Adhyaya 15
Signs at the Death of Sinners and the Approach of Yama’s Messengers
Tinanong ni Somaśarmā si Sumana tungkol sa mga palatandaang kasama ng kamatayan ng mga makasalanan. Sumagot si Sumana na isasalaysay niya ang narinig niya mula sa isang Siddha, at mula roon ay inilalarawan ang mabigat at nakapanghihilakbot na kalagayan ng makasalanan sa huling sandali. Ipinapakita ang maruming paligid at hamak na asal, at ang paglitaw ng mga nilalang na parang Bhairava—nakakatakot ang anyo at umaatungal—na nagpaparusa. Itinatali at binubugbog ng mga sugo ang makasalanan, at binabanggit ang mga huwarang kasalanan: pagnanakaw, pakikiapid sa asawa ng iba, maling pagkamkam ng yaman, pagbawi sa naibigay na handog, at di-wastong pagtanggap ng mga kaloob. Sa pagpanaw, ang mga kasalanan ay tila “umaakyat” sa lalamunan: nagdudulot ng pagsakal, kalansing ng hininga, panginginig, pag-iyak sa pamilya, pagkahimatay, at pagkalito. Sa wakas, dinadala siya sa pababang landas at inaakay palayo ng mga ahente ni Yama.
Shlokas
Verse 1
सोमशर्मोवाच । पापिनां मरणं भद्रे कीदृशैर्लक्षणैर्युतम् । तन्मे त्वं विस्तराद्ब्रूहि यदि जानासि भामिनि
Sinabi ni Somaśarmā: “O pinagpala, anong mga palatandaan ang kasama ng kamatayan ng mga makasalanan? Kung nalalaman mo, O marikit, ipaliwanag mo sa akin nang masinsinan.”
Verse 2
सुमनोवाच । श्रूयतामभिधास्यामि तस्मात्सिद्धाच्छ्रुतं मया । पापिनां मरणे कांत यादृशं लिंगमेव च
Sinabi ni Sumana: “Makinig ka, O minamahal; ipahahayag ko ang aking narinig mula sa Siddha—kung anong tanda ang lumilitaw sa oras ng kamatayan para sa mga makasalanan.”
Verse 3
महापातकिनां चैव स्थानं चेष्टां वदाम्यहम् । विण्मूत्रामेध्यसंयुक्तां भूमिं पापसमन्विताम्
Ilalarawan ko ngayon ang tirahan at asal ng mga dakilang makasalanan: lupang nadungisan ng dumi, ihi, at iba pang karumihan—lupang puspos ng kasalanan.
Verse 4
सतां प्राप्य सुदुष्टात्मा प्राणान्दुःखेन मुंचति । चांडालभूमिं संप्राप्य मरणं याति दुःस्थितः
Kahit makisalamuha sa mga banal, ang lubhang masamang-loob ay bumibitaw sa buhay sa pagdurusa; pagdating sa lupain ng mga itinuturing na pária, namamatay siyang abang at kapahamakan ang kalagayan.
Verse 5
गर्दभाचरितां भूमिं वेश्यागेहं समाश्रितः । कल्पपालगृहं गत्वा निधनायोपगच्छति
Nanunuluyan sa lupang pinamumugaran ng mga asno, sumisilong sa bahay ng patutot, at pumapasok sa tahanan ng tagapangalaga ng bahay-aliwan—sa gayon siya’y tumutungo sa kapahamakan, sa kamatayan.
Verse 6
अस्थिचर्मनखैः पूर्णमाश्रितं पापकिल्बिषैः । तां प्राप्य च स दुष्टात्मा मृत्युं याति सुनिश्चितम्
Punô ng mga buto, balat, at mga kuko, at tinitirhan ng maruruming kasalanan—pagdating sa gayong kalagayan o pook, ang masamang-kaluluwa ay tiyak na tutungo sa kamatayan.
Verse 7
अन्यां पापसमाचारां प्राप्य मृत्युं स गच्छति । अथ चेष्टां प्रवक्ष्यामि दूतानां तु तमिच्छताम्
Sa pagyakap pa sa ibang gawi ng makasalanang pamumuhay, siya’y tumutungo sa kamatayan. Ngayon ay isasalaysay ko ang mga kilos ng mga sugo na naghahangad sa kanya.
Verse 8
भैरवान्दारुणान्घोरानतिकृष्णान्महोदरान् । पिंगाक्षान्पीतनीलांश्च अतिश्वेतान्महोदरान्
Inilarawan niya ang mga Bhairava—mabangis at kakila-kilabot—ang ilan ay ubod-itim at may dambuhalang tiyan; ang iba’y mapula-kayumangging mata, dilaw o bughaw ang kulay, at ang ilan nama’y labis na maputi, muli’y may malalaking tiyan.
Verse 9
अत्युच्चान्विकरालांश्च शुष्कमांसवसोपमान् । रौद्रदंष्ट्रान्करालांश्च सिंहास्यान्सर्पहस्तकान्
(Nakita niya ang mga nilalang) na lubhang matatangkad at kakila-kilabot, na wari’y tuyong laman at taba; mabangis, may nakapanghihilakbot na pangil, nakatatakot ang anyo, mukhang leon, at mga kamay na tila mga ahas.
