
The Deeds of Cyavana (in the Context of Guru-tirtha Glorification)
Binubuksan ng PP.2.90 sa pagsasalaysay ni Sūta ng pangako ni Kuñjala na maghahatid ng salaysay na pumapawi ng pag-aalinlangan at naglilinis ng kasalanan. Lumilipat ang tagpo sa makalangit na sabhā ni Indra, kung saan dumarating si Nārada at pinararangalan ayon sa ritwal—arghya, pādya, at pag-upo. Sumisibol ang tanong tungkol sa pagkakaiba-iba ng kapangyarihan ng mga tīrtha sa pag-alis ng mabibigat na paglabag: brahmahatyā, surāpāna, gohatyā, hiraṇyasteya, at iba pang mahāpātaka. Ipinatawag ni Indra ang mga tīrtha ng daigdig; dumating silang may katawang ningning at palamuti, at binanggit ang mga ilog at kṣetra tulad ng Gaṅgā, Narmadā, Prayāga, Puṣkara, Vārāṇasī, Prabhāsa, Avantī, at Naimiṣa. Pinipilit ni Indra na ituro ang isang mahātīrtha na kayang puksain kahit ang pinakamabigat na kasalanan nang walang prāyaścitta. Inaamin ng mga tīrtha ang pangkalahatang bisa nila sa pagwasak ng kasalanan ngunit nililinaw ang hangganan sa pinakakakilabot na sala, habang itinatampok ang mga natatanging pook—lalo na ang Prayāga, Puṣkara, Argha-tīrtha, at Vārāṇasī. Nagtatapos ang kabanata sa papuri ni Indra at sa kolopon na inuugnay ang pangyayaring ito sa salaysay ni Vena at sa pagluwalhati ng Guru-tīrtha.
Verse 1
सूतौवाच । एवमाकर्ण्य तत्सर्वं समुज्ज्वलस्य भाषितम् । कुंजलः स हि धर्मात्मा प्रत्युवाच सुतं प्रति
Sūta ang nagsalita: Nang marinig niya ang lahat ng sinabi ni Samujjvala, si Kuñjala—tunay na may matuwid na kaluluwa—ay sumagot sa kanyang anak.
Verse 2
कुंजल उवाच । संप्रवक्ष्याम्यहं तात श्रूयतां स्थिरमानसः । सर्वसंदेहविध्वंसं चरित्रं पापनाशनम्
Sinabi ni Kuñjala: “Mahal kong anak, isasalaysay ko na ngayon—makinig ka nang may matatag na isip. Ito’y banal na salaysay na pumapawi sa lahat ng pag-aalinlangan at lumilipol ng kasalanan.”
Verse 3
इंद्रलोके प्रववृते संवादो देव कौतुकः । सभायां तस्य देवस्य इंद्रस्यापि महात्मनः
Sa kaharian ni Indra, nagsimula ang isang banal at kagila-gilalas na pag-uusap—sa bulwagan ng kapulungan ng dakilang-makaluluwang na diyos na si Indra rin.
Verse 4
देवं द्रष्टुं सहस्राक्षं नारदस्त्वरितं ययौ । समागतं सहस्राक्षः सूर्यतेजःसमप्रभम्
Nagnanais na makita ang diyos na Sahasrākṣa (Indra), nagmadaling nagtungo si Nārada. Doon, nagpakita si Sahasrākṣa, nagniningning na kasingliwanag ng araw.
Verse 5
तं दृष्ट्वा हर्षमायातः समुत्थाय महामतिः । ददावर्घं च पाद्यं च भक्त्या प्रणतमानसः
Pagkakita sa kanya, napuno ng galak ang dakilang-isip; tumindig siya at, pusong nakayuko sa debosyon, naghandog ng arghya at ng tubig na pampaghugas ng mga paa.
Verse 6
बद्धांजलिपुटोभूत्वा प्रणाममकरोत्तदा । आसने कोमले पुण्ये विनिवेश्य द्विजोत्तमम्
Pagkatapos, pinagdugtong niya ang mga palad sa paggalang at yumukod; at inupo ang pinakamainam sa mga dvija sa isang malambot at banal na upuan, bilang pagpupugay.
