Adhyaya 11

Verse 1

भीष्म उवाच । कस्मिन्वासरभागे तु श्राद्धी श्राद्धं समाचरेत् । तीर्थेषु केषु वै श्राद्धं कृतं बहुफलं द्विज

Sinabi ni Bhīṣma: “Saang bahagi ng araw nararapat isagawa ng nagnanais ang śrāddha nang wasto? At sa aling mga banal na tīrtha ang śrāddha, kapag ginawa, ay nagbubunga ng saganang gantimpala, O dalawang-ulit-na-ipinanganak?”

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । तीर्थं तु पुष्करं नाम यत्तु श्रेष्ठतमं स्मृतम् । सर्वेषां द्विजमुख्यानां मनोरथमिव स्थितम्

Sinabi ni Pulastya: “May isang banal na tīrtha na tinatawag na Puṣkara, na inaalala bilang pinakadakila sa mga tīrtha—nananahan na wari’y mismong minimithi ng puso ng lahat ng pinakadakilang mga dalawang-ulit-na-ipinanganak.”

Verse 3

तत्र दत्तं हुतं जप्तमनन्तं भवति ध्रुवम् । पितॄणां वल्लभं नित्यमृषीणां परमं मतम्

Doon, ang anumang ibinigay na dāna, inihandog sa banal na apoy, o inusal sa japa ay nagiging walang-hanggan—tiyak ito. Ito’y laging minamahal ng mga pitṛ (ninuno) at itinuturing na pinakamataas na aral ng mga ṛṣi.

Verse 4

नंदाथ ललिता तद्वत्तीर्थं मायापुरी शुभा । तथा मित्रपदं राजंस्ततः केदारमुत्तमम्

Pagkaraan ay (naroon) ang Nandā at ang Lalitā; gayundin ang banal na tīrtha roon; ang mapalad na Māyāpurī; at ang Mitrapada, O hari; at pagkatapos ay ang napakahusay na Kedāra.

Verse 5

गंगासागरमित्याहुः सर्वतीर्थमयं शुभम् । तीर्थं ब्रह्मसरस्तद्वच्छतद्रुसलिलं शुभम्

Sinasabi nilang ang Gaṅgāsāgara ay mapalad at nagtataglay ng bisa ng lahat ng mga tīrtha. Gayundin, ang Brahma-saras ay isang banal na tīrtha, at gayon din ang mapalad na mga tubig ng ilog Śatadru.

Verse 6

तीर्थं तु नैमिषं नाम सर्वतीर्थफलप्रदम् । गंगोद्भेदस्तु गोमत्यां यत्रोद्भूतः सनातनः

May isang banal na tīrtha na tinatawag na Naimiṣa, na nagkakaloob ng bunga ng lahat ng mga banal na pook. Doon, sa ilog Gomati, nahahayag ang walang-hanggang paglitaw ng Gaṅgā.

Verse 7

तथा यज्ञवराहस्तु देवदेवश्च शूलधृक् । यत्र तत्कांचनं दानमष्टादशभुजो हरः

Gayundin, doon ay sinasamba si Yajña-Varāha, at ang Diyos ng mga diyos na may hawak na trident. Doon din ipinupuri ang handog na ginto, kung saan naroroon si Hara, ang Panginoong may labingwalong bisig.

Verse 8

नेमिस्तु धर्मचक्रस्य शीर्णा यत्राभवत्पुरा । तदेतन्नैमिशारण्यं सर्वतीर्थनिषेवितम्

Ito ang Kagubatang Naimiṣa—kung saan noong unang panahon ay napudpod ang gilid (nemi) ng Gulong ng Dharma. Ito’y dinadalaw at pinaglilingkuran ng lahat ng mga tīrtha.

Verse 9

देवदेवस्य तत्रापि वराहस्य च दर्शनम् । यः प्रयाति स पूतात्मा नारायणपुरं व्रजेत्

Doon din nakakamit ang darśana—ang banal na pagtanaw—sa Diyos ng mga diyos, at gayundin kay Varāha. Ang sinumang umalis matapos dumalaw ay nagiging dalisay ang diwa at tutungo sa lungsod ni Nārāyaṇa (Nārāyaṇapura).

Verse 10

कोकामुखं परं तीर्थमिन्द्रमार्गोपि लक्ष्यते । अथापि पितृतीर्थं तु ब्रह्मणोव्यक्तजन्मनः

Ang Kokāmukha ay isang kataas-taasang banal na tawiran (tīrtha), at doon din namamasdan ang Landas ni Indra. Naroon din ang tīrtha ng mga ninuno (Pitṛ) ni Brahmā, na ang kapanganakan ay di-nahahayag.

Verse 11

पुष्करारण्यसंस्थोसौ यत्र देवः पितामहः । विरिंचिदर्शनं श्रेष्ठमपवर्गफलप्रदम्

Nanahan siya sa gubat ng Puṣkara, kung saan naninirahan ang banal na Pitāmaha. Ang pagtanaw kay Viriñci (Brahmā) ay pinakadakila, at nagkakaloob ng bunga ng kalayaan (mokṣa).

