Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । गतेषु तेषु गोलोकं वैष्णवं तमसः परम् । शिवशर्मा महाप्राज्ञः कनिष्ठं वाक्यमब्रवीत्

Sinabi ni Sūta: Nang sila’y makaalis patungong Goloka—ang Vaiṣṇava na kahariang lampas sa dilim—si Śivaśarmā, ang lubhang marunong, ay nagsalita sa nakababatà.

Verse 2

ब्राह्मण उवाच । सोमशर्मन्महाप्राज्ञ त्वं पितुर्भक्तितत्परः । अमृतस्य महाकुंभं रक्ष दत्तं मयाधुना

Sinabi ng brāhmaṇa: “O Somaśarman, dakilang marunong—yamang tapat ka sa paglilingkod sa iyong ama, ingatan mo ang dakilang banga ng amṛta na ngayo’y ipinagkakatiwala ko sa iyo.”

Verse 3

तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अनया भार्यया सह । एवमस्तु महाभाग करिष्ये रक्षणं शुभम्

“Ako’y lalakbay sa mga banal na tīrtha, kasama ang aking asawa.” — “Mangyari nawa, O mapalad; gagawin ko ang mapagpalang pag-iingat.”

Verse 4

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे शिवशर्मोपाख्याने चतुर्थोऽध्यायः

Dito nagtatapos ang Ikaapat na Kabanata—ang salaysay ni Śivaśarmā—sa Bhūmi-khaṇḍa ng kagalang-galang na Padma Purāṇa.

Verse 5

कुंभं रक्षति धर्मात्मा दिवारात्रमतंद्रितः । पुनः स हि समायातः शिवशर्मा महायशाः

Ang matuwid na lalaki’y nagbantay sa banga, walang kapaguran, araw at gabi. Pagkaraan, muling nagbalik si Śivaśarmā, ang bantog at marangal.

Verse 6

मायां कृत्वा महाप्राज्ञो भार्यया सह तं सुतम् । कुष्ठरोगातुरो भूत्वा तस्य भार्या च तादृशी

Sa pamamagitan ng māyā, ang lubhang marunong, kasama ang kaniyang asawa, ay nilikha ang anak na iyon; at nang siya’y dapuan ng ketong, ang kaniyang asawa man ay naging gayon din ang dinanas.

Verse 7

मांसपिंडोपमौ जातौ द्वावेतौ मायया कृतौ । संनिधिं तस्य घोरस्य विप्रस्य सोमशर्मणः

Dalawang nilalang ang lumitaw, kapwa wari’y mga tipak ng laman—ang dalawang ito’y hinubog ng māyā—at sila’y dinala sa harap ng kakila-kilabot na brāhmaṇa, si Somaśarman.

Verse 8

समागतौ हि तौ दृष्ट्वा सर्वतो हि सुदुःखितौ । कृपया परयाविष्टः सोमशर्मा महायशाः

Nang makita niyang dumating ang dalawang iyon—lubhang nagdurusa sa lahat ng panig—si Somaśarmā na tanyag sa dangal ay napuno ng malalim na habag.

Verse 9

तयोः पादं नमस्कृत्य भक्त्या नमितकंधरः । भवादृशौ न पश्यामि तपसाभिसमन्वितम्

Pagkatapos yumukod nang may debosyon at magbigay-galang sa kanilang mga paa, na nakayuko ang leeg sa paggalang, sinabi niya: “Wala akong nakikitang tulad ninyo—na ganap na puspos ng tapas (austeridad).”

Verse 10

गुणव्रातैः सुपुण्यैश्च किमिदं वर्तितं त्वयि । दासवद्देवताः सर्वा वर्तंते सर्वदा तव

Sa anong kawan ng mga kabutihan at mga banal na gawa ito naganap sa iyo—na ang lahat ng mga diyos ay laging naglilingkod sa iyo na parang mga alipin?

