Adhyaya 47

Verse 1

सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । सुकलोवाच । सुदेवा चारुसर्वांगी तामुवाचाथ सूकरीम् । पशुयोनिं गता त्वं हि कथं वदसि संस्कृतम्

Wika ni Sukala: “Si Sudevā, marikit at ganap ang anyo, ay nagsalita sa inahing-baboy: ‘Napasa sinapupunan ka ng hayop—paano ka nakapagsasalita ng dalisay na Sanskrit?’”

Verse 2

एवंविधं महाज्ञानं कस्माद्भूतं वदस्व मे । कथं जानासि वै भर्तुश्चरित्रमात्मनः शुभे

Sabihin mo sa akin: saan nagmula ang gayong dakilang karunungan? At paano mo nalalaman, O mapalad, ang salaysay ng buhay at gawi ng iyong asawa?

Verse 3

शूकर्युवाच । पशोर्भावेन मोहेन मुष्टाहं वरवर्णिनि । निहता खड्गबाणैश्च पतिता रणमूर्धनि

Wika ni Śūkarī: “O maputing ginang, dahil sa pagkalito ng asal-hayop, sumugod ako na nakatikom ang mga kamao; tinamaan ng mga tabak at palaso, bumagsak ako sa tuktok ng digmaan.”

Verse 4

मूर्च्छयाभिपरिक्लिन्ना ज्ञानहीना वरानने । त्वयाभिषिक्ता येनाहं पुण्यहस्तेन सुंदरि

Nanghina at nabasa ng pagkahimatay, at nawalan ng ulirat, O magandang mukha; ngunit winisikan mo ako, O marikit, ng iyong banal na kamay at ako’y muling nabuhay.

Verse 5

पुण्योदकेन शीतेन तव हस्तगतेन वै । अभिषिक्ते हि मे काये मोहो नष्टो विहाय माम्

Nang ang aking katawan ay mawisikan ng malamig na banal na tubig na nasa iyong kamay, naglaho ang aking pagkalito—at iniwan ako nito.

Verse 6

यथा विनाशं तेजोभिरंधकारः प्रयाति सः । तथा तवाभिषेकेण मम पापं गतं शुभे

Kung paanong nililipol ng mga sinag ng liwanag ang dilim, gayon din, O mapalad, sa iyong abhiṣeka ay napawi ang aking kasalanan.

Verse 7

प्रसादात्तव चार्वंगि लब्धं ज्ञानं पुरातनम् । पुण्यां गतिं प्रयास्यामि इति ज्ञातं मया शुभे

Sa iyong biyaya, O marikit ang mga sangkap, natamo ko ang sinaunang kaalaman; at, O mapalad, naunawaan kong tutungo ako sa pinagpalang hantungan.

Verse 8

श्रूयतामभिधास्यामि पूर्वं वृत्तांतमात्मनः । यत्कृतं तु मया भद्रे पापया दुष्कृतं बहु

Makinig—ngayon ay isasalaysay ko ang dating pangyayari sa aking buhay: ang aking nagawa, O mabuting ginang—bagaman makasalanan—marami ngang masasamang gawa.

Verse 9

कलिंगाख्ये महादेशे श्रीपुरंनाम पत्तनम् । सर्वसिद्धिसमाकीर्णं चतुर्वर्णनिषेवितम्

Sa dakilang lupain na tinatawag na Kaliṅga ay may lungsod na Śrīpura—isang bayan na hitik sa lahat ng tagumpay at dinarayo ng apat na varṇa.

Verse 10

वसति स्म द्विजः कोपि वसुदत्त इति श्रुतः । ब्रह्माचारपरोनित्यं सत्यधर्मपरायणः

May nanirahang isang dvija na kilala sa pangalang Vasudatta; lagi siyang nakatuon sa brahmacarya at matatag sa katotohanan at dharma.

Verse 11

वेदवेत्ता ज्ञानवेत्ता शुचिमान्गुणवान्धनी । धनधान्यसमाकीर्णः पुत्रपौत्रैरलंकृतः

Siya’y nagiging dalubhasa sa mga Veda at tagapagtangan ng tunay na karunungan—malinis, may kabutihang-asal at mayaman; sagana sa yaman at butil, at pinalalamutian ng mga anak at apo.