Verse 7
पप्रच्छ प्रणतो भूत्वा श्रद्धया परया युतः । कस्माच्चागमनं तेऽद्य कारणं वद सांप्रतम्
Pagyukod niya, taglay ang sukdulang pananampalataya, nagtanong siya: “Ano ang dahilan ng pagparito mo ngayon? Ipagbigay-alam mo agad ang sanhi.”
Verse 8
इत्युक्तो देवराजेन प्रत्युवाच महामुनिः । भवंतं द्रष्टुमायातः पृथिव्यास्तु पुरंदरः
Nang siya’y kausapin ng hari ng mga deva, sumagot ang dakilang muni: “O Purandara, naparito ka upang masdan ang Daigdig.”
Verse 9
स्नात्वा पुण्यप्रदेशेषु तीर्थेषु च सुश्रद्धया । देवान्पितॄन्समभ्यर्च्य दृष्ट्वा तीर्थान्यनेकशः
Matapos maligo nang may taimtim na pananampalataya sa mga banal na pook at sa mga tīrtha, at matapos sambahin nang wasto ang mga deva at ang mga ninuno, nabisita niya ang maraming tīrtha nang paulit-ulit.
Verse 10
एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्त्वया पृच्छितं पुरा । देवेंद्र उवाच । दृष्टानि पुण्यतीर्थानि सुक्षेत्राणि त्वया मुने
“Naipaliwanag ko na sa iyo ang lahat—yaong dati mong itinatanong.” Wika ni Indra, panginoon ng mga deva: “O muni, nakita mo na ang mga banal na tīrtha at ang mga mapalad na kṣetra.”
Verse 11
किं तीर्थं प्राप्य मुच्येत ब्रह्मघ्नो ब्रह्महत्यया । सुरापोमुच्यतेपापाद्गोघ्नोहेमापहारकः
Saang tīrtha makakamit ang paglaya ng pumatay sa isang brāhmaṇa mula sa kasalanang brahmahatyā? At saang tīrtha napapalaya sa sala ang umiinom ng alak—gayundin ang pumatay ng baka at ang magnanakaw ng ginto?
Verse 12
स्वामिद्रोहान्महाभाग नारीहंता कथं सुखी । नारद उवाच । यानि कानि च तीर्थानि गयादीनि सुरेश्वर
O mapalad, paanong magiging masaya ang taong nagtaksil sa kanyang panginoon, o pumatay sa isang babae? Sabi ni Nārada: “O Panginoon ng mga deva, alinmang mga tīrtha na naroon—mula sa Gayā at iba pa—…”
Verse 13
तेषां नैव प्रजानामि विशेषं पापनाशनम् । सुपुण्यानि सुदिव्यानि पापघ्नानि समानि च
Sa mga iyon, wala akong nalalamang anumang natatanging pagkakaiba sa kapangyarihang pumuksa ng kasalanan; lahat ay magkakapantay—lubhang mapagpala, tunay na dibino, at tagapagwasak ng kasalanan.
Verse 14
सर्वाण्येव सुतीर्थानि जानाम्यहं पुरंदर । अविशेषं विशेषं वै नैव जानामि सांप्रतम्
O Purandara, nalalaman ko ang lahat ng dakilang mga tīrtha; ngunit sa ngayon, hindi ko nalalaman kung alin ang ‘pangkalahatan’ at alin ang ‘natatangi’ sa kanila.
Verse 15
प्रत्ययं क्रियतां देव तीर्थानां गतिदायकम् । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं नारदस्य महात्मनः
“O Deva, ipagkaloob mo ang isang katiyakan na kapani-paniwala—yaong magbibigay-daan sa paglapit sa mga banal na tīrtha.” Sa gayon, nang marinig ang mga salita ng dakilang-loob na si Nārada, …
Verse 16
समाहूतानि चेंद्रेण तीर्थानि भूगतानि च । मूर्तिवर्तीनि दिव्यानि समायातानि शासनात्
Tinawag ni Indra, ang mga banal na tīrtha—yaong nasa ibabaw din ng lupa—na dibino at may anyo, ay nagtipon, tumalima sa kanyang utos.
