Adhyaya 16
Exposition of Sin and Merit (Sumanas Episode: Yama’s Realm and Rebirths)
Inilalarawan sa PP.2.16 ang mabagsik na “heograpiyang moral” ng kabilang-buhay para sa mga makasalanan. Ang masasama ay kinakaladkad sa nagliliyab na baga, sinusunog ng init na wari’y labindalawang araw, itinataboy sa mga bundok na walang lilim, hinahampas ng mga sugo ni Yama, at saka pinahihirapan ng nanlalamig na hangin. Dinadala ang nagkasala sa nakatatakot na mga kuta at sa huli ay nasisilayan si Dharmarāja (Yama), maitim at kakila-kilabot, na kasama si Citragupta sa isang kahariang siksik sa karamdaman. Pinarurusahan ni Yama ang “tinik ng dharma” sa mabibigat na pamukpok; sinasabing tumatagal ang pahirap na kasinlawak ng sanlibong yuga, na paulit-ulit na “niluluto” sa iba’t ibang impiyerno, at maging sa isang sinapupunang impiyerno sa gitna ng mga uod. Pagkaraan, tumutungo ang salaysay sa muling pagsilang ayon sa karma: sunod-sunod na kapanganakan bilang aso at iba pang hayop, at maging sa mga itinuring na nasa laylayan ng lipunan, bilang bunga ng kasalanan. Sa wakas, ipinahihiwatig ni Mahādeva ang karagdagang aral tungkol sa kakila-kilabot na karanasan sa oras ng kamatayan at ang pagpapaliwanag hinggil sa isa pang diyos.
Shlokas
Verse 1
सुमनोवाच । अंगारसंचये मार्गे घृष्यमाणो हि नीयते । दह्यमानः स दुष्टात्मा चेष्टमानः पुनः पुनः
Sinabi ni Sumana: “Sa daang bunton ng nagliliyab na baga, siya’y kinakaladkad, kinikiskis sa apoy. Ang masamang-loob na iyon ay nasusunog, namimilipit nang paulit-ulit.”
Verse 2
यत्रातपो महातीव्रो द्वादशादित्यतापितः । नीयते तेन मार्गेण संतप्तः सूर्यरश्मिभिः
Doon ay may init na ubod-tindi, na wari’y sinusunog ng labindalawang araw; sa landas na yaon siya’y itinutulak, pinahihirapan ng mga sinag ng Araw.
Verse 3
पर्वतेष्वेव दुर्गेषु छायाहीनेषु दुर्मतिः । नीयते तेन मार्गेण क्षुधातृष्णाप्रपीडितः
Ang masamang-isip na tao’y inaakay sa landas na yaon—sa mahihirap na kabundukang walang lilim—na pinahihirapan ng gutom at uhaw.
Verse 4
स दूतैर्हन्यमानस्तु गदाखड्गैः परश्वधैः । कशाभिस्ताड्यमानस्तु निंद्यमानस्तु दूतकैः
Hinahampas siya ng mga sugo sa mga pamalo, tabak, at palakol; hinahagupit ng latigo at nilalait ng mga sugo, siya’y pinapagdusa.
Verse 5
ततः शीतमये मार्गे वायुना सेव्यते पुनः । तेन शीतेन दुःखी स भूत्वा याति न संशयः
Pagkaraan, sa landas na malamig, muli siyang sinasalubong ng hangin; sa ginaw na yaon siya’y nagdurusa at nagpapatuloy sa dalamhati—walang pag-aalinlangan.
Verse 6
आकृष्यमाणो दूतैस्तु नानादुर्गेषु नीयते । एवं पापी स दुष्टात्मा देवब्राह्मणनिंदकः
Hinihila ng mga sugo, dinadala siya sa sari-saring kakila-kilabot na kuta. Ganyan ang sinasapit ng makasalanan, masamang-loob—yaong lumalait sa mga diyos at sa mga brāhmaṇa.
Verse 7
सर्वपापसमाचारो नीयते यमकिंकरैः । यमं पश्यति दुष्टात्मा कृष्णांजनचयोपमम्
Ang may gawang lubos na makasalanan ay inaakay ng mga lingkod ni Yama; ang masamang-loob na iyon ay namamasdan si Yama, na maitim na gaya ng bunton ng itim na koliryo.
Verse 8
तमुग्रं दारुणं भीमं भीमदूतैः समावृतम् । सर्वव्याधिसमाकीर्णं चित्रगुप्तसमन्वितम्
Nakita niya ang mabangis, malupit, at nakapanghihilakbot na dako, napaliligiran ng kakila-kilabot na mga sugo—siksik sa sari-saring karamdaman at kasama si Citragupta.
Verse 9
आरूढं महिषं देवं धर्मराजं द्विजोत्तम । दंष्ट्राकरालमत्युग्रं तस्यास्यं कालसंनिभम्
O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, nakita ko ang banal na Dharmarāja na nakasakay sa kalabaw—ang mga pangil niya’y nakapanghihilakbot at lubhang mabagsik, at ang mukha’y wari’y si Kāla, ang Kamatayan.