Verse 12

तस्याहं तनया भद्रे सोदरैः स्वजनबांधवैः । अलंकारैस्तु शृंगारैर्भूषितास्मि वरानने

O marangal na ginang, ako ang kaniyang anak na babae; kasama ng aking mga kapatid at ng aking mga kamag‑anak at kaalyado, ako’y pinalamutian ng mga alahas at kasuotang pangkasal, O may magandang mukha.

Verse 13

सुदेवानाम मे तातश्चकार स महामतिः । तस्याहं दयिता नित्यं पितुश्चापि महामते

Ang aking ama—dakila ang pag-iisip—ay nagbigay sa akin ng pangalang Sudevā. Lagi rin niya akong minamahal, O dakilang pantas.

Verse 14

रूपेणाप्रतिमा जाता संसारे नास्ति तादृशी । रूपयौवनगर्वेण मत्ताहं चारुहासिनी

Sa kagandahan ako’y naging walang kapantay; sa mundong ito’y wala nang tulad ko. Nalalasing sa pagmamataas sa aking ganda at kabataan, ako’y ngumingiting kaakit-akit.

Verse 15

अहं कन्या सुरूपा वै सर्वालंकारशोभिता । मां च दृष्ट्वा ततो लोकाः सर्वे स्वजनवर्गकाः

Ako’y isang dalaga, tunay na maganda ang anyo, pinalamutian ng lahat ng alahas; at nang ako’y makita, ang lahat ng tao roon—kasama ang kani-kanilang mga kamag‑anak—ay napalingon at nabihag ang loob.

Verse 16

मामेवं याचमानास्ते विवाहार्थे वरानने । याचिताहं द्विजैः सर्वैर्न ददाति पिता मम

O marikit ang mukha, bagaman sila’y patuloy na namamanhik sa akin ukol sa pag-aasawa, at bagaman ako’y hinihingi ng lahat ng mga brāhmaṇa, hindi ako ipinapakasal ng aking ama.

Verse 17

स्नेहाच्चैव महाभागे मुमोह स महामतिः । न दत्ताहं तदा तेन पित्रा चैव महात्मना

Dahil sa pag-ibig, O mapalad na ginang, nalito ang taong yaon na dakila ang isip. Noon, hindi niya ako ibinigay—ng aking ama, ang dakilang kaluluwa.

Verse 18

संप्राप्तं यौवनं बाले मयि भावसमन्वितम् । रूपं मे तादृशं दृष्ट्वा मम माता सुदुःखिता

“O dalaga, dumating sa akin ang kabataan na may matinding damdamin; at nang makita ang aking anyo na gayon, ang aking ina ay labis na nagdalamhati.”

Verse 19

पितरं मे उवाचाथ कस्मात्कन्या न दीयते । त्वं कस्मै सुद्विजायैव ब्राह्मणाय महात्मने

Pagkaraan ay sinabi ko sa aking ama: “Bakit hindi ipinapakasal ang dalaga? Kaninong marangal na dvija—sa aling dakilang brāhmaṇa—mo siya ibibigay?”

Verse 20

देहि कन्यां महाभाग संप्राप्ता यौवनं त्वियम् । वसुदत्तो द्विजश्रेष्ठः प्रत्युवाच द्विजोत्तमः

“Ibigay mo ang iyong anak na dalaga, O lubhang mapalad—narating na niya ang kabataan.” Ganito nagsalita si Vasudatta, ang pinakadakila sa mga dvija, sa pinakamahusay sa mga brāhmaṇa.

Verse 21

मातरं मे महाभागे श्रूयतां वचनं मम । महामोहेनमुग्धोऽस्मि सुताया वरवर्णिनि

O mapalad na ina, dinggin mo ang aking mga salita. O marikit ang kutis, lubos akong naliligaw sa dakilang pag-ibig sa iyong anak na babae.

Verse 22

यो मे गृहस्थो विप्रो वै भविष्यति शुभे शृणु । तस्मै कन्यां प्रदास्यामि जामात्रे तु न संशयः

Makinig, O mapalad na ginang: sinumang maging brāhmaṇa na maybahay para sa akin—walang alinlangan, sa kanya ko ibibigay ang aking anak na babae bilang asawa, bilang aking manugang.