Verse 10
सतान्दृष्ट्वा प्रकंपेत खिद्यते च मुहुर्मुहुः । शिवासंनादवद्घोरान्महारावान्महामते
Pagkakita sa kanila, ang tao’y mangangatog at paulit-ulit na madudurog ang loob, O dakilang-isip, sa kanilang nakapanghihilakbot at dumadagundong na sigaw—na gaya ng alulong ng mga asong-gubat.
Verse 11
मुंचंति दूतकाः सर्वे कर्णमूले तु तस्य हि । गले पाशैः प्रबद्ध्वा ते कटिं बद्ध्वा तथोदरे
Ang lahat ng mga sugo ay humahampas sa kanya sa may ugat ng tainga; at tinalian nila ang kanyang leeg ng mga silo, at gayon din ang kanyang baywang at tiyan.
Verse 12
समाधृष्य निपात्यंते हाहेति वदते मुहुः । म्रियमाणस्य या चेष्टा तामेवं प्रवदाम्यहम्
Pagkasunggab at pagpabagsak sa kanya, paulit-ulit siyang sumisigaw, “Ay! Ay!”—ganyan ang pagkilos at pag-agaw-hininga ng isang namamatay; kaya ito ang aking inilalarawan.
Verse 13
परद्रव्यापहरणं परभार्याविडंबनम् । ऋणं परस्य सर्वस्वं गृहीतं यत्तु पापिभिः
Ang pagnanakaw ng ari-arian ng iba, ang paglapastangan sa asawa ng kapwa, at ang pag-agaw sa buong yaman ng iba sa ngalan ng utang—ito ang mga gawaing ginagawa ng mga makasalanan.
Verse 14
पुनर्नैव प्रदत्तं हि लोभास्वादविमोहतः । अन्यदेवं महापापं कुप्रतिग्रहमेव च
Tunay na hindi na muling ibinibigay ang minsang naialay na, dahil sa pagkalito mula sa kasakiman at pagnanasa; isa pang mabigat na kasalanan din ang masamang pagtanggap ng handog (kupratigraha).
Verse 15
कंठमायांति ते सर्वे म्रियमाणस्य तस्य च । यानिकानि च पापानि पूर्वमेव कृतानि च
Sa lalamunan ng taong iyon habang siya’y namamatay, umaahon ang lahat—ang anumang mga kasalanang nagawa niya noon pa man.
Verse 16
आयांति कंठमूलं ते महापापस्य नान्यथा । दुःखमुत्पादयंत्येते कफबंधेन दारुणम्
Umaabot ang mga iyon sa ugat ng lalamunan—tanging bunga ng mabigat na kasalanan at hindi sa iba. Sa kakila-kilabot na pagkakabigkis ng plema, nagbubunga sila ng matinding pagdurusa.
Verse 17
पीडाभिर्दारुणाभिस्तु कंठो घुरघुरायते । रोदते कंपतेऽत्यर्थं मातरं पितरं पुनः
Sa tindi ng pagdurusa, ang lalamunan ay gumagawa ng magaspang na kalansing; siya’y umiiyak at nanginginig nang labis, paulit-ulit na tinatawag ang ina at ama.
Verse 18
स्मरते भ्रातरं तत्र भार्यां पुत्रान्पुनःपुनः । पुनर्विस्मरणं याति महापापेन मोहितः
Doon ay paulit-ulit niyang naaalala ang kapatid, ang asawa, at ang mga anak; ngunit muli siyang nalulubog sa pagkalimot, nililinlang ng mabigat na kasalanan.
Verse 19
तस्य प्राणान गच्छंति बहुपीडासमाकुलाः । पतते कंपते चैव मूर्च्छते च पुनःपुनः
Nanghihina ang kanyang hininga-buhay, nilulunod ng maraming pahirap; siya’y bumabagsak, nanginginig, at paulit-ulit na nawawalan ng malay.
Verse 20
एवं पीडासमायुक्तो दुःखं भुंक्तेति मोहितः । तस्य प्राणाः सुदुःखेन महाकष्टैः प्रचालिताः
Sa gayong pahirap na bumabalot sa kanya, siya—nalilinlang—ay nagtitiis ng pagdurusa; at ang kanyang hininga-buhay ay niyayanig at itinataboy ng matinding dalamhati at malaking hirap.
Verse 21
अपानमार्गमाश्रित्य शृणु कांत प्रयांति ते । एवं प्राणी महामुग्धो लोभमोहसमन्वितः
Sa landas na pababa (ng apāna) sila’y dumaraan—makinig, O minamahal. Sa gayon, ang nilalang na may katawan, lubhang nalilinlang, ay nabibigkis ng kasakiman at pagkalito.
Verse 22
नीयते यमदूतैस्तु तस्य दुःखं वदाम्यहम्
Siya’y inaakay ng mga sugo ni Yama; ilalarawan ko ang kanyang pagdurusa.