Adhyaya 17

Verse 1

सोमशर्मोवाच । सर्वं देवि समाख्यातं धर्मसंस्थानमुत्तमम् । कथं पुत्रमहं विंद्यां सर्वज्ञं गुणसंयुतम्

Sinabi ni Somaśarmā: “O Diyosa, naipaliwanag mo nang ganap ang kataas-taasang pagtatatag ng Dharma. Paano ako magkakamit ng isang anak—lubos na nakaaalam at puspos ng mga kagandahang-loob?”

Verse 2

वद त्वं मे महाभागे यदि जानासि सुव्रते । दानधर्मादिकं भद्रे परत्रेह न संशयः

Sabihin mo sa akin, O mapalad at may mabuting panata, kung nalalaman mo: O mapagpala, hinggil sa kawanggawa, tungkulin, at iba pa—walang alinlangan sa bunga nito, dito sa daigdig at sa kabilang-buhay.

Verse 3

सुमनोवाच । वसिष्ठं गच्छ धर्मज्ञं तं प्रार्थय महामुनिम् । तस्मात्प्राप्स्यसि वै पुत्रं धर्मज्ञं धर्मवत्सलम्

Sinabi ni Sumana: “Pumaroon ka kay Vasiṣṭha, ang nakaaalam ng Dharma, at manikluhod sa dakilang muni. Mula sa kanya ay tiyak kang magkakamit ng isang anak—nakaaalam ng Dharma at umiibig sa katuwiran.”

Verse 4

सूत उवाच । एवमुक्ते तया वाक्ये सोमशर्मा द्विजोत्तमः । एवं करिष्ये कल्याणि तव वाक्यं न संशयः

Sinabi ni Sūta: Nang masabi niya ang mga salitang iyon, si Somaśarmā, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ay tumugon: “Gagawin ko nga, O mapagpalang ginang; walang alinlangan, susundin ko ang iyong mga salita.”

Verse 5

एवमुक्त्वा जगामाशु सोमशर्मा द्विजोत्तमः । वसिष्ठं सर्ववेत्तारं दिव्यं तं तपतां वरम्

Pagkasabi nito, si Somaśarmā—ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa—ay dagling nagtungo kay Vasiṣṭha, ang ganap na nakaaalam, ang banal na pantas, ang pinakapanguna sa mga nagsasagawa ng tapasya.

Verse 6

गंगातीरे स्थितं पुण्यमाश्रमस्थं द्विजोत्तमम् । तेजोज्वालासमाकीर्णं द्वितीयमिव भास्करम्

Sa pampang ng Gaṅgā ay may banal na āśrama; doon nanahan ang pinakadakilang dvija—napaliligiran ng naglalagablab na liwanag, na wari’y ikalawang araw.

Verse 7

राजमानं महात्मानं ब्रह्मण्यं च द्विजोत्तमम् । भक्त्या प्रणम्य विप्रेशं दंडवच्च पुनः पुनः

Sa pusong may debosyon, muli’t muli siyang nagpatirapa—nakadapa na parang tungkod—sa harap ng maringal na dakilang kaluluwa, ang pinuno ng mga Brahmin, tapat sa brahmanikong katuwiran.

Verse 8

तमुवाच महातेजा ब्रह्मसूनुरकल्मषः । उपाविशासने पुण्ये सुखेन सुमहामते

Pagkaraan, ang maningning at walang dungis na anak ni Brahmā ay nagsalita sa kanya: “O napakadunong, maupo kang maginhawa sa banal na upuang ito.”

Verse 9

एवमुक्त्वा स योगींद्रः पुनः प्राह तपोधनम् । गृहे पुत्रेषु ते वत्स दारभृत्येषु सर्वदा

Pagkasabi nito, ang panginoon ng mga yogin ay muling nagsalita sa tapasyang-yaman na asceta: “Mahal kong anak, sa lahat ng panahon—tungkol sa iyong tahanan, sa iyong mga anak, sa iyong asawa, at sa iyong mga lingkod…”

Verse 10

क्षेममस्ति महाभाग पुण्यकर्मसु चाग्निषु । निरामयोसि चांगेषु धर्मं पालयसे सदा

“O mapalad, nawa’y may kapayapaan sa iyo—sa iyong mga banal na gawa at sa mga sagradong apoy. Nawa’y maging malusog ang lahat ng iyong sangkap, at lagi mong pangalagaan ang dharma.”