Verse 17
बद्धांजलीनि दिव्यानि भूषितानि सुभूषणैः । दिव्यांबराणि स्निग्धानि तेजोवंति च सुव्रत
Magkakabit ang mga palad sa paggalang, dibino at maningning, pinalamutian ng mariringal na hiyas, nakasuot ng makalangit na kasuotan—makintab at nagniningas sa liwanag, O ikaw na may marangal na panata.
Verse 18
स्त्रीपुंसोश्च स्वरूपाणि कृतानि च विशेषतः । हेमचंदनकाशानि दिव्यरूपधराणि च
At lalo na, hinubog ang mga anyo ng babae at lalaki—nagniningning na tila ginto at sandalwood, at may taglay na banal na anyo.
Verse 19
मुक्ताफलस्यवर्णेन प्रभासंति नरेश्वर । तप्तकांचनवर्णानि सारुण्यानि च तत्र वै
O hari, sila’y kumikislap na may kulay ng perlas; at doon nga’y may mga anyong tulad ng pinainit na ginto, na may mapulang ningning.
Verse 20
कति शुक्ल सुपीतानि प्रभावंति सभांतरे । कानि पद्मनिभान्येव मूर्तिवर्तीनि तानि तु
Ilan kaya sila—mapuputi at matingkad na dilaw—na nagniningning sa loob ng bulwagan? At alin sa kanila ang tila lotus ang anyo, na may lantad na katawan?
Verse 21
सूर्यतेजः प्रकाशानि तडित्तेजः समानि च । पावकाभानि चान्यानि प्रभासंति सभांतरे
Sa loob ng bulwagan, maraming maningning na liwanag ang sumilay—may ilan na kasing ningning ng araw, may ilan na tulad ng kidlat, at ang iba’y gaya ng alab ng apoy.
Verse 22
सर्वाभरणशोभाढ्यैः प्रशोभंते नरेश्वर । हारकंकणकेयूरमालाभिस्तु सुचंदनैः
O panginoon ng mga tao, sila’y maringal na nagniningning—pinalamutian ng ganda ng lahat ng alahas—may mga kuwintas, pulseras, armlet at mga kuwintas na bulaklak, at pinahiran ng mabangong sandalwood.
Verse 23
दिव्यचंदनदिग्धानि सुरभीणि गुरूणि च । कमंडलुकराण्येव आयातानि सभांतरे
Pinahiran ng makalangit na paste ng sandal, mabango at mabigat, ang mga sisidlang kamaṇḍalu at kaugnay na kasangkapan ay dumating sa gitna ng bulwagan ng kapulungan.
Verse 24
गंगा च नर्मदा पुण्या चंद्रभागा सरस्वती । देविका बिंबिका कुब्जा कुंजला मंजुला श्रुता
Ang mga banal na ilog ay ang Gaṅgā, Narmadā, ang sagradong Candrabhāgā, at Sarasvatī; gayundin ang Devikā, Bimbikā, Kubjā, Kuñjalā, Mañjulā, at Śrutā.
Verse 25
रंभा भानुमती पुण्या पारा चैव सुघर्घरा । शोणा च सिंधुसौवीरा कावेरी कपिला तथा
Rambhā, Bhānumatī, Puṇyā, at gayundin ang Pārā at Sughargharā; gayon din ang Śoṇā, Sindhu-Sauvīrā, Kāverī, at Kapilā.
Verse 26
कुमुदा वेदनदी पुण्या सुपुण्या च महेश्वरी । चर्मण्वती तथा ख्याता लोपा चान्या सुकौशिकी
Kumudā, Vedanadī, Puṇyā, Supuṇyā, at Maheśvarī; gayundin ang ilog na tanyag bilang Carmaṇvatī; pati si Lopā, at isa pang kilala bilang Sukauśikī.
