Adhyaya 42

Verse 1

द्विचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः । सख्य ऊचुः । सुदेवा का त्वया प्रोक्ता किमाचारा वदस्व नः । त्वया प्रोक्तं महाभागे वद नः सत्यमेव च

Ang mga kaibigan ay nagsabi: “Sino ang Sudevā na binanggit mo? Ano ang kanyang asal—ipahayag mo sa amin. O mapalad na ginang, sabihin mo sa amin ang katotohanan ng iyong sinabi.”

Verse 2

सुकलोवाच । अयोध्यायां महाराजः स आसीद्धर्मकोविदः । मनुपुत्रो महाभागः सर्वधर्मार्थतत्परः

Sinabi ni Sukala: Sa Ayodhyā ay may isang dakilang hari, bihasa sa dharma. Siya’y marangal na anak ni Manu, nakatuon sa lahat ng ukol sa katuwiran at sa mga layunin nito.

Verse 3

इक्ष्वाकुर्नाम सर्वज्ञो देवब्राह्मणपूजकः । तस्य भार्या सदा पुण्या पतिव्रतपरायणा

May isang lalaking nagngangalang Ikṣvāku, nakaaalam ng lahat, at masigasig sa pagsamba sa mga diyos at sa paggalang sa mga brāhmaṇa. Ang kanyang asawa ay laging banal, ganap na nakatuon sa panatang katapatan sa kanyang asawa.

Verse 4

तया सार्द्धं यजेद्यज्ञं तीर्थानि विविधानि च । वेदराजस्य वीरस्य काशीशस्य महात्मनः

Kasama niya, dapat magsagawa ng yajña at dumalaw sa iba’t ibang banal na tīrtha—na pag-aari ng dakilang Kāśīśa, ang magiting na Vedarāja.

Verse 5

सुदेवा नाम वै कन्या सत्याचारपरायणा । उपयेमे महाराज इक्ष्वाकुस्तां महीपतिः

May isang dalagang nagngangalang Sudevā, tapat sa matuwid at makatotohanang asal. O dakilang hari, siya’y pinakasalan ng naghaharing Ikṣvāku.

Verse 6

सुदेवा चारुसर्वांगी सत्यव्रतपरायणा । तया सार्द्धं स वै राजा जनानां पुण्यनायकः

Si Sudevā, marikit sa bawat bahagi at nakatuon sa panatang katotohanan—kasama niya, ang haring iyon ay naging banal na patnubay ng mga tao.

Verse 7

स रेमे नृपशार्दूलो नित्यं च प्रियया तया । एकदा तु महाराजस्तया सार्द्धं वनं ययौ

Ang tigre sa mga hari ay laging nagalak sa piling ng minamahal niyang iyon. Isang araw, ang dakilang hari ay nagtungo sa gubat kasama siya.

Verse 8

गंगारण्यं समासाद्य मृगयां क्रीडते सदा । सिंहान्हत्वा वराहांश्च गजांश्च महिषांस्तथा

Nang marating ang gubat ng Gaṅgā, palagi siyang naglalaro sa pangangaso—pumapatay ng mga leon, baboy-ramo, elepante, at gayundin ng mga kalabaw.

Verse 9

क्रीडमानस्य तस्याग्रे वराहश्च समागतः । बहुशूकरयूथेन पुत्रपौत्रैरलंकृतः

Habang siya’y naglalaro, dumating sa kanyang harapan si Varāha, ang Banal na Baboy-ramo, kasama ang maraming kawan ng mga baboy-ramo, pinalilibutan at pinararangalan ng mga anak at mga apo.

Verse 10

एका च शूकरी तस्य प्रियापार्श्वे प्रतिष्ठिता । वराहैः शूकरैस्तस्य तमेव परिवारिता

At isang inahing baboy-ramo ang nakatindig sa tabi ng kanyang minamahal; at siya nama’y pinalilibutan ng mga baboy-ramo at mga baboy, na sila lamang ang umuukol sa kanya bilang paligid.

Verse 11

दृष्ट्वा च राजराजेंद्रं दुर्जयं मृगयारतम् । पर्वताधारमाश्रित्य भार्यया सह शूकरः

Nang makita ang hari ng mga hari, si Durjaya, na masugid sa pangangaso, ang baboy-ramo—kasama ang kanyang kapareha—ay sumilong sa paanan ng isang bundok.