Verse 23

मम प्राणप्रिया चैषा सुदेवा नात्र संशयः । एवमूचे मदर्थे स वसुदत्तः पिता मम

“Ang Sudēvā na ito ay mahal sa akin na parang aking mismong buhay—walang alinlangan.” Gayon nagsalita ang aking amang si Vasudatta para sa aking kapakanan.

Verse 24

कौशिकस्य कुले जातः सर्वविद्याविशारदः । ब्राह्मणानां गुणैर्युक्तः शीलवान्गुणवाञ्छुचिः

Ipinanganak sa angkan ni Kauśika, bihasa siya sa lahat ng sangay ng kaalaman. Taglay ang mga birtud ng mga brāhmaṇa, siya’y may mabuting asal, may kahusayan, at dalisay.

Verse 25

वेदाध्ययनसंपन्नं पठमानं हि सुस्वरम् । भिक्षार्थं द्वारमायांतं पितृमातृविवर्जितम्

Isang binatang ganap sa pag-aaral ng Veda, na bumibigkas nang may matamis na tinig, ang dumating sa pintuan upang mamalimos—ulila sa ama at ina.

Verse 26

तं दृष्ट्वासमनुप्राप्तं रूपं वीक्ष्य महामतिः । तं प्रोवाच पिता एवं को भवान्वै भविष्यति

Nang siya’y makita na dumarating at mamasdan ang anyo, ang marunong—ang kanyang ama—ay nagsalita: “Sino ka nga, at ano ang magiging kapalaran mo?”

Verse 27

किं ते नाम कुलं गोत्रमाचारं वद सांप्रतम् । समाकर्ण्य पितुर्वाक्यं वसुदत्तमुवाच सः

“Ano ang iyong pangalan, angkan at gotra, at ano ang iyong asal? Sabihin mo ngayon.” Nang marinig ang salita ng ama, siya’y nagsalita kay Vasudatta.

Verse 28

कौशिकस्यान्वये जातो वेदवेदांगपारगः । शिवशर्मेति मे नाम पितृमातृविवर्जितः

Ako’y isinilang sa angkan ni Kauśika, bihasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga. Śivaśarman ang aking pangalan, at ako’y ulila sa ama’t ina.

Verse 29

संति मे भ्रातरश्चान्ये चत्वारो वेदपारगाः । एवं कुलं समाख्यातमाचारः कुलसंभवः

“May apat pa akong kapatid, pawang bihasa sa mga Veda. Ganito ko inilahad ang aking angkan; sapagkat ang kaugalian ay isinilang mula sa tradisyon ng pamilya.”

Verse 30

एवं सर्वं समाख्यातं पितरं शिवशर्मणा । शुभे लग्ने तिथौ प्राप्ते नक्षत्रे भगदैवते

Sa gayon, ang lahat ay ganap na isinalaysay ni Śivaśarman sa kanyang ama—nang dumating ang mapalad na lagna at tithi, at nang manaig ang nakṣatra na pinamumunuan ni Bhaga.

Verse 31

पित्रा दत्तास्मि सुभगे तस्मै विप्राय वै तदा । पितृगेहे वसाम्येका तेन सार्धं महात्मना

O mapalad, noon ay ibinigay ako ng aking ama bilang asawa sa brahmanang iyon. Gayunman, nananatili akong mag-isa sa bahay ng aking ama, kasama ang dakilang-loob na lalaki.

Verse 32

नैव शुश्रूषितो भर्ता मया स पापया तदा । पितृमातृसुद्रव्येण गर्वेणापि प्रमोहिता

Noon, ako—makasalanan—ay hindi man lamang naglingkod sa aking asawa; nalinlang pa ng pagmamataas na sumibol sa yaman ng aking ama at ina.

Verse 33

अंगसंवाहनं तस्य न कृतं हि मया कदा । रतिभावेन स्नेहेन वचनेन मया शुभे

Hindi ko kailanman minasahe ang kanyang mga bisig at katawan—hindi sa pagnanasa, hindi sa pag-ibig, ni kahit sa matatamis na salita, O mapalad.

