Adhyaya 55
The Power of a Chaste Woman: Indra and Kāma Confront Satī’s Radiance
Inilalarawan sa Kabanata 55 ang isang aral na paghaharap: sina Indra at Kāma (Pagnanasa) ay nagtatangkang daigin o dayain ang isang lubhang malinis at tapat na babae (satī). Ang kanyang sandata ay hindi dahas kundi taimtim na pagninilay na nakaugat sa katotohanan; ipinakikita ng salaysay na ang kalinisan at pativratā-dharma ay kapangyarihang nakapapawi ng pamimilit at panlilinlang. Pinapaalalahanan si Kāma ng dati niyang pagkakasala kay Śiva at ng kanyang pagiging Anaṅga (walang katawan), at binabalaan na ang pagkapoot sa mga dakilang kaluluwa ay nagbubunga ng pagdurusa at pagkawala ng kagandahan. Sa mga halimbawa nina Anasūyā at Sāvitrī, itinatanghal ang ningning ng pativratā—kayang pigilan ang mga kapangyarihang kosmiko at maging baligtarin ang hatol ng kamatayan. Bagaman nagbibigay si Indra ng payong mapagpigil, nagpapatuloy si Kāma: inuutusan niya si Prīti at nagbabalangkas ng paraan na kinasasangkutan ni Sukalā, ang mabuting asawa ng isang Vaiśya, at isang luntiang harding tulad ng Nandana. Sa paglapit ng mga diyos, sinusubok ang hangganan ng pagnanasa laban sa dharma.
Shlokas
Verse 1
विष्णुरुवाच । भावं विदित्वा सुरराट्च तस्याः प्रोवाच कामं पुरतः स्थितं सः । न चास्ति शक्या स्मर ते जयाय सत्यात्मकध्यान सुदंशिता सती
Sinabi ni Viṣṇu: Nang maunawaan ang tunay niyang kalooban, kinausap ng panginoon ng mga deva si Kāma na nakatayo sa harap niya: “O Smara, hindi siya mapapasuko sa iyong tagumpay, sapagkat ang banal na babae’y matatag na sandatahan ng pagninilay na ang diwa ay Katotohanan.”
Verse 2
धर्माख्य चापं स्वकरे गृहीत्वा ज्ञानाभिधानं वरमेव बाणम् । योद्धुं रणे संप्रति संस्थिता सती वीरो यथा दर्पितवीर्यभावः
Hawak sa sariling kamay ang busog na tinatawag na “Dharma,” at ang dakilang palasong pinangalanang “Kaalaman,” si Satī ay tumindig ngayon na handang makipaglaban—gaya ng isang bayani, mapagmataas at nag-uumapaw sa tapang.
Verse 3
जिगीषयेयं पुरुषार्थमेव त्वमात्मनः कुरुषे पौरुषं तु । त्वामद्य जेतुं समरे समर्था यद्भाव्यमेवं तदिहैव चिंत्यम्
“Tagumpay ang hinahangad ko bilang pagsisikap ng tao; ikaw man ay nagpapamalas ng sariling tapang para sa iyong sarili. Ngayon ay kaya kitang daigin sa labanan—kaya ang nakatakda, dito at ngayon pag-isipan.”
Verse 4
दग्धोसि पूर्वं त्वमिहैव शंभुना महात्मना तेन समं विरोधम् । कृत्वा फलं तस्य विकर्मणश्च जातोस्यनंगः स्मर सत्यमेव
“Noon pa’y sinunog ka na rito mismo ni Śambhu (Śiva), ang dakilang kaluluwa, sapagkat nakipagtunggali ka sa kanya. Bunga ng masamang gawang iyon, naging ‘Anaṅga’ ka—walang katawan—O Smara; ito ang tunay na katotohanan.”
Verse 5
यथा त्वया कर्म कृतं पुरा स्मर फलं तु प्राप्तं तु तथैव तीव्रम् । सुकुत्सितां योनिमवाप्स्यसि ध्रुवं साध्व्यानया सार्धमिहैव कथ्यसे
Alalahanin mo ang gawang ginawa mo noon; ang bunga nito’y ngayo’y natamo sa gayon ding mabagsik na sukat. Tunay na mapapasa iyo ang isang kasuklam-suklam na sinapupunan, isang hamak na muling-kapanganakan; at dito pa lamang ay pinagsasabihan ka na kasama ng banal na babaeng ito.
Verse 6
ये ज्ञानवंतः पुरुषा जगत्त्रये वैरं प्रकुर्वन्ति महात्मभिः समम् । भुंजन्ति ते दुष्कृतमेवतत्फलं दुःखान्वितं रूपविनाशनं च
Yaong mga lalaking may kaalaman, ngunit sa tatlong daigdig ay lumilikha ng poot laban sa mga dakilang kaluluwa—sila nga’y kumakain ng bunga ng masamang gawa: pagdurusa, at maging pagkapuksa ng kanilang ganda at anyo.