Verse 12

कृतं नाम महापुण्यं सर्वपापनिषूदनम् । यत्राद्यो नारसिंहस्तु स्वयमेव जनार्दनः

May isang pook na tinatawag na Kṛta—lubhang mapagpala at tagapuksa ng lahat ng kasalanan—kung saan ang sinaunang Narasiṃha ay walang iba kundi si Janārdana (Viṣṇu) Mismo.

Verse 13

तीर्थमिक्षुमतीनाम पितॄणां च शुभावहा । तुष्यन्ति पितरो नित्यं गंगायमुनसंगमे

May isang banal na tīrtha na tinatawag na Ikṣumatī, na nagdudulot ng kabutihan sa mga ninuno. Sa pagtatagpo ng Gaṅgā at Yamunā, ang mga Pitṛ ay laging nalulugod.

Verse 14

कुरुक्षेत्रं महापुण्यं यत्र मार्गोपि लक्ष्यते । अद्यापि पितृतीर्थं तु सर्वकामफलप्रदम्

Ang Kurukṣetra ay lubhang mapagpala—tanyag na maging ang daan patungo roon ay malinaw na natutunton. Hanggang ngayon, ang Pitṛ-tīrtha roon ay nagkakaloob ng bunga ng lahat ng minimithing hangarin.

Verse 15

नीलकण्ठमिति ख्यातं पितृतीर्थं नराधिप । तथा भद्रसरः पुण्यं सरो मानसमेव च

O hari, may isang Pitṛ-tīrtha na kilala sa pangalang Nīlakaṇṭha; gayundin ang banal na lawa na tinatawag na Bhadrasaras, at ang lawa ring Mānasa.

Verse 16

मंदाकिनी तथाऽच्छोदा विपाशा च सरस्वती । सर्वमित्रपदं तद्वद्वैद्यनाथं महाफलम्

Ang Mandākinī, gayundin ang Acchodā, ang Vipāśā at ang Sarasvatī; gayon din ang banal na pook na Sarvamitrapada; at gayundin ang Vaidyanātha—lahat ng ito’y nagbubunga ng dakilang kabanalan sa pagdalaw at pagsamba.

Verse 17

क्षिप्रा नदी तथा पुण्या तथा कालञ्जरं शुभम् । तीर्थोद्भेदं हरोद्भेदं गर्भभेदं महालयम्

Ang ilog na Kṣiprā ay banal din; gayundin ang mapalad na Kālañjara. Gayon din ang Tīrthodbheda, Harodbheda, Garbhabheda, at Mahālaya—mga pook na sagrado.

Verse 18

भद्रेश्वरं विष्णुपदं नर्मदा द्वारमेव च । गयापिंडप्रदानेन समान्याहुर्महर्षयः

Ipinahahayag ng mga dakilang ṛṣi na ang Bhadreśvara, ang Viṣṇupada, at ang pintuang-daan ng Narmadā ay kapantay sa gantimpala ng pag-aalay ng piṇḍa (mga bolang kanin para sa yumao) sa Gayā.

Verse 19

एतानि पितृतीर्थानि सर्वपापहराणि च । स्मरणादपि लोकानां किमु श्राद्धप्रदायिनाम्

Ang mga ito’y mga pitr̥-tīrtha, banal na pook para sa mga ninuno, at tagapag-alis ng lahat ng kasalanan. Kung sa pag-alaala pa lamang ay nililinis na ang mga tao, gaano pa kaya ang mga nag-aalay ng śrāddha roon?

Verse 20

ओंकारं पितृतीर्थं तु कावेरीकपिलोदकम् । संभेदश्चण्डवेगायां तथैवामरकंटकम्

Ang Oṃkāra, ang pitr̥-tīrtha (banal na tawiran para sa mga ninuno), ang mga tubig ng Kāverī at ng Kapilā, ang pagsasanib sa Caṇḍavegā, at gayundin ang Amarakaṇṭaka—ito ang mga pinangalanang banal na pook.

Verse 21

कुरुक्षेत्राच्चद्विगुणं तस्मिन्स्नानादिकं भवेत् । शुक्लतीर्थं तु विख्यातं तीर्थं सोमेश्वरं परम्

Nagbubunga ito ng kabutihang-dharma na makalawang ulit kaysa sa Kurukṣetra; ang pagligo at iba pang banal na ritwal na isinasagawa roon ay nagkakaloob ng gayong bunga. Ang banal na tawiran ay tanyag bilang Śukla-tīrtha, at ang kataas-taasang pook-paglalakbay doon ay si Someśvara.

Verse 22

सर्वव्याधिहरंपुण्यंफलंकोटिगुणाधिकम् । श्राद्धेदानेतथाहोमेस्वाध्यायेचापिसन्निधौ

Ang kabanalang iyon ay nag-aalis ng lahat ng karamdaman at nagbubunga ng gantimpalang pinarami nang sampung milyong ulit—maging sa śrāddha para sa mga ninuno, sa dāna (pagkakaloob), sa homa (handog sa apoy), at maging sa harap ng svādhyāya (pag-aaral ng Veda).