Verse 34

क्रूरबुद्ध्या हि दृष्टोसौ सर्वदा पापया मया । पुंश्चलीनां प्रसंगेन तद्भावं हि गता शुभे

Sa malupit na pag-iisip, ako—makasalanan—ay lagi siyang tinitingnan nang gayon. O mapalad, dahil sa pakikisama sa mga babaeng mapusok, nakuha ko nga ang kanilang ugali.

Verse 35

मातापित्रोश्च भर्तुश्च भ्रातॄणां हितमेव च । न करोम्यहमेवापि यत्रयत्र व्रजाम्यहम्

Saan man ako magpunta, hindi ko man lamang ginagawa ang makabubuti para sa aking ina at ama, para sa aking asawa, at para sa aking mga kapatid.

Verse 36

एवं मे दुष्कृतं दृष्ट्वा शिवशर्मा पतिर्मम । स्नेहाच्छ्वशुरवर्गस्य मम भर्त्ता महामतिः

Nang makita ni Śivaśarmā, ang aking asawa—ang dakilang may isip—ang kasalanang nagawa ko, dahil sa pag-ibig sa angkan ng aking biyenan, siya’y kumilos nang ayon dito.

Verse 37

न किंचिद्वक्ति मां सोपि क्षमते दुष्कृतं मम । वार्यमाणा कुटुंबेन अहमेवं सुपापिनी

Wala rin siyang sinasabi sa akin, subalit tinitiis niya ang aking kasamaan. Kahit pinipigil ako ng pamilya, nananatili akong ganito—lubhang makasalanan.

Verse 38

तस्य शीलं विदित्वा ते साधुत्वं शिवशर्मणः । पितामाता च मे सर्वे मम पापेन दुःखिताः

Nang makilala nila ang kanyang asal at ang kabanalan ni Śivaśarmā, ang lahat ng aking mga kamag-anak—pati ama at ina—ay nalugmok sa dalamhati dahil sa aking kasalanan.

Verse 39

भर्त्ता मे दुष्कृतं दृष्ट्वा स्वगृहान्निर्गतो बहिः । तं देशं ग्राममेनं च परित्यज्य गतस्ततः

Nang makita ng aking asawa ang aking kasamaan, lumabas siya sa aming tahanan; iniwan ang lupain at ang mismong nayong ito, at umalis mula roon.

Verse 40

गते भर्तरि मे तातः संजातश्चिंतयान्वितः । मम दुःखेन दुःखात्मा यथा रोगेण पीडितः

Nang makaalis na ang aking asawa, ang aking ama’y napuno ng balisang pag-aalala; sa aking dalamhati’y nadurog ang kanyang puso, at nagdusa na wari’y may karamdaman.

Verse 41

मम माता उवाचैनं भर्तारं दुःखपीडितम् । कस्माच्चिंतयसे कांत वद दुःखं ममाग्रतः

Sinabi ng aking ina sa asawang pinahihirapan ng dalamhati: “Bakit ka nababalisa, minamahal? Ihayag mo sa harap ko ang iyong pagdadalamhati.”

Verse 42

वसुदत्त उवाचैनां मातरं मम नंदने । सुतां त्यक्त्वा गतो विप्रो जामाता शृणु वल्लभे

Sinabi ni Vasudatta: “Sa aking hardin ng ligaya, narito ang ina. Ang brāhmaṇa—ang aking manugang—iniwan ang asawa at lumisan. Makinig ka, minamahal.”

Verse 43

इयं पापसमाचारा निर्घृणा पापचारिणी । अनया हि परित्यक्तः शिवशर्मा महामतिः

Ang babaeng ito’y may masamang asal—walang habag at sanay sa kasalanan. Dahil sa kanya, ang dakilang si Śivaśarmā, na marunong at marangal ang isip, ay napabayaan at iniwan.

Verse 44

समस्तस्य कुटुंबस्य दाक्षिण्येन महामतिः । ममायं स द्विजः कांते सुदेवां नैव भाषते

“Bagaman iginagalang siya dahil sa kanyang pagkakawanggawa sa buong sambahayan, o minamahal, ang dalawang-beses-na-ipinanganak na lalaking yaon—na akin—ay ni hindi man lamang kumakausap kay Sudevā.”