Verse 11

आदेशं प्राप्य विप्रेंद्र आकृष्टास्तेजसा तव । तवांगे केन पापेन गदोयं वेदनान्वितः

O pinakadakila sa mga Brahmin, nang matanggap ang utos, kami’y nahila rito ng iyong ningning. Sa anong kasalanan nagmula ang masakit na karamdaman sa iyong katawan, na nagdudulot ng matinding pagdurusa?

Verse 12

संजातो ब्राह्मणश्रेष्ठ तन्मे कथय कारणम् । इयं पुण्यवती माता महापुण्या पतिव्रता

O pinakadakila sa mga Brahmin, ipahayag mo sa akin ang sanhi ng kapanganakang ito. Ang inang ito’y banal at marangal—lubhang mapagpala, tapat na pativrata sa kanyang asawa.

Verse 13

या हि भर्तृप्रसादेन त्रैलोक्यं कर्तुमिच्छति । सा कथं दुःखमाप्नोति किं नास्ति तपसः फलम्

Siya na, sa biyaya ng kanyang asawa, nagnanais magtaglay ng kapangyarihan sa tatlong daigdig—paano siya mapapasa dalamhati? Wala ba ngang bunga ang pag-aayuno at pagtitika?

Verse 14

रागद्वेषौ परित्यज्य विविधेनापि कर्मणा । या च शुश्रूषते कांतं देववद्गुरुवत्सला

Tinalikuran ang pagkapit at pag-ayaw, at sa sari-saring gawain ay naglilingkod, siya na masigasig na nag-aalaga sa minamahal—minamahal siya na parang isang diyos at iginagalang na parang isang guro—(ay pinupuri).

Verse 15

सा कथं दुःखमाप्नोति कुष्ठरोगं सुदुःखदम् । शिवशर्मोवाच । मा शुचस्त्वं महाभाग भुज्यते कर्मजं फलम्

“Paano siya nagdurusa—tinamaan ng ketong, isang sakit na labis na masakit?” Wika ni Śivaśarmā: “Huwag kang magdalamhati, O marangal; ang bungang isinilang sa sariling karma ay kailangang danasin.”

Verse 16

नरेण कर्मयुक्तेन पापपुण्यमयेन हि । शोधनं च कुरुष्व त्वमुभयो रोगयुक्तयोः

Tunay nga sa pamamagitan ng taong masikap sa gawa—na ang mga gawa’y halong kasalanan at kabutihan—ikaw man ay magsagawa ng paglilinis para sa kapwa maysakit.

Verse 17

शुश्रूषणं महाभाग यदि पुण्यमिहेच्छसि । एवमुक्ते शुभे वाक्ये सोमशर्मा महायशाः

“O mapalad na ginoo, kung nais mo ng kabutihang-loob sa mundong ito, magsanay ka ng masusing paglilingkod.” Nang masambit ang mapagpalang salita, ang dakilang tanyag na Somaśarmā…

Verse 18

शुश्रूषां वा करिष्यामि युवयोः पुण्ययुक्तयोः । मया पापेन दुष्टेन कृपणेन द्विजोत्तम

O ako’y maglilingkod sa inyong dalawa na puspos ng kabutihan. O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ako—makasalanan, masama, at abang nilalang—ay nagsasabi nito.

Verse 19

किं कर्तव्यमिहाद्यैव यो गुरुं न हि पूजयेत् । एवमाभाष्य दुःखाद्वा तयोर्दुःखेन दुःखितः

“Ano ang dapat gawin dito—sa araw na ito rin—sa taong hindi gumagalang sa guru?” Pagkasabi nito, siya’y nabagabag, maging dahil sa sariling dalamhati o dahil sa pagdaramdam sa lungkot ng dalawang iyon.

Verse 20

श्लेष्ममूत्रपुरीषं च उभयोः पर्यशोधयत् । पादप्रक्षालनं चक्रे अंगसंवाहनं तथा

Lubos niyang nilinis ang plema, ihi, at dumi ng kanilang dalawa; saka hinugasan ang kanilang mga paa at minasahe rin ang kanilang mga katawan.