Verse 12

तिष्ठत्येकः सुवीर्येण पुत्रान्पौत्रान्गुरूञ्छिशून् । ज्ञात्वा तेषां महाराज मृगाणां कदनं महत्

Nalalaman, O dakilang hari, ang kakila-kilabot na pagpatay na ginagawa ng mga mababangis na hayop na yaon, isang lalaki—sa sariling tapang—ang nanatiling matatag, ipinagtatanggol ang mga anak, mga apo, mga nakatatanda, at ang mga musmos.

Verse 13

तानुवाच सुतान्पौत्रान्भार्यां तां च स शूकरः । कोशलाधिपतिर्वीरो मनुपुत्रो महाबलः

Pagkaraan, nagsalita ang baboy-ramo sa kanyang mga anak at mga apo, at gayundin sa kanyang asawa—siya, ang magiting at makapangyarihang pinuno ng Kośala, anak ni Manu.

Verse 14

क्रीडते मृगयां कांते मृगान्संहरते बहून् । स मां दृष्ट्वा महाराज एष्यते नात्र संशयः

Sinta, naglalaro siya sa pangangaso at pumapatay ng maraming usa. Ang dakilang hari—pagkakita sa akin—ay paririto; walang alinlangan dito.

Verse 15

अन्येषां लुब्धकानां मे नास्ति प्राणभयं ध्रुवम् । ममरूपं नृपो दृष्ट्वा क्षमां नैव करिष्यति

Sa ibang mga mangangaso, tiyak na wala akong takot sa aking buhay; ngunit kapag nakita ng hari ang aking anyo, hindi niya ako patatawarin.

Verse 16

हर्षेण महताविष्टो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । श्वभिर्युक्तो महातेजा लुब्धकैः परिवारितः

Nalunod sa matinding galak, ang makapangyarihang mamamana—palaso sa kamay, may dalang busog—ay dumating na may kasamang mga aso at napaliligiran ng mga mangangaso.

Verse 17

प्रिये करिष्यते घातं ममाप्येवं न संशयः

Sinta, walang alinlangan: sa ganitong paraan din, siya ang magiging sanhi ng aking kamatayan.

Verse 18

शूकर्युवाच । यदायदा पश्यसि लुब्धकान्बहून्महावने कांत समायुधान्बहून् । एतैस्तु पुत्रैर्ममपौत्रकैः समं दूरं नु भो यासि पलायमानः

Wika ng inahing baboy: “Tuwing nakikita mo sa malaking gubat, sinta, ang maraming mangangaso—marami sa kanila’y may sandata—bakit ka tumatakbong palayo, tumatakas kasama ng mga anak ko at ng aking mga apo?”

Verse 19

त्यक्त्वा सुधैर्यं बलपौरुषं महन्महाभयेनापि विषण्णचेतनः । दृष्ट्वा नृपेंद्रं पुरुषोत्तमोत्तमं करोषि किं कांत वदस्वकारणम्

Iniwan mo ang matatag na loob, ang dakilang lakas at pagkalalaki; nanlumo ang iyong diwa kahit may matinding panganib. Nang makita mo ang Hari ng mga hari—si Puruṣottama, ang Kataas-taasan sa mga kataas-taasan—ano ang ginagawa mo, mahal? Sabihin mo ang dahilan.

Verse 20

तस्यास्तु वाक्यं सनिशम्य कोल उवाच तां शूकरराजौत्तरम् । यदर्थभीतोस्मि सुलुब्धकात्प्रिये दृष्ट्वा गतो दूर निशम्यशूकरान्

Nang marinig ang kanyang mga salita, sumagot si Kola sa kanya gaya ng isang haring-baboy: “Mahal, ito ang dahilan kung bakit ako natatakot sa labis na sakim na mangangaso; nang makita ko siya, lumayo ako matapos marinig ang mga baboy-ramo.”

Verse 21

सुलुब्धकाः पापकराः शठाः प्रिये कुर्वंति पापं गिरिदुर्गकंदरे । सदैव दुष्टा बहुपापचिंतका जाताश्च सर्वे परिपापिनां कुले

“Mahal, sila’y labis na sakim, gumagawa ng kasalanan at mapanlinlang; gumagawa sila ng masama sa mga yungib at kuta ng kabundukan. Laging masama, laging nagbabalak ng maraming kasalanan, silang lahat ay isinilang sa angkan ng lubhang makasalanan.”

