Adhyaya 43

Verse 1

सुकलोवाच । एवं ते शूकराः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः । पुरः स्थितस्य ते राज्ञो ह्यवतस्थुश्च लुब्धकाः

Sinabi ni Sukala: Sa gayon, ang lahat ng mga baboy-ramo ay nagtipon, handa sa digmaan. At ang mga mangangaso, na nakatayo sa harap ng haring iyon, ay pumuwesto.

Verse 2

महावराहो राजेंद्र गिरिसानुं समाश्रितः । महता यूथभावेन व्यूहं कृत्वा प्रतिष्ठति

O hari ng mga hari, ang Dakilang Varāha, sumandig sa gilid ng bundok. Sa anyong isang napakalaking kawan, bumuo siya ng hanay at tumindig sa kaniyang puwesto.

Verse 3

कपिलः स्थूलपीनांगो महादंष्ट्रो महामुखः । दुःसहः शूकरो राजन्गर्जते चातिभैरवम्

O Hari, isang kayumangging baboy-ramo—mataba at matipuno ang katawan, may malalaking pangil at dambuhalang bibig—di-matiis at mahirap labanan, ay umuungal nang lubhang nakapanghihilakbot.

Verse 4

तानपश्यन्महाराजः शालतालवनाश्रयान् । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा मनुपुत्रः प्रतापवान्

Nang makita ng dakilang hari na sila’y nananahan sa mga kakahuyan ng punong śāla at tāla, ang maringal na anak ni Manu ay nakinig sa kanilang mga salita.

Verse 5

गृह्यतां शूर वाराहो विध्यतां बलदर्पितः । एवमाभाष्य तान्वीरो मनुपुत्रः प्रतापवान्

“Dakpin ang matapang na baboy-ramo; sugurin at pabagsakin ang nalalasing sa lakas at pagmamataas!” Sa gayong pananalita, ang bayaning makapangyarihang anak ni Manu ay nag-utos sa kanila.

Verse 6

अथ ते लुब्धकाः सर्वे मृगया मदमोहिताः । संनद्धा दंशिताः सर्वे श्वभिः सार्द्धं प्रजग्मिरे

Pagkaraan, ang lahat ng mangangaso, nalalasing at nalilinlang ng pananabik sa pangangaso, ay nagsuot ng sandata at kagamitan, at nagsipaglakad na kasama ang kanilang mga aso.

Verse 7

हर्षेण महताविष्टो राजराजो महाबलः । अश्वारूढः सुसैन्येन चतुरंगेण संयतः

Nababalot ng dakilang galak, ang hari ng mga hari na makapangyarihan ay sumakay sa kabayo at sumulong, kasama ang mainam na apat-na-sangay na hukbo na nasa maayos na hanay.

Verse 8

गंगातीरं समायातो मेरौ गिरिवरोत्तमे । रत्नधातुसमाकीर्णे नानावृक्षैरलंकृते

Dumating siya sa pampang ng Gaṅgā, sa Meru—ang pinakadakilang bundok—na nababalot ng mga batong may hiyas at pinalalamutian ng sari-saring punongkahoy.

Verse 9

सुकलोवाच । यो बलधाम मरीचिचयकरनिकरमयप्रोत्तुंगोऽत्युच्चम् । गगनमेव संप्राप्तो नाना नगाचरितशोभो गिरिराजो भाति

Wika ni Sukala: Ang haring bundok—tahanan ng lakas—napakataas, wari’y hinabi sa mga kumpol ng sinag; umaakyat sa maringal na tuktok at tila umabot sa langit. Kumikinang ito sa ganda, pinalalamutian ng sari-saring galaw ng mga nilalang na gumagala sa kabundukan.

Verse 10

योजनबहलविमल गंगाप्रवाह समुच्चरत्तीरवीचीतरंगभंगैर्मुक्ताफलसदृशैर्निर्मलांबुकणैः । सर्वत्र प्रक्षालित धवलतलशिलातलोगिरींद्र सुःश्रियायुक्तः

Isang malawak at dalisay na agos ng Gaṅgā, na umaabot sa maraming yojana, ang sumisirit at rumaragasa; sa pagbasag ng mga alon sa pampang ay lumilitaw ang malilinaw na patak ng tubig na tila mga perlas. Sa lahat ng dako, ang panginoong bundok—ang mapuputing batong lapad at ibabaw ay nahugasan—ay nagmumukhang puspos ng maringal na kagandahan.