Verse 21

स्नानस्थानादिकं सोपि तयोर्भक्त्यान्वितः स्वयम् । द्वावेतौ हि गुरू विप्रः सोमशर्मा महायशाः

Siya rin mismo, puspos ng debosyon sa dalawang iyon, ay itinuro ang pook-paliguang banal at iba pang kaayusan. Tunay, ang dalawang ito ang mga guro—wika ng marangal na brāhmaṇa na si Somaśarmā, bantog sa dakilang karangalan.

Verse 22

तीर्थं नयति धर्मात्मा स्कंधमारोप्य सत्तमः । द्वावेतौ हि स्वहस्तेन स्नापयित्वा तु मंगलैः

Ang matuwid at marangal na lalaki, ang pinakadakila sa mabubuti, ay binubuhat sila sa balikat at inihahatid sa banal na tīrtha; saka, sa sarili niyang mga kamay, pinaliliguan niya ang dalawang iyon sa mga mapalad na ritwal at handog.

Verse 23

सुमंत्रैर्वेदविच्चैव स्नानस्य विधिपूर्वकम् । तर्पणं च पितॄणां तु देवतानां तु पूजनम्

Sa pamamagitan ng mabubuting mantra, at kasama ang isang nakaaalam ng Veda, isagawa ang paliligo ayon sa wastong pamamaraan; at maghandog din ng tarpaṇa sa mga ninuno at magsagawa ng pagsamba sa mga diyos.

Verse 24

द्वाभ्यामपि स धर्मात्मा स कारयति नित्यशः । स्वयं होमं ददात्यग्नौ पचत्यन्नमनुत्तमम्

Ang taong may matuwid na diwa ay pinapagawa sa kanilang dalawa ang mga tungkulin araw-araw; at siya naman mismo’y naghahandog ng homa sa apoy at nagluluto ng pagkaing napakahusay.

Verse 25

संज्ञापयति सुप्रीतौ द्वावेतौ च महागुरू । शय्यासने च तौ विप्रः प्रस्वापयति नित्यशः

Ang brāhmaṇa ay magalang na naglilingkod sa dalawang dakilang guro na lubhang nalulugod; at araw-araw ay pinapahimlay niya sila—sa higaan at sa upuan.

Verse 26

वस्त्रपुष्पादिकं सर्वं ताभ्यां नित्यं प्रयच्छति । तांबूलं बहुगंधाढ्यमुभयोरर्पयेत्स तु

Araw-araw ay ialay niya sa kanilang dalawa ang lahat—gaya ng mga kasuotan at mga bulaklak; at sa kapwa niya ihain ang tāmbūla na hitik sa maraming mababangong halimuyak.

Verse 27

सोमशर्मा महाभागस्ताभ्यामपि च पूरयेत् । मूलं पयः सुभक्ष्याद्यं नित्यमेव ददात्यसौ

Si Somaśarmā, ang lubhang mapalad, ay nakapagpapasaya maging sa dalawang iyon; araw-araw ay palagian niyang ibinibigay ang mga ugat, gatas, at iba pang mainam na pagkain.

Verse 28

तयोस्तु वांछितं नित्यं सोमशर्मा महायशाः । अनेन क्रमयोगेन नित्यमेव प्रसादयेत्

Sa gayong paraan, ang marangal at bantog na Somaśarmā ay di nagkukulang na makamtan ang ninanais niya mula sa dalawang iyon; at sa pagsunod sa wastong pagkakasunod na ito, lagi niyang napalulugod sila.

Verse 29

सोमशर्मा सुधर्मात्मा पितरौ परिपूजयेत् । सोमशर्माणमाहूय पिता कुत्सति निष्ठुरः

Si Somaśarmā, na matuwid ang kalooban, ay marapat na pinararangalan ang kanyang mga magulang. Ngunit nang ipatawag siya, ang kanyang ama ay malupit na nanlait sa kanya.