Verse 27
सुहंसी हंसपादा च हंसवेगा मनोरथा । सुरुथास्वारुणा वेणा भद्र वेणा सुपद्मिनी
Suhaṃsī, Haṃsapādā, Haṃsavegā, Manorathā; Suruthā, Svāruṇā, Veṇā, Bhadrā, Veṇā, at Supadminī—ito ang mga pangalang binibigkas sa pagbilang.
Verse 28
नाहलीसुमरी चान्या पुण्या चान्या पुलिंदिका । हेमा मनोरथा दिव्या चंद्रिका वेदसंक्रमा
At may isa pang Nāhalī-sumarī; may isa pang Puṇyā; may isa pang Puliṃdikā; gayundin sina Hemā, Manorathā, Divyā, Caṃdrikā, at Veda-saṃkramā.
Verse 29
ज्वालाहुताशनी स्वाहा काला चैव कपिंजला । स्वधा च सुकला लिंगा गंभीरा भीमवाहिनी
Jvālāhutāśanī, Svāhā, Kālā, at gayundin si Kapiñjalā; Svadhā, Sukalā, Liṅgā, Gambhīrā, at Bhīmavāhinī—(ito ang mga pangalang binibigkas).
Verse 30
देवद्रीची वीरवाहा लक्षहोमा अघापहा । पाराशरी हेमगर्भा सुभद्रा वसुपुत्रिका
Devadrīcī, Vīravāhā, Lakṣahomā, ang Tagapag-alis ng Kasalanan; Pārāśarī, Hemagarbhā, Subhadrā, at Vasuputrikā—ito ang (kaniyang) mga pangalan.
Verse 31
एता नद्यो महापुण्या मूर्तिमत्यो नरेश्वर । सर्वाभरणशोभाढ्याः कुंभहस्ताः सुपूजिताः
O panginoon ng mga tao, ang mga ilog na ito ay lubhang mapagpala—may banal na anyo—nagniningning sa lahat ng palamuti, may dalang mga banga ng tubig sa kanilang mga kamay, at marapat na sinasamba.
Verse 32
प्रयागः पुष्करश्चैव अर्घदीर्घो मनोरथा । वाराणसी महापुण्या ब्रह्महत्या व्यपोहिनी
Ang Prayāga at Puṣkara, gayundin ang Arghadīrgha at Manorathā, at ang Vārāṇasī—lubhang banal—ay mga pook na nag-aalis maging ng kasalanan ng pagpatay sa isang brāhmaṇa (brahmahatyā).
Verse 33
द्वारावती प्रभासश्च अवंती नैमिषस्तथा । चंडकश्च महारत्नो महेश्वरकलेश्वरौ
Ang Dvārāvatī, Prabhāsa, Avantī, at gayundin ang Naimiṣa; gayon din ang Caṇḍaka, ang Mahāratna, at ang dalawang banal na dambana—Maheśvara at Kaleśvara.
Verse 34
कलिंजरो ब्रह्मक्षेत्रं माथुरो मानवाहकः । मायाकांती तथान्यानि दिव्यानि विविधानि च
Ang Kaliñjara, ang Brahmakṣetra, ang Mathurā, at ang Mānavāhaka; gayundin ang Māyākāntī—kasama pa ang iba pang mga banal at makalangit na pook na sari-sari ang anyo.
Verse 35
अष्टषष्टिः सुतीर्थानि नदीनां शतकोटयः । गोदावरीमुखाः सर्वा समायातास्तदाज्ञया
Ang animnapu’t walo na dakilang tīrtha at ang daan-daang krore ng mga ilog—na pinangungunahan ng Godāvarī—ay pawang nagtipon dito ayon sa Kaniyang utos.
Verse 36
द्वीपानां तु समस्तानि सुतीर्थानि महांति च । मूर्तिलिंगधराण्येव सहस्राक्षं सुरेश्वरम्
Tunay nga sa lahat ng mga dvīpa ay may mga tīrtha—maging ang mga dakila; at mayroon ding mga anyong may mga larawan at mga liṅga—na sumasamba kay Sahasrākṣa, ang Panginoon ng mga diyos.