Verse 11

देवैश्चारणकिन्नरैः परिवृतो गंधर्वविद्याधरैः सिद्धैरप्सरसांगणैर्मुनिजनैर्नागेंद्र विद्याधरैः । श्रीखंडैर्बहुचंदनैस्ससरलैः शालैस्तमालैर्गिरी रुद्रा क्षैर्वरसिद्धिदायकघनैः कल्पद्रुमैः शोभते

Napapaligiran ito ng mga deva, ng mga Cāraṇa at Kinnara, ng mga Gandharva at Vidyādhara; ng mga Siddha, ng mga pangkat ng Apsaras, ng mga kapulungan ng mga muni, at ng mga hari ng nāga sa mga Vidyādhara. Kumikinang ang bundok, pinalalamutian ng śrīkhaṇḍa at saganang punong candana, ng sarala, sāla at tamāla, ng mga kakahuyang may rudrākṣa na nagbibigay ng dakilang siddhi, at ng mga punong kalpa na tumutupad ng ninanais.

Verse 12

नानाधातुविचित्रो वै नानारत्नविचित्रितैः । विमानैः कांचनैर्दंडैः कलत्रैरुपशोभते

Tunay ngang ito’y pinalalamutian sa maraming paraan: sa sari-saring dhātu at sa iba’t ibang hiyas; sa mga vimāna na kumikislap sa iba’t ibang ratna; sa mga tungkod na ginto, at sa mga kabiyak na lalong nagpapaganda rito.

Verse 13

नालिकेरवनैर्दिव्यैः पूगवृक्षैर्विराजते । दिव्यपुन्नागबकुलैः कदलीखंडमंडितैः

Kumikinang ito sa mga banal at makalangit na gubat ng niyog at sa mariringal na punong bunga (areca). Pinalalamutian din ito ng mga makalangit na punong punnāga at bakula, at pinapaganda ng mga kumpol ng halamang saging.

Verse 14

पुष्पकैश्चंपकैरद्रि पाःटलैः केतकैस्तथा । नानावल्लीवितानैश्च पुष्पितैः पद्मकैस्तथा

At may mga bulaklak—campaka, mga pāṭala na tumutubo sa bundok, at ketaka rin—kasama ang sari-saring mga baging na tila bubong na namumulaklak, at gayundin ang namumukadkad na padmaka.

Verse 15

नानावर्णैः सुपुष्पैश्च नानावृक्षैरलंकृतः । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णः स्फाटिकस्य शिलातलैः

Pinalamutian ng sari-saring makukulay at maririkit na bulaklak at ng iba’t ibang punongkahoy; napupuno ng mga punong makalangit, at ang lupa’y nilalatagan ng mga tipak na batong tila kristal.

Verse 16

योगियोगीन्द्र संसिद्धैः कंदरांतर्निवासिभिः । निर्झरैश्चैव रम्यैश्च बहुप्रस्रवणैर्गिरिः

Ang bundok na yaon ay pinagpapala ng mga ganap na muni—mga panginoon sa mga yogin—na naninirahan sa loob ng mga yungib; at ng maririkit na talon at ng maraming masaganang bukal.

Verse 17

नदीप्रवाहसंह्रष्टैः संगमैरुपशोभते । ह्रदैश्च पल्वलैः कुंडैर्निर्मलोदकधारिभिः

Ito’y pinaliliwanag ng mga tagpuan ng mga ilog na sumisigla sa agos ng tubig; at gayundin ng mga lawa, latian, at mga banal na kundang nagdadala ng malinaw at dalisay na agos.

Verse 18

गिरिराजो विभात्येकः सानुभिः सह संस्थितैः । शरभैश्चैव शार्दूलैर्मृगयूथैरलंकृतः

Ang hari ng mga bundok ay nagliliwanag na nag-iisa, nakatindig kasama ng mga gulod nito; pinalamutian ng mga śarabha, ng mga tigre, at ng mga kawan ng usa.

Verse 19

महामत्तैश्च मातंगैर्महिषैरुरुभिः सदा । अनेकैर्दिव्यभावैश्च गिरिराजो विभाति सः

Laging napapalamutian ng mga dambuhalang elepanteng lasing sa sigla at ng malalapad ang katawan na mga kalabaw, at ng sari-saring banal na kagandahan, ang haring-bundok ay nagniningning sa dakilang liwanag.

Verse 20

अयोध्याधिपतिर्वीर इक्ष्वाकुर्मनुनंदनः । तया सुभार्यया युक्तश्चतुरंगबलेन च

Ang magiting na Ikṣvāku, kagalakan ni Manu at panginoon ng Ayodhyā, na kasama ang mabuting asawa niyang iyon at ang hukbong apat ang sangay, ay lumisan.