Verse 7
व्याघुष्य आवां तु व्रजाव काम एनां परित्यज्य सतीं प्रयुज्य । सत्याः प्रसंगेन पुरा मया तु लब्धं फलं पापमयं त्वसह्यम्
Sumigaw ako at nagsabi: “Halina, umalis tayo, O Pagnanasa—talikuran mo ang tapat at malinis na babaeng ito; huwag mo siyang usigin.” Sapagkat noon, dahil sa pakikisama sa mga mapagkatotohanan at banal, tumanggap ako ng bungang makasalanan at di-matiis.
Verse 8
त्वमेव जानासि चरित्रमेतच्छप्तोस्मि तेनापि च गौतमेन । जातश्च मेषवृषणः सदा ह्यहं भवान्गतो मां तु विहाय तत्र
Ikaw lamang ang nakaaalam ng buong pangyayaring ito. Ako’y isinumpa rin ni Gautama, at ako’y naging may bayag ng lalaking tupa magpakailanman. Ngunit ikaw ay lumisan doon, iniwan mo akong naiwan dito.
Verse 9
तेजः प्रभावो ह्यतुलः सतीनां धाता समर्थः सहितुं न सूर्यः । सुकुत्सितं रूपमिदं तु रक्षेत्पुरानुसूया मुनिना हि शप्तम्
Tunay na ang ningning at kapangyarihan ng mga babaeng tapat at malinis ay walang kapantay; ni ang Lumikha ay di makatiis dito—gayundin ang Araw. Kaya dapat bantayan ang kasuklam-suklam na anyong ito na dumating sa atin, sapagkat noon pa’y idinulot ito ng sumpa—ng pantas na si Anasūyā.
Verse 10
निरुध्य सूर्यं परिवेगवंतमुद्यंतमेवं प्रभया सुदीप्तम् । भर्तुश्च मृत्युं परिबाधमानं मांडव्यशापस्य च कौंडिनस्य
Pinigil niya ang Araw sa pag-akyat—matulin sa landas at nagliliyab sa liwanag—at hinarangan din niya ang kamatayan ng kanyang asawa, na dumating dahil sa sumpa nina Māṇḍavya at Kauṇḍinya.
Verse 11
अत्रेः प्रिया सत्यपतिव्रता तया स्वपुत्रतां देवत्रयं हि नीतम् । न किं पुरा मन्मथ ते श्रुतं सदा संस्कारयुक्ताः प्रभवंति सत्यः
Ang minamahal na asawa ni Atri—tapat at tunay sa panatang pativrata—ay tunay na dinala ang tatlong diyos sa kalagayang maging sarili niyang mga anak. Hindi mo ba narinig, O Manmatha, mula pa noong unang panahon, na yaong may wastong mga ritwal at banal na disiplina ay tunay na nagkakamit ng itinakdang paglitaw?
Verse 12
सावित्रीनाम्नी द्युमत्सेनपुत्री नीतं प्रियं सा पुनरानिनाय । यमादिहैवाश्वपतेः सुपुत्रं सती त्वमेवं परिसंश्रुतं च
Si Sāvitrī—anak ni Dyumatsena—ay ibinalik ang kanyang minamahal na naagaw. Mula kay Yama mismo, dito at ngayon, ibinalik niya ang marangal na anak ni Aśvapati. Kaya, O dalisay na babae, ikaw man ay bantog sa ganitong paraan.
Verse 13
अग्नेः शिखां कः परिसंस्पृशेद्वै तरेद्धिकः सागरमेव मूढः । गले तु बद्धासु शिलां भुजाभ्यां को वा सतीं वश्यति वीतरागाम्
Sino ang hahawak sa liyab ng apoy? Tanging hangal ang susubok tumawid sa karagatan. At sino ang makalalangoy gamit ang sariling bisig kung may batong nakatali sa kanyang leeg? Gayon din, sino ang makapapasunod sa isang sating malaya sa pagkapit at pagnanasa?
Verse 14
उक्ते तु वाक्ये बहुनीतियुक्ते इंद्रेण कामस्य सुशिक्षणार्थम् । आकर्ण्य वाक्यं मकरध्वजस्तु उवाच देवेंद्रमथैनमेव
Nang masabi ni Indra ang mga salitang hitik sa maraming aral at patakaran—upang turuang mabuti si Kāma—pinakinggan iyon ni Makaradhvaja at saka niya kinausap si Devendra (Indra) mismo.
Verse 15
काम उवाच । तवातिदेशादहमागतो वै धैर्यं सुहृत्त्वं पुरुषार्थमेव । त्यक्त्वा तदर्थं परिभाषसे मां निःसत्वरूपं बहुभीतियुक्तम्
Sinabi ni Kāma: Sa iyong utos, tunay akong dumating—taglay ang tapang, mabuting-loob, at pagsisikap ng tao. Ngunit tinalikuran mo ang layuning iyon at ngayo’y nilalait mo ako bilang walang-lakas at punô ng maraming pangamba.
Verse 16
व्याबुद्धि यास्यामि यदा सुरेशस्याल्लोकमध्ये मम कीर्तिनाशः । ऊढिंकरोमानविहीन एव सर्वे वदिष्यंत्यनया जितं माम्
Kapag nalito ang aking pag-iisip, masisira ang aking katanyagan sa daigdig—maging sa harap ng Panginoon ng mga diyos. Mawawalan ako ng dangal, ibabagsak, at sasabihin ng lahat: “Natalo ako ng babaeng iyon.”
