Adhyaya 56

Verse 1

विष्णुरुवाच । तस्याः सत्यविनाशाय मन्मथः ससुराधिपः । प्रस्थितः सुकलां तर्हि सत्यो धर्ममथाब्रवीत्

Sinabi ni Vishnu: Upang sirain ang kanyang katapatan, si Manmatha, kasama ang Panginoon ng mga Diyos, ay umalis. Pagkatapos ay nagsalita si Satya kay Dharma.

Verse 2

पश्य धर्म महाप्राज्ञ मन्मथस्य विचेष्टितम् । तवार्थमात्मनश्चैव पुण्यस्यापि महात्मनः

O Dharma, O lubhang matalino, masdan mo ang mga ginagawa ni Manmatha. Ang mga ito ay para sa iyong kapakanan, para sa aking kapakanan, at para rin sa dakilang kaluluwang si Punya.

Verse 3

विसृजामि महास्थानं वास्तुरूपं सुखोदयम् । सत्याख्यं च सुप्रियाख्यं सुदेवाख्यं गृहोत्तमम्

Lumilikha ako ng isang dakilang tahanan, isang tirahan na nagdudulot ng kaligayahan: ang napakahusay na bahay na tinatawag na Satya, na pinangalanan ding Supriya at Sudeva.

Verse 4

तमेव नाशयेद्गत्वा काम एष प्रमत्तधीः । रिपुरूपः सुदुष्टात्मा अस्माकं हि न संशयः

Dapat puntahan at puksain ang Kama na ito, na ang isip ay walang ingat. Siya ay isang kaaway na nagbabalatkayo, na may napakasamang kaluluwa; wala tayong pag-aalinlangan dito.

Verse 5

पतिस्तपोधनो विप्रः सुसती या पतिव्रता । सुसत्यो भूपतिर्धर्मममगेहानसंशयः

Ang kaniyang asawa ay isang brāhmaṇa na mapagpakasakit sa tapas at tapat sa disiplina ng espiritu; siya nama’y isang sadyang mabuting maybahay, matatag sa panatang pativrata. Ang hari ay mapagkatotoo at makatarungan, at ang kaniyang sambahayan ay walang alinlangang maayos na pinamamahalaan.

Verse 6

यत्राहं वृद्धिसंपुष्टस्तत्र वासो हि ते भवेत् । तत्र पुण्यं समायाति श्रद्धया सह क्रीडते

Kung saan Ako’y pinagyayabong at pinalalakas, doon nga magiging ang iyong tahanan. Doon nagtitipon at dumarating ang puṇya; at kasama ng śraddhā, ito’y naglalaro na parang banal na kagalakan.

Verse 7

क्षमा शांत्या समायुक्ता आयाति मम मंदिरम् । यथा सत्यो दमश्चैव दया सौहृदमेव च

Ang kapatawaran, na kaisa ng kapayapaan, ay dumarating sa Aking templo; gayundin ang katotohanan at pagpipigil-sa-sarili, at gayon din ang habag at mabuting kalooban.

Verse 8

प्रज्ञायुक्तः स निर्लोभो यत्राहं तत्र संस्थितः । शुचिः स्वभावस्तत्रैव अमी च मम बांधवाः

Pinagkalooban ng malinaw na pag-unawa at malaya sa kasakiman, siya’y nananahan kung saan Ako naroroon. Likas na dalisay, doon siya nananatili—at ang mga ito rin ay Aking mga kamag-anak.

Verse 9

अस्तेयमप्यहिंसा च तितिक्षा वृद्धिरेव च । मम गेहे समायाता धन्यतां शृणु धर्मराट्

Ang di-pagnanakaw, ang ahiṃsā, ang pagtitiis, at ang tunay na kasaganaan ay dumating sa aking tahanan. O hari ng dharma, dinggin mo ang pagpapalang ito.

Verse 10

गुरूणां चापि शुश्रूषा विष्णुर्लक्ष्म्या समावृतः । मद्गेहं तु समायांति देवाश्चाग्निपुरोगमाः

Sa paglilingkod din sa mga guru, si Viṣṇu—kasama si Lakṣmī—ay nananahan; at tunay, ang mga deva’y dumarating sa aking tahanan, si Agni ang nangunguna.

Verse 11

मोक्षमार्गं प्रकाशेद्यो ज्ञानोदीप्त्या समन्वितः । एतैः सार्धं वसाम्येव सतीषु धर्मवत्सु च

Sinumang nagpapaliwanag sa landas ng mokṣa, na may ningning ng tunay na kaalaman—kasama ng gayong mga tao ako’y nananahan, at gayundin sa mga babaeng banal at matuwid sa dharma.

Verse 12

साधुष्वेतेषु सर्वेषु गृहरूपेषु मे सदा । उक्तेनापि कुटुंबेन वसाम्येव त्वया सह

Sa lahat ng tahanang anyo ng mga sadhu, ako’y laging naroroon. Kahit tawagin ng isang sambahayan, tiyak na nananahan ako roon—kasama mo.