Verse 23

कायावारोहणं नाम देवदेवस्य शूलिनः । अवतारं रोचमानं ब्राह्मणावसथे शुभे

May isang pagpapakita na tinatawag na “Kāyāvarohaṇa” ng Panginoon ng mga diyos, ang may dalang trident—si Śiva. Ito’y isang maningning na pagbaba na nagpakita sa isang mapalad na tahanang Brahmin.

Verse 24

जातं तत्सुमहापुण्यं तथा चर्मण्वती नदी । शूलतापी पयोष्णी च पयोष्णीसंगमस्तथा

Doon ay sumibol ang lubhang dakilang kabanalan ng pook na iyon; at gayundin ang ilog na Carmaṇvatī, pati ang Śūlatāpī at ang Payoṣṇī—at ang sagradong tagpuan (sangam) ng Payoṣṇī.

Verse 25

महौषधी चारणा च नागतीर्थप्रवर्त्तिनी । महावेणा नदी पुण्या महाशालस्तथैव च

Nariyan din ang Mahauṣadhī, ang Cāraṇā, at ang Nāgatīrtha-pravartinī; ang banal na ilog na Mahāveṇā; at gayundin ang Mahāśāla.

Verse 26

गोमती वरुणा तद्वत्तीर्थं हौताशनं परम् । भैरवं भृगुतुंगं च गौरीतीर्थमनुत्तमम्

Ang Gomati, ang Varuṇā, at gayundin ang banal na tawiran; ang lubhang kabanal-banal na Hautāśana; si Bhairava; ang Bhṛgutunga; at ang di-mapapantayang Gaurī-tīrtha.

Verse 27

तीर्थं वैनायकं नाम वस्त्रेश्वरमनुत्तमम् । तथा पापहरं नाम पुण्या वेत्रवती नदी

May isang tīrtha na tinatawag na Vaināyaka, at ang di-mapapantayang Vastreśvara. Gayundin, may (tīrtha) na tinatawag na Pāpahara; at naroon ang banal na ilog na Vetravatī.

Verse 28

महारुद्रं महालिंगं दशार्णा च महानदी । शतरुद्रा शताह्वा च तथा पितृपदं पुरम्

Ang Mahārudra, ang dakilang Liṅga, at ang Daśārṇā—ang dakilang ilog din—ang Śatarudrā, ang Śatāhvā, at gayundin ang lungsod na tinatawag na Pitṛpada.

Verse 29

अंगारवाहिका तद्वन्नदौ द्वौ शोणघर्घरौ । कालिका च नदी पुण्या पितरा च नदी शुभा

Gayundin, naroon ang ilog na Aṅgāravāhikā; at may dalawang ilog, ang Śoṇa at ang Gharghara. Naroon din ang banal na ilog Kālikā, at ang mapalad na ilog Pitarā.

Verse 30

एतानि पितृतीर्थानि शस्यंते स्नानदानयोः । श्राद्धमेतेषु यद्दत्तं तदनंतफलं स्मृतम्

Ang mga ito ang mga pitṛ-tīrtha na pinupuri para sa pagligo at pagbibigay-dāna. Anumang Śrāddha na inihahandog sa mga pook na ito ay itinuturing na nagbubunga ng walang-hanggang gantimpala.

Verse 31

शतावटा नदी ज्वाला शरद्वी च नदी तथा । द्वारका कृष्णतीर्थं च तथा ह्युदक्सरस्वती

Ang mga ilog na Śatāvaṭā at Jvālā, gayundin ang ilog na Śaradvī; at ang Dvārakā, ang banal na tawiran (tīrtha) ni Kṛṣṇa, at ang Udaksarasvatī rin.

Verse 32

नदी मालवती नाम तथा च गिरिकर्णिका । धूतपापं तथा तीर्थं समुद्रे दक्षिणे तथा

May isang ilog na tinatawag na Mālavatī, at mayroon ding (tinatawag na) Girikarṇikā; gayundin ang banal na tawiran na Dhūtapāpa, na nasa katimugang dagat.

Verse 33

गोकर्णो गजकर्णश्च तथा चक्रनदी शुभा । श्रीशैलं शाकतीर्थं च नारसिंहमतः परम्

Ang Gokarṇa, ang Gajakarṇa, at ang mapalad na Cakranadī; ang Śrīśaila, ang Śākatīrtha, at pagkatapos nito, sa kabila pa, ang (dambana ni) Narasiṃha—ito ang mga banal na pook.

Verse 34

महेंद्रं च तथा पुण्या पुण्या चापि महानदी । एतेष्वपि सदा श्राद्धमनंतफलदं स्मृतम्

Gayundin sa Mahendra, sa Puṇyā, at sa dakilang ilog na Puṇyā—ang pagsasagawa ng śrāddha sa mga pook na ito ay laging itinuturing na nagkakaloob ng walang-hanggang bunga.

Verse 35

दर्शनादपि पुण्यानि सद्यः पापहराणि वै । तुंगभद्रा नदी पुण्या तथा चक्ररथीति च

Kahit ang pagtanaw lamang sa mga ito ay may kabanalan; tunay na agad nitong inaalis ang mga kasalanan. Ang ilog na Tuṅgabhadrā ay banal, at gayundin ang sagradong pook na tinatawag na Cakrarathī.