Verse 30

निंदितैर्निष्ठुरैर्वाक्यैस्ताडयेन्मुनिसन्निधौ । कृतकार्ये कृते पुण्ये नित्यमेव सुते पुनः

Sa harap ng isang muni, dapat siyang sawayin sa pamamagitan ng mapanlait at mabagsik na mga salita; at muli, kapag natapos ang gawain at nakamit ang kabutihang-loob na bunga ng merito, dapat pa ring palagiang sawayin ang sariling anak.

Verse 31

न कृतं शोभनं मह्यं त्वयैव कुलपांसन । एवं नानाविधैर्वाक्यैर्निष्ठुरैर्दुःखदायकैः

Ikaw—O kahihiyan ng angkan—wala kang nagawang mabuti para sa akin. Kaya sa sari-saring salitang malupit at nakapipinsala ng loob, ikaw ay nagsalita.

Verse 32

अताडयद्दंडघातैः शिवशर्मा सदातुरः । एवं कृतेपि धर्मात्मा नैव कुप्यति कर्हिचित्

Si Shivaśarmā, laging balisa, ay humampas sa kanya ng mga palo ng tungkod; gayunman, kahit gayon ang pagtrato, ang matuwid na kaluluwang iyon ay hindi kailanman nagalit.

Verse 33

मनसा वचसा चैव कर्मणा त्रिविधेन च । संतुष्टः सर्वदा सोपि पितरं परिपूजयेत्

Sa isip, sa salita, at sa gawa—sa tatlong paraang ito—na laging may kasiyahan, nararapat na palagiang igalang at sambahin nang wasto ang sariling ama.

Verse 34

तद्वत्स सोमशर्मा वै मातरं च दिनेदिने । यज्ज्ञात्वा शिवशर्मा च चरितं स्वीयमीक्षते

“Gayon din, si Somaśarmā ay naglingkod sa kanyang ina araw-araw; at nang malaman ito, si Śivaśarmā ay nagmuni-muni sa sarili niyang asal.”

Verse 35

अमृतं मत्कृते चापि आनीतं विष्णुशर्मणा । पुण्ययुक्तः स धर्मात्मा पितृभक्तिपरः सदा

At para sa aking kapakanan, dinala rin ni Viṣṇuśarman ang amṛta, ang banal na nektar. Siya’y puspos ng kabutihang-loob, matuwid ang diwa, at laging nakatuon sa debosyon sa mga ninuno.

Verse 36

एवं बहुतिथे काले शतसंख्ये गते सति । शिवशर्मा पितस्यैव भक्तिं दृष्ट्वा विचिंत्य वै

Kaya, nang lumipas ang mahabang panahon—pagkaraan ng daan-daang pagdaan—si Śivaśarmā, nang makita ang wagas na debosyon ng kanyang ama, ay nagmuni-muni tungkol dito.

Verse 37

मया वै पूर्वमित्युक्तं सुपुत्रं यज्ञसंज्ञकम् । मातृखंडानिमान्पुत्र यत्र तत्र क्षिपस्व हि

Tunay nga, gaya ng sinabi ko noon, mabuting anak ko—ikaw na tinatawag na Yajña—ihagis mo ang mga bahaging ito ng Ina (mātṛ-khaṇḍa) saan ka man makarating.

Verse 38

मद्वाक्यं पालितं तेन कृता न मातरि कृपा । एतत्स्वल्पतरं दुःखं निर्जीवे घातमिच्छतः

Sinunod niya ang aking salita, subalit wala siyang habag sa kanyang ina. Ito’y munting dalamhati kung ihahambing sa pighati ng nagnanais pumatay sa isang may buhay.

Verse 39

साहसं तु कृतं तेन पुत्रेण वेदशर्मणा । अस्याधिकमहं मन्ये यतोऽयं चलते न च

Ngunit ang anak na iyon, si Vedaśarman, ay gumawa ng padalus-dalos na gawain. Gayunman, higit ko itong itinuturing na kahanga-hanga—sapagkat ang isang ito’y hindi man lamang gumagalaw.

