
The Sumanā Episode: Suvrata’s Childhood Devotion and All-Activity Remembrance of Hari
Tinanong ni Vyāsa si Brahmā tungkol sa ganap na salaysay ni Suvrata. Isinalaysay ni Brahmā ang banal na buhay na kung saan si Suvrata, mula pa sa sinapupunan, ay nagkamit ng darśana kay Nārāyaṇa at lumaking ang laro at kilos ay walang patid na Hari-smaraṇa. Tinatawag niya ang mga kalaro sa mga pangalang Keśava, Mādhava, Madhusūdana; umaawit siya kay Kṛṣṇa na may tiyempo at himig, at bumibigkas ng mga pormulang kanlungan na wari’y stotra. Ipinapahayag ng kabanata na ang pag-alaala kay Hari ay dapat sumaklaw sa lahat: pag-aaral, pagtawa, pagtulog, paglalakbay, mantra, kaalaman, at mabubuting gawa. Ang mga gawaing-bahay ay nagiging pagsamba—ang pagkain ay tinitingnang si Viṣṇu, may pag-aalay, at ang pamamahinga ay ginagawa na may Kṛṣṇa sa isip. Pagkaraan, tumutungo ang salaysay sa mga tīrtha: nanahan si Suvrata sa bundok Vaiḍūrya malapit sa Siddheśvara-liṅga at nagsagawa ng tapas sa timog na pampang ng Narmadā, pinagbubuklod ang debosyong Vaiṣṇava at ang banal na pook na Śaiva.
Verse 1
सूत उवाच । एकदा व्यास देवोऽसौ ब्रह्माणं जगतः पतिम् । सुव्रताख्यानकं सर्वं पप्रच्छातीव विस्मितः
Sinabi ni Sūta: Minsan, ang banal na Vyāsa—lubhang namangha—ay nagtanong kay Brahmā, ang Panginoon ng sanlibutan, hinggil sa buong salaysay na tinatawag na kasaysayan ni Suvrata.
Verse 2
व्यास उवाच । लोकात्मंल्लोकविन्यास देवदेव महाप्रभो । सुव्रतस्याथ चरितं श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम्
Sinabi ni Vyāsa: O Kaluluwa ng daigdig, O Tagapag-ayos ng sanlibutan, O Diyos ng mga diyos, dakilang Panginoon—ngayon ay nais kong marinig ang salaysay ng buhay at mga gawa ni Suvrata.
Verse 3
ब्रह्मोवाच । पाराशर्यमहाभाग श्रूयतां पुण्यमुत्तमम् । सुव्रतस्य सुविप्रस्य तपश्चर्यासमन्वितम्
Sinabi ni Brahmā: O marangal na Pārāśarya, pakinggan mo ang pinakadakila at banal na salaysay na ito—tungkol kay Suvrata, ang mahusay na brāhmaṇa, na puspos ng tapas at disiplinadong pagsasagawa ng dharma.
Verse 4
सुव्रतो नाम मेधावी बाल्यादपि स चिंतयन् । गर्भे नारायणं देवं दृष्टवान्पुरुषोत्तमम्
May isang pantas na nagngangalang Suvrata; mula pagkabata ay palagi niyang pinagninilayan ang Panginoon. Maging nasa sinapupunan pa lamang, nasilayan niya si Nārāyaṇa—ang Kataas-taasang Panginoon, si Puruṣottama.
Verse 5
स पूर्वकर्माभ्यासेन हरेर्ध्यानं गतस्तदा । शंखचक्रधरं देवं पद्मनाभं सुपुण्यदम्
Pagkaraan, sa lakas ng pagsasanay na nakaugat sa mga dating gawa, pumasok siya sa pagninilay kay Hari—sa banal na Panginoong Padmanābha, tagapagdala ng kabibe at diskos, tagapagkaloob ng dakilang kabutihang-loob at gantimpalang banal.
Verse 6
ध्यायते चिंतयेत्सो हि गीते ज्ञाने प्रपाठने । एवं देवं हरिं ध्यायन्सदैव द्विजसत्तमः
Tunay na dapat siyang magnilay at magmuni-muni sa Panginoon habang umaawit ng mga banal na himno, habang nag-aaral ng kaalamang espirituwal, at habang nagbabasa nang malakas. Sa gayon, sa palagiang pagninilay sa Diyos na si Hari, ang pinakadakila sa mga dvija ay nananatiling laging nakalubog sa Kanya.