Verse 36

भीमेश्वरं कृष्णवेणा कावेरी चांजना नदी । नदी गोदावरी पुण्या त्रिसंध्या पूर्णमुत्तमम्

Ang Bhīmeśvara; ang mga ilog na Kṛṣṇaveṇā at Kāverī; ang ilog Aṃjanā; at ang banal na Godāvarī—ang mga ito, kasama ang Trisaṃdhyā, ay lubhang dakila at ganap na mga banal na pook.

Verse 37

तीर्थं त्रैयंबकं नाम सर्वतीर्थनमस्कृतम् । यत्रास्ते भगवान्भीमः स्वयमेव त्रिलोचनः

May isang banal na tīrtha na tinatawag na Traiyambaka, iginagalang na binabati ng lahat ng iba pang mga banal na pook; doon nananahan nang tuwiran si Panginoong Bhīma—si Trilocana, ang Tatlong-Mata, mismo.

Verse 38

श्राद्धमेतेषु सर्वेषु दत्तं कोटिगुणं भवेत् । स्मरणादपि पापानि व्रजंति शतधा नृप

O hari, ang śrāddha na inihandog sa lahat ng mga ito ay nagiging isang krore ang ibinubunga; kahit sa pag-alaala lamang sa kanila, ang mga kasalanan ay lumalayo nang sandaang ulit.

Verse 39

श्रीपर्णा च नदी पुण्या व्यासतीर्थमनुत्तमम् । तथा मत्स्यनदी कारा शिवधारा तथैव च

Naroon din ang banal na ilog Śrīparṇā, ang walang kapantay na tīrtha na tinatawag na Vyāsa-tīrtha; gayundin ang Ilog Matsya, ang Kārā, at gayon din ang Śiva-dhārā.

Verse 40

भवतीर्थं च विख्यातं पुण्यतीर्थं च शाश्वतम् । पुण्यं रामेश्वरं तद्वद्वेणापुरमलंपुरम्

Ang Bhavatīrtha ay tanyag, isang walang hanggang banal na tawiran; gayundin, ang mapagpala at banal na Rāmeśvara ay puno ng kabutihang-dulot—at gayon din ang Veṇāpura at Malaṃpura.

Verse 41

अंगारकं च विख्यातमात्मदर्शमलंबुषम् । वत्सव्रातेश्वरं तद्वत्तथागोकामुखं परम्

Naroon din ang bantog na Aṅgāraka; ang tīrtha na tinatawag na Ātma-darśa; ang Alambuṣa; gayundin ang Vatsavrāṭeśvara; at sa gayon din ang kataas-taasang (tīrtha) na Gokāmukha.

Verse 42

गोवर्द्धनं हरिश्चंद्रं पुरश्चन्द्रं पृथूदकम् । सहस्राक्षं हिरण्याक्षं तथा च कदलीनदी

(Nariyan din ang) Govardhana, Hariścandra, Puraścandra, Pṛthūdaka; Sahasrākṣa, Hiraṇyākṣa—at gayundin ang Ilog Kadālī.

Verse 43

नामधेयानि च तथा तथा सौमित्रिसंगतम् । इंद्रनीलं महानादं तथा च प्रियमेलकम्

At gayundin, binanggit din niya ang mga pangalan: Saumitrisaṅgata, Indranīla, Mahānāda, at gayundin ang Priyamelaka.

Verse 44

एतान्यपि सदा श्राद्धे प्रशस्तान्यधिकानि च । एतेषु सर्वदेवानां सांनिध्यं पठ्यते यतः

Ang mga ito man ay laging pinupuri para sa ritwal na śrāddha—lalo pang itinataas—sapagkat itinuturo na sa mga ito ay natatamo ang presensya ng lahat ng mga diyos.

Verse 45

दानमेतेषु सर्वेषु भवेत्कोटिशताधिकम् । बाहुदा च नदी पुण्या तथा सिद्धवटं शुभम्

Sa lahat ng mga ito, ang dāna (kawanggawa) ay nagbubunga ng gantimpalang higit pa sa sandaang koṭi; gayundin, banal ang Ilog Bāhudā, at gayon din ang mapalad na Siddhavaṭa.

Verse 46

तीर्थं पाशुपतं चैव नदी पर्यटिका तथा । श्राद्धमेतेषु सर्वेषु दत्तं कोटिशतोत्तरम्

Sa banal na pook na Pāśupata, at gayundin sa ilog na tinatawag na Paryaṭikā, ang anumang handog na śrāddha na inialay sa lahat ng pook na ito ay nagbubunga ng kabutihang-lakas na lampas sa daan-daang koṭi.

Verse 47

तथैव पंचतीर्थं च यत्र गोदावरी नदी । युता लिंगसहस्रेण सव्येतर जलावहा

Gayundin, naroon ang banal na Pañcatīrtha, kung saan dumadaloy ang ilog Godāvarī—kasama ang sanlibong liṅga—na nagdadala ng tubig sa kaliwa at sa kanan nitong pampang.

Verse 48

जामदग्न्यस्य तत्तीर्थं मोदायतनमुत्तमम् । प्रतीकस्य भयात्सिद्धा यत्र गोदावरी नदी

Yaon ang banal na tawiran ni Jāmadagnya, ang dakilang dambanang tinatawag na Modāyatana—kung saan dumadaloy ang ilog Godāvarī, na naging ganap na banal at mabisa dahil sa takot kay Pratīka.