Verse 21

पुरतो लुब्धका यांति शूराः श्वानश्च शीघ्रगाः । यत्रास्ते शूकरः शूरो भार्यया सहितो बली

Sa unahan ay nagsisitungo ang mga mangangaso—mga matatapang na lalaki—at ang mga asong matuling tumakbo, patungo sa kinaroroonan ng magiting at makapangyarihang baboy-ramo na kasama ang kanyang asawa.

Verse 22

बहुभिः शूकरैर्गुप्तो गुरुभिः शिशुभिस्ततः । मेरुभूमिं समाश्रित्य गंगातीरं समंततः

Pagkaraan, na binabantayan ng maraming baboy-ramo at ng mabibigat, ganap na lumaking mga supling, siya’y sumilong sa lupain ng Meru, sa magkabilang panig ng pampang ng Gaṅgā.

Verse 23

सुकलोवाच । तामुवाच वराहस्तु सुप्रियां हर्षसंयुतः । प्रिये पश्य समायातः कोशलाधिपतिर्बली

Sinabi ni Sukala: Noon, ang Varāha, puspos ng galak, ay nagsalita sa minamahal niyang Supriyā: “Sinta, masdan—dumating na ang makapangyarihang panginoon ng Kośala.”

Verse 24

मामुद्दिश्य महाप्राज्ञो मृगयां क्रीडते नृपः । युद्धमेव करिष्यामि सुरासुरप्रहर्षकम्

Ako ang pakay ng pangangaso; ang haring lubhang marunong ay naglalaro sa panghuhuli. Tunay na makikipagdigma ako—digmaang ikatutuwa ng mga deva at mga asura.

Verse 25

अथ भूपो महातेजा बाणपाणिर्धनुर्धरः । सुदेवां सत्यधर्मांगीं तामुवाच प्रहर्षितः

Pagkaraan, ang hari na nagliliwanag sa dakilang ningning, may palaso sa kamay at pasan ang busog, ay masayang nagsalita kay Sudevā, na ang mga sangkap ay larawan ng katotohanan at dharma.

Verse 26

पश्य प्रिये महाकोलं गर्जमानं महाबलम् । परिवारसमायुक्तं दुःसहं मृगघातिभिः

Masdan mo, aking sinta—naroon ang dakilang baboy-ramo, umuungal, napakalakas; napaliligiran ng kanyang pangkat, di-matiis, at pumupuksa sa mga mababangis na hayop.

Verse 27

अद्यैवाहं हनिष्यामि सुबाणैर्निशितैः प्रिये । मामेव हि महाशूरो युद्धाय समुपाश्रयेत्

Ngayong araw din, aking mahal, pababagsakin ko siya sa magagandang palasong matatalim. Tunay, hayaang ang dakilang bayani ay sa akin lamang sumandig para sa labanan.

Verse 28

एवमुक्त्वा प्रियो भार्यां लुब्धकान्वाक्यमब्रवीत् । यथा शूरो महाशूराः प्रेषयध्वं हि शूकरम्

Pagkasabi nito sa minamahal na asawa, kinausap ng mangangaso ang mga kasamang mangangaso: “Gaya ng matatapang—mga dakilang bayani—humayo kayo at itaboy ang baboy-ramo!”

Verse 29

अथ ते प्रेषिताः शूरा बलतेजः पराक्रमाः । गर्जमानाः प्रधावंति बलतेजः पराक्रमाः

Pagkaraan, yaong mga bayani na isinugo—puspos ng lakas, ningning, at kagitingan—ay umuungal at sumugod pasulong, taglay ang lakas, liwanag, at tapang.

Verse 30

कोलं प्रतिगताः सर्वे वायुवेगेन सांप्रतम् । विध्यंति बाणजालैस्ते निशितैर्वनचारकाः

Ngayon, silang lahat ay nakarating sa Kola, tinangay ng bilis na gaya ng hangin; ang mga gumagala sa gubat ay tumutusok sa kaaway sa ulang ng matatalim na palaso.

Verse 31

नाना शस्त्रैरथास्त्रैश्च वाराहं वीररूपिणम्

Sa sari-saring sandata at mga inihahagis na astra, sinalakay nila si Varāha, na nag-anyong mandirigmang bayani.