Verse 11

एवमुक्त्वा महाप्राज्ञः पुनः प्राह सुशर्मणम् । किं करोमि प्रियं कार्यं सुप्रियं ते द्विजोत्तम

Pagkasabi nito, muling nagsalita ang dakilang pantas kay Suśarman: “Anong gawa ang aking gagawin na kalugud-lugod—ang pinakaminamahal mo, O pinakamainam sa mga dvija?”

Verse 12

एवं संभाषितं विप्रं विरराम स कुंभजः । तस्मिन्नुक्ते महाभागे वसिष्ठे मुनिपुंगवे

Sa gayong pakikipag-usap sa Brahmin, ang pantas na isinilang sa banga (Agastya) ay tumahimik. Nang masabi ito sa mapalad na Vasiṣṭha, sa pinakadakila sa mga muni, siya naman ang nagpatuloy.

Verse 13

स होवाच महात्मानं वसिष्ठं तपतां वरम् । भगवञ्छ्रूयतां वाक्यं सुप्रसन्नेन चेतसा

Pagkaraan, kinausap niya ang dakilang-loob na si Vasiṣṭha, ang pinakamainam sa mga mapagtapa: “O Mapalad, dinggin mo ang aking mga salita nang may pusong ganap na payapa at mapagpala.”

Verse 14

यदि मे सुप्रियं कार्यं त्वयैव मुनिपुंगव । मम प्रश्नार्थसंदेहं विच्छेदय द्विजोत्तम

“Kung ibig mong gawin ang pinakaminamahal ko, O pinakadakila sa mga muni, pawiin mo ang alinlangan ko tungkol sa kahulugan ng aking tanong, O pinakamainam sa mga dvija.”

Verse 15

दारिद्र्यं केन पापेन पुत्रसौख्यं कथं नहि । एतन्मे संशयं तात कस्मात्पापाद्वदस्व मे

“Sa anong kasalanan nagmumula ang karalitaan, at bakit hindi nakakamit ang ligaya sa pamamagitan ng mga anak? Ito ang aking pag-aalinlangan, mahal na ginoo—sabihin mo sa akin kung saang kasalanan ito nag-uugat.”

Verse 16

महामोहेन संमुग्धः प्रियया बोधितो द्विज । तयाहं प्रेषितस्तात तव पार्श्वं समातुरः

Nabulag sa dakilang pagkalito, ginising ako ng aking minamahal. O brāhmaṇa, siya ang nagsugo sa akin, mahal na ginoo; kaya narito ako sa iyong piling, lubhang nababagabag.

Verse 17

इति श्रीपद्मपुराणेभूमिखंडेएंद्रे सुमनोपाख्यानेसप्तदशोऽध्यायः

Sa gayon nagwawakas ang ikalabimpitong kabanata, ang “Salaysay ni Sumanā,” sa Bhūmi-khaṇḍa ng kagalang-galang na Padma Purāṇa, sa bahaging tumatalakay kay Indra.

Verse 18

वसिष्ठ उवाच । पुत्रा मित्राण्यथ भ्राता अन्ये स्वजनबांधवाः । पंचभेदास्तु संभेदात्पुरुषस्य भवंति ते

Sinabi ni Vasiṣṭha: Ang mga anak, mga kaibigan, mga kapatid, at iba pang kamag-anak at kaangkan—sila ang nagiging limang pagkakahati ng isang tao, ayon sa kani-kanilang pagkakaiba.

Verse 19

ते ते सुमनया प्रोक्ताः पूर्वमेव तवाग्रतः । ऋणसंबंधिनः सर्वे ते कुपुत्रा द्विजोत्तम

Ang mga yaon ding iyon ay naipahayag na sa iyo noon pa ni Sumanā, sa iyong harapan. Lahat sila’y nakatali sa ugnayang-utang—yaong mga anak na di-karapat-dapat, O pinakamainam sa mga dvija.