Verse 22

तेषां हि हस्तान्मरणाद्बिभेमि मृतोपि यास्यामि पुनश्च पापम् । दूरं गिरिं पर्वतकंदरं च व्रजामि कांते अपमृत्युभीतः

Natatakot ako sa kamatayan sa kanilang mga kamay; kahit mamatay man ako, muli akong mahuhulog sa kasalanan. Kaya, mahal, sa takot sa biglaang kamatayan, lalayo ako—sa bundok, maging sa mga yungib nito.

Verse 23

अयं हि पुण्यो नरनाथ आगतो विश्वाधिकः केशवरूप भूपः । युद्धं करिष्ये समरे महात्मना सार्द्धं प्रिये पौरुषविक्रमेण

Dumating na nga ang matuwid na haring ito—isang pinunong higit sa daigdig, isang hari na may anyo ni Keśava. Mahal, makikipagdigma ako sa larangan kasama ng dakilang kaluluwang iyon, taglay ang tapang na bunga ng pagkalalaki.

Verse 24

जेष्यामि भूपं यदि स्वेन तेजसा भोक्ष्यामि कीर्तिं त्वतुलां पृथिव्याम् । तेनाहतो वीरवरेण संगरे यास्यामि लोकं मधुसूदनस्य

Kung sa sarili kong tapang ay madaig ko ang hari, tatamasa ako ng walang kapantay na karangalan sa daigdig. At kung ako’y mapabagsak sa labanan ng pinakadakilang bayani, tutungo ako sa loka ni Madhusūdana (Viṣṇu).

Verse 25

ममांगभूतेन पलेनमेदसा तृप्तिं परां यास्यति भूमिनाथः । तृप्ता भविष्यंति सुलोकदेवता अस्मादयंचागतो वज्रपाणिः

Sa laman at taba na bahagi ng aking sariling katawan, ang panginoon ng lupain ay makakamit ang sukdulang kasiyahan. Masisiyahan din ang mga diyos sa makalangit na mga loka; at dahil sa handog na ito, dumating dito si Vajrapāṇi (Indra).

Verse 26

अस्यैव हस्तान्मरणं यदाभवेल्लाभश्च मे सुंदरि कीर्तिरुत्तमा । तस्माद्यशो भूमितले जगत्त्रये व्रजामि लोकं मधुसूदनस्य

Kung ang kamatayan ay dumating sa akin sa mismong kamay na ito, O marikit, makakamit ko rin ang sukdulang karangalan. Kaya, matapos maitatag ang aking pangalan sa lupa at sa tatlong daigdig, lilisan ako patungo sa loka ni Madhusūdana (Viṣṇu).

Verse 27

नैवं भीतोस्मि क्षुब्धोस्मि गतोऽहं गिरिसानुषु । पापाद्भीतो गतः कांतेधर्मं दृष्ट्वा स्थितोह्यहम्

Hindi ako natatakot nang ganito, ni hindi ako nababagabag. Pumaroon ako sa mga dalisdis ng bundok; sa takot sa kasalanan ako’y lumisan, O minamahal. Nang makita ko ang dharma, tumindig akong matatag dito.

Verse 28

न जाने पातकं पूर्वमन्यजन्मनि चार्जितम् । येनाहं शौकरीं योनिं गतोऽहं पापसंचयात्

Hindi ko alam kung anong kasalanan ang nagawa ko noon, na naipon sa ibang kapanganakan; dahil dito, mula sa bunton ng masasamang gawa, napasok ako sa sinapupunan ng isang inahing baboy.

Verse 29

क्षालयिष्याम्यहं घोरं पूर्वपातकसंचयम् । बाणोदकैर्महाघोरैः सुतीक्ष्णैर्निशितैः शतैः

Huhugasan ko ang kakila-kilabot na naipong dating kasalanan—sa daan-daang agos na lubhang nakapanghihilakbot, matalim at tusok na gaya ng mga palaso.

Verse 30

पुत्रान्पौत्रांस्तु वाराहि कन्यां कुटुंबबालकम् । गिरिं गच्छ गृहीत्वा तु मम मोहमिमं त्यज

O Vārāhī, isama mo ang iyong mga anak at mga apo, ang iyong anak na babae at ang mga bata ng iyong sambahayan; dalhin mo sila at pumaroon sa bundok, at iwaksi mo ang pagkalitong ito na akin.