Verse 45

वसते सौम्यभावेन नैव निंदति कुत्सति । सुदेवां पापसंचारां स वै पंडितबुद्धिमान्

Namumuhay siya nang may mahinahong kalooban; hindi siya naninira ni nang-iinsulto. Maging sa piling ng mabubuti—o sa gitna ng mga lumalakad sa kasalanan—siya’y tunay na pantas, may malinaw at mapanuring isip.

Verse 46

भविष्यति त्वियं दुष्टा सुदेवा कुलनाशिनी । अहमेनां परित्यज्य व्रजामि गृहवासिनि

Ang Sudēvā na ito’y magiging masama; siya ang wawasak sa angkan. Kaya, iiwan ko siya at ako’y aalis, O ginang ng tahanan.

Verse 47

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa kagalang-galang na Padma Purāṇa, sa Bhūmi-khaṇḍa, sa salaysay ni Vena—sa kasaysayan ni Sukalā—nagtatapos ang ika-47 kabanata.

Verse 48

तावद्विलाडयेत्पुत्रं यावत्स्यात्पंचवार्षिकः । शिक्षाबुद्ध्या सदा कांत पुनर्मोहेन पोषयेत्

Dapat paglaruan at lambingin ang anak na lalaki hanggang siya’y limang taong gulang. Pagkaraan nito, O minamahal, palakihin siya sa layuning turuan at sanayin, at huwag nang alagaan muli dahil sa bulag na pagkakapit.

Verse 49

स्नानाच्छादनकैर्भक्ष्यैर्भोज्यैः पेयैर्न संशयः । गुणेषु योजयेत्कांत सद्विद्यासु च तं सुतम्

Sa pagbibigay ng paliligo, pananamit, pagkaing makakain, lutong pagkain, at maiinom—walang alinlangan—dapat ding ituwid ang minamahal na anak sa mabubuting katangian at sa tunay na mga sangay ng kaalaman.

Verse 50

गुणशिक्षार्थंनिर्मोहः पिता भवति सर्वदा । पालने पोषणे कांत संमोहः परिजायते

Para sa pagtuturo ng kabutihang-asal, ang ama’y dapat laging walang pagkalito. Ngunit sa pag-iingat at pagpapalaki, O minamahal, sumisibol ang pagkakapit at pagkalabo ng isip.

Verse 51

सगुणं न वदेत्पुत्रं कुत्सयेच्च दिनेदिने । काठिन्यं च वदेन्नित्यं वचनैः परिपीडयेत्

Huwag purihin sa harap ang anak dahil sa kanyang mabubuting katangian; sa halip, sa araw-araw ay sawayin siya, magsalita nang mabagsik palagi, at pahirapan siya sa mga salita.

Verse 52

यथाहि साधयेन्नित्यं सुविद्यां ज्ञानतत्परः । अभिमानेच्छलेनापि पापं त्यक्त्वा प्रदूरतः

Kung paanong ang taong nakatuon sa kaalaman ay dapat laging linangin ang tunay na pag-aaral, gayon din ay dapat itaboy at talikdan ang kasalanan nang malayo—kahit sa pagkukunwaring pagmamataas.

Verse 53

नैपुण्यं जायते नित्यं विद्यासु च गुणेषु च । माता च ताडयेत्कन्यां स्नुषां श्वश्रूर्विताडयेत्

Ang kahusayan at pagkapino ay unti-unting nalilinang sa pag-aaral at sa mga birtud. Kaya’t dapat disiplinahin ng ina ang anak na babae, at gayon din ng biyenan ang manugang na babae.

Verse 54

गुरुश्च ताडयेच्छिष्यं ततः सिध्यंति नान्यथा । भार्यां च ताडयेत्कांत अमात्यं नृपतिस्तथा

Dapat disiplinahin ng guro ang alagad; saka lamang, wika nila, nakakamit ang tagumpay, hindi sa iba. Gayon din, dapat disiplinahin ng asawa ang kanyang maybahay, at ang hari naman ang kanyang ministro.

Verse 55

हयं च ताडयेद्धीरो गजं मात्रो दिनेदिने । शिक्षाबुद्ध्या प्रसिध्यंति ताडनात्पालनाद्विभो

O makapangyarihan, ang matatag at maunawang tao ay dapat magdisiplina sa kabayo at sa elepante nang may wastong sukat, araw-araw. Sa layuning magsanay, sila’y nahuhubog sa pagwawasto at sa tamang pag-aaruga.