Verse 7
क्रीडत्येवं सदा डिंभैः सार्द्धं च बालकोत्तमः । बालकानां स्वकं नाम हरेश्चैव महात्मनः
Sa gayong paraan, ang pinakamabuting batang lalaki ay laging nakikipaglaro kasama ng maliliit na bata; at sa mga bata, ang sarili niyang pangalan ay binibigkas na “Hari”—tunay nga, ng dakilang kaluluwang iyon.
Verse 8
चकार स हि मेधावी पुण्यात्मा पुण्यवत्सलः । समाह्वयति वै मित्रं हरेर्नाम्ना महामतिः
Tunay nga, ang marunong at mabuting-loob na taong iyon—mapagkawanggawa at umiibig sa kabutihan—ay tinawag ang kanyang kaibigan, at inanyayahan siya sa pamamagitan ng pangalang Hari.
Verse 9
भोभोः केशव एह्येहि एहि माधवचक्रधृक् । क्रीडस्व च मया सार्धं त्वमेव पुरुषोत्तम
“O Keśava! Halika—lumapit! O Mādhava, tagapagdala ng cakra, halika! Makipaglaro ka sa akin; Ikaw lamang ang Kataas-taasang Persona.”
Verse 10
सममेवं प्रगंतव्यमावाभ्यां मधुसूदन । एवमेव समाह्वानं नामभिश्च हरेर्द्विजः
“O Madhusūdana, tayong dalawa ay dapat magpatuloy sa ganitong paraan. Gayundin, ang dvija ay dapat tumawag kay Hari sa ganitong paraan—sa pamamagitan ng Kanyang mga pangalan.”
Verse 11
क्रीडने पठने हास्ये शयने गीतप्रेक्षणे । याने च ह्यासने ध्याने मंत्रे ज्ञाने सुकर्मसु
Sa paglalaro, sa pag-aaral, sa pagtawa, sa pagtulog, sa pakikinig o panonood ng awit; sa paglalakbay, sa pag-upo, sa pagninilay; sa mantra, sa kaalaman, at sa paggawa ng mabubuting gawa—manatiling gising ang alaala sa Banal.
Verse 12
पश्यत्येवं वदत्येवं जगन्नाथं जनार्दनम् । स ध्यायते तमेकं हि विश्वनाथं महेश्वरम्
Sa ganitong pagtanaw at sa ganitong pagsasalita tungkol kay Jagannātha, kay Janārdana, siya’y nagmumuni sa Iisa lamang—kay Viśvanātha, ang Dakilang Panginoon, si Maheśvara.
Verse 13
तृणे काष्ठे च पाषाणे शुष्के सार्द्रे हि केशवम् । पश्यत्येवं स धर्मात्मा गोविंदं कमलेक्षणम्
Sa damo, sa kahoy, at sa bato—tuyo man o mamasa-masa—gayon niya nakikita si Keśava; ang taong may dharma ang puso’y namamasdan si Govinda, ang Panginoong may matang-loto.
Verse 14
आकाशे भूमिमध्ये तु पर्वतेषु वनेषु च । जले स्थले च पाषाणे जीवेष्वेव महामतिः
Sa kalangitan at sa loob ng lupa; sa mga bundok at mga gubat; sa tubig at sa lupain; sa mga bato—at tunay, sa mga nilalang na may buhay—naroroon ang Dakilang Katalinuhan, ang kataas-taasang simulain.
Verse 15
नृसिंहं पश्यते विप्रः सुव्रतः सुमनासुतः । बालक्रीडां समासाद्य रमत्येवं दिनेदिने
Nakikita ng brāhmaṇa na si Suvrata, anak ni Sumanā, si Narasiṁha; at, tinatanggap ang laro ng isang bata, siya’y nagagalak nang ganito araw-araw.
Verse 16
गीतैश्च गायते कृष्णं सुरागैर्मधुराक्षरैः । तालैर्लयसमायुक्तैः सुस्वरैर्मूर्च्छनान्वितैः
At sa mga awit ay inaawit nila si Kṛṣṇa—sa mararangal na himig na may matatamis na pantig—na sinasabayan ng tāla at laya, may magagandang tono at pinayaman ng mga mūrchchanā.
Verse 17
सुव्रत उवाच । ध्यायंति वेदविदुषः सततं सुरारिं यस्यांगमध्ये सकलं हि विश्वम् । योगेश्वरं सकलपापविनाशनं च व्रजामि शरणं मधुसूदनस्य
Sinabi ni Suvrata: Ako’y sumasaklolo kay Madhusūdana—na laging pinagninilayan ng mga pantas na nakakabatid ng Veda, kaaway ng mga kaaway ng mga deva; sa Kanyang katawan nananahan ang buong sansinukob; Siya ang Panginoon ng Yoga at tagapuksa ng lahat ng kasalanan.