Verse 13

ससत्वाः साधुरूपास्ते वेधसा मे गृहीकृताः । संचरामि महाभाग स्वच्छंदेन च लीलया

Yaong mga nilalang na may mabubuting katangian at anyong banal ay inialaga sa akin ng Lumikha (Vedhas). O mapalad, malaya akong naglalakbay, mapaglaro, ayon sa aking kalooban.

Verse 14

ईश्वरश्च जगत्स्वामी त्रिनेत्रो वृषवाहनः । मम गेहे स्वरूपेण वर्तते शिवया युतः

Si Īśvara, ang Panginoon ng sansinukob—ang Tatlong-Mata, ang nakasakay sa toro—ay nananahan sa aking bahay sa sarili niyang anyo, kasama si Śivā.

Verse 15

तदिदं संसृतेः सारं गृहरूपं महेश्वरम् । सदनं शंकरेत्याख्यं नाशितं मन्मथेन वै

Ito—ang buod ng pag-iral sa sanlibutan—ay si Mahēśvara sa anyo ng tahanan; ang tahanang tinawag na “Tahanan ni Śaṅkara” ay winasak nga ni Manmatha (Kāma).

Verse 16

विश्वामित्रं महात्मानं तपंतं तप उत्तमम् । मेनकां हि समाश्रित्य कामोयं जितवान्पुरा

Noon pa man, ang mismong Kāma na ito, sa pag-asa at paggamit kay Menakā, ay nanaig sa dakilang-loob na si Viśvāmitra habang siya’y nagsasagawa ng pinakamataas na pag-aayuno at tapasya.

Verse 17

सती पतिव्रताहल्या गौतमस्य प्रिया शुभा । सुसत्याच्चालिता तेन मन्मथेन दुरात्मना

Si Ahalyā—malinis at tapat sa asawa, ang mapalad na minamahal ni Gautama—bagaman tunay na matuwid, ay nayugyog pa rin ng masamang-loob na si Manmatha.

Verse 18

मुनयः सत्यधर्मज्ञा नानास्त्रियः पतिव्रताः । मद्गृहास्ता इमाः सर्वा दीपिताः कामवह्निना

“Ang mga muni—nakaaalam ng katotohanan at dharma—at ang maraming kababaihang tapat sa asawa: silang lahat sa aking tahanan ay pinagliyab ng apoy ng pagnanasa.”

Verse 19

दुर्धरो दुःसहो व्यापी योतिसत्येषु निष्ठुरः । मामेवं पश्यते नित्यं क्व सत्यः परितिष्ठति

Mahirap pigilan, di-matiis, lumalaganap sa lahat, at malupit kahit sa mga naninindigan sa katotohanan—kung lagi akong nakikitang ganito, saan pa mananatayo ang katotohanan?

Verse 20

समां ज्ञात्वा समायाति बाणपाणिर्धनुर्धरः । नाशयेन्मद्गृहं पापो वीतिहोत्रैश्च नामकैः

Nang malaman niyang pantay at kanais-nais ang sandali, dumarating ang mamamana—ang may pana at palasong tangan. Yaong makasalanan ay wawasak sa aking tahanan, kasama ng mga tinatawag na Vītihotra.

Verse 21

पापलेशाश्च ये क्रूरा अन्ये पाखंडसंश्रयाः । ते तु बुद्ध्याऽहिताः सर्वे सत्यगेहं विशंति हि

Yaong may bahid ng kasalanan, malulupit, at ang iba pang kumakapit sa mapagpaimbabaw na erehiya—silang lahat, na ang isip ay nakatuon sa kapahamakan, ay tunay na pumapasok sa tahanan ni Satya, ang Katotohanan.

Verse 22

सेनाध्यक्षैरसत्यैस्तु छद्मना तेन साधितः । पातयेदर्दयेद्गेहं पापः शस्त्रैर्दुरात्मभिः

Dahil sa pandarayang yaon, nilinlang siya ng mga pinunong-militar na sinungaling; at ang makasalanan, kasama ang masasamang lalaking may sandata, ay magpapabagsak at dudurog sa mga bahay.

Verse 23

मामेवं ताडयेत्पापो महाबल मनोभवः । अस्य धाम्ना प्रदग्धोहं शून्यतां हि व्रजामि वै

“Ganyan ako hinahampas ng makasalanang Manobhava (Kāma), na napakalakas. Nasusunog ako sa ningning ng kanyang presensya; tunay ngang napapasaako ang kawalan.”

Verse 24

नूतनं गृहमिच्छामि स्त्रियाख्यं पतिभूपतिम् । कृकलस्यापि पुण्यस्य प्रियेयं शिवमंगला

“Ninanais ko ang isang bagong tahanan, at isang asawa na hari sa mga tao. Ang minamahal na ito’y mapalad kay Śiva at tagapagdala ng kagalingan—ipagkaloob ito, kahit sa bisa ng munting kabutihan ng isang kṛkala.”

