Adhyaya 10
The Churning of the Ocean (Samudra Manthana)
Sa pagpapatuloy ng Samudra-manthana, sunod-sunod na lumitaw mula sa karagatan ang mga mapalad na nilalang at kayamanan—Airāvata, Uccaiḥśravā, Dhanvantari, Pārijāta, Surabhī, at mga apsarā—hanggang sa maningning na pagpapakita ni Śrī Mahālakṣmī. Pinuri ng mga deva ang Ina sa pamamagitan ng Śrī-sūkta; ipinagkaloob ni Lakṣmī ang pag-iingat bilang hininga-buhay ng mga nilalang, at nagpakita si Nārāyaṇa. Hinimok ni Lakṣmī si Viṣṇu na tanggapin Siya upang mapangalagaan ang daigdig, ngunit nabanggit ang suliranin ng naunang pag-aasawa ni Alakṣmī. Inayos ni Viṣṇu ang kapalaran ni Alakṣmī at tinanggap si Lakṣmī. Pagkaraan, tinalo ng mga deva ang mga asura at ipinamahagi ang amṛta; nag-anyong babae si Viṣṇu upang ipainom ito. Nakasingit si Rāhu, ngunit ibinunyag ng Araw at Buwan; siya’y tinamaan, at dito nag-ugat ang salaysay nina Rāhu–Ketu at ang poot na sanhi ng mga eklipse. Nagtatapos ang kabanata sa mga pangakong gantimpala sa Vāyasa-tīrtha at sa kapangyarihang nagliligtas ng pagligo, pagkakawanggawa, at banal na mithiin.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । ऐरावतस्ततो जज्ञे तथैवोच्चैःश्रवा हयः । धन्वंतरिः पारिजातः सुरभिश्चाप्सरोदयः
Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, isinilang si Airāvata, at gayundin ang kabayong Uccaiḥśravā. Lumitaw si Dhanvantari, sumibol ang punong Pārijāta, lumabas si Surabhī, at sumunod ding umusbong ang pangkat ng mga Apsaras.
Verse 2
ततः प्रभातसमये द्वादश्यामुदिते रवौ । उत्पन्ना श्रीर्महालक्ष्मीः सर्वलक्षणशोभिता
Pagkatapos, sa pagsikat ng liwanag ng umaga—nang sumikat ang araw sa ikalabindalawang araw ng buwan—nagpakita si Śrī Mahālakṣmī, nagniningning sa lahat ng mapalad na tanda.
Verse 3
ददृशुस्तां महादेवीं मातरं धर्मदेवताः । प्रहृष्टाः सर्वजंतूनां श्रीकृष्णहृदयालयाम्
Nakita ng mga diyos ng Dharma ang Dakilang Diyosa—ang Ina—na nananahan sa puso ni Śrī Kṛṣṇa; at sila’y nagalak alang-alang sa lahat ng nilalang.
Verse 4
लक्ष्मीभ्राता शीतरश्मिर्जातश्च सुधया ततः । उत्पन्ना सा हरेर्जाया तुलसी लोकपावनी
Pagkaraan, mula sa amṛta (nektar ng walang-kamatayan) ay isinilang ang may malamig na sinag—ang kapatid ni Lakṣmī, ang Buwan. At lumitaw rin si Tulasī, kabiyak ni Hari, tagapagpadalisay ng mga daigdig.
Verse 5
तं शैलं पूर्ववत्स्थाप्य परिपूर्णमनोरथाः । समेत्य मातरं स्तुत्वा जेपुः श्रीसूक्तमुत्तमम्
Nang maibalik nila ang bundok sa dating kinalalagyan, at ganap na ang kanilang mga hangarin, sila’y nagtipon; at matapos purihin ang Ina (Diyosa), binigkas nila ang dakilang Śrī-sūkta.
Verse 6
ततः प्रसन्ना सा देवी सर्वान्देवानुवाच ह । वरं वृणीध्वं भद्रं वो वरदाहं सुरोत्तमाः
Pagkaraan, ang Diyosa, nalugod, ay nagsalita sa lahat ng mga diyos: “Pumili kayo ng biyaya. Nawa’y mapasa-inyo ang kabutihang-palad, O pinakamainam sa mga sura; sapagkat ako’y tagapagkaloob ng mga biyaya.”
