na limang mahalagang hiyas.

Verse 37

न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषानवाप्नुयात्

Huwag gumawa ng pandaraya sa yaman; sapagkat ang gumagawa nito ay nagkakamit ng mga kasalanan at kapintasan.