Verse 37
समाजग्मुः समस्तानि तदादेशकराणि च । प्रणेमुर्देवदेवेशं नतशीर्षाणि सर्वशः
Pagkaraan, silang lahat—yaong mga tumutupad sa Kaniyang utos—ay nagtipon; at sa bawat panig, na nakayuko ang ulo, ay naghandog ng pagpupugay sa Panginoon ng mga panginoon, ang Diyos ng mga diyos.
Verse 38
सूत उवाच । तैः प्रोक्तं तु महातीर्थैर्देवराजं यशस्विनम् । कस्मात्त्वया समाहूता देवदेव वदस्व नः
Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, ang mga dakilang banal na tīrtha ay nagsalita sa maluwalhating hari ng mga deva: “O Diyos ng mga diyos, ipahayag mo sa amin—bakit mo kami ipinatawag?”
Verse 39
ब्रूहि नः कारणं सर्वं नमस्तुभ्यं सुराधिप । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं देवराजोभ्यभाषत
“Ipaliwanag mo sa amin ang buong dahilan, O Panginoon ng mga deva—pagpupugay sa iyo.” Nang marinig ang kanilang mga salita, sumagot ang hari ng mga deva.
Verse 40
कः समर्थो महातीर्थो ब्रह्महत्यां व्यपोहितुम् । गोवधाख्यं महापापं स्त्रीवधाख्यमनुत्तमम्
Aling dakilang banal na tīrtha ang may kapangyarihang mag-alis ng kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa—gayundin ng malaking kasalanang tinatawag na pagpatay sa baka, at ng di-mapapantayang kasalanang tinatawag na pagpatay sa babae?
Verse 41
स्वामिद्रोहाच्च संभूतं सुरापानाच्च दारुणम् । हेमस्तेयात्तथा जातं गुरुनिंदा समुद्भवम्
Ito’y nagmumula sa pagtataksil sa sariling panginoon, at kakila-kilabot dahil sa pag-inom ng alak; gayundin, isinilang sa pagnanakaw ng ginto at umuusbong sa paglapastangan sa guro.
Verse 42
भ्रूणहत्यां महाघोरां नाशयेत्कः समर्थवान् । राजद्रोहान्महापापं बहुपीडाप्रदायकम्
Sino ang may kakayahang puksain ang lubhang kakila-kilabot na kasalanan ng pagpatay sa sanggol sa sinapupunan? At (sino ang makapag-aalis) ng malaking kasalanan ng pagtataksil sa hari, na nagdudulot ng maraming pagdurusa?
Verse 43
मित्रद्रोहात्तथा चान्यदन्यद्विश्वासघातकम् । देवभेदं तथा चान्यं लिंगभेदमतः परम्
Gayundin, ang pagtataksil sa kaibigan—at anumang gawaing sumisira sa tiwala; gayundin ang paghahasik ng pagkakabahagi sa mga diyos, at higit pa, ang paglikha ng pagkakahati batay sa mga tandang pang-sekta (liṅga).
Verse 44
वृत्तिच्छेदं च विप्राणां गोप्रचारप्रणाशनम् । आगारदहनं चान्यद्गृहदीपनकं तथा
Pagputol sa kabuhayan ng mga brāhmaṇa, pagwasak sa pastulan at paglalakad ng mga baka, pagsunog ng mga bahay, at iba pang gawaing tulad ng pagsisindi ng apoy sa mga tahanan—
Verse 45
षोडशैते महापापा अगम्यागमनं तथा । स्वामित्यागात्समुद्भूतं रणस्थानात्पलायनात्
Ito ang labing-anim na dakilang kasalanan—gaya ng paglapit sa hindi dapat lapitan; at ang mabigat na kasalanang nagmumula sa pagtalikod sa nararapat na panginoon: ang pagtakas mula sa larangan ng digmaan.