Verse 49

तीर्थं तद्धव्यकव्यानामप्सरोगणसंयुतम् । श्राद्धाग्नि दानकार्यं च तत्र कोटिशताधिकम्

Ang banal na tawirang yaon ay dinadaluhan ng mga pangkat ng Apsarā; at doon ay lubhang mabisa ang mga handog para sa mga deva at sa mga ninuno. Ang kabutihang dulot ng pagsasagawa ng śrāddha, pag-aalab ng banal na apoy, at pagbibigay-kawanggawa roon ay nadaragdagan nang mahigit sa sandaang koṭi.

Verse 50

तथा सहस्रलिंगं च राघवेश्वरमुत्तमम् । सेन्द्रकाला नदी पुण्या तत्र शक्रो गतः पुरा

Gayundin, naroon ang Sahasraliṅga at ang dakilang dambana ni Rāghaveśvara. Doon din dumadaloy ang banal na ilog Sendrakālā; noong unang panahon ay nagtungo roon si Śakra (Indra).

Verse 51

निहत्य नमुचिं मित्रं तपसा स्वर्गमाप्तवान् । तत्र दत्तं नरैः श्राद्धमनंतफलदं भवेत्

Nang mapatay niya ang kaibigang si Namuci, sa pamamagitan ng matinding tapas ay nakamtan niya ang langit. Ang anumang handog na śrāddha na iniaalay roon ng mga tao ay sinasabing nagbubunga ng walang-hanggang gantimpala.

Verse 52

पुष्करं नाम वै तीर्थं शालग्रामं तथैव च । शोणपातश्च विख्यातो यत्र वैश्वानराशयः

Naroon ang banal na tawiran na tinatawag na Puṣkara, gayundin ang Śālagrāma; at tanyag din ang Śoṇapāta, kung saan matatagpuan ang tahanan (imbakan) ni Vaiśvānara.

Verse 53

तीर्थं सारस्वतं चैव स्वामितीर्थं तथैव च । मलंदरा नदी पुण्या कौशिकी चंद्रका तथा

(Naroon din) ang Sārasvata Tīrtha, gayundin ang Svāmitīrtha; ang banal na ilog na Malaṃdarā; at ang Kauśikī at Caṃdrakā rin.

Verse 54

विदर्भा चाथ वेगा च पयोष्णी प्राङ्मुखा परा । कावेरी चोत्तरांगा च तथा जालंधरो गिरिः

Naroon din ang Vidarbhā, ang Vegā, ang Payoṣṇī, at ang dakilang Prāṅmukhā; at ang Kāverī, ang Uttarāṅgā, at gayundin ang bundok na Jālaṃdhara.

Verse 55

एतेषु श्राद्धतीर्थेषु श्राद्धमानंत्यमश्नुते । लोहदंडं तथा तीर्थं चित्रकूटस्तथैव च

Sa mga banal na śrāddha-tīrtha na ito, ang nagsasagawa ng śrāddha ay nagtatamo ng walang-hanggang (kabutihang) bunga. Naroon din ang tīrtha na tinatawag na Lohadaṇḍa, at gayundin ang Citrakūṭa.

Verse 56

दिव्यं सर्वत्र गंगायास्तथा नद्यास्तटं शुभम् । कुब्जाम्रकं तथा तीर्थमुर्वशीपुलिनं तथा

Sa bawat dako ng Gaṅgā ay banal at makalangit; gayundin ang mapalad na pampang ng ilog ay sagradong pook. Banal din ang tīrtha na tinatawag na Kubjāmraka, at gayundin ang buhanginan na kilala bilang Urvaśī-pulina.

Verse 57

संसारमोचनं तीर्थं तथैव ऋणमोचनम् । एतेषु पितृतीर्थेषु श्राद्धमानंत्यमश्नुते

May sagradong tīrtha na tinatawag na Saṃsāra-mocana, ang nagpapalaya sa pagkakagapos sa daigdig; at gayundin ang Ṛṇa-mocana, ang nagpapalaya sa mga pagkakautang. Sa mga pitr̥-tīrtha na ito, ang nagsasagawa ng śrāddha ay nagtatamo ng walang-hanggang bunga.

Verse 58

अट्टहासं तथा तीर्थं गौतमेश्वरमेव च । तथा वसिष्ठतीर्थं च भारतं च ततः परम्

Binanggit din niya ang sagradong tīrtha na tinatawag na Aṭṭahāsa, at ang Gautameśvara; gayundin ang Vasiṣṭha-tīrtha—at pagkatapos, lampas pa roon, ang Bhārata, ang banal na lupain.

Verse 59

ब्रह्मावर्तं कुशावर्तं हंसतीर्थं तथैव च । पिंडारकं च विख्यातं शंखोद्धारं तथैव च

(Nariyan din) ang Brahmāvarta, ang Kuśāvarta, at ang Haṃsatīrtha; gayundin ang tanyag na Piṇḍāraka, at pati ang Śaṅkhoddhāra—mga sagradong pook na dapat alalahanin at dalawin.