Verse 20

पुत्रस्य लक्षणं पुण्यं तवाग्रे प्रवदाम्यहम् । पुण्यप्रसक्तो यस्यात्मा सत्यधर्मरतः सदा

Ngayon ay ipahahayag ko sa iyong harapan ang banal na palatandaan ng isang karapat-dapat na anak: yaong ang kaluluwa’y nakatuon sa kabutihang-loob, at laging nakatalaga sa katotohanan at dharma.

Verse 21

शुद्धिविज्ञानसंपन्नस्तपस्वी वाग्विदां वरः । सर्वकर्मसुसंधीरो वेदाध्ययनतत्परः

Taglay ang kadalisayan at tunay na pag-unawa, isang mapagpakasakit, pinakamainam sa mga bihasa sa pananalita; matatag at marunong sa lahat ng tungkulin, at tapat sa pag-aaral ng mga Veda.

Verse 22

स सर्वशास्त्रवेत्ता च देवब्राह्मणपूजकः । याजकः सर्वयज्ञानां दाता त्यागी प्रियंवदः

Siya’y nakaaalam ng lahat ng śāstra, sumasamba sa mga deva at gumagalang sa mga brāhmaṇa; tagapagpaganap ng mga yajña, mapagbigay, mapagpakumbaba sa pagtalikod sa sarili, at may kaaya-ayang pananalita.

Verse 23

विष्णुध्यानपरो नित्यं शांतो दांतः सुहृत्सदा । पितृमातृपरोनित्यं सर्वस्वजनवत्सलः

Laging nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu, mapayapa, may pagpipigil sa sarili, at palaging mabuting-loob; laging tapat sa ama at ina, at mapagmahal sa lahat ng sariling kamag-anak na wari’y sarili niyang buhay.

Verse 24

कुलस्य तारको विद्वान्कुलस्य परिपोषकः । एवं गुणैश्च संयुक्तः सपुत्रः सुखदायकः

Ang marunong na anak ang tagapagligtas at tanglaw ng angkan, tagapag-alaga at tagapagpanatili ng lahi. Taglay ang gayong mga katangian, ang anak na iyon ay nagdudulot ng kaligayahan.

Verse 25

अन्ये संबंधसंयुक्ताः शोकसंतापदायकाः । एतादृशेन किं कार्यं फलहीनेन तेन च

Ang ibang pakikisama, bagaman tinatawag na ‘ugnayan’, ay nagdudulot lamang ng dalamhati at pagdurusa. Ano ang silbi ng gayong pagkakaugnay—yaong walang tunay na bunga?

Verse 26

आयांति यांति ते सर्वे तापं दत्वा सुदारुणम् । पुत्ररूपेण ते सर्वे संसारे द्विजसत्तम

Sila’y dumarating at umaalis, nagdudulot ng sukdulang kakila-kilabot na pagdurusa; at silang lahat, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, ay lumilitaw sa sanlibutan sa anyo ng mga anak.

Verse 27

पूर्वजन्मकृतं पुण्यं यत्त्वया परिपालितम् । तत्सर्वं हि प्रवक्ष्यामि श्रूयतामद्भुतं पुनः

Ang kabutihang naipon mo sa naunang kapanganakan—na iyong iningatan—yaon ang lahat ay tunay kong sasabihin ngayon. Makinig muli sa kamangha-manghang salaysay na ito.

Verse 28

वसिष्ठ उवाच । भवाञ्छूद्रो महाप्राज्ञ पूर्वजन्मनि नान्यथा । कृषिकर्त्ता ज्ञानहीनो महालोभेन संयुतः

Sinabi ni Vasiṣṭha: “O lubhang marunong, sa iyong naunang kapanganakan ikaw ay tunay na isang Śūdra—walang iba—isang magsasakang manggagawa, salat sa tunay na kaalaman, at pinakikilos ng matinding kasakiman.”