Verse 32

सुकलोवाच । पतंति बाणतोमरा विमुक्ता लुब्धकैः शरा घनागिरिंप्रवर्षिणो यथातथा धरांतरे । हतो दृढप्रहारिभिः स निर्जितस्ततस्तथा शतैस्तु यूथपालकः स कोलः संगरंगतः

Sinabi ni Sukala: “Ang mga palaso at sibat, pinakawalan ng mga mangangaso, ay bumagsak sa lupa sa lahat ng dako, na parang ulang ibinubuhos ng siksik na ulap sa bundok. Tinamaan ng matitinding hampas, siya’y napasuko; at pagkaraan, napalibutan ng daan-daan, ang baboy-ramo—pinuno ng kawan—ay naitulak sa gitna ng labanan.”

Verse 33

स्वपुत्रपौत्रबांधवैः परांश्च संहरेत्स वै पतंति ते स्वदंष्ट्रया हताहवेऽवलुब्धकाः । पतंति पादहस्तकाः स्थितस्य वेगभ्रामणैः सलुब्धगर्जमेवतं वराहोऽपश्यदागतम्

Pinabubuwal niya ang iba, kasama man ang sariling mga anak, apo, at mga kamag-anak. Ang mga sakim ay bumagsak—pinatay sa digmaan ng kanyang sariling pangil. Sa lakas ng umiikot niyang pagsugod, ang mga kamay at paa ay nagkandahulog; at nakita ni Varāha ang papalapit na iyon, umuungal nang mabangis sa pagnanasa sa labanan.

Verse 34

स्वतेजसा विनाशितं मुखाग्रदंष्ट्रया हतं । गतः स यत्र भूपतिः स वांछतेनसंगरम्

Winawasak ng sariling naglalagablab na kapangyarihan at napaslang sa kagat ng pinakamatutulis na pangil, nagtungo siya sa kinaroroonan ng hari; gayunma’y hindi niya ninasa ang digmaan.

Verse 35

इक्ष्वाकुनाथं सुमहत्प्रसह्य संत्रास्य क्रुद्धः स हि शूकरेशः । युद्धं वने वांछति तेन सार्द्धमिक्ष्वाकुणा संगरहर्षयुक्तः

Matinding dinaig ang dakilang panginoon ng angkan ni Ikṣvāku at tinakot siya; ang panginoong-baboy-damo ay nag-alab sa galit. Puspos ng pananabik sa labanan, ninasa niyang makipagdigma kay Ikṣvāku roon sa gubat.

Verse 36

वाराहः पुनरेव युद्धकुशलः संवांछते संगरं तुंडाग्रेण सुतीक्ष्णदंतनखरैः क्रुद्धो धरां क्षोभयन् । हुंकारोच्चारगर्वात्प्रहरति विमलं भूपतिं तं च राजञ्ज्ञात्वा विष्णुपराक्रमं मनुसुतस्त्वानन्दरोमांचितः

O Hari, ang Varāha, bihasa muling makidigma, ay nananabik sa sagupaan. Sa dulo ng nguso at sa labis na talim ng mga pangil at kuko, sa galit ay niyayanig niya ang lupa. Sa pagmamataas ng kanyang ungol, sinasaktan niya ang malinis na panginoon ng lupa, si Vimala; at ang anak ni Manu, pagkakilala sa dakilang lakas ni Viṣṇu, ay nangingilabot sa galak.

Verse 37

दृष्ट्वा शूकरपौरुषं यमतुलं मेने पतिर्वावराड्देवारिं मनसा विचिन्त्य सहसा वाराहरूपेण वै । संप्रेक्ष्यैव महाबलं बहुतरं युक्तं त्वरेर्वारणं सैन्यं कोलविनाशनाय सहसा संगृह्य संगृह्यताम्

Nang makita ang lakas ng baboy-damo, di-mapapantay na gaya ni Yama, ang panginoon ni Vāvarāḍ—kaaway ng mga deva—ay biglang nagmuni sa isip at tunay na nag-anyong Varāha. Pagmasid sa napakalaki at makapangyarihang hukbo ng kalaban, dali-dali niyang iniutos: “Tipunin ang mga kawal—tipunin agad—upang lipulin ang baboy-damo!”

Verse 38

प्रेषिताश्च वारणा रथाश्च वेगवत्तराः सुबाणखड्गधारिणो भुशुंडिभिश्च मुद्गरैः । सपाशपाणिलुब्धका नदंति तत्र तत्परा निवारितो न तिष्ठतो हयागजाश्च यद्गताः

Ipinadala ang mga elepante at mga karwaheng pandigma nang ubod-bilis—mga lalaking may mahuhusay na palaso at espada, may bhūśuṇḍi at mga pamalo. Doon ang mga mangangaso, may hawak na mga silo, ay sumisigaw sa pananabik; at ang mga kabayo at elepante, kapag napakilos na, ay hindi tumitigil kahit pigilan.