Verse 31

ममस्नेहं परित्यज्य हरिरेष समागतः । अस्य हस्तात्प्रयास्यामि तद्विष्णोः परमं पदम्

Tinalikuran ko na ang aking pagkakapit; narito na si Hari. Mula sa Kanyang kamay ako’y lilisan patungo sa sukdulang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 32

दैवेनापि ममाद्यैव स्वर्गद्वारमनुत्तमम् । उद्घाटितकपाटं तु यास्यामि सुमहादिवम्

Sa kapalaran mismo, ngayong araw ay nabuksan para sa akin ang walang kapantay na pintuan ng langit—nakabukas ang mga tarangkahan; kaya ako’y lilisan patungo sa pinakadakila at banal na daigdig.

Verse 33

सुकलोवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शूकरस्य महात्मनः । उवाच तत्प्रिया सख्यः सीदमानांतरा तदा

Sinabi ni Sukala: Nang marinig ang mga salita ng dakilang-budhing Baboy, ang kanyang minamahal na kasama ay nagsalita noon, nababagabag sa kalooban.

Verse 34

शूकर्युवाच । यस्मिन्यूथे भवान्स्वामी पुत्रपौत्रैरलंकृतः । मित्रैश्च भ्रातृभिश्चैव अन्यैः स्वजनबांधवैः

Sinabi ni Śūkarya: “Sa sambahayang yaon, kung saan ikaw, ang panginoon, ay pinararangalan—pinalalamutian ng mga anak at mga apo, at napalilibutan ng mga kaibigan, mga kapatid, at iba pang kamag‑anak at kaangkan…”

Verse 35

त्वयैवालंकृतो यूथो भवता परिशोभते । त्वां विनायं महाभाग कीदृग्यूथो भविष्यति

Ang kawan na ito, na ikaw lamang ang naggagayak, ay lalo pang nagniningning dahil sa iyo. Kung wala ka, O lubhang mapalad, anong anyo ng kawan ang matitira?

Verse 36

तवैव स्वबलेनापि गर्जमानाश्च शूकराः । विचरंति गिरौ कांत तनया मम बालकाः

Sa sarili mong lakas lamang, ang mga baboy‑ramo—umalulong sa dagundong—ay gumagala sa bundok, O minamahal; sila’y aking mga anak, aking maliliit na supling.

Verse 37

कंदान्मूलान्सुभक्षंति निर्भयास्तव तेजसा । दुर्गेषु वनकुंजेषु ग्रामेषु नगरेषु च

Sa ningning ng iyong kapangyarihan, sila’y kumakain ng masasarap na ugat at bumbong nang walang takot—sa mababangis na pook, sa mga gubat na punlaan, sa mga nayon, at maging sa mga lungsod.

Verse 38

न कुर्वंति भयं तीव्रं सिंहानामिह पर्वते । मनुष्याणां महाबाहो पालितास्तव तेजसा

Dito sa bundok na ito, ang mga leon ay hindi nagdudulot ng matinding pangamba sa mga tao, O makapangyarihang bisig, sapagkat sila’y iniingatan ng iyong ningning.

Verse 39

त्वया त्यक्ता अमी सर्वे बालका मम दारकाः । दीनाश्चैवाकुलाश्चैव भविष्यंति विचेतनाः

Kung iiwan mo sila, ang lahat ng batang ito—aking mga anak—ay magiging abang at balisa, at mabubuhay na tila mga walang magawa, nawalan ng ulirat.

Verse 40

नित्यमेव सुखं वर्त्म गत्वा पश्यंति बालकाः । पतिहीना यथा नारी शोभते नैव शोभना

Ang mga bata, sa paglakad sa landas na laging magaan at kaaya-aya, ang nakikita’y yaong nasa unahan lamang; gaya ng babaeng walang asawa, ang kagandahan ay hindi tunay na nagniningning.

Verse 41

अलंकृता यथा दिव्यैरलंकारैः सकांचनैः । परिच्छदै रत्नवस्त्रैः पितृमातृसहोदरैः

Na para bang pinalamutian ng makalangit na palamuting ginto, at pinagkalooban ng mariringal na kasangkapan at kasuutang tila hiyas—kasama ang ama, ina, at mga kapatid.

Verse 42

श्वश्रूश्वशुरकैश्चान्यैः पतिहीना न भाति सा । चंद्रहीना यथा रात्री पुत्रहीनं यथा कुलम्

Kahit napalilibutan ng biyenan, biyenang lalaki, at iba pang kamag-anak, ang babaeng walang asawa ay hindi nagniningning—gaya ng gabing walang buwan, at ang angkang walang anak na lalaki.