Verse 29

एकभार्या सदा द्वेषी बहुपुत्रो ह्यदत्तवान् । धर्मं नैव विजानासि सत्यं नैव परिश्रुतम्

Bagaman iisa ang iyong asawa, lagi kang may poot; bagaman marami kang anak, hindi ka mapagbigay. Hindi mo tunay na nauunawaan ang dharma, ni hindi mo ganap na natutuhan ang katotohanan.

Verse 30

दानं नैव त्वया दत्तं शास्त्रं नैव प्रतिश्रुतम् । कृता नैव त्वया तीर्थे यात्रा चैव महामते

Wala kang naibigay na kawanggawa; ni hindi ka man lamang nanalig at nangakong susunod sa mga aral. Ni hindi mo rin nagawa, O dakilang pag-iisip, ang paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na pook-tawiran.

Verse 31

एवं कृतं त्वया विप्र कृषिमार्गं पुनः पुनः । पशूनां पालनं सर्व गवां चैव द्विजोत्तम

Kaya, O brāhmaṇa, paulit-ulit mong tinahak ang landas ng pagsasaka; at inalagaan mo rin ang lahat ng hayop—lalo na ang mga baka, O pinakadakila sa mga dvija.

Verse 32

महिषीणां तथाऽश्वानां पालनं च पुनः पुनः । एवं पू र्वंकृतं कर्म त्वयैव द्विजसत्तम

Muli’t muli mong inalagaan at pinangalagaan ang mga kalabaw at ang mga kabayo. Kaya, O pinakadakila sa mga dvija, ang gawaing ito’y nagawa mo na rin noong una.

Verse 33

विपुलं च धनं तद्वल्लोभेन परिसंचितम् । तस्य व्ययं सुपुण्येन न कृतं तु त्वया कदा

At ang saganang yaman ay natipon mo rin sa tindi ng kasakiman; subalit kailanma’y hindi mo ito ginugol sa tunay na mga gawaing may dakilang puṇya.

Verse 34

पात्रे दानं न दत्तं तु दृष्ट्वा दुर्बलमेव च । कृपां कृत्वा न दत्तं तु भवता धनमेव च

Kahit nakita mo ang karapat-dapat pagbigyan—at nakita mo rin ang mahina—hindi ka nagbigay ng dāna. Kahit na naantig ang iyong habag, hindi mo pa rin ibinigay ang iyong yaman.

Verse 35

गोमहिष्यादिकं सर्वं पशूनां संचितं त्वया । विक्रीय च धनं विप्र संचितं विपुलं त्वया

Tinipon mo ang lahat ng uri ng alagang hayop—mga baka, mga kalabaw, at iba pa. At, O brāhmaṇa, sa pagbebenta sa mga iyon ay nakapag-ipon ka rin ng saganang yaman.

Verse 36

तक्रं घृतं तथा क्षीरं विक्रयित्वा ततो दधि । दुष्कालं चिंतितं विप्र मोहितो विष्णुमायया

Matapos ipagbili ang takrā (buttermilk), ghee, at gatas, at pati na rin ang dadhi (curd), siya—O brāhmaṇa—ay nabalisa sa taggutom, nalinlang ng māyā ni Viṣṇu.

Verse 37

कृतं महार्घमेवात्र अन्नं ब्राह्मणसत्तम । निर्दयेन त्वया दानं न दत्तं तु कदाचन

Dito’y tunay na naghanda ng mamahaling pagkain, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa; subalit ikaw, sa kawalan ng habag, ay hindi kailanman nagbigay ng dāna (kawanggawa).

Verse 38

देवानां पूजनं विप्र भवता न कृतं कदा । प्राप्य पर्वाणि विप्रेभ्यो द्रव्यं न च समर्पितम्

O brāhmaṇa, hindi mo kailanman isinagawa ang pagsamba sa mga deva; at kapag dumarating ang mga kapistahan at banal na araw, wala kang inihandog na kaloob o yaman sa mga brāhmaṇa.

