Adhyaya 9
The Churning of the Ocean (Milk Ocean Episode: Kālakūṭa, Hari-nāma, and Alakṣmī/Jyeṣṭhā)
Isinasalaysay ng kabanatang ito ang paglalangis ng mga deva sa Karagatang Gatas gamit ang Bundok Mandara, habang si Hari ay sumuporta rito bilang pagong na Kūrma. Si Ananta ang ginawang lubid sa pag-ikot, at itinatakda ng teksto na naganap ito sa banal na araw ng Ekādaśī. Unang lumitaw ang lasong Kālakūṭa, kaya nagsitakas ang mga diyos sa takot. Dumating si Śaṅkara/Śiva, taimtim na nagmuni-muni kay Nārāyaṇa at gumamit ng dakilang mantra hanggang mapawi at mapanatag ang bisa ng lason. Pagkatapos, binibigyang-diin ang mga banal na pangalan ni Hari—Acyuta, Ananta, Govinda—at itinuturo ang pagpupugay na pinangungunahan ng praṇava (Oṁ) bilang panangga laban sa kamatayang dulot ng lason, ahas, o apoy. Sa pagpapatuloy ng paglalangis, sumibol si Alakṣmī/Jyeṣṭhā. Itinalaga sa kaniya ang mga tahanang kaugnay ng alitan at karumihan: paglapastangan sa guru, sa mga deva at panauhin, pagpapabaya sa yajña at dāna, pagsusugal, pangangalunya, pagnanakaw, at iba’t ibang maruruming gawi sa pagkain at kalinisan—ginagawang aral sa pang-araw-araw na dharma ang mitikong pangyayari.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । ततोऽमरगणास्ते च सगंधर्वाः सदानवा । उत्पाट्य मंदरं शैलं चिक्षिपुः पयसां निधौ
Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, ang mga pangkat ng mga deva—kasama ang mga Gandharva at mga Dānava—ay binunot ang Bundok Mandara at inihagis ito sa Karagatan, ang ingatang-yaman ng mga tubig.
Verse 2
ततः सनातनः श्रीमान्दयालुर्जगदीश्वरः । अधारयद्गिरेर्मूलं कूर्मरूपेण पृष्ठतः
Pagkaraan, ang walang-hanggang, maringal at mahabaging Panginoon ng sanlibutan ay sumuporta sa paanan ng bundok sa Kaniyang likod, nang Siya’y mag-anyong pagong (Kūrma).
Verse 3
अनंतं तत्र संवेष्ट्य ममंथुर्दुग्धसागरम् । एकादश्यां मथ्यमाने चोद्भूतं प्रथमं द्विज
Doon ay ibinalot nila si Ananta sa (bundok na pang-ikot) at hinalo ang Karagatang Gatas. Habang ito’y hinahalo sa ika-labing-isang araw ng buwan (Ekādaśī), ang unang sumibol—O brāhmaṇa—ay ito.
Verse 4
कालकूटविषं ते तु दृष्ट्वा सर्वे प्रदुद्रुवुः । ततस्तान्विद्रुतान्दृष्ट्वा शंकरश्चोक्तवानिदम्
Ngunit nang makita nila ang lasong Kālakūṭa, silang lahat ay nagsitakbuhan. Pagkakita ni Śaṅkara sa kanilang paglayo, sinabi niya ang mga salitang ito.
Verse 5
भोभोऽमरगणा यूयं विषं कुरुतमादरम् । वारयिष्याम्यहं तूर्णं कालकूटं महाविषम्
“O mga pangkat ng mga deva, ituon ninyo ang buong pag-iingat sa lasong ito. Ako’y agad na pipigil sa Kālakūṭa, ang kakila-kilabot na dakilang lason.”
Verse 6
इत्युक्त्वा पार्वतीनाथो ध्यायन्नारायणं हृदि । महामंत्रं समुच्चार्य विषमादद्भयंकरम्
Pagkasabi nito, ang Panginoon ni Pārvatī, na nagmumuni kay Nārāyaṇa sa loob ng puso, ay bumigkas ng dakilang mantra—kamangha-mangha at nakapanghihilakbot kahit sa gitna ng panganib.
Verse 7
महामंत्रप्रभावेण विषं जीर्णं गतं महत् । अच्युतानंतगोविंद इति नामत्रयं हरेः
Sa bisa ng dakilang mantra, ang mabagsik na lason ay natunaw at naglaho. “Acyuta, Ananta, Govinda”—ito ang tatluhang pangalan ni Hari.
Verse 8
योजपेत्प्रयतो भक्त्या प्रणवाद्यं नमोंऽतिकम् । विषभोगाग्निजं तस्य नास्ति मृत्योर्भयं तथा
Sa debosyon at may pagpipigil-sa-sarili, dapat bigkasin ang banal na pagpupugay na nagsisimula sa Praṇava (Oṁ) at nagtatapos sa “namo”. Sa gayong tao, walang takot sa kamatayang dulot ng lason, ahas, o apoy.
Verse 9
इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे समुद्रमथनं । नाम नवमोऽध्यायः
Sa gayon, sa kagalang-galang na Padma Mahāpurāṇa, sa Brahma-khaṇḍa, sa pag-uusap nina Sūta at Śaunaka, nagwawakas ang ikasiyam na kabanata na pinamagatang “Ang Pagkakalog ng Karagatan.”