Verse 43

दीपहीनं यथा गेहं नैव भाति कदाचन । त्वां विनायं तथा यूथो नैव शोभेत मानद

Gaya ng bahay na walang ilawan na kailanma’y hindi nagniningning, gayon din ang pulutong na ito: kung wala ka, O tagapagkaloob ng dangal, hindi ito magiging maringal.

Verse 44

आचारेण विना मर्त्यो ज्ञानहीनो यतिर्यथा । मंत्रहीनो यथा राजा तथायं नैव शोभते

Ang mortal na walang wastong asal ay gaya ng ermitanyong salat sa tunay na kaalaman; at gaya ng haring walang payong marunong—gayundin, ang taong ito’y hindi man lamang nagliliwanag.

Verse 45

कैवर्तेन विना नौर्वा संपूर्णा परिसागरे । न भात्येवं यथा सार्थः सार्थवाहेन वै विना

Kahit ganap ang isang bangka, hindi ito magtatagumpay sa malawak na dagat kung walang bangkero; gayundin, ang isang karaban ay hindi uunlad kung wala ang pinunong tagapamuno.

Verse 46

सेनाध्यक्षेण च विना यथा सैन्यं न भाति च । त्वां विना वै तथा सैन्यं शूकराणां महामते

Kung paanong ang hukbo’y hindi nagliliwanag ni nagtatagumpay kung walang pinunong kumandante, gayundin, kung wala ka, O dakilang-isip, ang hukbo ng mga baboy-ramo’y walang saysay at walang ningning.

Verse 47

दीनो भविष्यति तथा वेदहीनो यथा द्विजः । मयि भारं कुटुंबस्य विनिवेश्य प्रगच्छसि

Magiging dukha siya—gaya ng isang ‘dalawang-ulit na isinilang’ na nawalan ng Veda. Ikaw, matapos ipasan sa akin ang bigat ng pamilya, ay lumalayo na.

Verse 48

मरणं सुलभं ज्ञात्वा का प्रतिज्ञा तवेदृशी । त्वां विनाहं न शक्नोमि धर्तुं प्राणान्प्रियेश्वर

Yamang batid mong madaling makamtan ang kamatayan, anong uri ng panata ang ganito? Kung wala ka, aking minamahal na panginoon, hindi ko kayang panatilihin kahit ang aking hininga ng buhay.

Verse 49

त्वयैव सहिता स्वर्गं भूमिं वाथ महामते । नरकं वापि भोक्ष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

O dakilang may isip, kaisa mo lamang, mararanasan ko ang langit o ang lupa—maging ang impiyerno man. Tunay, tunay, ito ang aking sinasabi.

Verse 50

त्वं वा पुत्रांस्तुपौत्रांस्तु गृहीत्वा यूथमुत्तमम् । आवां व्रजाव यूथेश दुर्गमेवं सुकंदरम्

Ikaw man—kasama ang iyong mga anak at mga apo, at tipunin ang isang marangal na kawan—o kaming dalawa ay pumaroon, O pinuno ng kawan, sa pook na mahirap marating ngunit napakaganda.

Verse 51

जीवितव्यं परित्यज्य रणाय परिगम्यते । तत्र को दृश्यते लाभो मरणे वद सांप्रतम्

Tinalikuran ang buhay na dapat pang ipagpatuloy, tumutungo ang tao sa digmaan. Anong pakinabang ang nakikita roon—sa kamatayan? Sabihin mo sa akin nang malinaw, ngayon din.

Verse 52

वाराह उवाच । वीराणां त्वं न जानासि सुधर्मं शृणु सांप्रतम् । युद्धार्थिना हि वीरेण वीरं गत्वा प्रयाचितम्

Sinabi ni Varāha: “Hindi mo nalalaman ang tunay na dharma ng mga bayani; makinig ka ngayon. Sapagkat ang bayaning naghahangad ng digmaan ay lumalapit sa kapwa bayani at pormal na humahamon.”