Verse 56

त्वयेयं नाशिता नाथ सर्वदैव न संशयः । सार्धं सुब्राह्मणेनापि भवता शिवशर्मणा

O Panginoon, ikaw ang siyang pumatay sa kaniya—walang anumang pag-aalinlangan kailanman. Ikaw, si Śivaśarman, kasama pa ang banal na brāhmaṇa, ang gumawa nito.

Verse 57

निरंकुशा कृता गेहे तेन नष्टा महामते । तावद्धि धारयेत्कन्यां गृहे कांतवचः शृणु

O dakilang may isip, nang siya’y pinabayaang walang pagpipigil sa loob ng tahanan, siya’y napariwara. Kaya’t ang isang dalaga’y dapat ingatan at pigilan sa bahay—pakinggan ang mga maingat na salitang ito.

Verse 58

अष्टवर्षान्विता यावत्प्रबलां नैव धारयेत् । पितुर्गेहस्थिता पुत्री यत्पापं हि प्रकुर्वती

Hangga’t hindi pa siya umaabot sa walong taon, huwag siyang pasanin ng mahigpit na disiplina. Sapagkat ang anak na babae na nasa bahay ng ama ay maaaring, sa takbo ng buhay, magkasala.

Verse 59

उभाभ्यामपि तत्पापं पितृभ्यामपि विंदति । तस्मान्न धार्यते कन्या समर्था निजमंदिरे

Ang kasalanang iyon ay napapasa sa kapwa panig, at dinadala rin ng mga magulang. Kaya’t kahit may kakayahan ang isang dalaga, hindi siya dapat panatilihing (hindi ipinapakasal) sa sariling tahanan.

Verse 60

यस्य दत्ता भवेत्सा च तस्य गेहे प्रपोषयेत् । तत्रस्था साधयेत्कांतं सगुणं भक्तिपूर्वकम्

Ang babaeng naipagkaloob na (sa pag-aasawa) ay dapat alagaan at tustusan sa bahay ng pinagkalooban sa kaniya. Doon nananahan, sambahin niya nang may debosyon ang minamahal na Panginoon—ang Kaniyang hayag at personal na anyo, na puspos ng mga katangian.

Verse 61

कुलस्य जायते कीर्तिः पिता सुखेन जीवति । तत्रस्था कुरुते पापं तत्पापं भुंजते पतिः

Sa kaniya, nagkakamit ang angkan ng mabuting karangalan, at ang ama’y namumuhay nang payapa; ngunit kung ang babae, habang nananahan doon, ay gumawa ng kasalanan, ang asawa ang tumatanggap ng bunga ng kasalanang iyon.

Verse 62

तत्रस्था वर्द्धते नित्यं पुत्रैः पौत्रैः सदैव सा । पिता कीर्तिमवाप्नोति सुतायाः सुगुणैः प्रिय

Sa paninirahan doon, siya’y laging umuunlad sa pamamagitan ng mga anak at mga apo. At ang ama, minamahal, ay nagkakamit ng karangalan dahil sa mabubuting katangian ng kaniyang anak na babae.

Verse 63

तस्मान्न धारयेत्कांत गेहे पुत्रीं सभर्तृकाम् । इत्यर्थे श्रूयते कांत इतिहासो भविष्यति

Kaya nga, sinta, hindi dapat panatilihin sa sariling bahay ang anak na babaeng naghahangad ng asawa. Sa ganitong diwa, sinta, may naririnig na salaysay—at susunod ang isang kuwento.

Verse 64

अष्टविंशतिके प्राप्ते युगे द्वापरके महान् । उग्रसेनस्य वीरस्य यदुज्येष्ठस्य यत्प्रभो

Nang dumating ang ika-dalawampu’t walong yugto ng Dvāpara, lumitaw ang dakilang nilalang—O panginoon—na isinilang sa bayaning si Ugrasena, ang pinakamarangal sa mga Yadu.

Verse 65

चरित्रं ते प्रवक्ष्यमि शृणुष्वैकमना द्विज

Isasalaysay ko sa iyo ang kasaysayan; makinig kang may iisang tuon ng isip, O dalawang-ulit na isinilang.