Verse 39

क्वचित्क्वचिन्न दृश्यते क्वचित्क्वचित्प्रदृश्यते क्वचिद्भयं प्रदर्शयेत्क्वचिद्धयान्प्रमर्दयेत्

Sa ilang dako’y hindi siya nakikita, at sa ibang dako nama’y nahahayag. Sa isang pook ay nagpapakita ng pangamba, at sa iba nama’y dinudurog ang mga kaaway.

Verse 40

मर्दयित्वा भटान्वीरान्वाराहो रणदुर्जयः । शब्दं चकारदुर्धषं क्रोधारुणविलोचनः

Matapos durugin ang matatapang na mandirigma, ang Varāha—di-matatalo sa digmaan—ay nagpalabas ng nakapanghihilakbot na ungol; ang kaniyang mga mata’y namula sa poot.

Verse 41

कोशलाधिपतिर्वीरस्तं दृष्ट्वा रणदुर्जयम् । युध्यमानं महाकायं मुचंतं मेघवत्स्वनम्

Nang makita ng magiting na panginoon ng Kośala ang di-matatalong mandirigmang iyon—nakikipaglaban, dambuhala ang katawan, at umuungal na tila kulog na ulap—(siya’y tumugon).

Verse 42

गर्जतिसमरं विचरति विलसति वीरान्स्वतेजसा धीरः । तडिदिव मुखेषु दंष्ट्रा तस्य विभात्युल्लसत्येव

Ang matatag na bayani’y umuungal sa labanan, lumilibot sa digmaan, at nagliliwanag sa hanay ng mga mandirigma sa sariling ningning. Sa kaniyang bibig, ang mga pangil ay kumikislap—parang kidlat na sumisiklab.

Verse 43

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रे । त्रयश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

Sa gayon nagwakas ang ika-apatnapu’t tatlong kabanata, “Ang salaysay ni Sukalā,” sa loob ng Vena-upākhyāna, sa Bhūmi-khaṇḍa ng kagalang-galang na Padma Purāṇa.

Verse 44

नरपतिरुवाच सैन्याः किमिह न गृह्णंतु ओजसा शूराः । युध्यध्वं तत्र निशितैर्बाणैस्तीक्ष्णैरनेनापि

Wika ng hari: “Mga kawal—bakit hindi ninyo siya dakpin dito sa lakas, kayong matatapang? Makipaglaban doon, sa matutulis at matinding mga palaso—pati siya!”

Verse 45

समाकर्ण्य ततो वाक्यं क्रुद्धस्यापि महात्मनः । ततस्ते सैनिकाः सर्वे युद्धाय समुपस्थिताः

Nang marinig nila ang salita ng dakilang-loob na iyon—bagaman siya’y nagngangalit—ang lahat ng kawal ay nagtipon, handa sa digmaan.

Verse 46

अनेकैर्भटसाहस्रैर्वने तं समरे स्थितम् । दिक्षु सर्वासु संहत्य बिभिदुः शूकरं रणे

Sa gubat, libu-libong kawal—nagkaisa mula sa lahat ng dako—ay sumalakay at tumusok sa baboy-ramo na matatag na nakatindig sa labanan.

Verse 47

विद्धश्च कैश्चित्तदा बाणजालैः सुयोधैश्च संग्रामभूमौ विशालैः । क्वचिच्चक्रघातैः क्वचिद्वज्रपातैर्हतं दुर्जयं संगरे तं महांतैः

Noon, sa malawak na larangan ng digmaan, may ilang bihasang mandirigma ang tumusok sa kanya sa ulang ng mga palaso; sa ibang dako’y tinamaan siya ng hampas ng chakra, at sa ibang dako’y binagsakan na tila kidlat—kaya’t sa labanan, pinaslang ng mga dakila ang yaong mahirap daigin.

Verse 48

ततः पौरुषैः क्रोधयुक्तः स कोलः सुविच्छिद्य पाशान्रणे प्रस्थितः सः । महाशूकरैः सार्धमेव प्रयातस्ततः शोणितस्यापि धाराभिषिक्तः

Pagkaraan, ang baboy-ramo, ang lakas-panlalaki’y nag-alab sa poot, ay malinis na pinutol ang mga tali at sumugod sa digmaan. Lumabas siyang kasama ng malalaking baboy-ramo, at pagkaraan ay nabuhusan din ng mga agos ng dugo.

Verse 49

करोति प्रहारं च तुंडेन वीरहयानां द्विपानां च चिच्छेद वीरः । स्वदंष्ट्राग्रभागेन तीक्ष्णेन वीरान्पदातीन्हि संपातयेद्रोषभावैः

Ang bayani’y humahampas sa tuka, pinuputol ang mga kabayong pandigma at mga elepante; at sa matalim na dulo ng sariling pangil, sa poot, pinabubuwal niya ang matatapang na kawal na naglalakad.