Verse 40

निमेषमात्रमेवापि साहसं कारयेत्पुनः । अपरं सत्यसंपन्नं प्रभावं तपसः पुनः

Kahit sa isang kisap-mata lamang, ang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) ay muling makapagpapangyari ng isang mapangahas na kababalaghan. At may iba pang kapangyarihan ng tapas: natutupad ito sa pamamagitan ng katotohanan.

Verse 41

नित्यं समाराधनेपि अधिकं चास्य दृश्यते । तस्मादस्य परीक्षा च समये तपसः कृता

Kahit sa kanyang walang patid na pagsamba, may natatanaw na higit na pambihira sa kanya; kaya sa takdang panahon, siya’y sinubok sa pamamagitan ng mahigpit na tapasya.

Verse 42

भक्तिभावात्तथा सत्यान्नैव पुत्रः प्रणश्यति । मायया च निजांगेऽपि कुष्ठरोगो निदर्शितः

Sa lakas ng debosyon at sa katotohanan, hindi napapahamak ang anak; at sa pamamagitan ng banal na māyā, maging sa sariling katawan ay ipinamalas ang sakit na ketong.

Verse 43

श्लेष्ममूत्रमलानां च घृणां नैव करोति च । व्रणान्विशोधयेन्नित्यं स्वहस्तेन महायशाः

Hindi siya naduduwal o nasusuklam sa plema, ihi, at dumi; at ang dakilang-kapuri-puri ay palaging nililinis ang mga sugat sa sarili niyang kamay.

Verse 44

पादसंवाहनं दद्याच्छौचं चैव महामतिः । दुःसहं वचनं मह्यं दारुणं सहते सदा

Ang marunong ay maghandog ng pagmamasahe sa mga paa at panatilihin ang kalinisan; sapagkat para sa akin, lagi niyang tinitiis ang mabagsik at di-matiis na mga salita—malupit na binibigkas.

Verse 45

भर्त्सने ताडने चैव सदाभीष्टप्रवाचकः । एवं दुःखसमाचारो मम पुत्रो महामतिः

Lagi siyang handang magsalita ng mga salitang nakalulugod—ngunit siya rin ay nananaway at maging nananakit. Ganyan ang tagapagdala ng malulungkot na balita: ang aking anak, bagaman dakila ang talino.

Verse 46

दुःखानां सागरं मन्ये बहुक्लेशैस्तु क्लेशितः । अपनेष्याम्यहं दुःखं विष्णोश्चैव प्रसादतः

Para akong dagat ng dalamhati, pinahihirapan ng maraming pagsubok; ngunit sa biyaya ni Viṣṇu, iwawaksi ko ang pagdurusang ito.

Verse 47

विचार्य मनसा विप्रः शिवशर्मा महामतिः । पुनर्मायां चकाराथ कुंभादपहृतं पयः

Pagkatapos magnilay sa isip, ang dakilang pantas na brāhmaṇa na si Śivaśarmā ay muling gumamit ng kanyang māyā, at inagaw ang gatas mula sa palayok.

Verse 48

पश्चात्तं च समाहूय सोमशर्माणमब्रवीत् । तव हस्ते मया दत्तममृतं व्याधिनाशनम्

Pagkaraan, ipinatawag niya siya at sinabi kay Somaśarmā: “Sa iyong kamay ay inilagay ko ang amṛta, ang nektar na pumupuksa sa karamdaman.”

Verse 49

तन्मे शीघ्रं प्रयच्छस्व यथा पानं करोम्यहम् । येन नीरुग्भवाम्यद्य प्रसादाद्विष्णुशर्मणः

Kaya ibigay mo iyon sa akin agad, upang mainom ko; sa biyaya ni Viṣṇuśarman, maging malaya nawa ako sa karamdaman ngayong araw.