Verse 17
ये वै जिता देवगणाश्च दानवाः पूर्वं मुनींद्रास्तपसः प्रयुक्ताः । हास्यं करिष्यंति ममापि सद्यो नार्या जितो मन्मथ एष भीमः
Yaong minsang nagpasuko sa mga pangkat ng mga diyos at mga asura, at maging sa dakilang mga muni na hinubog ng matinding tapas—sila’y agad pagtatawanan ako: “Ang nakapanghihilakbot na Manmatha ay natalo ng isang babae.”
Verse 18
तस्मात्प्रयास्यामि त्वयैव सार्धमस्या बलं मानमतः सुरेश । तेजश्च धैर्यं परिणाशयिष्ये कस्माद्भवानत्र बिभेति शक्र
Kaya’t sasama ako sa iyo at hahayo; O Panginoon ng mga diyos, wawasakin ko ang kanyang lakas at pagmamataas, ang kanyang ningning at katatagan. Bakit ka pa natatakot dito, O Śakra?
Verse 19
संबोध्य चैवं स सुराधिनाथं चापं गृहीतं सशरं सुपुष्पम् । उवाच क्रीडां पुरतः स्थितां तां विधाय मायां भवती प्रयातु
Pagkasabi nito sa Panginoon ng mga diyos, kinuha niya ang busog na hitik sa mga bulaklak, kasama ang palaso. At sinabi niya sa babaeng nakatayo sa harap niya bilang larong aliw: “Mag-anyong māyā, at lumisan ka ngayon.”
Verse 20
वैश्यस्य भार्यां सुकलां सुपुण्यां सत्येस्थितां धर्मविदां गुणज्ञाम् । इतो हि गत्वा कुरु कार्यमुक्तं साहाय्यरूपं च प्रिये सखे शृणु
“Mula rito, pumaroon ka sa asawa ng Vaiśya—si Sukalā—lubhang banal at hitik sa kabutihang-loob, matatag sa katotohanan, marunong sa dharma at kumikilala sa mabubuting katangian. Pagdating mo roon, isagawa ang aking ipinahayag na gawain at maging katuwang. Makinig ka, mahal kong kaibigan.”
Verse 21
क्रीडां समाभाष्य ततो मनोभवस्त्वंते स्थितां प्रीतिमथाह्वयत्पुनः । कार्यं भवत्या ममकार्यमुत्तममे तां सुस्नेहैः परिभावयत्वम्
Matapos pag-usapan ang kanilang paglalaro, muling tinawag ni Manobhava (Kāma) si Prīti na nakatayo sa tabi: “May gawaing dapat mong gawin—ang aking pinakamahalagang layon. Halika; sa masidhing pag-ibig, hikayatin mo siya at mapalapit sa atin.”
Verse 22
इंद्रं हि दृष्ट्वा सुकला यथा भवेत्स्नेहानुगा चारुविलोचनेयम् । तैस्तैः प्रभावैर्गुणवाक्ययुक्तैर्नयस्व वश्यं च प्रिये सखे शृणु
Sapagkat pag nakita ni Sukalā si Indra, siya’y nagiging mapagmahal—ang marikit na babaeng may matang gaya ng usa. Kaya, sa iba’t ibang paraan ng panghihikayat at sa mga salitang pumupuri sa kanyang mga katangian, dalhin mo siya sa iyong kapangyarihan; at makinig, mahal kong kaibigan.
Verse 23
भो भोः सखे साधय गच्छ शीघ्रं मायामयं नंदनरूपयुक्तम् । पुष्पोपयुक्तं च फलप्रधानं घुष्टं रुतैः कोकिलषट्पदानाम्
“Hoy, kaibigan—magmadali at pumaroon ka agad sa mahiwaga, tila-māyā na kakahuyan, na may anyong tulad ng Nandana. Hitik sa mga bulaklak at sagana sa mga bunga, at umaalingawngaw sa huni ng mga kokila at ugong ng mga bubuyog.”
Verse 24
आहूय वीरं मकरंदमेव रसायनं स्वादुगुणैरुपेतम् । सहानिलाद्यैर्निजकर्मयुक्तैः संप्रेषयित्वा पुनरेव कामम्
Tinawag niya ang bayani at ipinadala sa kanya ang mismong nektar na diwa—isang eliksir na may matatamis na katangian—kasama ang mga hininga ng buhay at ang iba pa, bawat isa’y gumaganap sa sariling tungkulin; at sa gayon, muling sumiklab ang pagnanasa.
Verse 25
एवं समादिश्य महत्ससैन्यं त्रैलोक्यसंमोहकरं तु कामः । चक्रे प्रयाणं सुरराजसार्धं संमोहनायैव महासतीं ताम्
Kaya, matapos utusan ang malaking hukbo na may kakayahang linlangin ang tatlong daigdig, si Kama ay naglakbay kasama ang Hari ng mga Diyos upang linlangin ang dakilang babaeng tapat.