Verse 60

भांडेश्वरं बिल्वकं च नीलपर्वतमेव च । तथा च बदरीतीर्थं सर्वतीर्थेश्वरेश्वरम्

At binanggit niya ang Bhāṇḍeśvara, ang Bilvaka, at ang Nīlaparvata; gayundin ang Badarī-tīrtha—kataas-taasan, ang Panginoon sa lahat ng mga panginoon ng mga pook-paglalakbay.

Verse 61

वसुधाराह्वयं तीर्थं रामतीर्थं तथैव च । जयंती विजया चैव शुक्लतीर्थं तथैव च

Ang banal na tawiran na tinatawag na Vasudhārā, gayundin ang Rāma-tīrtha; at ang mga tīrtha na Jayantī at Vijayā, at pati ang Śukla-tīrtha.

Verse 62

एषु श्राद्धप्रदातारः प्रयांति परमं पदम् । तीर्थं मातृगृहं नाम करवीरपुरं तथा

Yaong nag-aalay ng śrāddha sa mga pook na ito ay nakaaabot sa kataas-taasang kalagayan. Kabilang dito ang tīrtha na Mātṛgṛha, at ang Karavīrapura rin.

Verse 63

सप्तगोदावरीनाम सर्वतीर्थेश्वरेश्वरम् । तत्र श्राद्धं प्रदातव्यमनंतफलमीप्सुभिः

Sa Saptagodāvarī—na iginagalang bilang pinakadakilang Panginoon sa lahat ng mga banal na pook—dapat maghandog ng śrāddha ang mga nagnanais ng walang-hanggang bunga.

Verse 64

कीकटेषु गया पुण्या पुण्यं राजगृहं वनम् । च्यवनस्याश्रमं पुण्यं नदी पुण्या पुनःपुना

Sa lupain ng mga Kīkaṭa, banal ang Gayā; banal ang gubat ng Rājagṛha. Banal din ang āśrama ni Cyavana, at ang ilog ay banal, muli’t muli.

Verse 65

विषयाराधनं पुण्यं नदी या तु पुनःपुना । यत्र गाथा विचरति ब्रह्मणा परिकीर्तिता

Mapalad, muli’t muli, ang ilog na yaon na ang pagsamba ay nagdudulot ng kabanalan—doon gumagala ang banal na awit, gaya ng ipinahayag ni Brahmā.

Verse 66

एष्टव्या बहवः पुत्रा यद्येकोपि गयां व्रजेत् । यजेत वाश्वमेधेन नीलं वा वृषमुत्सृजेत्

Dapat hangarin ang maraming anak na lalaki—sapagkat kung kahit isa sa kanila’y makarating sa Gayā para sa ritong pang- ninuno. O kaya’y magsagawa ng handog na Aśvamedha, o magpalaya ng bughaw-itim na toro bilang banal na kaloob.

Verse 67

एषा गाथा विचरति तीर्थेष्वायतनेषु च । सर्वे मनुष्या राजेंद्र कीर्त्तयंतः समागताः

O hari, ang banal na gāthā na ito’y lumilibot sa mga tīrtha at sa mga dambanang banal; at ang lahat ng tao, nagtitipon-tipon, inaawit ito bilang papuri.

Verse 68

किमस्माकं कुले कश्चिद्गयां यास्यति यः सुतः । प्रीणयिष्यति तान्गत्वा सप्तपूर्वांस्तथापरान्

Mayroon kaya sa aming angkan na isang anak na lalaki na tutungo sa Gayā, at pagdating doon ay magpapasaya sa kanila—sa aming pitong ninuno at gayundin sa mga sumunod?

Verse 69

मातामहानामप्येवं श्रुतिरेषा चिरंतनी । गंगायामस्थिनिचयं गत्वा क्षेप्स्यति यः सुतः

Gayon din, tungkol maging sa mga lolo sa ina, may sinaunang kaugalian na ito: ang anak na tutungo sa Gaṅgā at ihahagis doon ang mga buto o abo (ng mga yumao) ay tumutupad sa ritwal.

Verse 70

तिलैः सप्ताष्टभिर्वापि दास्यते च जलांजलिम् । अरण्यत्रितये वापि पिंडदानं करिष्यति

Maghandog siya ng isang salok na tubig na hinaluan ng pito o walong butil ng linga; at sa tatlong gubat din, isagawa niya ang piṇḍa-dāna, ang pag-aalay ng mga bilog na kanin.

Verse 71

प्रथमं पुष्करारण्ये नैमिषे तदनंतरं । धर्मारण्यं पुनः प्राप्य श्राद्धं भक्त्या प्रदास्यति

Una, sa gubat ng Puṣkara; saka sa Naimiṣa; at muling pagdating sa Dharmāraṇya, mag-aalay siya ng śrāddha nang may taimtim na debosyon.

Verse 72

गयायां धर्मपृष्ठे वा सरसि ब्रह्मणस्तथा । गयाशीर्षवटे चैव पितॄणां दत्तमक्षयम्

Sa Gayā—maging sa Dharmapṛṣṭha, o sa lawa ni Brahmā, at gayundin sa punong banyan sa Gayāśīrṣa—ang anumang ialay sa mga ninuno ay nagiging di-nasisira.