Verse 53

देहि मे योधनं संख्ये युद्धार्थ्यहं समागतः । परेण याचितं युद्धं न ददाति यदा नरः

“Ibigay mo sa akin ang pakikipaglaban sa larangan; ako’y dumating na naghahangad ng sagupaan. Kapag ang tao’y tumanggi sa laban na hinihingi ng iba, …”

Verse 54

कामाल्लोभाद्भयाद्वापि मोहाद्वा शृणु वल्लभे । कुंभीपाके तु नरके वसेद्युगसहस्रकम्

Mula man sa pita, kasakiman, takot, o pagkalito—makinig, minamahal—ang gumagawa nang gayon ay mananahan sa impiyernong Kumbhīpāka sa loob ng sanlibong yuga.

Verse 55

क्षत्रियाणां परो धर्मो युद्धं देयं न संशयः । तद्युद्धं दीयमानेन रणभूमिगतेन वै

Para sa mga kṣatriya, ang pinakamataas na dharma ay ang maghandog ng pakikidigma—walang alinlangan. At ang digmaang iyon ay tunay na dapat ialay ng pumasok na sa larangan ng labanan.

Verse 56

निर्जितं तु परं तत्र यशःकीर्त्तिं प्रभुंजते । स वा हतो युध्यमानः पौरुषेणातिनिर्भयः

Kahit mapagtagumpayan doon, nakakamit nila ang pinakadakilang dangal at katanyagan. Tunay, ang mapatay habang nakikipaglaban—sa tapang at ganap na kawalang-takot—ay nagkakamit pa rin ng luwalhating iyon.

Verse 57

वीरलोकमवाप्नोति दिव्यान्भोगान्प्रभुंजते । यावद्वर्षसहस्राणां विंशत्येकां प्रिये शृणु

Nakakamit niya ang daigdig ng mga bayani at tinatamasa ang mga makalangit na ligaya—sa loob ng dalawampu’t isang libong taon. Minamahal, makinig.

Verse 58

वीरलोके वसेत्तावद्देवाचारैर्महीयते । मनुपुत्रः समायात अयं वीरो न संशयः

Sa daigdig ng mga bayani siya’y mananahan nang gayong katagal at pararangalan ayon sa mga banal na gawi at ritwal ng mga deva. Ang bayaning ito’y dumating bilang anak ni Manu—walang alinlangan.

Verse 59

संग्रामं याचमानस्तु युद्धं देयं मया ध्रुवम् । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः

Kapag may humihingi ng labanan, tiyak na ipagkakaloob ko ang digmaan. Dumating na ang “panauhin ng pakikidigma”—walang hanggan, nasa anyo ni Viṣṇu.

Verse 60

सत्कारो युद्धरूपेण कर्तव्यश्च मया शुभे । शूकर्युवाच । यदा युद्धं त्वया देयं राज्ञे चैव महात्मने

“O mapalad, nararapat kong ialay ang nararapat na paggalang sa anyo ng pakikidigma.” Sinabi ni Śūkarī: “Kapag ikaw ay magbibigay ng labanan sa hari, sa dakilang-loob na iyon din…”

Verse 61

ततोऽहं पौरुषं कांत पश्यामि तव कीदृशम् । एवमुक्त्वा प्रियान्पुत्रान्समाहूय त्वरान्विता

“Kung gayon, minamahal, aking makikita kung anong uri ng lakas-panlalaki ang tunay mong taglay.” Pagkasabi nito, dali-dali niyang ipinatawag ang kaniyang minamahal na mga anak na lalaki.

Verse 62

उवाच पुत्रका यूयं शृणुध्वं वचनं मम । युद्धातिथिः समायातो विष्णुरूपः सनातनः

Sinabi niya: “O mga anak, pakinggan ninyo ang aking salita. Dumating na ang panauhin para sa digmaan—walang hanggan, taglay ang anyo ni Viṣṇu.”

Verse 63

मया तत्र प्रगंतव्यं यत्रायं हि गमिष्यति । यावत्तिष्ठति वै नाथो भवतां प्रतिपालकः

Kailangan kong pumaroon—sa lugar na tunay ngang patutunguhan niya—hangga’t nananatili rito ang Panginoon, ang inyong tagapangalaga.

Verse 64

यूयं गच्छत वै दूरं दुर्गं गिरिगुहामुखम् । सुखं जीवत मे वत्सा वर्जयित्वा सुलुब्धकान्

Kayo’y lumayo nga, tungo sa kuta sa bundok na mahirap marating, sa bungad ng yungib. Mamuhay kayong masaya, mga anak kong mahal, iwasan ang masasamang mangangaso.