Verse 7
देवा ऊचुः । प्रसीद कमले देवि सर्वमातर्हरिप्रिये । त्वया विना जगच्छून्यं कुरु प्राणप्ररक्षणम्
Nagsalita ang mga diyos: “Maawa ka, O Kamalā (Lakṣmī), O Diyosa—Ina ng lahat, minamahal ni Hari. Kung wala ka, hungkag ang daigdig; ingatan ang aming hininga ng buhay at ipagtanggol kami.”
Verse 8
इत्युक्ता सा महालक्ष्मीः प्राह नारायणप्रिया । इदानीं सर्वजंतूनां प्राणरक्षां करोम्यहम्
Sa gayon siya kinausap, si Mahālakṣmī—minamahal ni Nārāyaṇa—ay nagsabi: “Ngayon, iingatan ko ang hininga ng buhay ng lahat ng nilalang.”
Verse 9
ततो नारायणः श्रीमाञ्छंखचक्रगदाधरः । आविर्बभूव सहसा दयालुर्जगदीश्वरः
Pagkaraan, ang maluwalhating Nārāyaṇa—may tangan na kabibe, diskos, at pamalo—ay biglang nagpakita, ang mahabaging Panginoon ng sansinukob.
Verse 10
इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकादिकसंवादे समुद्रमथनं । नाम दशमोऽध्यायः
Sa ganito, sa Śrī Padma Mahāpurāṇa, sa Brahma-khaṇḍa, sa pag-uusap nina Sūta at Śaunaka at ng iba pang mga ṛṣi, nagwakas ang ikasampung kabanata na pinamagatang “Ang Pagkakaskas ng Karagatan.”
Verse 11
गृहाण मातरं विष्णो महिषीं वल्लभां तव । संसाररक्षणार्थाय लक्ष्मीमनपगामिनीम् । यावत्प्रतिज्ञां नो चक्रे तावत्प्राहेंदिरा हरिम्
“Tanggapin mo, O Viṣṇu, ang iyong Ina—ang iyong reyna at minamahal—si Lakṣmī na di kailanman lumalayo, upang mapangalagaan ang daigdig.” Hanggang sa gawin niya ang pangakong iyon, patuloy na nagsalita si Indirā (Lakṣmī) kay Hari.
Verse 12
लक्ष्मीरुवाच । अविवाह्य कथं ज्येष्ठामलक्ष्मीं मधुसूदन । तस्याः कनिष्ठां मां नाथ विवाहं कर्तुमिच्छसि । ज्येष्ठायां च स्थितायां वै कनिष्ठा परिणीयते
Sinabi ni Lakṣmī: “O Madhusūdana, paano mo nanaising pakasalan ako, ang nakababatang kapatid, nang hindi muna pinapakasalan ang aking nakatatandang kapatid na si Alakṣmī? O Panginoon, habang ang nakatatanda’y nananatiling di pa naipapakasal, maipapakasal ba ang nakababata?”
Verse 13
सूत उवाच । इति श्रुत्वा ततो विष्णुर्ददौ चोद्दालकाय च । वेदवाक्यानुरूपेण ह्यलक्ष्मीं निर्जरैः सह
Sinabi ni Sūta: Nang marinig ito, si Viṣṇu ay nagkaloob din kay Uddālaka—ayon sa mga pahayag ng Veda—at ipinagkatiwala si Alakṣmī, kasama ng mga diyos, sa nararapat na kalagayan.
Verse 14
ततो नारायणः श्रीमान्लक्ष्मीमंगीचकार ह । ततः सुरगणाः सर्वे नमश्चक्रुः पुनःपुनः
Pagkatapos, tinanggap ng maluwalhating Nārāyaṇa si Lakṣmī; at ang lahat ng pangkat ng mga deva ay paulit-ulit na yumukod sa pagpupugay.
Verse 15
अथ ते चासुरान्सर्वान्जघ्नुः सर्वे बलाधिकाः । सर्वे ते क्रंदमानाश्च गताश्चैव दिशो दश
Pagkatapos, pinuksa ng mga makapangyarihan ang lahat ng asura; at sila, na sumisigaw sa takot, ay nagsitakas sa sampung panig.