Verse 18
लोकेषु यो हि सकलेष्वनुवर्तते यो लोकाश्च यस्मिन्निवसंति सर्वे । दोषैर्विहीनमखिलैः परमेश्वरं तं तस्यैव पादयुगलं सततं नमामि
Lagi kong sinasamba ang dalawang paa ng Kataas-taasang Panginoon—Siya na lumalaganap sa lahat ng daigdig, at sa Kanya nananahan ang lahat ng daigdig; Siya’y ganap na malaya sa anumang kapintasan.
Verse 19
नारायणं गुणनिधानमनंतवीर्यं वेदांतशुद्धमतयः प्रपठंति नित्यम् । संसारसागरमनंतमगाधदुर्गमुत्तारणार्थमखिलं शरणं प्रपद्ये
Ako’y sumasaklolo kay Nārāyaṇa—taguan ng mga kabutihan, may walang hanggang kapangyarihan—na laging binibigkas ng mga isip na pinadalisay ng Vedānta. Upang matawid ang walang hanggan at malalim na dagat ng saṃsāra na mahirap tawirin, buong puso akong nagpapasakop sa Kanya bilang kanlungan.
Verse 20
योगींद्र मानससरोवरराजहंसं शुद्धं प्रभावमखिलं सततं हि यस्य । तस्यैव पादयुगलं विमलं विशालं दीनस्य मेऽसुररिपो कुरु तस्य रक्षाम्
O Indra sa mga yogin—gaya ng maharlikang gansa sa Mānasarovara—na ang Kanyang ganap at laging nagniningning na liwanag ay dalisay: O kaaway ng mga asura, ingatan mo ako, abang nilalang, sa pag-iingat sa mismong dalawang paa—walang dungis at malawak.
Verse 21
इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे ऐंद्रे सुमनोपाख्याने एकविंशोऽध्यायः
Kaya nga, sa banal na Padma Purāṇa—sa kalipunan ng limampu’t limang libong taludtod—sa Bhūmi-khaṇḍa, sa bahaging Aindra, sa salaysay na tinatawag na “Sumanopākhyāna,” nagtatapos ang ika-dalawampu’t isang kabanata.
Verse 22
गायाम्यहं सुरसगीतकतालमानैः श्रीरंगमेकमनिशं भुवनस्य देवम् । अज्ञाननाशकमलं च दिनेशतुल्यमानंदकंदमखिलं महिमा समेतम्
Sa mga kumpas, tibok, at sukat ng awit na makalangit, walang patid kong inaawit si Śrī Raṅga—ang iisang Panginoon ng mga daigdig—na ang liwanag ay gaya ng araw, pumupuksa sa dungis ng kamangmangan, siyang ugat ng ganap na kaligayahan, at puspos ng lahat ng kaluwalhatian.
Verse 23
संपूर्णमेवममृतस्यकलानिधानं तं गीतकौशलमनन्यरसैः प्रगाये । युक्तं स्वयोगकरणैः परमार्थदृष्टिं विश्वं स पश्यति चराचरमेव नित्यम्
Kaya, sa iisang-lasa at buong pagtuon, dapat awitin Siya—ang ganap na sisidlan ng nektar ng walang-kamatayang diwa, ang mismong kahusayan sa banal na pag-awit. Kapag nakaugnay sa mga disiplina ng sariling yoga at pinagkalooban ng pananaw sa sukdulang katotohanan, lagi niyang namamasdan ang buong sansinukob—gumagalaw man o di-gumagalaw—ayon sa tunay nitong anyo.
Verse 24
पश्यंति नैव यमिहाथ सुपापलोकास्तं केशवं शरणमेवमुपैति नित्यम्
Dito, ni ang lubhang makasalanang mga tao ay hindi na nakakakita kay Yama; sapagkat ang patuloy na kumakalinga sa kanlungan ni Keśava sa ganitong paraan.
Verse 25
कराभ्यां वाद्यमानस्तु तालं तालसमन्वितम् । गीतेनगायते कृष्णं बालकैः सह मोदते
Sa dalawang kamay ay pumapalakpak upang itakda ang kumpas at tugma; sa awit ay inaawit niya si Kṛṣṇa, at nakikipagdiwang na kasama ng mga bata.