Verse 10
रूक्षपिंगलकेशा च जरतीं बिभ्रती तनुम् । सा च ज्येष्ठाब्रवीद्देवान्किंकर्तव्यं मयेति वै
Magaspang at kulay-kayumangging buhok, at pasan ang katawang matanda, si Jyeṣṭhā ay nagsalita sa mga diyos: “Ano nga ba ang dapat kong gawin?”
Verse 11
देवास्तथाब्रुवंस्तां च देवीं दुःखस्यभाजनम् । येषां नॄणां गृहे देवी कलहः संप्रवर्तते
Kaya’t nagsalita ang mga deva sa diyosang yaon, sisidlan ng dalamhati: “Sa mga bahay ng mga taong pinapasukan ng diyosang ito, sumisiklab at nagpapatuloy ang alitan.”
Verse 12
तत्र स्थानं प्रयच्छामो वस ज्येष्ठे शुभान्विता । निष्ठुरं वचनं ये च वदंति येऽनृतं नराः
“Doon ay ipinagkakaloob namin sa iyo ang isang dako; manahan ka, O mapalad na nakatatanda. Ngunit yaong mga taong nagsasalita ng mabagsik na salita, at yaong nagsasambit ng kasinungalingan…”
Verse 13
संध्यायां ये हि चाश्नंति दुःखदा तिष्ठ तद्गृहे । कपालकेशभस्मास्थि तुषांगाराणि यत्र तु
Yaong kumakain sa sandhyā, sa dapithapon at bukang-liwayway, ay nagdudulot ng pagdurusa; doon sa bahay na iyon manahan ka, O tagapaghatid ng kapahamakan—kung saan iniingatan ang bungo, buhok, abo, buto, ipa, at mga baga.
Verse 14
स्थानं ज्येष्ठे तत्र तव भविष्यति न संशयः । अकृत्वा पादयोर्धौतं ये चाश्नंति नराधमाः
“Doon, O Jyeṣṭhā, tiyak na magkakaroon ka ng lugar sa hanay ng mga pangunahing—walang alinlangan. Yaong mga hamak na tao na kumakain nang hindi muna hinuhugasan ang kanilang mga paa…”
Verse 15
तद्गृहे सर्वदा तिष्ठ दुःखदारिद्रदायिनी । वालुकालवणांगारैः कुर्वंति दंतधावनम्
“Sa bahay na iyon ay lagi kang manahan, O tagapagbigay ng pighati at karalitaan—kung saan nililinis ng mga tao ang kanilang ngipin sa pamamagitan ng buhangin, asin, at mga baga.”
Verse 16
तेषां गेहे सदा तिष्ठ दुःखदा कलिना सह । छत्राकं श्रीफलं शिष्टं ये खादंति नराधमाः
Kasama ni Kali, manahan ka magpakailanman sa mga bahay ng hamak na taong kumakain ng chatrāka na kabute at śrīphala (niyog)—pagkaing iniwan para sa mga kagalang-galang.
Verse 17
गेहे तेषां तव स्थानं ज्येष्ठे कलुषदायिनि । तिलपिष्टमलाबुं ये गृंजनं पोतिकादलम्
Sa kanilang bahay naroon ang iyong tahanan, O pinakamatanda, O tagapaghatid ng karumihan—sa mga bahay ng kumakain ng paste ng linga, upo, sibuyas, at mga dahon ng potikā.
Verse 18
कलं बुकं पलांडुं ये चाश्नंति पापबुद्धयः । तेषां गृहे तव स्थानं भविष्यति न संशयः
Yaong may makasalanang isip na kumakain ng kala, buka, at palāṇḍu (mga masangsang na pagkaing tulad ng sibuyas)—tiyak na sa kanilang bahay ka mananahan; walang pag-aalinlangan.
Verse 19
गुरु देवातिथीनां च यज्ञदानविवर्जितम् । यत्रवेदध्वनिर्नास्ति तत्र तिष्ठ सदाऽशुभे
O mapaminsala, manahan ka magpakailanman sa pook na hindi iginagalang ang guru, ang mga diyos, at ang mga panauhin; na walang yajña at kawanggawa; at hindi naririnig ang tinig ng mga Veda.
Verse 20
दंपत्योः कलहो यत्र पितृदेवार्चनं न वै । दुरोदररता यत्र तत्र तिष्ठ सदाशुभे
Kung saan laging nag-aaway ang mag-asawa, kung saan walang pagsamba sa mga ninuno at sa mga diyos, at kung saan nahuhumaling sa sugal ang mga tao—doon ka manahan, O laging mapaminsala.
Verse 21
परदाररता यत्र परद्रव्यापहारिणः । विप्रसज्जनवृद्धानां यत्र पूजा न विद्यते । तत्र स्थाने सदा तिष्ठ पापदारिद्र्यदायिनी
Kung saan ang mga tao’y nalulugod sa asawa ng iba, kung saan ninanakaw ang yaman ng kapwa, at kung saan walang paggalang sa mga brāhmaṇa, sa mga banal, at sa matatanda—doon ka laging manahan, O tagapagkaloob ng kasalanan at karalitaan.
Verse 22
इत्यादिश्य सुरा ज्येष्ठां सर्वेषां कलिवल्लभाम् । क्षीराब्धेर्मथनं चक्रुः पुनस्ते सुसमाहिताः
Sa gayon nilang itinuro ang pinakadakilang diyosa—minamahal ng lahat at sinta ng Panahong Kali—muli silang nagtipon ng isip at ipinagpatuloy ang pag-ikot sa Karagatang Gatas.