Verse 73

व्रजन्कृत्वा निवापं यस्त्वध्वानं परिसर्पति । नरकस्थान्पितॄन्सोपि स्वर्गं नयति सत्वरं

Ang sinumang naglalakbay at sa daan ay gumagawa ng nivāpa na handog, at nagpapatuloy sa paglalakad—siya man ay agad na nagdadala sa mga ninunong nasa impiyerno tungo sa langit.

Verse 74

कुले तस्य न राजेंद्र प्रेतो भवति कश्चन । प्रेतत्वं मोक्षभावं च पिंडदानाच्च गच्छति

O hari, sa kanyang angkan ay walang nagiging preta, isang ligaw na espiritu. Sa pag-aalay ng piṇḍa, nalalampasan ang pagka-preta at natatamo ang kalagayang patungo sa mokṣa.

Verse 75

एको मुनिस्ताम्रकराग्रहस्तो ह्याम्रेषु मूले सलिलं ददाति । आम्राश्च सिक्ताः पितरश्च तृप्ता एका क्रिया द्व्यर्थकरी प्रसिद्धा

Isang pantas lamang, may hawak na sisidlang tanso, ang nagbubuhos ng tubig sa ugat ng punong mangga. Nadidiligan ang mga mangga at nasisiyahan ang mga ninuno—isang gawa, bantog na tumutupad ng dalawang layon.

Verse 76

गयायां पिण्डदानस्य नान्यद्दानं विशिष्यते । एकेन पिंडदानेन तृप्तास्ते मोक्षगामिनः

Sa Gayā, walang handog na hihigit sa pag-aalay ng piṇḍa (handog para sa yumao). Sa iisang piṇḍa, ang mga ninuno’y nasisiyahan at tumatahak sa landas ng kalayaan (mokṣa).

Verse 77

धान्यप्रदानं प्रवरं वदंति वसुप्रदानं च तथामुनींद्राः । गया सुतीर्थेषु नरैः प्रदत्तं तद्धर्महेतुं प्रवरं वदंति

Sinasabi ng mga muni na dakila ang pag-aalay ng butil, at gayundin ang pag-aalay ng yaman. Ngunit ipinahahayag nilang ang anumang ibinibigay ng mga tao sa Gayā at sa iba pang banal na tawiran (tīrtha) ay nagiging pinakadakilang sanhi ng dharma (kabutihang-gawa).

Verse 78

सर्वात्मना सुरुचिना महाचल महानदी । ये तु पश्यंति तां गत्वा मानसे दक्षिणोत्तरे

Buong pagkatao at dalisay na galak ang taglay ng mga yaong pumaparoon at tumitingin sa dakilang bundok at sa makapangyarihang ilog sa Mānasarovara, sa timog at hilagang pampang nito; sila’y pinagpapala.

Verse 79

प्रणम्य द्विजमुख्येभ्यः प्राप्तं तैर्जन्मनः फलं । यद्यदिच्छति वै मर्त्यस्तत्तदाप्नोत्यसंशयम्

Pagkatapos yumukod sa pinakadakila sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), natatamo ng tao ang tunay na bunga ng kapanganakan. Anumang naisin niya, iyon ay kanyang makakamtan—walang pag-aalinlangan.

Verse 80

एष तूद्देशतः प्रोक्तस्तीर्थानां सग्रहो मया । वागीशोपि न शक्नोति विस्तरात्किमु मानुषः

Ito ang aking sinabi—sa maikling pagbanggit—bilang buod ng mga banal na tīrtha. Maging si Vāgīśa (Bṛhaspati), panginoon ng pananalita, ay di kayang ilarawan ang lahat nang lubos; lalo pa ang karaniwang tao.

Verse 81

सत्यं तीर्थं दया तीर्थं तीर्थमिन्द्रियनिग्रहः । वर्णाश्रमाणां गेहेपि तीर्थं शम उदाहृतम्

Ang katotohanan ay isang banal na tīrtha; ang habag ay isang banal na tīrtha; ang pagpipigil sa mga pandama ay isang banal na tīrtha. Kahit sa buhay-bahay ng mga tumutupad sa mga tungkulin ng varṇa at āśrama, ang katahimikan ng loob (śama) ay ipinahahayag na tīrtha.

Verse 82

येषु तीर्थेषु यच्छ्राद्धं तत्कोटिगुणमिष्यते । गयायां यत्तु वै श्राद्धं तच्छ्राद्धमपवर्गदम्

Anumang śrāddha ang isagawa sa mga tīrtha, sinasabing nagbubunga ng gantimpalang sandaang-milyong ulit; ngunit ang śrāddha na inihahandog sa Gayā, tunay nga, ay śrāddhang nagkakaloob ng paglaya (apavarga).

Verse 83

यस्मात्तस्मात्प्रयत्नेन तीर्थे श्राद्धं विधीयते । प्रातःकालो मुहूर्तांस्त्रीन्संगवस्तावदेव तु

Kaya nga, dahil dito, dapat magsikap na isagawa ang śrāddha sa isang tīrtha. Ang wastong oras ay ang umaga—tatlong muhūrta; at ang sanggawa (forenoon) ay gayon din ang sukat.