Verse 39

श्राद्धंकालंतुसंप्राप्यश्रद्धयानकृतंत्वया । भार्या वदति ते साध्वी दिनमेनं समागतम्

Nang dumating ang panahon ng śrāddha, hindi mo ito isinagawa nang may pananampalataya. Sinasabi sa iyo ng iyong mabuting asawa, “Dumating na ang araw na ito.”

Verse 40

श्वशुरस्य श्राद्धकालः श्वश्र्वाश्चैव महामते । त्वं श्रुत्वा तद्वचस्तस्या गृहं त्यक्त्वा पलायसे

“O marunong, ngayon ang panahon ng śrāddha para sa iyong biyenan na lalaki, at gayundin sa iyong biyenan na babae. Ngunit nang marinig mo ang kanyang mga salita, iniwan mo ang tahanan at tumakas.”

Verse 41

धर्ममार्गं न दृष्टं ते श्रुतं नैव कदा त्वया । लोभो मातापिता भ्राता लोभः स्वजनबांधवाः

Hindi mo nakita ni minsan ang landas ng dharma, ni narinig man ito kailanman. Sa iyo, ang kasakiman ang ina at ama; kasakiman ang kapatid; kasakiman lamang ang sariling kaanak at mga kasama.

Verse 42

पालितं लोभमेवैकं त्यक्त्वा धर्मं सदैव हि । तस्माद्दुःखी भवाञ्जातो दरिद्रेणातिपीडितः

Kasakiman lamang ang iyong inaruga, at laging tinalikuran ang dharma. Kaya ikaw ay naging dukha sa dalamhati, at matinding pinahihirapan ng kahirapan.

Verse 43

दिनेदिने महातृष्णा हृदये ते प्रवर्द्धते । यदायदा गृहे द्रव्यं वृद्धिमायाति ते तदा

Araw-araw, lumalago sa iyong puso ang malaking uhaw ng pagnanasa; at tuwing dumarami ang yaman sa iyong tahanan, lalo pa itong sumisiklab.

Verse 44

तृष्णया दह्यमानस्तु तया त्वं वह्निरूपया । रात्रौ वा सुप्रसुप्तस्तु निश्चितो हि प्रचिंतसि

Sinusunog ka ng pagnanasa—ng uhaw na yaon na tila apoy. Kahit sa gabi, sa mahimbing na tulog, tiyak na patuloy ka pa ring nag-aalala at nag-iisip tungkol dito.

Verse 45

दिनं प्राप्य महामोहैर्व्यापितोसि सदैव हि । सहस्रं लक्षं मे कोटिः कदा अर्बुदमेव च

Araw-araw, lagi kang nababalot ng matinding kamangmangan: “Isang libo, isang lakh, isang crore—kailan kaya ako magkakaroon kahit ng isang arbuda man?”

Verse 46

भविष्यति कदा खर्वो निखर्वश्चाथ मे गृहे । एवं सहस्रं लक्षं च कोटिरर्बुदमेव च

Kailan kaya sa aking tahanan magkakaroon ng yaman—kharva at nikharva; gayundin ng isang libo, isang lakh, isang crore, at maging isang arbuda pa?

Verse 47

खर्वो निखर्वः संजातस्तृष्णा नैव प्रगच्छति । तव कायं परित्यज्य वृद्धिमायाति सर्वदा

Kahit lumiit, lalo pang lumiliit; ang pagnanasa’y hindi kailanman tunay na nawawala. Pag iwan sa katawan, ito’y laging bumabalik, lalo pang lumalakas.

Verse 48

नैव दत्तं हुतं विप्र भुक्तं नैव कदा त्वया । खनितं भूमिमध्ये तु क्षिप्तं पुत्रानजानते

O brāhmaṇa, kailanma’y hindi ka nagbigay ng limos, hindi naghandog ng mga oblation, ni minsan ay hindi mo rin tinamasa ang iyong taglay. Sa halip, hinukay mo sa gitna ng lupa at ibinaon—ni hindi man alam ng iyong mga anak.