Verse 50

जघानास्य शुंडं गजस्यापि रुष्टो भटान्हतान्पादनखैस्तु हृष्टः

Sa galit, hinampas niya maging ang nguso ng elepante; at sa galak, pinaslang niya ang mga kawal sa pamamagitan ng mga kuko ng kaniyang mga paa.

Verse 51

ततस्ते शूकराः सर्वे लुब्धकाश्च परस्परम् । युयुधुः संगरं कृत्वा क्रोधारुणविलोचनाः

Pagkaraan, ang lahat ng mga baboy-ramo—mga mangangaso rin—ay naglaban-laban sa isa’t isa, sumabak sa digmaan, ang mga mata’y namumula sa galit.

Verse 52

लुब्धकैश्च हताः कोलाः कोलैश्चापि सुलुब्धकाः । निहताः पतिता भूमौ क्षतजेनापि सारुणाः

Pinatay ng mga mangangaso ang mga baboy-ramo, at ang mga mangangaso—lubhang sakim—ay pinatay naman ng mga baboy-ramo. Nabuwal silang lahat sa lupa, namumula rin sa dugong dumaloy mula sa mga sugat.

Verse 53

जीवं त्यक्त्वा हताः कोलैर्लुब्धकाः पतिता रणे । मृताश्च शूकरास्तत्र श्वानः प्राणांश्च तत्यजुः

Buhay ay nawala, ang mga mangangaso’y pinatay ng mga baboy-ramo at bumagsak sa labanan. Doon din namatay ang mga baboy-ramo, at maging ang mga aso’y nagbitiw ng hininga.

Verse 54

यत्रयत्र मृता भूमौ पतिता मृगघातकाः । बहवः शूकरा राज्ञा खड्गपातैर्निपातिताः

Saanman sa lupa bumagsak ang mga pumatay ng usa, maraming baboy-ramo rin ang pinabagsak ng hari gamit ang mga hampas ng kanyang espada.

Verse 55

कति नष्टा हताः कोला भीता दुर्गेषु संस्थिताः । कुंजेषु कंदरांतेषु गुहांतेषु नृपोत्तम

Ilang baboy-ramo ang nasawi o napaslang—natakot at nagkubli sa mga kuta, sa mga sukal, sa loob ng mga kuweba, at sa mga nakatagong yungib, O pinakamahusay sa mga hari!

Verse 56

लुब्धकाश्च मृताः केचिच्छिन्ना दंष्ट्राग्रसूकरैः । प्राणांस्त्यक्त्वा गताः स्वर्गं खंडशो विदलीकृताः

Ang ilang sakim na lalaki ay napatay—niluray ng mga baboy-ramo gamit ang matatalim na pangil. Sa pagwawakas ng kanilang buhay, sila ay nagtungo sa langit, bagaman ang kanilang mga katawan ay nahati at nadurog.

Verse 57

वागुराः पाशजालाश्च कुटकाः पंजरास्तथा । नाड्यश्च पतिता भूमौ यत्रतत्र समंततः

Ang mga lambat para sa ibon, mga silo, mga bitag, mga kulungan, at gayundin ang mga patibong ay nakakalat sa lupa, naroon sa kung saan-saan sa bawat panig.

Verse 58

एको दयितया सार्धं वाराहः परितिष्ठति । पौत्रकैः पंचसप्तभिर्युद्धार्थं बलदर्पितः

Isang baboy-ramo, kasama ang kanyang minamahal, ang nanindigan—puno ng pagmamalaki sa kanyang lakas—handa sa labanan kasama ang lima o pitong apo.

Verse 59

तमुवाच तदा कांतं शूकरं शूकरी पुनः । गच्छ कांत मयासार्द्धमेभिस्तु बालकैः सह

Pagkatapos ay muling nagsalita ang inahing-baboy sa kaniyang minamahal na barako: “Halika, mahal ko—sumama ka sa akin, kasama ang mga munting supling na ito.”

Verse 60

प्राह प्रीतो वराहस्तां विवस्तां सुप्रियामिति । क्व गच्छामि प्रभग्नोहं स्थानं नास्ति महीतले

Masayang sinabi ni Varāha sa kaniya, sa hubad na minamahal: “Malaya ka na, aking sinta.” (Sumagot siya:) “Saan ako tutungo? Wasak na ako—wala akong lugar sa ibabaw ng lupa.”