Verse 84

मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तः स्यादपराह्णस्ततः परम् । सायाह्नस्त्रिमुहूर्तः स्याच्छ्राद्धं तत्र न कारयेत्

Ang tanghali ay binubuo ng tatlong muhūrta; pagkaraan nito ay ang hapon. Ang dapithapon man ay tatlong muhūrta—hindi dapat ipagawa ang śrāddha sa panahong iyon.

Verse 85

राक्षसी नाम सा वेला गर्हिता सर्वकर्मसु । अह्नो मुहूर्ता व्याख्याता दशपंच च सर्वदा

Ang panahong iyon ay tinatawag na “Rākṣasī” at sinisisi sa lahat ng gawain. Ang mga paghahati ng araw (muhūrta) ay ipinaliwanag na laging labinlima ang bilang.

Verse 86

तत्राष्टमो मुहूर्तो यः स कालः कुतपः स्मृतः । मध्याह्नात्सर्वदा यस्मान्मंदी भवति भास्करः

Doon, ang ikawalong muhūrta ay tinatawag na Kutapa; sapagkat pagkalipas ng tanghali, ang Araw (Bhāskara) ay laging lumalambot ang tindi ng kanyang ningning.

Verse 87

तस्मादनंतफलदस्तत्रारंभो विशिष्यते । खड्गपात्रं च कुतपस्तथा नैपालकंबलम्

Kaya ang gawaing sinimulan sa panahong yaon ay itinuturing na higit na marangal, sapagkat nagbubunga ng walang hanggan—gaya ng mga handog na sisidlang-tabak, alpombra ng lana, at kumot na Nepales.

Verse 88

रुक्मं दर्भास्तिला गावो दौहित्रश्चाष्टमः स्मृतः । पापं कुत्सितमित्याहुस्तस्य तत्तापकारिणः

Ang ginto, damong darbha, linga, mga baka, at ang apo sa anak na babae ay inaalala bilang ikawalo. Sinasabi nilang ang kasalanan ay ‘hamak’ (kutsita), sapagkat nagdudulot ito ng katumbas na pagdurusa.

Verse 89

अष्टावेते यतस्तस्मात्कुतपा इति विश्रुताः । ऊर्ध्वं मुहुर्त्तात्कुतपान्महूर्त्तं च चतुष्टयम्

Sapagkat walo ang mga ito, kaya sila’y tanyag na tinatawag na ‘Kutapā’. At sa ibabaw ng panahong Kutapā, may apat na muhūrta—isang apat-na-bahaging takda ng oras.

Verse 90

मुहूर्त्तपंचकं चैव स्वधावाचनमिष्यते । विष्णुदेहसमुद्भूताः कुशाः कृष्णतिलास्तथा

Itinakda rin ang limang muhūrta para sa pagbigkas ng panawagang Svadhā; at sinasabi ring ang damong kuśa at ang itim na linga ay nagmula sa katawan ni Viṣṇu.

Verse 91

श्राद्धस्य लक्षणं कालमिति प्राहुर्मनीषिणः । तिलोदकांजलिर्देयो जलांते तीर्थवासिभिः

Sinasabi ng marurunong na ang tanda ng śrāddha ay ang wastong panahon. Ang mga nananahan sa mga banal na tawiran ay maghandog sa gilid ng tubig ng añjali ng tubig na may linga.

Verse 92

सदर्भहस्तेनैकेन गृहे श्राद्धं गमिष्यति । पुण्यं पवित्रमायुष्यं सर्वपापविनाशनम्

Kahit yaong tutungo upang magsagawa ng śrāddha sa tahanan na may isang kamay na may hawak na damong darbha, nagkakamit ng kabutihan—dalisay, nagpapahaba ng buhay, at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 93

ब्रह्मणा चैव कथितं तीर्थश्राद्धानुकीर्तनम् । शृणोति यः पठेद्वापि श्रीमान्संजायते नरः

Ang paggunita sa śrāddha sa mga banal na tīrtha, na itinuro ni Brahmā—sinumang makinig dito o kahit bigkasin, ang taong iyon ay nagiging pinagpala ng kasaganaan at mabuting kapalaran.

Verse 94

श्राद्धकाले च वक्तव्यं तथा तीर्थनिवासिभिः । सर्वपापोपशांन्त्यर्थमलक्ष्मीनाशनं मतं

Ito’y dapat bigkasin sa panahon ng śrāddha, at gayundin ng mga naninirahan sa mga banal na pook-paglalakbay; itinuturing itong paraan upang mapayapa ang lahat ng kasalanan at mapuksa ang malas (alakṣmī).

Verse 95

इदं पवित्रं यशसो निधानमिदं महापातकनाशनं च । ब्रह्मार्करुद्रैरभिपूजितं च श्राद्धस्य माहात्म्यमुशंति तज्ज्ञाः

Ito’y nagpapadalisay, isang kayamanan ng mabuting pangalan, at tagapuksa ng mabibigat na kasalanan. Sinasamba rin ito nina Brahmā, ng Araw, at ni Rudra—ganyan, wika ng marurunong, ang kadakilaan ng Śrāddha.