Verse 16
सुधां तत्खादितुं चक्रुर्देवाः पंक्तिं यथाक्रमम् । श्रीविष्णोराज्ञया सर्वे चोचुश्चैव परस्परम्
Pagkatapos, sa utos ni Śrī Viṣṇu, pumila ang mga deva ayon sa wastong ayos at nagsimulang uminom ng amṛta, na nag-uusap-usap sa isa’t isa.
Verse 17
त्वं च देहि त्वं च देहि त्वं च देहीति चाब्रुवन् । न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मि न शक्तोऽस्मीति चाब्रुवन्
Paulit-ulit nilang sinabi, “Ikaw ang magbigay—magbigay, magbigay!” At siya nama’y sumagot, “Hindi ko kaya—hindi ko kaya, hindi ko kaya.”
Verse 18
ततो विष्णुः समुत्तस्थौ स्त्रीरूपं च दधार ह । चकार स्वर्णपात्रे तत्पीयूषपरिवेषणम्
Pagkatapos ay tumindig si Viṣṇu at nag-anyong babae; at sa isang gintong sisidlan ay inihanda niya ang paghahain ng yaong amṛta.
Verse 19
पीयूषभक्षणं राहुर्यावत्कुर्याद्द्विजोत्तम । चंद्रसूर्यौ चोक्तवंतौ राक्षसोऽसौ छलागतः
O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-isinilang, si Rāhu’y halos makalasa ng amṛta; ngunit isinumbong ng Buwan at ng Araw sa mga diyos. Ang rākṣasang iyon ay dumating sa pamamagitan ng panlilinlang.
Verse 20
ततः क्रुद्धो जगन्नाथो जघान स्वर्णपात्रतः । शिरस्तस्य पपातोर्व्यां केतुर्नाम्ना बभूव ह
Pagkaraan, nagngitngit ang Panginoon ng sansinukob at hinampas siya ng isang gintong sisidlan; ang ulo niya’y bumagsak sa lupa, at mula roon ay nagkaroon ng tinawag na Ketu.
Verse 21
राहुकेतू ततस्तूर्णं गतौ तौ भयविह्वलौ । इदानीं तद्दिने प्राप्ते चंद्रसूर्यौ स युध्यति
Pagkatapos, sina Rāhu at Ketu ay dagling umalis, kapwa nanginginig sa takot. Ngayon, kapag dumarating ang araw na iyon ng tadhana, siya’y nakikipagdigma sa Buwan at sa Araw.
Verse 22
कुर्याद्ग्रासं सैंहिकेयस्तत्क्षणं दुर्लभं भवेत् । सर्वं गंगासमं तोयं वेदव्याससमा द्विजाः
Kung si Saiṁhikeyā ay makalunok man lamang ng isang subo, sa sandaling iyon ay magiging bihira (mahirap makamtan) ito. Ang lahat ng tubig ay magiging kapantay ng Gaṅgā, at ang mga dalawang-ulit-isinilang ay magiging kapantay ni Vedavyāsa.
Verse 23
स्नानं वायसतीर्थे यो गंगास्नानफलं लभेत् । दानमक्षयपुण्यं स्यात्कोटिजन्मार्जितं तथा
Ang sinumang maligo sa Vāyasa-tīrtha ay tumatamo ng bunga ng pagligo sa Gaṅgā; at ang anumang dāna roon ay nagiging di-nauubos na kabutihang-loob—katumbas ng naipon sa sampung milyong kapanganakan.
Verse 24
पापं नश्येत्समूलं च किं पुनः क्रतुकोटिभिः । विद्यार्थी लभते विद्यां पुत्रार्थी पुत्रमाप्यते
Nalilipol ang kasalanan nang lubos, pati ugat—gaano pa kaya ang bisa nito kaysa sa milyun-milyong yajña. Ang naghahangad ng pag-aaral ay nagkakamit ng kaalaman, at ang nagnanais ng anak ay nagkakaroon ng anak.
Verse 25
मोक्षार्थी लभते मोक्षं मंत्रसिद्धिर्भवेद्ध्रुवम् । इति ते कथितं विप्र समुद्रमथनं तु तत्
Ang naghahangad ng mokṣa ay nagkakamit ng mokṣa, at tiyak na sumisilang ang ganap na siddhi ng mga mantra. Kaya, O brāhmaṇa, naisalaysay na sa iyo ang Pag-ikot sa Karagatan.