Verse 61

मयि नष्टे महाभागे कोलयूथं विनंक्ष्यति । द्वयोश्च सिंहयोर्मध्ये जलं पिबति शूकरः

Kung ako, ang mapalad, ay mapuksa, mamamatay ang kawan ng mga baboy-ramo. Ang baboy ay nakaiinom lamang ng tubig kapag nakatayo sa pagitan ng dalawang leon.

Verse 62

द्वयोः शूकरयोर्मध्ये सिंहो नैव पिबत्यपः । एवं शूकरजातीषु दृश्यते बलमुत्तमम्

Sa pagitan ng dalawang baboy-ramo, kahit ang leon ay hindi umiinom ng tubig. Ganyan nakikita sa lahi ng baboy-ramo ang sukdulang lakas.

Verse 63

तदहं नाशयाम्येव यदा भग्नो व्रजाम्यहम् । जाने धर्मं महाभागे बहुश्रेयोविधायकम्

Kaya tiyak na wawasakin ko iyon kapag ako’y natalo at lumisan. O lubhang mapalad, batid ko ang Dharma na nagdudulot ng maraming kapakinabangan at ng pinakamataas na kabutihan.

Verse 64

कस्माल्लोभाद्भयाद्वापि युध्यमानः प्रणश्यति । रणतीर्थं परित्यज्य सस्यात्पापी न संशयः

Kung sa gitna ng labanan ay mapahamak dahil sa kasakiman o takot, at tinalikuran ang banal na larangan ng tungkulin, siya’y nagiging makasalanan—walang pag-aalinlangan.

Verse 65

निशितं शस्त्रसंव्यूहं दृष्ट्वा हर्षं प्रगच्छति । अवगाह्यामरीं सिंधुं तीर्थपारं प्रगच्छति

Pagkakita sa matalim na hanay ng mga sandata, napupuno siya ng galak; lumulusong sa ‘di-namamatay’ na ilog na Sindhu, nararating niya ang kabilang pampang ng banal na tawiran (tīrtha).

Verse 66

स याति वैष्णवं लोकं पुरुषांश्च समुद्धरेत् । समायांतं च तदहं कथं भग्नो व्रजामि वै

Nararaanan niya ang daigdig ni Viṣṇu at nakapagliligtas pa ng ibang tao. Ngunit kung siya’y muling bumalik—paano ako, na napahiya, makababalik doon?

Verse 67

योधनं शस्त्रसंकीर्णं प्रवीरानन्ददायकम् । दृष्ट्वा प्रयाति संहृष्टस्तस्य पुण्यफलं शृणु

Pagkakita sa larangan ng digmaan na punô ng mga sandata, na nagbibigay-galak sa matatapang na mandirigma, siya’y umaalis na masayang-masaya. Ngayon pakinggan ang banal na bunga ng gayon.

Verse 68

पदेपदे महत्स्नानं भागीरथ्याः प्रजायते । रणाद्भग्नो गृहं याति यो लोभाच्च प्रिये शृणु

Sa bawat hakbang ay lumilitaw ang dakilang gantimpalang tulad ng pagligo sa Bhāgīrathī (Gaṅgā). At, O minamahal, pakinggan: ang sinumang, dahil sa kasakiman, umurong sa labanan at umuwi ay tinatawag na ‘tinalo sa digmaan.’

Verse 69

मातृदोषं प्रकाशेत स्त्रीजातः परिकथ्यते । अत्र यज्ञाश्च तीर्थाश्च अत्र देवा महौजसः

Sinasabi na ang babae’y naglalantad ng kapintasan ng kanyang ina. Dito naroroon ang mga yajña at mga banal na tawiran; dito nananahan ang mga diyos na may dakilang ningning.

Verse 70

पश्यंति कौतुकं कांते मुनयः सिद्धचारणाः । त्रैलोक्यं वर्तते तत्र यत्र वीरप्रकाशनम्

O minamahal, minamasdan ng mga muni—kasama ang mga Siddha at Cāraṇa—ang kahanga-hangang tanawin. Tunay, wari’y naroon ang tatlong daigdig sa pook na nahahayag ang ningning ng kabayanihan.

Verse 71

समराद्भग्नं प्रपश्यंति सर्वे त्रैलोक्यवासिनः । शपंति निर्घृणं पापं प्रहसन्ति पुनःपुनः

Nang makita siyang wasak sa digmaan, tumitingin ang lahat ng naninirahan sa tatlong daigdig; paulit-ulit nilang isinusumpa ang malupit na makasalanan at muling-muli silang tumatawa.