Verse 50

एवमुक्ते तदा वाक्ये ऋषिणा शिवशर्मणा । समुत्थाय त्वरायुक्तः सोमशर्मा कमंडलुम्

Nang masabi na ang gayong mga salita ng ṛṣi na si Śivaśarman, si Somaśarman ay agad na tumindig nang nagmamadali at kinuha ang kanyang kamaṇḍalu, ang sisidlang-tubig.

Verse 51

तं च रिक्तं ततो दृष्ट्वा ह्यमृतेन विना कृतम् । कस्य पापस्य वै कर्म केन मे विप्रियं कृतम्

Nang makita niya iyon na walang laman, at inalisan ng amṛta, ay nagsabi: “Anong gawa ng kasalanan ito? Sino ang gumawa ng ganitong paglapastangan sa akin?”

Verse 52

इति चिंतापरो भूत्वा सोमशर्मा सुदुःखितः । पितुरग्रे च वृत्तांतं कथयिष्याम्यहं यदा

Sa gayon, nabalot sa pag-aalala at labis na nagdadalamhati, nag-isip si Somaśarmā: “Kapag humarap ako sa aking ama, isasalaysay ko sa kanya ang buong pangyayari.”

Verse 53

ततः कोपं प्रयास्येत गुरुर्मे व्याधिपीडितः । सुचिरं चिंतयित्वा तु सोमशर्मा महामतिः

Pagkatapos ay naisip niya: “Ang aking guro, na pinahihirapan ng karamdaman, ay maaaring magalit.” Matagal na pinag-isipan ng dakilang-isip na Somaśarmā kung ano ang nararapat gawin.

Verse 54

यदि मे सत्यमस्तीति गुरुशुश्रूषणं यदि । तपस्तप्तं मयापूर्वं निर्व्यलीकेन चेतसा

Kung totoo na taglay ko ang katotohanan; kung tunay kong napaglingkuran ang aking guro; kung noon ay nagsagawa ako ng tapas na may pusong walang daya—

Verse 55

दमशौचादिभिः सत्यं धर्ममेव प्रपालितम् । तदा घटोऽमृतयुतो भवत्वेष न संशयः

Kung sa pamamagitan ng pagpipigil-sa-sarili, kalinisan, at iba pang kabutihan ay naingatan ko ang katotohanan at ang dharma, kung gayon ang palayok na ito ay mapupuno ng amṛta—walang pag-aalinlangan.

Verse 56

यावदेव महाभागश्चिंतयित्वा विलोकयेत् । तावच्चामृतपूर्णस्तु पुनरेवाभवद्घटः

Pagkasandaling nagmuni at tumingin ang mapalad, sa sandaling yaon ang banga ay muling napuno ng amṛta, ang banal na nektar.

Verse 57

तं दृष्ट्वा हर्षसंयुक्तः सोमशर्मा महायशाः । गत्वा गुरुं नमस्कृत्य कुंभमादाय सत्वरम्

Nang makita iyon, ang dakilang tanyag na Somaśarmā, puspos ng galak, ay lumapit sa kanyang guro, yumukod sa paggalang, at dagling kinuha ang banga.

Verse 58

गृहाण त्वं पितश्चेमं पयः कुंभं समागतम् । पानं कुरु महाभाग गदान्मुक्तो भवाचिरम्

Ama, tanggapin po ninyo ang banga ng gatas na dinala rito. Inumin ninyo, O mapalad, at di magtatagal ay giginhawa kayo sa karamdaman.

Verse 59

एतद्वाक्यं महापुण्यं सत्यधर्मार्थकं पुनः । शिवशर्मा सुतस्यापि श्रुत्वा च मधुराक्षरम्

Narinig ni Śivaśarmā ang mga salitang ito—lubhang mapagpala, muling nagpapahayag ng katotohanan, dharma, at wastong layon, at matamis sa bigkas—maging mula sa kanyang anak.

Verse 60

हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्

Nalunod sa dakilang galak, sinabi niya ang mga salitang ito.