Verse 25

तद्गृहं सुकलाख्यं मे दग्धुं पापः समुद्यतः । अयमेष सहस्राक्षः कामेन सहितो बली

Ang makasalanang yaon ay bumangon upang sunugin ang aking tahanang tinatawag na Sukalā. At narito ang makapangyarihang Sahasrākṣa (Indra), na kasama si Kāma.

Verse 26

कामस्य कारणात्कस्मात्पूर्ववृत्तं न विंदति । अहल्यायाः प्रसंगेन मेषोपस्थो व्यजायत

Bakit, dahil sa sanhi ng pagnanasa, hindi nakikilala ang naganap noon? Sa kaugnayan kay Ahalyā, nagkaroon ng sangkap ng pag-aanak na tulad sa tupa.

Verse 27

पौरुषं हि मुनेर्दृष्ट्वा सत्याश्चैव प्रधषर्णात् । नष्टः कामस्य दोषेण सुरराट्तत्र संस्थितः

Nang makita ang matatag na pagkamaginoo (pagpipigil-sa-sarili) ng muni at ang matibay na pagtutol ni Satyā, ang hari ng mga deva, dahil sa kasalanan ng pagnanasa, ay napahiya at nanatili roon.

Verse 28

भुक्तवान्दारुणं शापं दुःखेन महतान्वितः । कृकलस्य प्रियामेनां सुकलां पुण्यचारिणीम्

Dumanas siya ng kakila-kilabot na sumpa, nababalot ng matinding dalamhati. Pagkaraan, nilapitan niya si Sukalā—minamahal ni Kṛkala—na banal at tapat sa matuwid na asal.

Verse 29

एष हंतुं सहस्राक्ष उद्यतः कामसंयुतः । यथा चेंद्रेण नायाति काम एष तथा कुरु

Narito ang Sahasrākṣa (Indra), handang pumatay, na inuudyukan ng pagnanasa. Kumilos ka nang gayon na ang pagnanasa ay huwag dumikit kay Indra (sa iyo).

Verse 30

धर्मराज महाप्राज्ञ भवान्मतिमतां वरः । धर्मराज उवाच । ऊनं तेजः करिष्यामि कामस्य मरणं तथा

O Dharmarāja, dakilang pantas—ikaw ang pinakadakila sa mga may talino. Wika ni Dharmarāja: “Aking pahihinain ang kaniyang ningning, at gayundin ay idudulot ang kamatayan ni Kāma.”

Verse 31

एकोपायो मया दृष्टस्तमिहैव प्रपश्यतु । प्रज्ञा चैषा महाप्राज्ञा शकुनीरूपचारिणी

Isang paraan ang aking nakita; pag-isipan niya ito rito mismo. Ang mismong Karunungan na ito—lubhang matalino—ay gumagala sa anyo ng isang ibon.

Verse 32

भर्तुरागमनं पुण्यं शब्देनाख्यातु खे यतः । शकुनस्य प्रभावेण भर्तुश्चागमनेन च

Sapagkat ang ibon sa langit ay nagpahayag sa pamamagitan ng huni ng mapalad na pagdating ng asawa—sa bisa ng ibon at sa pagdating din ng asawa.

Verse 33

दुष्टैर्नष्टा न भूयेत स्वस्थचित्ता न संशयः । प्रज्ञा संप्रेषिता तेन गता सा सुकलागृहम्

“Hindi na siya muling mapapahamak ng masasama—walang alinlangan; matatag na ngayon ang kaniyang isipan.” Isinugo niya si Prajñā, at siya’y nagtungo sa bahay ni Sukalā.

Verse 34

प्रकुर्वती महच्छब्दं दृष्टदेवेव सा बभौ । पूजिता मानिता प्रज्ञा धूपदीपादिभिस्तदा

Gumagawa ng isang napakalakas na tunog, siya’y nagmistulang nakakita ng isang diyos. Noon, ang marunong na babae—si Prajñā—ay pinarangalan at iginalang sa insenso, ilawan, at iba pang handog.

Verse 35

ब्राह्मणं सुकलापृच्छत्किमेषा च वदेन्मम । ब्राह्मण उवाच । भर्तुश्चागमनं ब्रूते तवैव सुभगे स्थिरा

Tinanong ni Sukalā ang brāhmaṇa, “Ano ang sinasabi niya sa akin?” Sumagot ang brāhmaṇa, “Sinasabi niyang babalik ang iyong asawa, O mapalad—manatili kang matatag.”

Verse 36

दिनसप्तकमध्ये स आगमिष्यति नान्यथा

Sa loob ng pitong araw, tiyak na darating siya—hindi maaaring iba ang kahihinatnan.

Verse 37

इत्येवमाकर्ण्यसुमंगलं वचः प्रहर्षयुक्ता सहसा बभूव । धर्मज्ञमेकं सगुणं हि कांतं शकुनात्प्रदिष्टं हि समागतं तम्

Nang marinig niya ang lubhang mapalad na mga salita, bigla siyang napuno ng galak. Tunay ngang dumating ang minamahal—ang nakaaalam ng dharma, natatangi sa dangal at puspos ng mga kabutihan—gaya ng ipinahiwatig ng ibong-omen.