Verse 26
एवं क्रीडारतो नित्यं बालभावेन वै तदा । सुव्रतः सुमनापुत्रो विष्णुध्यानपरायणः
Kaya noon, si Suvrata, anak ni Sumanā, ay laging nalulugod sa paglalaro na may musmos na diwa, subalit ganap na nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu.
Verse 27
क्रीडमानं प्राह माता सुव्रतं चारुलक्षणम् । भोजनं कुरु मे वत्स क्षुधा त्वां परिपीडयेत्
Nang makita siyang naglalaro, sinabi ng ina sa kanyang masunurin at magandang-anyong anak na si Suvrata: “Kumain ka, anak ko, baka gutom ang magpahirap sa iyo.”
Verse 28
तामुवाच पुनः प्राज्ञः सुमना मातरं पुनः । महामृतेन तृप्तोस्मि हरिध्यानरसेन वै
Muling nagsalita ang marunong na si Suvrata sa kanyang inang si Sumanā: “Tunay, busog na ako—napawi ng dakilang nektar, ng matamis na diwa ng pagninilay kay Hari.”
Verse 29
भोजनासनमारूढो मिष्टमन्नं प्रपश्यति । इदमन्नं स्वयं विष्णुरात्मा ह्यन्नं समाश्रितः
Naupo siya sa upuang kainan at minasdan ang matamis na pagkain. Sapagkat ang pagkaing ito ay si Viṣṇu Mismo; ang Sarili nga ay nananahan na sinasandigan ng pagkain.
Verse 30
आत्मरूपेण यो विष्णुरनेनान्नेन तृप्यतु । क्षीरसागरसंवासो यस्यैव परिसंस्थितः
Nawa’y masiyahan ang Viṣṇu—na naririto bilang anyo ng Sarili—sa handog na pagkaing ito; Siya na ang tahanan ay matatag na nalalagak sa Karagatang Gatas.
Verse 31
जलेनानेन पुण्येन तृप्तिमायातु केशवः । तांबूलचंदनैर्गंधैरेभिः पुष्पैर्मनोहरैः
Nawa’y masiyahan si Keśava sa banal na handog na tubig na ito; at sa mga kaaya-ayang bulaklak na ito, kalakip ang samyo ng nganga at ng sandalwood.
Verse 32
आत्मस्वरूपेण तृप्तस्तृप्तिमायातु केशवः । शयने याति धर्मात्मा तदा कृष्णं प्रचिंतयेत्
Nawa’y si Keśava, na laging ganap sa Kanyang sariling tunay na anyo, ay magpababa ng kasiyahan. Kapag ang matuwid ay nahihiga upang magpahinga, saka niya pagnilayan si Kṛṣṇa.
Verse 33
योगनिद्रान्वितं कृष्णं तमहं शरणं गतः । भोजनाच्छादनेष्वेवमासने शयने द्विजः
Ako’y sumilong kay Kṛṣṇa, na nalulubog sa yogic na pagtulog. Kaya, O brāhmaṇa, sa pagkain at pananamit, gayundin sa upuan at higaan, kumilos sa diwang ito ng pagkanlong.
Verse 34
चिंतयेद्वासुदेवं तं तस्मै सर्वं प्रकल्पयेत् । तारुण्यं प्राप्य धर्मात्मा कामभोगान्विहाय वै
Pagnilayan niya si Vāsudeva, at ialay sa Kanya ang lahat. Pagdating sa kabataan, ang may pusong matuwid ay talagang talikdan ang pagpapakalunod sa mga pita ng laman.
Verse 35
स युक्तः केशवध्याने वैडूर्यपर्वतोत्तमे । यत्र सिद्धेश्वरं लिंगं वैष्णवं पापनाशनम्
Nalubog siya sa pagninilay kay Keśava, at nanatili sa dakilang bundok na Vaiḍūrya; doon naroon ang Liṅga ni Siddheśvara—nakatalaga kay Viṣṇu at tagapuksa ng mga kasalanan.
Verse 36
रुद्रमोंकारसंज्ञं च ध्यात्वा चैव महेश्वरम् । ब्रह्मणा वर्द्धितं देवं नर्मदादक्षिणे तटे
Sa pagninilay kay Maheśvara, na kilala bilang Rudra-Om̐kāra, sambahin ang Diyos na pinarangalan ni Brahmā, sa timog na pampang ng Narmadā.
Verse 37
सिद्धेश्वरं समाश्रित्य तपोभावं व्यचिंतयत्
Sa pagkanlong kay Siddheśvara, kanyang pinagmuni-munihan ang disiplina at panloob na diwa ng tapas (pagpapakasakit).