Verse 65

मया तत्रैव गंतव्यं यत्रैष हि गमिष्यति । भवतां श्रेष्ठोऽयं भ्राता यूथरक्षां करिष्यति

Ako man ay dapat ding pumaroon sa mismong lugar na kaniyang paroroonan. Ang kapatid ninyong ito—pinakamainam sa inyo—ang magbabantay at magtatanggol sa kawan.

Verse 66

एते पितृव्यकाः सर्वे भवतां त्राणकारकाः । दूरं प्रयात वै सर्वे मां विहाय सुपुत्रकाः

Ang lahat ng mga tiyuhin sa ama ay tagapagtanggol at tagapagligtas ninyo. Ngunit silang lahat ay lumayo na, iniwan akong mag-isa—O mabubuting anak.

Verse 67

पुत्रा ऊचुः । अयं हि पर्वतश्रेष्ठो बहुमूलफलोदकः । भयं तु कस्य वै नास्ति सुखं जीवनमस्ति वै

Ang mga anak ay nagsabi: “Ito nga ay napakainam na bundok, sagana sa maraming ugat, bunga, at tubig. Ngunit sino ba ang walang takot? Gayunman, ang pamumuhay dito ay tunay na maginhawa.”

Verse 68

युवाभ्यां हि अकस्माद्वै इदमुक्तं भयंकरम् । तन्नो हि कारणं मातर्वद सत्यमिहैव हि

Kayong dalawa ay biglang nagsalita ng mga salitang nakapanghihilakbot. Kaya, Ina, sabihin ninyo sa amin ang tunay na dahilan nito—dito at ngayon.

Verse 69

शूकर्युवाच । अयं राजा महारौद्रः कालरूपः समागतः । क्रीडते मृगया लुब्धो मृगान्हत्वा बहून्वने

Sinabi ni Śūkarī: “Dumating na ang haring ito—pinakamabangis, anyo ng Panahon (Kāla). Sa kasakiman sa aliw, naglalaro siya sa pangangaso, pumapatay ng maraming hayop sa gubat.”

Verse 70

इक्ष्वाकुर्नाम दुर्धर्षो मनुपुत्रो महाबलः । संहरिष्यति कालोऽयं दूरं यात सुपुत्रकाः

May isang makapangyarihang anak ni Manu na nagngangalang Ikṣvāku, di-madadaig. Ang Panahong ito ay magdadala ng paglipol—lumayo kayo, mga minamahal kong anak.”

Verse 71

पुत्रा ऊचुः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति स पापधीः । महारौद्रं सुघोरं तु नरकं प्रतिपद्यते

Sinabi ng mga anak: “Ang sinumang lumisan na iniwan ang ina at ama ay may makasalanang pag-iisip; mahuhulog siya sa lubhang kakila-kilabot na impiyernong tinatawag na Mahāraudra.”

Verse 72

मातुः पुण्यं पयः पीत्वा पुष्टो भवति निर्घृणः । मातरं पितरं त्यक्त्वा यः प्रयाति सुदुर्बलः

Uminom ng banal na gatas ng ina at lumalakas, ngunit nagiging walang-awa—yaong lumilisan na iniwan ang ina at ama, lubhang hamak at kaawa-awa.

Verse 73

पूयं नरकमेतीह कृमिदुर्गंधसंकुलम् । मातुस्तस्मान्न यास्यामो गुरुं त्यक्त्वा इहैव च

Dito, ang tao’y napupunta sa impiyernong puno ng nana, siksik sa mga uod at baho. Kaya hindi kami aalis mula sa aming ina, ni iiwan ang guru; dito na rin kami mananatili sa buhay na ito.

Verse 74

एवं विषादः संजातस्तेषां धर्मार्थसंयुतः । व्यूहं कृत्वा स्थिताः सर्वे बलतेजः समाकुलाः

Kaya’t sumibol sa kanila ang dalamhati, na kaugnay ng dharma at kapakinabangan. Bumuo sila ng hanay sa digmaan at tumindig na matatag, nag-aalab sa lakas at ningas ng tapang.

Verse 75

साहसोत्साहसंपन्नाः पश्यंति नृपनंदनम् । नदंतः पौरुषैर्युक्ताः क्रीडमाना वने तदा

Taglay ang tapang at mataas na sigla, minasdan nila ang prinsipe. Umuungal sa lakas ng pagkalalaki, sila’y naglalaro noon sa gubat.