Verse 49

अन्यमेवमुपायं तु द्रव्यागमनकारणात् । कुरुषे सर्वदा विप्र लोकान्पृच्छसि बुद्धिमान्

Ngunit alang-alang sa pagpasok ng yaman, lagi kang gumagawa ng iba pang paraan, O brāhmaṇa; at dahil marunong ka, patuloy kang nagtatanong sa mga tao.

Verse 50

खनित्रमंजनं वादं धातुवादमतः परम् । पृच्छमानो भ्रमस्येकस्तृष्णया परिमोहितः

Nagtatanong siya tungkol sa pagmimina, sa anjan (koliryo/antimony), sa pakikipagtalo, at saka sa aral hinggil sa mga mineral at metal—nag-iisa, pagala-gala sa pagkalito, lubhang nalulunod sa pagnanasa.

Verse 51

स्पर्शंचिंतयसेनित्यंकल्पान्सिद्धिप्रदायकान् । प्रवेशं विवराणां तु चिंतमानः सु पृच्छसि

Lagi mong pinagninilayan ang mga kalpa, ang mga ritwal na nagbibigay ng katuparan sa pamamagitan ng banal na paghipo (sparśa). At habang iniisip ang pagpasok sa mga siwang at bukana, mahusay ang iyong pagtatanong.

Verse 52

तृष्णानलेन दग्धेन सुखं नैव प्रगच्छसि । तृष्णानलेन संदीप्तो हाहाभूतो विचेतनः

Sa apoy ng pagnanasa, ikaw ay nasusunog at hindi man lamang nakakamit ang ligaya. Sa apoy ring iyon ng uhaw, ikaw ay nag-aalab, nawawala sa ulirat, at sumisigaw: “Ay! Ay!”

Verse 53

एवं मुग्धोसि विप्रेंद्र गतस्त्वं कालवश्यताम् । दारापुत्रेषु तद्द्रव्यं पृच्छमानेषु वै त्वया

Ganyan ka nalilinlang, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa; napasailalim ka sa kapangyarihan ng Panahon. At nang tanungin ka ng iyong asawa at mga anak tungkol sa kayamanang iyon, tunay ngang wala kang naisagot.

Verse 54

कथितं नैव वृत्तांतं प्राणांस्त्यक्त्वा गतो यमम् । एवं सर्वं मया ख्यातं वृत्तांतं तव पूर्वकम्

Wala siyang isinalaysay na pangyayari; iniwan ang hininga ng buhay at nagtungo kay Yama. Kaya’t ipinaliwanag ko sa iyo nang buo ang naunang salaysay na ukol sa iyo.

Verse 55

अनेन कर्मणा विप्र निर्धनोसि दरिद्रवान् । संसारे यस्य सत्पुत्रा भक्तिमंतः सदैव हि

Dahil sa gawaing ito, O brāhmaṇa, ikaw ay naging salat at dukha. Gayunman, sa daigdig, ang iyong mabubuting anak ay laging puspos ng bhakti at debosyon.

Verse 56

सुशीला ज्ञानसंपन्नाः सत्यधर्मरताः सदा । संभवंति गृहे तस्य यस्य विष्णुः प्रसीदति

Sa tahanan ng taong kinalulugdan ni Viṣṇu, laging sumisibol at nananahan ang mga taong may mabuting asal, puspos ng kaalaman, at tapat sa katotohanan at dharma.

Verse 57

धनं धान्यं कलत्रं तु पुत्रपौत्रमनंतकम् । स भुंक्ते मर्त्यलोके वै यस्य विष्णुः प्रसन्नवान्

Kayamanan, butil, asawa, at walang katapusang lahi ng mga anak at apo—tunay na tinatamasa ito sa daigdig ng tao ng sinumang kinalulugdan ng Panginoong Viṣṇu.

Verse 58

विना विष्णोः प्रसादेन दारापुत्रान्न चाप्नुयात् । सुजन्म च कुलं विप्र तद्विष्णोः परमं पदम्

Kung wala ang biyaya ni Viṣṇu, hindi makakamtan ang asawa at mga anak; ni ang mabuting kapanganakan at marangal na angkan, O brāhmaṇa—ito ang kataas-taasang kalagayan ni Viṣṇu.