Verse 46
एतानि नाशयेत्को वै समर्थस्तीर्थौत्तमः । समर्थो भवतां मध्ये प्रायश्चित्तं विना ध्रुवम्
O pinakadakila sa mga banal na tīrtha, sino nga ba ang may kakayahang pawiin ang mga kasalanang ito? Sa inyo, tiyak na may isa na makagagawa nito—tunay, kahit walang prāyaścitta.
Verse 47
पश्यतां देवतानां च नारदस्य च पश्यतः । ब्रुवंतु सर्वे संचिंत्य विचार्यैवं सुनिश्चितम्
Sa pagtanaw ng mga diyos—at sa pagtanaw din ni Nārada—magsalita nawa ang lahat, matapos magnilay at magsuri, na may matatag na pasyang napagtibay.
Verse 48
एवमुक्ते शुभे वाक्ये देवराज्ञामहात्मना । संमंत्र्य तीर्थराजेन प्रोचुः शक्रं सभागतम्
Nang mabigkas ng dakilang-loob na Hari ng mga Deva ang mapalad na mga salita, sila’y nagsangguni sa Hari ng mga Tīrtha at saka nagsalita kay Śakra (Indra) na dumalo sa kapulungan.
Verse 49
तीर्थान्यूचुः । श्रूयतामभिधास्यामो देवराज नमोस्तु ते । संति वै सर्वतीर्थानि सर्वपापहराणि च
Nagsalita ang mga Tīrtha: “Makinig kayo—ipahahayag namin. O Hari ng mga Deva, pagpupugay sa iyo. Tunay na naririto ang lahat ng mga banal na pook ng paglalakbay, at sila’y tagapag-alis ng bawat kasalanan.”
Verse 50
ब्रह्महत्यादिकान्यांश्च त्वया प्रोक्तान्सुरेश्वर । महाघोरान्सुदीप्तांश्च नाशितुं नैव शक्नुमः
O Panginoon ng mga Deva, yaong mga kasalanang nagsisimula sa brahma-hatyā (pagpatay sa brāhmaṇa) at ang iba pang kakila-kilabot, naglalagablab na iyong binanggit—hindi namin kayang lipulin.
Verse 51
प्रयागः पुष्करश्चैव अर्घतीर्थमनुत्तमम् । वाराणसी महाभाग समर्था पापनाशिनी
Ang Prayāga at Puṣkara, gayundin ang walang-kapantay na Argha-tīrtha; at ang Vārāṇasī, O mapalad na dakila—may ganap na kapangyarihang puksain ang mga kasalanan.
Verse 52
महापातकनाशार्थे चत्वारोमितविक्रमाः । उपपातकनाशार्थं चत्वारोमितविक्रमाः
Upang mapuksa ang mahāpātaka (malalaking kasalanan), apat na sukat na hakbang ang itinakda; at upang mapuksa ang upapātaka (maliliit na kasalanan), apat na sukat na hakbang din ang itinakda.
Verse 53
सृष्टा धात्रा च देवेंद्र पुष्कराद्या महाबलाः । एवमाकर्ण्य तद्वाक्यं तीर्थानां सुरराट् ततः
O Indra, ang mga makapangyarihang banal na pook—mula sa Puṣkara at iba pa—ay nilikha ng Lumikha, si Dhātṛ. Nang marinig ng hari ng mga deva ang mga salitang iyon tungkol sa mga tīrtha, siya’y kumilos pagkaraan.
Verse 54
हर्षेण महताविष्टस्तेषां स्तोत्रं चकार सः
Dahil sa matinding galak na sumaklaw sa kanya, siya’y bumuo ng isang himno ng papuri para sa kanila.
Verse 90
इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये । च्यवनचरित्रे नवतितमोऽध्यायः
Sa gayon nagwakas ang ikasiyamnapung kabanata, “Ang mga Gawa ni Cyavana,” sa Bhūmi-khaṇḍa ng Śrī Padma Purāṇa, sa loob ng salaysay ni Vena at ng pagluwalhati sa Guru-tīrtha.