Verse 72

दुर्गतिं दर्शयेत्तस्य धर्मराजो न संशयः । सम्मुखः समरे युद्धे स्वशिरः शोणितं पिबेत्

Tiyak na ipapakita sa kanya ni Dharmarāja (Yama) ang abang kapalaran—walang pag-aalinlangan. At kung haharap siya nang tuwiran sa labanan, sa digmaan ay iinumin niya ang dugo mula sa sarili niyang ulo.

Verse 73

अश्वमेधफलं भुंक्ते इंद्रलोकं प्रगच्छति । यदा जयति संग्रामे शत्रूञ्छूरो वरानने

Kapag nagwagi ang isang matapang sa digmaan laban sa kanyang mga kaaway, O magandang-mukha, tinatamasa niya ang bunga ng Aśvamedha at nagtutungo sa daigdig ni Indra.

Verse 74

तदा प्रभुंजते लक्ष्मीं नानाभोगान्न संशयः । यदा तत्र त्यजेत्प्राणान्सम्मुखः सन्निराश्रयः

Kung magkagayon, walang alinlangan, tatamasahin niya ang Lakṣmī—kasaganaan at sari-saring ginhawa. At kapag doon mismo ay iwan niya ang hininga ng buhay, nakaharap (sa banal na presensya) at walang ibang kanlungan, mararating niya ang sukdulang hantungan.

Verse 75

स गच्छेत्परमं स्थानं देवकन्यां प्रभुंजते । एवं धर्मं विजानामि कथं भग्नो व्रजाम्यहम्

Siya’y tutungo sa pinakamataas na tahanan at tatamasahin ang pakikisama ng isang dalagang makalangit. Ganito ang pagkaunawa ko sa dharma—kaya paano ako, wasak ang loob, magpapatuloy?

Verse 76

अनेन समरे युद्धं करिष्ये नात्र संशयः । मनोः पुत्रेण धीरेण राज्ञा इक्ष्वाकुणा सह

Kasama niya ay lalaban ako sa digmaang ito—walang alinlangan—katuwang ang matatag na Haring Ikṣvāku, anak ni Manu.

Verse 77

डिंभान्गृहीत्वा याहि त्वं सुखं जीव वरानने । तस्य श्रुत्वा वचः प्राह बद्धाहं तव बंधनैः

“Isama mo ang sanggol at umalis ka; mamuhay kang payapa, O magandang mukha.” Nang marinig ang kanyang salita, sumagot siya, “Ako’y nakagapos—nakagapos sa iyong mga gapos.”

Verse 78

स्नेहमानरसाख्यैश्च रतिक्रीडनकैः प्रिय । पुरतस्ते सुतैः सार्द्धं प्राणांस्त्यक्ष्यामि मानद

O minamahal—sa gitna ng pag-ibig, sugatang dangal, matamis na paglalambing, at mapaglarong pagsasama—dito sa harap mo, kasama ng iyong mga anak, isusuko ko ang aking buhay, O tagapagbigay-galang.

Verse 79

एवमेतौ सुसंभाष्य परस्परहितैषिणौ । युद्धाय निश्चितौ भूत्वा समालोकयतो रिपून्

Sa gayon, matapos silang mag-usap nang mainam—bawat isa’y naghahangad ng kapakanan ng kapwa—nagpasya ang dalawa sa digmaan at minasdan ang kanilang mga kaaway.

Verse 80

कोशलाधिपतिं वीरं तमिक्ष्वाकुं महामतिम्

Ang bayaning si Ikṣvāku, ang panginoon ng Kośala, ay isang taong may dakilang karunungan.

Verse 81

यथैव मेघः परिगर्जते दिवि प्रावृट्सुकालेषु तडित्प्रकाशैः । तथैव संगर्जति कांतया समं समाह्वयेद्राजवरं खुराग्रैः

Kung paanong ang ulap ay umuugong sa langit sa panahon ng tag-ulan, kumikislap sa liwanag ng kidlat, gayon din siya’y dumagundong kasama ng kanyang minamahal; at sa matutulis na dulo ng kanyang mga kuko ay tinawag niya ang pinakadakilang hari.

Verse 82

तं गर्जमानं ददृशे महात्मा वाराहमेकं पुरुषार्थयुक्तम् । ससार अश्वस्य जवेनयुक्तः ससम्मुखं तस्य नृवीरधीरः

Nakita ng dakilang-loob na bayani ang nag-iisang Baboy-ramo na umuungal, puspos ng makabuluhang lakas; at ang matatag na mandirigmang lalaki ay sumugod nang tuwiran sa kanya, mabilis sa bilis ng kanyang kabayo.