Verse 10
पीतवासं गदाहस्तं रक्तगंधानुलेपनम् । रक्तमाल्यकृताभूषं गदाहस्तं भयंकरम्
Nakasuot siya ng dilaw na kasuotan, may hawak na pamalo sa kamay, pinahiran ng pulang mabangong unguwento; pinalamutian ng pulang mga kuwintas ng bulaklak—pamalo sa kamay, siya’y nakapanghihilakbot.
Verse 11
एवंविधं महाकायं यमं पश्यति दुर्मतिः । तं दृष्ट्वा समनुप्राप्तं सर्वधर्मबहिष्कृतम्
Ganitong anyo at dambuhalang katawan ni Yama ang nakikita ng masamang-isip; at nang makita niyang dumating ito sa harap niya, napagtanto niyang siya’y itinakwil mula sa lahat ng dharma.
Verse 12
यमः पश्यति तं दुष्टं पापिष्ठं धर्मकंटकम् । शासयेत्तु महादुःखैः पीडाभिर्दारुमुद्गलैः
Nakikita ni Yama ang masamang taong yaon—pinakamasalanan, tinik sa Dharma—at pinarurusahan niya sa matitinding pagdurusa, pinahihirapan sa mabibigat na pamalong kahoy.
Verse 13
यावद्युगसहस्रांतं तावत्कालं प्रपच्यते । नानाविधे च नरके पच्यते च पुनः पुनः
Hangga’t tumatagal ang isang libong yuga, gayon katagal siyang pinahihirapan; at sa sari-saring impiyerno siya’y ‘niluluto’ nang paulit-ulit.
Verse 14
नारकीं याति वै योनिं कृमिकोटिषु पापकृत् । अमेध्ये पच्यते नित्यं हाहाभूतो विचेतनः
Tunay na napapasa-impiyernong sinapupunan ang gumagawa ng kasamaan, sa gitna ng di-mabilang na uod. Sa karumihan siya’y laging ‘niluluto,’ sumisigaw ng “hā hā,” walang malay at walang ulirat.
Verse 15
मरणं च स पापात्मा एवं याति सुनिश्चितम् । एवं पापस्य संयोगं भुंक्ते चैव सु दुर्मतिः
Sa ganitong paraan, ang taong may makasalanang kaluluwa ay tiyak na dumarating sa kamatayan; at sa gayon, ang lubhang naliligaw ay tunay na tinatamasa ang bunga ng pakikipag-ugnay sa kasalanan.
Verse 16
इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायामैंद्रे सुमनोपाख्याने । पापपुण्यविवक्षानाम षोडशोऽध्यायः
Dito nagtatapos ang ikalabing-anim na kabanata, “Pagpapaliwanag sa kasalanan at kabutihang-gawa,” sa Śrī Padma Purāṇa—sa kalipunang limampu’t limang libong taludtod, sa bahaging Aindra, sa salaysay na tinatawag na Sumanas.
Verse 17
व्याघ्रो भवति दुष्टात्मा रासभीं याति वै पुनः । मार्जार शूकरीं योनिं सर्पयोनिं तथैव च
Ang may masamang kaluluwa’y nagiging tigre; muli siyang napapasa sinapupunan ng asno—gayundin sa kapanganakan ng pusa, ng inahing baboy, at maging sa sinapupunan ng ahas.
Verse 18
नानाभेदासु सर्वासु तिर्यक्षु च पुनः पुनः । पापपक्षिषु संयाति अन्यासु महतीषु च
Muli’t muli, siya’y isinisilang sa lahat ng sari-saring uri ng mga hayop; at napapasa sa mga makasalanang kapanganakan—sa mga ibon at sa iba pang malalaking, maraming anyo ng buhay.
Verse 19
चांडाल भिल्लयोनिं च पुलिंदीं याति पापकृत् । एतत्ते सर्वमाख्यातं पापिनां जन्म चैव हि
Ang gumagawa ng kasalanan ay isinisilang bilang Caṇḍāla, sa angkan ng Bhilla, o bilang Pulindī. Ito ang lahat na ipinahayag sa iyo—ang mga kapanganakang dumarating sa mga makasalanan.
Verse 20
मरणे शृणु कांत त्वं चेष्टां तेषां सुदारुणाम् । पापपुण्यसमाचारस्तवाग्रे कथितो मया
Ngayon, minamahal, pakinggan mo ang kanilang mga kilos at pagdanas na lubhang kakila-kilabot sa oras ng kamatayan. Naipahayag ko na sa harap mo ang landas ng kanilang gawang makasalanan at marangal na kabutihan.
Verse 21
अन्यदेवं प्रवक्ष्यामि यदि पृच्छसि मानद
Kung magtatanong ka, O kagalang-galang, ipaliliwanag ko pa ang tungkol sa ibang diyos (deva).